ΑΧΑΑΒ

(Αχαάβ) [Αδελφός του Πατέρα].

1. Γιος του Αμρί και βασιλιάς του βόρειου βασιλείου του Ισραήλ. Κυβέρνησε με έδρα τη Σαμάρεια 22 χρόνια, περίπου από το 940 Π.Κ.Χ.—1Βα 16:28, 29.

Ανέχεται την Ψεύτικη Λατρεία. Το ιστορικό του Αχαάβ είναι ένα από τα χειρότερα όσον αφορά το ζωτικό τομέα της αληθινής λατρείας. Όχι μόνο συνεχίστηκε η βεβηλωμένη λατρεία του Ιεχωβά μέσω των χρυσών μοσχαριών του Ιεροβοάμ, αλλά επιπλέον ο Αχαάβ επέτρεψε στη λατρεία του Βάαλ να μολύνει τον Ισραήλ σε μια άνευ προηγουμένου κλίμακα, ως αποτέλεσμα του γάμου που σύναψε αρκετά νωρίς με την Ιεζάβελ, την κόρη του Εθβάαλ, βασιλιά της Σιδώνας. Ο Ιώσηπος, παραθέτοντας από τον αρχαίο ιστορικό Μένανδρο, αναφέρει τον Εθβάαλ ως Ιθώβαλο και μας πληροφορεί (Κατ’ Απίωνος, Α΄, 123 [18]) ότι ήταν ιερέας της Αστάρτης προτού ανεβεί στο θρόνο δολοφονώντας το βασιλιά.

Ο Αχαάβ επέτρεψε στην ειδωλολάτρισσα σύζυγό του Ιεζάβελ να τον οδηγήσει στη λατρεία του Βάαλ, να χτίσει ναό για τον Βάαλ και να στήσει έναν ιερό στύλο προς τιμήν της Ασεράχ. (1Βα 16:30‐33) Προτού περάσει πολύς καιρός, υπήρχαν 450 προφήτες του Βάαλ και 400 προφήτες του ιερού στύλου, που τρέφονταν όλοι από το βασιλικό τραπέζι της Ιεζάβελ. (1Βα 18:19) Οι αληθινοί προφήτες του Ιεχωβά φονεύτηκαν με το σπαθί, και μόνο χάρη στον πιστό Αβδιού, το διαχειριστή του σπιτικού του Αχαάβ, διαφυλάχτηκαν ζωντανοί 100 προφήτες, καθώς αυτός τους έκρυψε σε σπηλιές όπου τους έτρεφε με ψωμί και νερό.—1Βα 18:3, 4, 13· 19:10.

Λόγω της στροφής του Αχαάβ στη λατρεία του Βάαλ, ο Ηλίας τον πληροφόρησε ότι θα ερχόταν μια σοβαρή ξηρασία η οποία, σύμφωνα με τα εδάφια Λουκάς 4:25 και Ιακώβου 5:17, κράτησε τρία χρόνια και έξι μήνες. (1Βα 17:1· 18:1) Οι βροχές θα ξανάρχονταν μόνο με το λόγο του Ηλία, και παρότι ο Αχαάβ τον αναζήτησε σε όλα τα γύρω έθνη και βασίλεια, δεν μπόρεσε να τον βρει, μέχρι τον ορισμένο καιρό. (1Βα 17:8, 9· 18:2, 10) Ο Αχαάβ προσπάθησε τότε να επιρρίψει στον Ηλία την ευθύνη για την ξηρασία και την πείνα, αλλά ο Ηλίας αντέκρουσε την κατηγορία δείχνοντας ότι η πραγματική αιτία ήταν η λατρεία του Βάαλ την οποία προστάτευε ο Αχαάβ. Μια δοκιμή που έλαβε χώρα στην κορυφή του Όρους Κάρμηλος απέδειξε την ανυπαρξία του Βάαλ και κατέδειξε ότι ο Ιεχωβά είναι ο αληθινός Θεός. Οι προφήτες του Βάαλ φονεύτηκαν με εντολή του Ηλία, και λίγο αργότερα μια δυνατή νεροποντή έθεσε τέρμα στην ξηρασία. (1Βα 18:17‐46) Ο Αχαάβ επέστρεψε στην Ιεζραέλ και στη σύζυγό του, την οποία και ενημέρωσε για τις ενέργειες του Ηλία εναντίον του Βααλισμού. Η Ιεζάβελ αντέδρασε με μια σφοδρή απειλή κατά του Ηλία, η οποία τον έκανε να τραπεί σε φυγή στο Όρος Χωρήβ.—1Βα 19:1‐8.

Οικοδόμηση της Πρωτεύουσας, Νίκες επί της Συρίας. Πιστεύεται ότι ένα από τα οικοδομικά έργα του Αχαάβ ήταν η ολοκλήρωση των οχυρωματικών έργων της Σαμάρειας, τα οποία, όπως αποκαλύπτει η αρχαιολογία, περιλάμβαναν τρία πολύ ισχυρά τείχη προηγμένης τεχνικής. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως ένα ορθογώνιο βάθρο ανακτόρου, περίπου 90 μ. επί 180 μ., και ένα περιμετρικό τείχος εξαίρετης λιθοδομής με ορθογωνισμένους λίθους. Βρέθηκαν πολλά ελεφάντινα πλακίδια που κοσμούσαν έπιπλα και τοίχους, τα οποία ίσως έχουν σχέση με την «κατοικία από ελεφαντόδοντο» του Αχαάβ για την οποία γίνεται λόγος στο εδάφιο 1 Βασιλέων 22:39.—ΕΙΚΟΝΑ, Τόμ. 1, σ. 948· επίσης παράβαλε Αμ 3:15· 6:4.

Σύντομα, ο πλούτος της πόλης και η οχυρή της θέση δοκιμάστηκαν όταν πολιόρκησε τη Σαμάρεια ο Σύριος Βεν‐αδάδ Β΄ ως επικεφαλής ενός συνασπισμού 32 βασιλιάδων. Στην αρχή ο Αχαάβ αποδέχτηκε πειθήνια τις απαιτήσεις του εχθρού, αλλά στη συνέχεια αρνήθηκε να δώσει τη συγκατάθεσή του για κάτι που ισοδυναμούσε με λεηλάτηση του ανακτόρου του. Οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις απέτυχαν, και με θεϊκή κατεύθυνση ο Αχαάβ χρησιμοποίησε ένα στρατήγημα που κατέλαβε τους εχθρούς εξ απροόπτου και οδήγησε στη σφαγή τους, αν και ο Βεν‐αδάδ διέφυγε.—1Βα 20:1‐21.

Πεπεισμένος ότι ο Ιεχωβά ήταν «Θεός των βουνών» μόνο, ο Βεν‐αδάδ επέστρεψε το επόμενο έτος με μια εξίσου μεγάλη στρατιωτική δύναμη, αλλά παρατάχθηκε για μάχη σε ένα γενικά επίπεδο οροπέδιο κοντά στην Αφέκ, στην περιοχή του Μανασσή, αντί να προχωρήσει ως την ορεινή περιοχή της Σαμάρειας. (Βλέπε ΑΦΕΚ Αρ. 5.) Οι ισραηλιτικές δυνάμεις προωθήθηκαν στο πεδίο της μάχης αλλά έμοιαζαν σαν «δύο πολύ μικρά κοπάδια από κατσίκια» σε σύγκριση με το τεράστιο στρατόπεδο των Συρίων. Έχοντας τη διαβεβαίωση του Ιεχωβά ο οποίος υποσχέθηκε να καταδείξει ότι η δύναμή του δεν εξαρτάται από τη γεωγραφική θέση, το στράτευμα του Αχαάβ συνέτριψε τον εχθρό. (1Βα 20:26‐30) Ο Αχαάβ όμως άφησε τον Βεν‐αδάδ να ζήσει, όπως είχε κάνει ο Βασιλιάς Σαούλ στην περίπτωση του Αγάγ του Αμαληκίτη, και σύναψε διαθήκη μαζί του σύμφωνα με την οποία οι πόλεις που είχαν καταλάβει οι Σύριοι θα επιστρέφονταν στον Ισραήλ και θα ορίζονταν για τον Αχαάβ κάποιοι δρόμοι στη Δαμασκό, προφανώς για να δημιουργήσει παζάρια, ή αγορές, που θα προωθούσαν τα εμπορικά του συμφέροντα στη συριακή πρωτεύουσα. (1Βα 20:31‐34) Όπως ο Σαούλ, έτσι και ο Αχαάβ καταδικάστηκε από τον Ιεχωβά για αυτή την ενέργεια, και προλέχθηκε συμφορά για τον ίδιο και για το λαό του.—1Βα 20:35‐43.

Δολοφονία του Ναβουθέ και Συνέπειες. Σε μια ενδιάμεση τριετή περίοδο ειρήνης, ο Αχαάβ έβαλε σκοπό του να αποκτήσει το αμπέλι του Ναβουθέ του Ιεζραελίτη, ένα χωράφι που ο Αχαάβ ήθελε πάρα πολύ επειδή συνόρευε με την έκταση γης που ανήκε στη βασιλική κατοικία του εκεί. Όταν ο Ναβουθέ αρνήθηκε, επικαλούμενος το νόμο του Θεού σχετικά με το απαραβίαστο της κληρονομικής ιδιοκτησίας, ο Αχαάβ αποσύρθηκε βαρύθυμος στην κατοικία του και έμενε ξαπλωμένος στο ντιβάνι του, με το πρόσωπό του στραμμένο προς τον τοίχο, αρνούμενος να φάει. Μαθαίνοντας την αιτία της κατήφειάς του, η ειδωλολάτρισσα Ιεζάβελ κανόνισε να δολοφονηθεί ο Ναβουθέ σκηνοθετώντας μια δίκη για βλασφημία με κάποιες επιστολές που έγραψε εξ ονόματος του Αχαάβ. Όταν ο Αχαάβ πήγε να πάρει στην κατοχή του το πολυπόθητο χωράφι, τον συνάντησε ο Ηλίας, ο οποίος τον κατέκρινε αυστηρότατα χαρακτηρίζοντάς τον δολοφόνο και λέγοντάς του ότι πούλησε τον εαυτό του στο να πράττει το κακό με τη συνεχή υποκίνηση της ειδωλολάτρισσας συζύγου του. Όπως τα σκυλιά έγλειψαν το αίμα του Ναβουθέ, έτσι θα έγλειφαν και το αίμα του Αχαάβ, ενώ η ίδια η Ιεζάβελ καθώς και οι απόγονοι του Αχαάβ θα γίνονταν βορά των σκύλων και των νεκροφάγων πουλιών. Αυτά τα λόγια συγκλόνισαν τον Αχαάβ, ο οποίος θλιμμένος βαθιά έβαλε σάκο και νήστεψε, πότε πλαγιάζοντας και πότε βηματίζοντας βαρύθυμα. Ύστερα από αυτό, του δείχτηκε κάποιο έλεος σε σχέση με το πότε θα έπληττε η συμφορά το σπιτικό του.—1Βα 21:1‐29.

Οι δεσμοί του Αχαάβ με το νότιο βασίλειο του Ιούδα ισχυροποιήθηκαν μέσω επιγαμίας, στα πλαίσια της οποίας η Γοθολία, η κόρη του Αχαάβ, παντρεύτηκε τον Ιωράμ, το γιο του Βασιλιά Ιωσαφάτ. (1Βα 22:44· 2Βα 8:18, 26· 2Χρ 18:1) Στη διάρκεια μιας φιλικής επίσκεψης του Ιωσαφάτ στη Σαμάρεια, ο Αχαάβ τον έπεισε να τον υποστηρίξει στην προσπάθεια που θα έκανε να πάρει πίσω τη Ραμώθ‐γαλαάδ από τους Συρίους, οι οποίοι προφανώς δεν είχαν τηρήσει στο πλήρες τους όρους της διαθήκης που είχε συνάψει ο Βεν‐αδάδ. Παρ’ όλο που μια ομάδα ψευδοπροφητών τούς διαβεβαίωνε ομόφωνα ότι θα είχαν επιτυχία, κατόπιν επιμονής του Ιωσαφάτ κλήθηκε και ο προφήτης Μιχαΐας, τον οποίο μισούσε ο Αχαάβ, και αυτός πρόβλεψε βέβαιη συμφορά. Ο Αχαάβ διέταξε να συλλάβουν τον Μιχαΐα και προχώρησε πεισματικά στην επίθεση, αν και πήρε προφυλάξεις μεταμφιεζόμενος. Χτυπήθηκε, όμως, από ένα αδέσποτο βέλος και έπειτα από λίγες ώρες πέθανε. Το σώμα του το έφεραν στη Σαμάρεια για να θαφτεί, και όταν «έπλυναν το πολεμικό άρμα κοντά στη δεξαμενή της Σαμάρειας . . . οι σκύλοι έγλειψαν το αίμα του». Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως μια μεγάλη τεχνητή δεξαμενή στη βορειοδυτική γωνία της τεράστιας αυλής του ανακτόρου στη Σαμάρεια, και αυτό ίσως είναι το μέρος όπου εκπληρώθηκε η προφητεία.—1Βα 22:1‐38.

Μωαβιτικές και Ασσυριακές Επιγραφές. Αναφέρεται ότι στη διάρκεια της βασιλείας του Αχαάβ ανοικοδομήθηκε η Ιεριχώ. Ίσως αυτό να ήταν μέρος κάποιου προγράμματος με στόχο την εδραίωση της εξουσίας του Ισραήλ επί του Μωάβ. (1Βα 16:34· παράβαλε 2Χρ 28:15.) Η Μωαβιτική Λίθος του Βασιλιά Μησά του Μωάβ μιλάει για την κυριαρχία του Βασιλιά Αμρί και του γιου του επί του Μωάβ.

Ασσυριακές επιγραφές οι οποίες περιγράφουν τη μάχη ανάμεσα στον Σαλμανασάρ Γ΄ και σε έναν συνασπισμό 12 βασιλιάδων στην Καρκάρ αναφέρουν ότι ένα από τα μέλη του συνασπισμού είχε το όνομα Α‐χα‐α‐μπου. Οι περισσότεροι λόγιοι θεωρούν γενικά ότι πρόκειται για αναφορά στον Βασιλιά Αχαάβ του Ισραήλ, αλλά για αποδείξεις που μαρτυρούν ότι αυτός ο ισχυρισμός υπόκειται σε αμφισβήτηση, βλέπε λήμμα ΣΑΛΜΑΝΑΣΑΡ Αρ. 1.

2. Ψευδοπροφήτης ανάμεσα στους εξορίστους στη Βαβυλώνα, γιος του Κολαΐα. Ο Ιερεμίας πρόβλεψε ότι αυτός ο ανήθικος ψευδοπροφήτης και ο συνεργάτης του θα ψήνονταν στη φωτιά από τον Ναβουχοδονόσορα.—Ιερ 29:21‐23.