Abena Kristu ba mu Kubangilila no Bulashi bwa ciRoma

6. Ni shani fintu Abena Kristu ba mu kubangilila bamwene amabulashi ya ciRoma, kabili mulandu nshi?

⁶ Abena Kristu ba mu kubangilila tababombele pamo ne fyakaniko fya ciYuda abaumene akapi no kulwisha abena Roma abayandatile Israele. Apantu fye amabulashi ya ciRoma, mu kuba ne micitile yabo iya mafunde yalembwa, basungile umuyano pa mulundu na pali bemba; ukukuula iminyangala ya menshi iingi iya kwaafwa, imisebo, na malalo; kabili mu cinkumbawile babombele ubusuma bwa munsaunte, Abena Kristu balangulwike bene ukuba ‘kapyunga [nelyo, “umubomfi,” NW, utulembo twa pe samba] wa kwa Lesa kuli bene ku kulola ku busuma.’ (Abena Roma 13:3, 4) Ifunde no muyano fyaleteleko imibele iyo yalengele Abena Kristu ukushimikila Imbila nsuma mu kusaalala, nga fintu cakambishiwe na Yesu. (Mateo 28:19, 20) Muli kampingu musuma onse, baali no kulipila imisonko iyalesonkeshiwa na bena Roma, nangu fye indalama shimo shalebomfiwa ku mifwaile ishasuminishiwe na Lesa.—Abena Roma 13:5-7.

7, 8. (a) Cinshi cintu ukubelenga kwasakamanisha ukwa Abena Roma 13:1-7 kusokolola, kabili cinshi cintu ifyashingulukako filanga? (b) Ni pe samba lya mibele nshi amabulashi ya ciRoma yashabombele nga “kapyunga wa kwa Lesa,” kabili muli uyu mulandu mibele nshi iya mutima Abena Kristu ba mu kubangilila bapokelele?

⁷ Ukubelenga kwasakamanisha ukwa fikomo fya kubalilapo cinelubali ifya Abena Roma icipandwa 13 kusokololo kuti “bakateka abacilamo” baali ni “kapyunga wa kwa Lesa” ku kutasha abo balecite cisuma no kukanda abalecita icabipa. Ifyashingulukako filango kuti Lesa, te bakateka bacilamo, e upampamika icaba icisuma ne caba icabipa. E ico, nga ca kuti, kateka wa ciRoma nelyo ubulashi bwa bupolitiki ubuli bonse bumbi afwaile ifintu ifyo Lesa aleseshe nelyo, mu kupusanako, aleseshe ifintu ifyo Lesa afwaile, taalebomba na kabili nga kapyunga wa kwa Lesa. Yesu alondolwele ukuti: “Peeleni ifya kwa Kaisare kuli Kaisare, ne fya kwa Lesa kuli Lesa.” (Mateo 22:21) Nga ca kuti Ubuteko bwa ciRoma bwapindile ifintu ifyali ifya kwa Lesa, pamo nga ukupepwa nelyo ubumi bwa muntu, Abena Kristu ba cine bakonkele ukufunda kwa batumwa ukwa kuti: “Tuli no kunakila Lesa ukucilo kunakila abantu.”—Imilimo 5:29.

⁸ Ukukaana kwa Bena Kristu ba mu kubangilila ukubelesha ukupepa kateka no kupepo tulubi, ukulekelesha ukulongana kwabo ukwa Bwina Kristu, no kuleka ukushimikila imbila nsuma fyaletele ukupakaswa. Calisuminwa mu cinkumbawile ukuti umutumwa Paulo aputunkanishiwe pa kukambisha kwa kwa Kateka Nero. Bakateka bambi, ukulumbulapo Domitian, Marcus Aurelius, Septimius Severus, Decius, na Diocletian, na bo balipakese Abena Kristu ba mu kubangilila. Lintu aba bakateka na mabulashi yali pe samba lyabo bapakese Abena Kristu, mu cine cine tabaalebomba nga “kapyunga wa kwa Lesa.”

9. (a) Cinshi citwalilila ukuba ica cine ku lwa bakateka bacilamo aba bupolitiki, kabili kufuma kuli cinshi uko iciswango ca bupolitiki cipokelela amaka no bulashi? (b) Cinshi mu kubamo kupelulula cingasoswa ku lwa kunakila kwa Bwina Kristu kuli bakateka abacilamo?

⁹ Ici conse cilebomba ku kulangililo kuti ilintu amabulashi yacilamo aya bupolitiki babomba mu mbali shimo pamo nga “icatekwapo kuli Lesa” ku kusungilila sosaite wa buntunse uwabamo muyano, yatwalilila ukuba lubali lwa micitile ya fintu iya ku calo intu Satana abako e lesa. (1 Yohane 5:19) Baba ku kuteyanya kwa bupolitiki ukwa mu kusaalala kwa calo ukwapashanishiwa ku “ciswango” ica mu Ukusokolola 13:1, 2. Cilya ciswango cipokelela amaka ya ciko no bulashi ukufuma ku “ciŋwena cikalamba,” Satana Ciwa. (Ukusokolola 12:9) Mu kubamo amano, kanshi, ukunakila kwa Bwina Kristu ku mabulashi ya musango yo kwaba ukwayampanako, takwaba ukwakumanina.—Linganyako Daniele 3:16-18.

20. Ca kumwenako nshi icilanga ukuti Yehova alafulwishiwa na abo abashaba na mucinshi ku Bena Kristu banabo ababa mu bulashi?

²⁰ Ukukuma ku mucinshi untu twalye misha kuli abo ababa mu bulashi mu kati na nkati ka cilonganino ca Bwina Kristu, ukulinganya kwa kusekesha kuti kwacitwa ku kunakila uko twalye misha ku mabulashi ya ku calo. Lintu umuntu atobe funde lya buntunse ilyo Lesa asuminisha, ukukanda ukupeelwa na “abateka” kuba, nakabushe, kulumbulula kwabulo kulungatana ukwa bukali bwa kwa Lesa “kuli kacita wa fibi.” (Abena Roma 13:3, 4) Nga Yehova alakalipa lintu umuntu atoba amafunde ya buntunse kabili abulwa umucinshi walinga ku mabulashi ya ku calo, fintu afwile aba uwacilapo kufulwishiwa nga Umwina Kristu waipeela atoba ifishinte fya Baibolo no kulango musaalula ku Bena Kristu banankwe ababa mu bulashi!