29 ELIYA
“Lesa Wandi ni Yehova”
NGA FILYA fine twingapapa nga ca kuti ukwabula ukwenekela twaumfwa icibulukutu ca mfula ilyo kushili amakumbi, e fyo citupapusha na pa fyo Baibo yatendeka ukulanda pali Eliya ukwabula ukwenekela. Ku ca bulanda, imfumu 6 ishabalilepo ukuteka imikowa 10 iya bena Israele shalecita sana ifyabipa. Ahabu e wali imfumu yalenga 7 iya bena Israele, kabili Yehova alemumona ukuti e walecita sana ifyabipa ukucila imfumu shimbi 6. Ahabu aupile Yesebele umwana wa mfumu ya ku Sidone, kabili uyu umwanakashi alecita sana ifyabipa. Nangu ca kuti Ahabu alepepa utulubi, umukashi wakwe ena alicililepo ukucita ifyabipa. Alepepa lesa wa bufi Baali, kabili nalimo pa kupepa uyu lesa abantu baleoca abana pa kumutuulila amalambo. Alekoselesha na Ahabu na bena Israele ukuti nabo balepepa Baali. Nomba bushiku bumo Eliya aile kuli Ahabu. Yehova alimutumine ukuyasoka Ahabu pa fyabipa ifyo alecita, e lyo no kumweba ifyo Yehova ali no kucita.
Pa kuyafika kwi sano lya kwa Ahabu, Eliya alingile ukwenda intamfu iitali ukufuma ku Gileadi ukuyafika ku Samaria. Tacayangwike ukwenda ulu ulwendo pantu mu nshila mwali sana amabwe. Ilyo Eliya afikile mu Samaria, aile kwi sano lya kwa Ahabu. Ili isano lyali ilikalamba kabili balelita ati “ing’anda ya meno ya nsofu,” nalimo pa mulandu wa kuti balipooselepo indalama ishingi pa kulikuula kabili lyali lya lulumbi. (1 Isha. 22:39) Elenganyeni ukuti Eliya ale-enda mwi sano lya lulumbi ninshi nafwala ica kufwala ca masako no mushipi wa mpapa, kabili ale-eba imfumu ukuti Baali, lesa uo imfumu yalepepa takwata amaka! Ukwabula no kutwishika nga ca kuti Yesebele epo ali ilyo Eliya ale-eba Ahabu ifyo Yehova amutumine ukuti amwebe, afwile alifulilwe sana. Yesebele na Ahabu balicetekele sana Baali ukuti alikwete amaka ya kuleta imfula. Nomba Eliya alishipile no kubeba ukuti lesa wabo takwete amaka ya kubafwa. Yehova alandile ukuti mu calo mwali no kuba icilala pa nshita iitali, mpaka Eliya umubomfi wa kwa Lesa akalande ukuti nomba imfula yali no kutendeka ukuloka na kabili!
Cinshi calengele Eliya ashipe pa kweba Ahabu ifyo Yehova amutumine ukumweba? Amashiwi alandile e yalenga twaishiba icalengele ashipe. Alandile ukuti: “Na pali Yehova Lesa wa kwa Israele uo mombela.” Amashiwi ya kuti “uo mombela” kuti yapilibula no kuti “uo njiminina pa ntanshi yakwe.” Eliya aiminine pa ntanshi ya mfumu iyakwete amaka. Na lyo line, kwali icacindama sana ico aishibe. Alishibe ukuti apo alepepa Yehova Lesa, cali kwati aleiminina pa ntanshi yakwe. Ahabu na Yesebele balemoneka kwati balikwete sana amaka kabili abantu balebatiina, lelo Eliya alishibe ukuti Yehova alikwete amaka ukubacila. Ukutontonkanya pali ifi e kwalengele Eliya ashipe sana.
Eliya alishipile ilyo alandile ne mfumu na namfumu abalecita ifyabipa, alishipile pa kulanda no luko ulwapondokeele Lesa, kabili ilyo aumfwile umwenso alicetekele Yehova
Eliya alitwalilile ukuba uwashipa ilyo alebombela Yehova. Alilangile ukuti ali uwashipa ilyo aumfwilile ifyo Yehova amwebele ukuti aye mu kwikala eka mu mupokapoka, ilyo mu calo mwali icilala ne cipowe. Kabili alilangile ukuti ali uwashipa pantu alenwa fye amenshi ya mu mulonga no kulya ifya kulya ifyo bamwankole balemuletela. Inshita imbi iyo alangile ukuti ali uwashipa ni lintu asumiine ilyo Yehova amutumine ukuya-afwa mukamfwilwa umupiina uwacetekele Yehova. Eliya alingile ukushipa pantu uyu mukamfwilwa aleikala mu Sidone, kabili wishi wa kwa Yesebele e waleteka ici calo. Na kabili pa nshita imbi ilyo Eliya ali pa Lupili lwa Karmele, alicitile ifyalangile ukuti ali uwashipa pantu alishiniine bakasesema ba kwa Baali 450 ukuti Yehova e Lesa wa cine eka. Nga filya fine ishina lyakwe lipilibula ukuti “Lesa Wandi ni Yehova,” Eliya alicitile ifintu ifingi ifilanga ukuti alicetekele sana Yehova.
Na lyo line, Eliya na o “ali fye muntu nga ifwe bene.” (Yako. 5:17) Inshita shimo na o wine aleumfwa umwenso. Ilyo Yehova acitile ifipesha amano pa Lupili lwa Karmele, Ahabu ta-alwike. Lyena Yesebele alitumine abakuyaipaya Eliya. E ico Eliya alyumfwile umwenso, kabili alibutwike pa kuti bemwipaya. Alisakamikwe sana ica kuti aebele Yehova ukuti no kufwa kwawama, kabili alandile ukutila tacindeme ukucila ifikolwe fyakwe. Na lyo line, Yehova alyumfwile ifyo alandile kabili alimutekanishishe. Ilyo papitile inshita, pa miku ibili Eliya aebele Yehova ukuti aleumfwa kwati ali fye eka uwalemubombela kabili aleicusha fye filya alebomba umulimo wa bukasesema. Yehova alyebele Eliya ukuti kwali na bambi abengi abalemubombela ne cishinka, kabili alimwebele no kuti taleicusha fye filya alebomba bukasesema. Yehova alisalile Elisha ukuti aleafwilishako Eliya ukubomba umulimo wakwe, kabili aebele Eliya ukuti akamusambilishe ifya kubomba umulimo wa bukasesema.
Tapakokwele, Eliya aile ukwaleikala Elisha pa kuti atendeke ukumusambilisha imilimo. Aba abaume babili balibombeele pamo umulimo wa kweba abantu ifyo Yehova alefwaya ukubeba pali ilya nshita iyali iya-afya. Elisha aleafwilisha Eliya uwali umukalamba pali ena kabili alesambililako ifingi. Yehova alilengele Eliya aba uwashipa na kabili, kabili alitwalilile ukuba uwashipa ukufika na lintu afwile.
Belengeni ilyashi lya mu Baibo:
Lanshanyeni:
Bushe Eliya alangile shani ukuti ali uwashipa?
Ishibilenipo na Fimbi
1. Cinshi twingalandila ukuti Yehova alicitile bwino sana filya aletuma bamwankole ukutwalila Eliya ifya kulya? (it “Mwankole” para. 5-wcgr) A
Lior Kislev
Icikope A
2. Fipesha mano nshi ifyo Eliya acitile? (it “Eliya” Na. 1 para. 11-wcgr)
3. Pa Lupili lwa Karmele, Eliya aebele abaume ukuti besushe amenshi mu mufoolo uukalamba. Apo pali ilya nshita kwali icilala, ni kwi nalimo bafumishe amenshi? (ba ibu. 17 para. 3-wcgr) B
Todd Bolen/BiblePlaces.com
Icikope B: Ulupili lwa Karmele na Bemba ya Mediterranean
4. Bushe ica kufwala caibela ico Eliya alefwala caleimininako cinshi, kabili mulandu nshi acipoosele pa mabeya ya kwa Elisha? (w14 2/1 ibu. 12 para. 3)
Tontonkanyeni pa fyo Mwingasambililako
Nga filya Yehova acitile ilyo Eliya asakamikwe sana, finshi twingacita ifingalenga ca-angukila bamunyinefwe na bankashi ukutwebako ifyo baleumfwa nga ca kuti nabafuupuka? (1 Isha. 19:1-18) C
Icikope C
Eliya ali-itemenwe ukusambilishako Elisha umulimo alebomba uwa bukasesema. Bushe tulingile ukulaumfwa shani nga tulesambilishako bambi imilimo no kubapeelako imilimo imo iyo tubomba?
Ni muli finshi fimbi umo mulingile ukuba abashipa nga Eliya?
Ifyo Mufwile Ukutontonkanyapo Sana
Finshi ili lyashi lilensambilisha pali Yehova?
Bushe ili lyashi lyaikatana shani ne fyo Yehova afwaya ukucita?
Finshi ningatemwa ukwisaipusha Eliya ilyo bakesamubuusha?
Sambililenipo na Fimbi
Tambeni vidio pa kuti mumone ifyo Yehova akoseshe Eliya pa kuti abombe umulimo amupeele.
Finshi abalumendo na bakashana bengasambililako ku fyo Eliya acitile pa Lupili lwa Karmele ifyalangile ukuti ali uwashipa?