13 YOSHUA
Alicitile Ifyo Bamwebele Nangu ca Kuti Fyalemoneka Kwati te Kuti Fibombe
ILYO Yoshua aiminine alelolesha umusumba wa Yeriko uo Lesa amwebele ukuti ausanse no kuonaula, aibukishe ifyo Yehova amwebele ilyo kwashele inshita iinono ukuti Mose afwe, amwebele ati: “Shipa kabili kosa.” (Amala. 31:23) Kabili pali iyi nshita ninshi tapakokwele sana apo Yehova amwebeele na kabili ukuti: “Ushipe fye kabili ukose sana.” (Yosh. 1:7) Nomba Yoshua alingile ukuba uwashipa sana. Mulandu nshi?
Umusumba wa Yeriko tawali uukalamba sana, lelo baukuliile ne fibumba ifyakosa e lyo na malinga ayakosa kabili wali uwacindama. Uyu e musumba abena Israele bali no kubalilapo ukucimfya mu Calo ca Bulayo. Abaleikala muli uyu umusumba balecita sana ifyabipa. Kale sana Yehova alilandile pa bantu abaleikala mu citungu ca Kanaani ilyo aebele Abrahamu pa fyabipa ifyo abena Amore balecita. Amwebele ukuti takaleke abena Amore bakatwalilile ukucita ifyabipa, lelo bushiku bumo ‘inshita ya kubakanda pa filubo fyabo ikafika.’ (Ukute. 15:16) Kanshi inshita ya kuti Yehova akande abena Amore abalecita ifyabipa yalifikile. Abaleikala muli uyu umusumba balepepa utulubi, balecita ubulalelale pe tempele, abaume na banakashi balelaalana beka beka, balelaalana pa lupwa, balelaala ne finama kabili baletuula abana babo kuli tulesa twa fye. Abena Kanaani balecita sana ifyabipa ica kuti Yehova tali no kuleka batwalilila ukwikala mu Kanaani. Cali no kuba kwati icalo baleikalamo cabaluka! (Lebi 18:3, 6, 21-27) Bushe Lesa ali no kubakanda shani?
Abashilika kuti bamona kwati ifyo Yehova aebele Yoshua ukucita pa kusansa umusumba wa Yeriko te kuti fibombe
Yehova apingwile ukuti abena Israele babalilepo ukonaula abaleikala mu musumba wa Yeriko ilyo tabalaonaula abantu bambi abalecita ifyabipa mu calo ca Kanaani. Yehova ali no kubomfya Yoshua na bashilika bakwe. Balya abashilika bali-ipekenye ukucita ifyo Yehova ali no kubeba. Na lyo line, ifyo Yehova aebele Yoshua ukucita nalimo alemona ukuti te kutila fibombe. Yehova amwebele ukuti tabalingile ukushinga umusumba ilyo line nelyo uku-usansa, lelo amwebele ukuti balingile ukulaushinguluka pa nshiku 6, umuku umo cila bushiku. Yehova aebele na bashimapepo ukuti balingile ukulashinguluka umusumba ninshi nabasenda icipao ca cipangano kabili balelisha intandala. Pa bushiku bwalenga 7, balingile ukushinguluka umusumba imiku 7, lyena balingile ukuwelesha.
Yoshua alishibe sana ifya kulwa inkondo. Abashilika abengi kuti bamona kwati ifyo Yehova aebele Yoshua te kuti fibombe. Bushe cali no kuba shani nga ca kuti abena Israele babacimfya? Ifi aficitika nga fyalengele abena Kanaani abaleikala mu misumba imbi batendeka ukumona ukuti kanshi balikwete amaka ukucila abena Israele, kabili nga balitampile ukubasansa.
Na lyo line, Yehova alilengele Yoshua amucetekela. Ilyo abena Israele babili abo Yoshua atumine ukuyalengula umusumba wa Yeriko babwelele, ifyo balandile fyalengele baishiba ukuti abena Yeriko balebatiina. Lyena Yehova mu cisungusho alipaatwile amenshi ya mu Mumana wa Yordani pa kuti abena Israele bapite.
Yoshua afwile aletontonkanya pali ifi fyonse Yehova acitile, kabili ifi fifwile fyalilengele amucetekela sana. Apo alicetekele Lesa, alishipile. E ico aile na bashilika mu kushinguluka umusumba wa Yeriko, kabili bashimapepo nabo balelisha intandala. Nomba takwali nangu umo uwafumine mu musumba pa kuti asanse abena Israele pantu balebatiina. Ubushiku bwakonkelepo, Yoshua na kabili alile na bashilika bakwe mu kushinguluka umusumba nga filya fine Yehova abebele. Balikonkenyepo ukushinguluka umusumba pa nshiku 6. Lyena ubushiku bwalenga 7 bwasukile bwafika.
Pa bushiku bwalenga 7, abena Israele bashingulwike umusumba wa Yeriko imiku 7. Lyena pa numa ya kushinguluka umusumba umuku walenga 7, Yoshua abilikishe ati: “Pundeni, pantu Yehova namupeela umusumba!” Apo pene fye balipundile. Kabili Baibo itila: “Ilyo baweleshe ukuwelesha kwa nkondo iikalamba, ilinga lyalibongolweke.”
Lyena Yoshua nabo ali nabo balingile mu musumba kabili balipeye conse ica mweo, nga filya fine Yehova abebele. Yehova alyafwile Yoshua na bashilika abena Israele ukucimfya aba mu misumba iingi ne nko. Yehova asukile atendeka ukusangulula icalo umwaleikala abena Amore abalecita ifyabipa!
Na lyo line, kwali icibumba ca Yeriko cimo icishabongolweke. Mulandu nshi? Ni co kwali umwanakashi umo muli uyu umusumba uwali uwashipa kabili uwatetekele sana Lesa. Tukasambilila pali uyu mwanakashi mu cipandwa cikonkelepo.
Belengeni ilyashi lya mu Baibo:
Lanshanyeni:
Bushe Yoshua alangile shani ukuti ali uwashipa?
Ishibilenipo na Fimbi
1. Fyalembwa nshi ifya mushilo nalimo ifyaliko pa nshita Yoshua ali uwa mweo? (w09 12/1 ibu. 17 para. 4, futunoti.) A
Icikope A
2. Ilyo abena Israele bashilatendeka ukushinguluka umusumba wa Yeriko, finshi Yehova aebele Yoshua ukucita? Cinshi twingalandila ukuti ifyo amwebele fyamoneke kwati te kuti fibombe? (Yosh. 5:2-8; w18.10 ibu. 23 amapara. 5-7)
3. Finshi filanga ukuti abena Israele balicimfishe abaleikala mu musumba wa Yeriko mu nshita fye iinono? (w15 11/15 ibu. 15) B
Kennedy, Titus (2023). The Bronze Age Destruction of Jericho, Archaeology, and the Book of Joshua. Accessed via researchgate.net. Licensed under CC BY 4.0
Icikope B: Imitondo iyo basangile pa ncende apabelele umusumba wa Yeriko
4. Bushe ubusesemo ubo Baibo yalandapo pa musumba wa Yeriko pali Yoshua 6:26 bwafikilishiwe shani? (w98 9/15 ibu. 21 para. 8)
Tontonkanyeni pa fyo Mwingasambililako
Finshi fyalengele Yoshua acetekele ukuti Yehova ali no kufikilisha ifyo alaile? (Yosh. 23:14) Finshi fingalenga twacetekela ukuti Yehova akafikilisha fyonse ifyo atulaya?
Bushe ifyo Yoshua acitile kuti fyalenga twalacita shani nga ca kuti icilonganino ca kwa Lesa catweba ukucita fimo? C
Icikope C
Kuti mwalanga shani ukuti mwalishipa nga filya Yoshua ali?
Ifyo Mufwile Ukutontonkanyapo Sana
Finshi ili lyashi lilensambilisha pali Yehova?
Bushe ili lyashi lyaikatana shani ne fyo Yehova afwaya ukucita?
Finshi ningatemwa ukwisaipusha Yoshua ilyo bakesamubuusha?
Sambililenipo na Fimbi
Bushe ifyo Yoshua acitile filenga shani twacetekela ukuti Lesa akafikilisha ifyo atulaya, kabili filenga shani twalasambililako ku bakalamba, no kutwalilila ukubombela Yehova ne cishinka nga ca kuti Abena Kristu banensu batukalifya?
Afweni abana benu ukwishiba ifintu ifyacindama ifyacitikiile Yoshua.
“Yoshua” (Kardi ya pa Webusaiti apaba umuntu uo Baibo yalandapo)