• ตื่นเถิด!—2001
  • หมวกปานามาของแท้ทำในเอกวาดอร์หรือ?

หมวกปานามาของแท้ทำในเอกวาดอร์หรือ?

โดยผู้เขียนตื่นเถิด! ในเอกวาดอร์

ลูกค้าถูกหลอกหรือเปล่า? สำหรับคนที่ดูอยู่ ดูเหมือนจะเป็นอย่างนั้น. ก็คนนั้นจ่ายเงินตั้ง 300 ดอลลาร์ซื้อหมวกปานามาของแท้. แต่คนขายหยิบหมวกใบนั้นออกมาจากกล่องที่ประทับตราไว้อย่างชัดเจนว่า “ทำในเอกวาดอร์”! การฉ้อโกงหรือ? ไม่ใช่หรอก. ที่จริงแล้ว หมวกปานามาแท้ทำในเอกวาดอร์. แต่ไฉนจึงมีชื่อเรียกที่ผิดเพี้ยนไปเช่นนี้? และทำไมหมวกนี้จึงมีราคาเป็นร้อย ๆ ดอลลาร์เลยทีเดียว?

ในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 นักตื่นทองมุ่งหน้าสู่แคลิฟอร์เนียโดยผ่านทางคอคอดปานามา. พวกเขาซื้อหมวกซึ่งนำเข้ามาจากเอกวาดอร์ที่นั่น. ในเวลาต่อมา หมวกนี้ก็ถูกเรียกตามชื่อสถานที่ที่มีการซื้อขายแทนที่จะเรียกตามถิ่นกำเนิดของมัน. ไม่ว่าอย่างไร หมวกปานามาก็กลายมาเป็นที่นิยมกันมาก. ตัวอย่างเช่น ในปี 1849 เอกวาดอร์ส่งออกหมวกนี้ถึง 220,000 ใบ! จากนั้น ในปี 1855 ชาวฝรั่งเศสคนหนึ่งซึ่งอาศัยอยู่ในปานามาก็นำหมวกนี้ออกแนะนำให้ผู้คนรู้จักในงานแสดงสินค้านานาชาติ ณ กรุงปารีส. ชาวฝรั่งเศสที่รู้เรื่องแฟชั่นเป็นอย่างดีต่างก็ประทับใจในวัสดุอันละเอียดอ่อน บางคนถึงกับพรรณนาหมวกนี้ว่า “ผ้าที่ทำจากเส้นใยฟาง.” ไม่นานนักก็เป็นเรื่องเหลือคิดที่จะใส่หมวกแบบอื่น!

ความนิยมของหมวกปานามาสูงขึ้นอีกในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 เมื่อภาพถ่ายของทีโอดอร์ รูสเวลต์ ประธานาธิบดีสหรัฐ ใส่หมวกฟีโน อย่างโก้เก๋ปรากฏในหนังสือพิมพ์ทั่วโลก. ความต้องการหมวกที่ดูภูมิฐานนี้ยิ่งเพิ่มขึ้น. บริษัทใหญ่ ๆ ทั่วโลกต่างก็เริ่มจำหน่ายหมวกนี้. ในประเทศตุรกี กฎหมายว่าด้วยการทำให้ทันสมัยสั่งห้ามการใส่หมวกเฟซแบบเก่าในปี 1925 และกำหนดให้ใช้หมวกปานามา. พอถึงปี 1944 หมวกปานามากลายเป็นสินค้าส่งออกหลักของเอกวาดอร์.

พอถึงช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 20 ความนิยมของหมวกนี้ก็ลดน้อยลง. กระนั้น หมวกปานามาของเอกวาดอร์ซึ่งถูกสานอย่างละเอียดก็ยังคงความลึกลับเอาไว้. ที่จริง ผู้ขายหมวกทั่วโลกต่างก็แย่งชิงกันเป็นเจ้าของหมวกใบที่มีคุณภาพเยี่ยม. ผู้มีชื่อเสียงตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันต่างหลงใหลในความงดงามของหมวกปานามา. หมวกนี้ประดับอยู่บนศีรษะของวินสตัน เชอร์ชิลล์, นิกิตา ครุชชอฟ, ฮัมฟรีย์ โบการ์ต, และไมเคิล จอร์แดน—และยังมีอีกหลายคน.

แน่นอน มีของเลียนแบบราคาไม่แพงซึ่งผลิตเป็นจำนวนมาก ๆ. อย่างไรก็ตาม หมวกพวกนี้มักจะเปราะ; บางชนิดก็อับ. แต่หมวกปานามาของแท้ไม่เป็นเช่นนั้น หมวกนี้เบาและอากาศถ่ายเทได้ และทนถาวร. หมวกแต่ละใบสานด้วยมือ ดังนั้นจึงไม่เหมือนกัน. ราคามีตั้งแต่ไม่กี่ดอลลาร์สำหรับหมวกหยาบ ๆ ไปจนถึงมากกว่า 1,000 ดอลลาร์สำหรับหมวกชนิดที่หายากที่สุด คือซูเปอร์ฟีโน จากเมืองมอนเตคริสตี. มีการตัดสินคุณภาพกันที่ความละเอียดประณีตและความเรียบของเส้นใยที่สานรวมทั้งความสม่ำเสมอของสี. แต่ขอจำเรื่องนี้เอาไว้: หมวกปานามาของแท้ ทำในเอกวาดอร์แห่งเดียวเท่านั้น.

[กรอบ/รูปภาพหน้า 26, 27]

การทำหมวกปานามา

  หมวกปานามานั้นทำกันอย่างไร? มีพืชคล้ายต้นปาล์มชนิดหนึ่งให้เส้นใยที่อ่อนนุ่มแต่ก็ทนทานซึ่งเรียกว่า โทคียา. ที่ลุ่มแถบชายฝั่งทะเลของเอกวาดอร์มีสภาพที่เหมาะแก่การเจริญเติบโตและการขยายพันธุ์ของพืชชนิดนี้. ถือกันว่าช่างทำหมวกชาวเอกวาดอร์อยู่ในกลุ่มช่างสานที่เก่งที่สุดในโลก และพวกเขาทำงานที่ต้องใช้ความอุตสาหะพยายามสักเพียงไร! พวกเขาอาจต้องใช้เวลาถึงหกเดือนหรือมากกว่านั้นเพื่อสานหมวกซูเปอร์ฟีโน คุณภาพเยี่ยมแห่งมอนเตคริสตี. เส้นใยแต่ละเส้นในหมวกนั้นค่อนข้างสั้น. กระนั้น ในหมวกปานามาของแท้ คุณแทบจะบอกไม่ได้เลยว่าเส้นใยแต่ละเส้นนั้นต่อกันตรงไหน. ยิ่งกว่านั้น เส้นใยต่าง ๆ ถูกสานแน่นจนน้ำไม่อาจซึมผ่านได้!

  เมืองมอนเตคริสตีมีชื่อเสียงเนื่องจากหมวกที่สานด้วยมือซึ่งมีคุณภาพเยี่ยม. ช่างสานหมวกแห่งเมืองมอนเตคริสตีทำงานในตอนเช้ามืดหรือในตอนเย็นเพื่อเส้นใยจะไม่แข็งเพราะโดนความร้อนแถบเส้นศูนย์สูตร. พวกเขาเริ่มสานส่วนบนของหมวกโดยสานเส้นใยซึ่งถักด้วยความพิถีพิถันเป็นวงซ้อนกันจนได้ขนาดที่ต้องการ. จากนั้นก็จะวางส่วนบนของหมวกลงบนแบบไม้ทรงกระบอกเพื่อมือของช่างจะสานวนลงมาอย่างคล่องแคล่วเป็นด้านข้างของหมวก. หลายสัปดาห์ผ่านไปเขาก็เริ่มสานเป็นมุมฉากออกมาเป็นปีกหมวก. หลังจากการตัดเล็ม, การซัก, และการฟอกขาวร่วมกับเทคนิคการตกแต่งขั้นสุดท้ายแบบต่าง ๆ ผลที่ได้คือหมวกปานามาอันเลื่องชื่อ.

[รูปภาพ]

เส้นใยฟางของส่วนยอดซึ่งปอกเปลือกออกแล้วจะถูกนำไปต้มและตากแห้งก่อนนำไปสาน

[ภาพหน้า 27]

วินสตัน เชอร์ชิลล์เป็นหนึ่งในบุคคลที่มีชื่อเสียงหลายคนซึ่งใส่หมวกปานามา

[ที่มาของภาพ]

U.S. National Archives photo