Bushe Mwalicetekela Lesa Icine Cine?

“E ico, mulefwaya intanshi ubufumu.”—MATEO 6:33.

1, 2. Cinshi umwaume umo acitile pa bwafya bwa ncito, kabili mulandu nshi acitiile fyo?

U MWAUME umo alefwaya ukuti alebomfiwa sana mu cilonganino. Nomba akwete ubwafya bwa kutila incito alebomba yalelenga ukuti alefilwa ukusangwa ku kulongana konse bwino bwino. Acitile shani pali ubo bwafya? Alyangwishe imikalile yakwe, alekele incito uko alebomba kabili ilyo papitile akashita, asangile incito kumbi iyalemushiilako inshita ya kubomba bwino ifya mu cilonganino. Pali ino nshita, afola indalama ishinono sana nga kulinganya na shilya alefola kale, lelo na nomba alakumanisha ukusunga ulupwa lwakwe mu fyo lukabila kabili alakwata ne nshita iikalamba iya kubomba imilimo ya mu cilonganino.

² Bushe kuti mwaishiba icalengele ukuti ulya mwaume acite fyo? Aciba ni mwe mwakwete ubo bwafya, bushe na imwe nga mwacitile filya fine? Icawamako ca kuti, Abena Kristu abengi balicita ifyapalako, kabili ifyo bacita filanga ukuti balicetekela ubulayo bwa kwa Yesu ubwa kuti: “E ico, mulefwaya intanshi ubufumu no bulungami bwakwe, na fyonse ifi fimbi fikalundwako kuli imwe.” (Mateo 6:33) Abena Kristu bacetekela Yehova ukuti e ukalenga bakatunguluke mu mikalile, tabacetekela mu fya pano calo.—Amapinda 3:23, 26.

3. Mulandu nshi bamo batwishikila nga ca kutila na muno nshiku umuntu kuti afwaya intanshi Ubufumu?

³ Pa mulandu wa kuti tuleikala mu nshiku shayafya, bamo kuti batwishika nga ca kutila mwali amano muli cilya ulya mwaume acitile. Muno nshiku, abantu bamo pano isonde bapiina icine cine, bambi bena, bakankaala ukucila abantu bonse abaliko imyaka ya ku numa. Abengi na bo abekala mu fyalo ifipiina nga basange ncito, ninshi ya kushukila, uleke babeko eyefilya mu mikalile. Abekala mu fyalo ifikankaala na bo, bali no bwafya bwa kuti balabombesha sana ukucila mu cipimo pa kuti batwalilile no bukankaala nangu ca kutila imikalile mu calo taili bwino, incito nakalimo shalyafya kabili abengisha incito na bo balafwaya ukuti ababomfi babo balebombesha sana ukucila mu cipimo. Apo imikalile shino nshiku nayafya, bamo bepusha ukuti, ‘Bushe kwena ukutangisha ifya Bufumu kuti kwabomba na muli shino nshiku?’ Pa kuti twasuke bwino ilyo lipusho, lekeni tulande pa bantu Yesu alandileko aya mashiwi.

‘Mwilasakamikwa’

4, 5. Cilangililo nshi Yesu alandile icilanga ukuti abantu ba kwa Lesa tabafwile kucishamo ukusakamikwa pa fya mikalile?

⁴ Yesu aali mu Galili, alelanda kwi bumba likalamba ilya bantu abafumine ku ncende shalekanalekana. (Mateo 4:25) Kwena, pali lilye bumba nga pali abakankaala, ninshi bali banono sana. Abengi bafwile bali bapiina. Na lyo line, Yesu abakonkomeshe ukuti tabafwile ukubika amano ku kufwaya ukunonka ifyuma, lelo bafwile ukusungila ifyuma fyabo ifya ku mupashi ku muulu, pantu icuma ca ku mupashi e cacindamisha. (Mateo 6:19-21, 24) Atile: “Mwilasakamikilwa imyeo yenu ifyo mukalya nelyo ifyo mukanwa, nelyo imibili yenu ifyo mukafwala. Bushe umweo tawacindama ukucila ifya kulya, no mubili bushe tawacindama ukucila ifya kufwala?”—Mateo 6:25.

⁵ Abengi abali palya, bafwile baletwishika nga ca kutila umuntu kuti acita filya Yesu alandile. Balishibe ukuti nga tababombeshe, indupwa shabo kuti shacula. Nomba, Yesu abebele ukuti batontonkanye pa fyuni. Fyena fyaba pa ncito ya kufwaya ifya kulya no mwa kwikala cila bushiku, lelo Yehova alafisunga. Na kabili, Yesu alandile na pa fyo Yehova asakamana amaluba ya mu mpanga, ayamoneka bwino sana ukucila ne fyali Solomone mu bukata bwakwe bonse. Nga ca kutila Yehova alasakamana ifyuni na maluba, bushe fwe bantu te kuti atusakamane ukucilapo? (Mateo 6:26-30) Nge fyo Yesu asosele, fwe bantu twalicindama ukucila ifya kulya ifyo tuliila fye ukuti tube no mweo. Na kabili, twalicindama ukucila ifya kufwala ifyo tufwala fye ku mubili. Nga twabomfya amaka yesu yonse ku kufwaya fye ifya kulya ne fya kufwala, ukwabula ukushako ne nshita ya kubombela Yehova, ninshi twalaba ku cacindama ico twabela pano calo.—Lukala Milandu 12:13.

Ukukanacishamo Ukubika Amano ku Fyuma

6. (a) Mulimo nshi Abena Kristu bakwata? (b) Nani Abena Kristu bacetekela icine cine?

⁶ Kwena, Yesu tasambilishe balya bantu ukuti bafwile ukuleka ukubomba no kucetekela fye ukuti Lesa akalasunga indupwa shabo. Pantu ne fyuni fine filabombesha ukufwaya ifya kulya no kuliisha utwana twa fiko. Kanshi, Abena Kristu balefwaikwa ukubomba pa kuti bakwate ifya kulya. Ukusunga aba mu ng’anda wali mulimo wabo. Abena Kristu abaingiile ncito nelyo abaali abasha, balefwaikwa ukubombesha imilimo iyo bapeelwe kuli bashikulwibo. (2 Abena Tesalonika 3:10-12; 1 Timote 5:8; 1 Petro 2:18) Ilingi line, umutumwa Paulo alebila amatenti pa kuti aleisakamana. (Imilimo 18:1-4; 1 Abena Tesalonika 2:9) Na lyo line, Abena Kristu tabacetekele incito shabo ukuti e shali no kulenga batunguluke mu mikalile. Bacetekele Yehova. E mulandu wine babelele aba nsansa ukucila abantu bambi. Uwaimbile amalumbo atile: “Abatetekela Yehova bali ngo lupili lwa Sione, ulushingatelentenshiwa, lelo lwaikala umuyayaya.”—Amalumbo 125:1.

7. Bushe uushacetekela Yehova icine cine kuti amona shani ukufwaya intanshi Ubufumu?

⁷ Onse uushacetekela Yehova icine cine kuti atwishika amashiwi ya kwa Yesu aya kuti afwile ukufwaya intanshi Ubufumu. Abengi bamona kwati umuntu nga anonka, ninshi imikalile yakwe yawama. E calenga ukuti abafyashi balekoselesha abana ukubombesha sana ilyo bali abalumendo nelyo abakashana, ukuya ku masambililo ya pa muulu, uleke bakengile incito iyalondoloka. Nomba abafyashi bamo Abena Kristu calibabipila, pantu mu kufwaisha ukuti abana basambilile sana, abana babo bamo balileka ukubika amano ku fya ku mupashi, batendeka ukufwaisha fye icuma.

8. Bushe Abena Kristu baishiba ukuti bafwile ukucita shani pa kusunga aba mu ng’anda yabo na pa kubomba ifya ku mupashi?

⁸ E ico kanshi, Abena Kristu ba mano balishiba ukuti filya fine ukufunda kwa kwa Yesu kwabombele ku Bena Kristu ba kubalilapo, e fyo kubomba na muno nshiku. Tabacishamo ukukonkelela ifyuma. Nangu ca kutila inshita iikalamba balaba ku ncito pa kuti basakamane aba mu ng’anda yabo nge fyo Baibolo yalanda, tabakonkelela indalama ica kuti balaba na ku fya ku mupashi ifyacindama.—Lukala Milandu 7:12.

Ukufunda na Kumbi pa ‘Kukanasakamikwa’

9. Bushe Yesu akoseleshe shani abacetekela Yehova icine cine?

⁹ Mu Lyashi lyakwe ilya pa Lupili, Yesu akonkomeshe abantu ukuti: “Mwisakamikwa amuti, ‘Tulelya nshi?’ nelyo, ‘Tulenwa nshi?’ nelyo, ‘Tulefwala nshi?’ Pantu fyonse ifi e fyo abena fyalo bafwaisha. Pantu Shinwe wa mu muulu alishiba ukuti mulakabila ifi fyonse.” (Mateo 6:31, 32) Ala aya mashiwi yalatukoselesha nga nshi! Nga twacetekela Yehova icine cine, akalatusakamana lyonse. Na lyo line, tufwile ukutontonkanyapo sana pa mashiwi ya kwa Yesu. Aya mashiwi yatucinkulako no kuti nga ‘tulefwaisha’ ifyuma, ninshi tutontonkanya nga “bena fyalo,” abashili Bena Kristu ba cine.

10. Ilyo umulumendo umo aile kuli Yesu ku kwipusha fimo, ni shani fintu Yesu alengele ifyo ulya mulumendo atemenwe sana ukusokoloka?

¹⁰ Inshita imo, umulumendo umukankaala sana aipwishe Yesu ico afwile ukucita pa kuti akabe no mweo wa muyayaya. Yesu amucinkwileko ukuti afwile ukukonka amafunde ya mu Malango, ayalebomba pali ilya nshita. Umulumendo aebele Yesu ukuti: “Nalibaka ifi fyonse; finshi fimbi nabulisha?” Yesu aebele ulya muntu ifyo abengi bengamona kwati te kuti ficitike. Atile: “Nga ulefwayo kuba uwapwililika, kashitishe ifikwatwa fyobe no kupeela abapiina, kabili ukakwate icuma mu muulu, e lyo wise ulenkonka.” (Mateo 19:16-21) Umulumendo afuminepo uwa bulanda, alifililwe ukusumina ukuti icuma cakwe conse afwile ukupeela abapiina. Atemenwe ifikwatwa fyakwe ukucila ifyo atemenwe Yehova.

11, 12. (a) Mashiwi nshi ayo tufwile ukutontonkanyapo sana ayo Yesu alandile pa fyuma? (b) Bushe ifyuma kuti fyalenga shani umuntu afilwa ukubombela Yehova?

¹¹ Cilya cacitike calengele Yesu ukulanda amashiwi ayo bamo bafilwa ukwishiba umo aloseshe, atile: “Cikabe cayafya ku wa fyuma ukwingila mu bufumu bwa mu muulu. . . . Cayangukapo ku ngamali ukupula mu linso lya nshindano ukucila uwa fyuma ukwingila mu bufumu bwa kwa Lesa.” (Mateo 19:23, 24) Bushe Yesu aloseshe mu kutila aba fyuma bonse tabakengile mu Bufumu? Awe iyo, pantu alandile no kuti: “Kuli Lesa fyonse kuti fyacitwa.” (Mateo 19:25, 26) Na cine, Yehova alyafwile aba fyuma bamo abaliko ilya nshita ukuba Abena Kristu basubwa. (1 Timote 6:17) Lelo kwena, kwali icalengele ukuti Yesu alande yalya mashiwi ayo bamo bafilwa ukwishiba umo aloseshe. Muli aya mashiwi, Yesu aletusoka.

¹² Umuntu nga atemwisha ifikwatwa nge fyali ulya mulumendo, kuti afilwa ukubombela Yehova no mutima onse. Ico kuti cacitika kuli bonse, abakwata kale ifyuma e lyo na ‘bafwaisha ukuba ne fyuma.’ (1 Timote 6:9, 10) Ukucetekela sana ifyuma kuti kwalenga umuntu atendeka ukulaba ukuti ‘alakabila ifya ku mupashi.’ (Mateo 5:3) Kuti calenga aleka ukuimona ukuti alakabila Yehova ukumwafwa mu mikalile yakwe. (Amalango 6:10-12) Nakalimo kuti atendeka no kuimona kwati afwile ukucindikwa sana mu cilonganino ukucila bambi. (Yakobo 2:1-4) Na kabili, mu nshita ya kubika amano ku kubombela Yehova, kuti atendeka ukupoosa sana inshita ku kuipakisha ifyuma fyakwe.

Cetekeleni Yehova, Mwicetekela Ifikwatwa

13. Bwafya nshi aba mu Laodikea bakwete?

¹³ Bamo abashaishibe bwino ifyo bafwile ukumona ifikwatwa, baali Bena Kristu ba kubalilapo aba mu cilonganino ca ku Laodikea. Yesu abebele ati, “Utila: ‘Ndi mukankaala kabili nalinonka ifyuma kabili nshikabila kantu nangu kamo,’ lelo tawaishiba ukuti uli wa nkumbabulili kabili umulanda kabili umupiina kabili impofu kabili uwa bwamba.” Ifyuma te fyalengele ukuti aba ku Laodikea babe abapiina kabili aba nkumbabulili lwa ku mupashi. Icalengele, mulandu wa kuti bacetekele ifyuma, tabacetekele Yehova. E mulandu babelele aba cifulefule lwa ku mupashi, ica kuti Yesu ali fye mupepi no ‘kubafwisa.’—Ukusokolola 3:14-17.

14. Mulandu nshi Paulo atashishe Abena Kristu AbaHebere?

¹⁴ Lelo, Paulo atashishe Abena Kristu abaHebere pa mibele bakwete ilyo balecushiwa ku balwani. Atile: “Mwalelangulukilako abali mu cifungo no kusekelela ilyo mwapokelwe ifikwatwa fyenu, pa kwishiba mwe bene ukuti muli ne cikwatwa icawamisha kabili icaikalilila.” (AbaHebere 10:34) Balya Bena Kristu tabaikele inkumbabulili pa mulandu wa kuti balipokelwe ifikwatwa. Batwalilile ukusekelela pantu balishele ne cikwatwa cacindama nga nshi, ‘icawamisha kabili icaikalilila.’ Nge fyacitile uwa makwebo wa mu cilangililo ca kwa Yesu uwashitishe ifikwatwa fyonse no kushitamo margariti umo uwaumo mutengo, baikatishe isubilo lyabo ilya Bufumu, te mulandu ne cali no kubacitikila. (Mateo 13:45, 46) Awe mwandini balibikile sana amano ku fya ku mupashi!

15. Bushe umukashana Umwina Kristu uwa ku Liberia afwaile shani Ubufumu intanshi?

¹⁵ Abena Kristu abengi aba muno nshiku na bo bene balicindika sana ifya ku mupashi ukucila ifyuma. Ica kumwenako fye, umukashana Umwina Kristu uwa ku Liberia balimwitile ku masambililo ya ku yuniversiti. Ku Liberia umuntu nga aya ku yuniversiti, bonse batila awe ninshi akaba ni kampanda. Nomba, ulya mukashana aali ni painiya, uubomba sana umulimo wa kushimikila abantu imbila nsuma, kabili apokelele kalata wa kumweba ukuti alisontelwe ukubomba bupainiya bwaibela ubwa pa nshita inono. Asalilepo ukufwaya intanshi Ubufumu no kutwalilila mu mulimo wa nshita yonse. Aile uko bamutumine mu kubombela kabili atendeke amasambililo ya Baibolo 21 mu myeshi itatu. Ulya mukashana pamo na bengi ababa nga ena, balafwaya intanshi Ubufumu, nangu ca kutila balapanya amashuko ya kunonka ifyuma. Cinshi cilenga ukuti bacite ica musango yo muli cino calo umo abantu batemwisha ifyuma? Balisambilila imibele iingi iisuma nga nshi. Lekeni tulandeko pa mibele imo imo.

16, 17. (a) Mulandu nshi ukuiceefya kwawamina nga tulefwaya ukucetekela Yehova? (b) Mulandu nshi tufwile ukucetekelela ifyo Lesa aatulaya?

¹⁶ Ukuiceefya: Baibolo itila: “Tetekela Yehova umutima obe onse, na ku kwiluka kobe we mwine wishintililako; uko konse wenda umwishibe, na o akatambalike nshila shobe. Wiba uwa mano mu menso yobe we mwine.” (Amapinda 3:5-7) Limo, icintu cimo kuti camoneka kwati ca mano mu kutontonkanya kwa buntu. (Yeremia 17:9) Na lyo line, Umwina Kristu wafikapo alafwaya ukuti Yehova amutungulule. (Amalumbo 48:14) ‘Konse uko enda,’ mu cilonganino, ku masambililo ya ku sukulu, ku ncito, mu myangalile, na mu fintu fimbi fye, alaiceefya no kufwaya ukuti Yehova alemutungulula.—Amalumbo 73:24.

¹⁷ Ukucetekela amalayo ya kwa Yehova: Paulo atile: “Uupalamina kuli Lesa afwile ukusumina ukuti e ko aba no kuti aba kalambula wa bamufwaisha.” (AbaHebere 11:6) Nga tuletwishika ifyo Yehova aatulaya, kuti twatendeka ukumona kwati tufwile ‘ukubomfya sana cino calo.’ (1 Abena Korinti 7:31) Nomba, nga twalicetekela sana ifyo Yehova aatulaya, tukapampamina pa kufwaya intanshi Ubufumu. Kuti twacita shani pa kuti tube ne citetekelo cakosa? Tufwile ukupalama sana kuli Yehova mu mapepo ya lyonse aya kufuma pa nshi ya mutima na mu kusambilila lyonse ifya mu Baibolo pa lwesu. (Amalumbo 1:1-3; Abena Filipi 4:6, 7; Yakobo 4:8) Nge fyo Imfumu Davidi yali, na ifwe kuti twapepa atuti: “Ine, natetekela Yehova; ndetila, Lesa wandi ni mwe. Ifyo bwafulo busuma bwenu.”—Amalumbo 31:14, 19.

18, 19. (a) Bushe ukucincila kukosha shani icitetekelo cesu muli Yehova? (b) Mulandu nshi Umwina Kristu afwaikilwa ukuipeelesha ilyo alebomba umulimo wa kwa Yehova?

¹⁸ Ukucincila mu mulimo wa kwa Yehova: Paulo alandile amashiwi ayatwafwa ukwishiba ukuti ukucincila kwalicindama pa kuti tucetekele ifyo Yehova alaya. Alembele ukuti: “Tulefwaisha onse uwa muli imwe alange ukucincila kumo kwine ukuti mube abacetekela umupwilapo isubilo ukufika na ku mpela.” (AbaHebere 6:11) Nga twalicincila mu mulimo wa kwa Yehova, akalatwafwa. Lyonse ilyo Yehova aletwafwa, icitetekelo cesu muli ena cilakosa sana, tulaba “abashangila, abashitelententa.” (1 Abena Korinti 15:58) Icitetekelo cesu cilakosa sana, kabili tulashininkisha ukuti ifyo twasuubila fikacitika nangu cikabe shani.—Abena Efese 3:16-19.

¹⁹ Ukuipeelesha: Paulo aliipeeleshe ica kuti ashiile incito iyali no kumuletela sana icuma, asalilepo ukukonka Yesu. Nangu ca kutila te lyonse alekwata ifyo alekabila mu mikalile yakwe, ico acitile cali ca mano. (1 Abena Korinti 4:11-13) Takwaba apo Yehova alanda ukuti abamubombela bakaba abakankaala, kabili limo na bo bene balacula. Nga twaipeelesha ica kuti mu kuitemenwa twayangusha imikalile yesu, ninshi tulelanga ukuti tulafwaisha ukubombela Yehova.—1 Timote 6:6-8.

20. Mulandu nshi ukutekanya kwacindamina ku bafwaya intanshi Ubufumu?

²⁰ Ukutekanya: Umusambi Yakobo akonkomeshe Abena Kristu banankwe ukuti: “E ico, tekanyeni, mwe bamunyinane, ukufika ku kubapo kwa kwa Shikulu.” (Yakobo 5:7) Muli cino calo umo abantu baba abapamfiwa, calyafya ukutekanya. Tufwaya ukuti ifyo tulefwaya ficitike bwangu bwangu. Lelo Paulo atukoselesha ukuti tupashanye “abapyanina amalayo mu kutetekela na mu kutekanya.” (AbaHebere 6:12) Tekanyeni no kulolela Yehova. Pantu kwena, ubumi bwa muyayaya busuma sana, kanshi kuti cawama ukulolela mpaka bwaisa!

21. (a) Nga twafwaya intanshi Ubufumu, cinshi tulanga? (b) Cinshi tukalandapo mu cipande cikonkelepo?

²¹ Kanshi ukufunda kwa kwa Yesu ukwa kuti tulefwaya intanshi Ubufumu kulabomba na muno nshiku. Nga twacite fyo, ninshi twalicetekela Yehova icine cine, kabili ico e cikalenga ne mikalile ya Mwina Kristu onse ukulondoloka. Lelo kwena, Yesu atufundile no kuti tufwile ‘ukulafwaya intanshi . . . ubulungami [bwa kwa Lesa].’ Mu cipande cikonkelepo, tukasambilila umulandu tufwile ukucitile fyo, sana sana shino nshiku tufikilepo.

“E ico, mulefwaya intanshi . . . ubulungami [bwa kwa Lesa].”—MATEO 6:33.

1, 2. Cinshi umukashana umo Umwina Kristu acitile, kabili mulandu nshi acitile ifyo?

UMUKASHANA umo Umwina Kristu uwa ku Asia alebomba incito ya bukalemba mu ofesi lya buteko. Aali wa cishinka, talecelwa ku ncito kabili alebombesha. Nomba, apo e lyo aingile fye incito, aali pa kuceeceetwa kabili yalishile inshita ya kuti abakalamba bapituluke mu mibombele yakwe. Umukalamba wa ncito aebele ulya mukashana ukuti nga asumina ukucita nankwe ubulalelale, akatwalilila ukubomba kabili akamupeela ne cifulo ca pa muulu. Ukwabula no kupita mu mbali, ulya mukashana alikeene apo pene, nangu ca kutila limbi ico cali no kulenga bamutamfye na pa ncito.

² Bushe ulya mukashana Umwina Kristu taishibe ifyo alecita? Awe iyo, alishibe ico acitile ifyo pantu akonkele amashiwi ya kwa Yesu ayatila: “E ico, mulefwaya intanshi . . . ubulungami [bwa kwa Lesa].” (Mateo 6:33) Kuli ena, ukukonka ifishinte fya mafunde ya mu Baibolo kwalicindeme sana ukucila ukwingile ncito ya mu bulalelale.—1 Abena Korinti 6:18.

Ico Ubulungami Bwacindamina

3. Bushe ubulungami cinshi?

³ Nga batila “umulungami,” ninshi balelanda pa muntu wa cishinka kabili umufumacumi. Muli Baibolo, amashiwi ya ciGriki ne ciHebere aya kuti ‘ubulungami,’ yalola mu kutila “uwatambalala,” nelyo “uwaololoka.” Uwalungama te ulya atila alakonka sana amafunde ukulingana ne fyo umwine aishiba. (Luka 16:15) Ubulungami, kukonka amafunde ukulingana ne fyo Yehova afwaya. E bulungami bwa kwa Lesa.—Abena Roma 1:17; 3:21.

4. Mulandu nshi ubulungami bwacindamina ku Mwina Kristu?

⁴ Cinshi ubulungami bwacindamina? Pantu Yehova, ‘Lesa uwalungama,’ asenamina abantu bakwe, abalecita icalungama. (Amalumbo 4:1; Amapinda 2:20-22; Habakuki 1:13) Onse uushalungama te kuti abe na bucibusa bwa cine na Lesa. (Amapinda 15:8) E mulandu wine umutumwa Paulo aebele Timote ukuti: “Fulumuka ulunkumbwa lwa bwaice, lelo konkelela ubulungami,” pamo ne mibele imbi iyacindama. (2 Timote 2:22) Na kabili, e mulandu wine Paulo alandile no kuti tufwile ‘ukufwala ubulungami nge ca kucinge cifuba’ ilyo alumbwile ifintu fyalekanalekana ifyo tufwile ukufwala pa kuti tucingililwe muli bukapepa bwesu.—Abena Efese 6:14.

5. Bushe abantunse ababembu kuti bafwaya shani ubulungami?

⁵ Kwena, takwaba umuntunse uwalungama ukufikapo. Abantu bonse tabapwililika pa mulandu wa kuti ni bamwana Adamu, bonse babembu, bafyalwa abashalungama. Na lyo line, Yesu atile tufwile ukufwaya ubulungami. Kuti twacita shani fyo? Pantu Yesu apeele ubumi bwakwe ubwapwililika ukube cilubula cesu, kabili nga twatetekela ilambo lyakwe ilya cilubula, Yehova kuti atubelela uluse pa membu shesu. (Mateo 20:28; Yohane 3:16; Abena Roma 5:8, 9, 12, 18) Pa mulandu wa cilubula, nga twaishiba amafunde ya kwa Yehova ayalungama no kubombesha ukuyakonka, kabili nga twapepa no kuti Lesa atwafwe ukucimfya ukunaka kwa mubili wesu, Yehova akapokelela ukupepa kwesu. (Amalumbo 1:6; Abena Roma 7:19-25; Ukusokolola 7:9, 14) Ala mwandini ico cilatusansamusha nga nshi!

Abalungama mu Calo Cabulamo Ubulungami

6. Mulandu nshi cayafishe ku Bena Kristu ba kubalilapo ukwikala mu calo?

⁶ Ilyo abasambi ba kwa Yesu batuminwe ku kube nte shakwe ‘ukufika ku mpela ya pano isonde’ balefwaikwa ukukosa pa kuti babombe umulimo batuminwe. (Imilimo 1:8) Ifyalo fyonse ifyo bapeelwe ukushimikilamo ‘fyaleele mu maka ya mubifi,’ Satana. (1 Yohane 5:19) Mu calo mwali umupashi wabipa uwa kwa Satana, kabili Abena Kristu na bo baleikala mulya mwine mu calo cakowela. (Abena Efese 2:2) Ku Bena Kristu, bwali bwafya icine cine ukwikala mu calo umo ububi bwafulile nga nshi. Abena Kristu balefwaikwa ukubika amano ku kufwaya intanshi ubulungami bwa kwa Lesa pa kuti bashipikishe no kutwalilila aba cishinka. Abengi balishipikishe, lelo bamo balifumine mu nshila ya “bulungami.”—Amapinda 12:28; 2 Timote 4:10.

7. Milimo nshi Umwina Kristu afwile ukubomba iilanga ukuti afwile fye ukutaluka imisango yabipa ilyo aleikala muno calo?

⁷ Bushe muno nshiku mwena icalo caliwamina Abena Kristu? Nakalya! Ububi muno calo nabufula ukucila ne fyo bwali mu nshiku sha Bena Kristu ba pa kubala. Na kabili, Satana alipooswa pano isonde kabili alasansa sana Abena Kristu basubwa, “abasheleko ku lubuto [lwa mwanakashi], ababaka amafunde ya kwa Lesa kabili abakwata umulimo wa kushimika ubunte bwa kwa Yesu.” (Ukusokolola 12:12, 17) Na kabili, Satana alasansa na onse uwaba ku lubali lwa “lubuto” lwa mwanakashi. Na lyo line, Abena Kristu te kuti bafume muno calo no kuyafisama kumbi. Nangu tabaipoosamo mu fya pano calo, lelo muli ici cine calo e mo bekala. (Yohane 17:15, 16) Batwalilila ukushimikila abantu mu calo mwine pa kuti aba mitima ya kusambilila basambilile no kuba abasambi ba kwa Kristu. (Mateo 24:14; 28:19, 20) E ico kanshi, takwaba uko Abena Kristu bengafisama muli cino calo ukushaba imisango yabipa. Bena bafwile fye ukutaluka ku bantu bakwata iyo misango. Lekeni kanshi tulandeko pa fintu fine ifyo Abena Kristu bafwile ukucenjelako.

Ubulalelale

8. Mulandu nshi abena Israele batampile ukupepa balesa ba bena Moabu?

⁸ Ku mpela ya bulendo bwabo ubwa myaka 40 mu matololo, abena Israele abengi balifumine mu nshila ya bulungami. Bali-imwenene na menso ifyo Yehova abapuswishe imiku ne miku, kabili kwashele panono ukuti bafike mu Calo ca Bulayo. Nomba, lilya line balefwaikwa ukukosa sana, e lyo bena batendeke ukupepa balesa ba bena Moabu. Nga cinshi calengele? Bakonkelele “ulunkumbwa lwa mubili.” (1 Yohane 2:16) Baibolo itila: “Abantu batendeke ukucita bucilende ku banakashi ba kwa Moabu.”—Impendwa 25:1.

9, 10. Finshi filecitika mu calo shino nshiku ifilelanga ukuti lyonse tufwile ukucenjela sana ku fyalubana ifyo umutima wingatemwa?

⁹ Icacitikile abena Israele citulanga ifyo ulunkumbwa lwa mubili lwingonaula umuntu nga tacenjele. Na ifwe tufwile ukusambililako kuli filya fyabacitikile, pantu na shino nshiku abengi bamona kwati ukucita ubulalelale takwabipa. (1 Abena Korinti 10:6, 8) Ilyashi limo ilya ku calo ca United States of America lyatile: “Ukufika nakalimo muli ba 1970, amafunde ya buteko aya mu fitungu fyonse ifya mu United States yalileseshe abantu ukwikala pamo mu fyupo fyabula ukulembesha ku buteko. Nomba ino nshita e fyupo fifulile na sana. Ukucila pali hafu wa baupana, batendeka ukwikala pamo ninshi tabalalembesha ifyupo fyabo ku buteko.” Ifyupo fya musango yo pamo ne misango imbi iyabipa nafiseeka mu fyalo ifingi. Ifintu fyabipa ifya musango yo, filesangwa mwi sonde lyonse, kabili ca bulanda ukuti na Bena Kristu bamo balisendwa ne misango yabipa kabili bamo balitamfiwa na mu cilonganino.—1 Abena Korinti 5:11.

¹⁰ Na kabili, shino nshiku ukutambisha ifya bulalelale nakuseeka nga nshi. Ku mulandu wa fyo batambisha mu mafilimu na pa TV, abantu bamona kwati tacabipa ku balumendo na bakashana ukucita ubulalelale ilyo tabalaupa nelyo ukuupwa. Abengi bamona kwati ifyupo fya baume beka beka nelyo abanakashi beka beka tafyabipa. Na kabili, mu mafilimu ayengi na pa TV balatambisha abantu balecita ubulalelale ukwabula ukufisako nangu fimo. Na kabili, ifikope fya balecita ubulalelale filasangwa sana pa Intaneti. Ica kumwenako fye, uulemba ilyashi lya mu nyunshipepala atile, kasuba kamo, umwana wakwe uwa myaka 7 abwelele ku sukulu, kabili ninshi nacincimuka no kucincimuka aebele wishi ukuti uo basambilila nankwe alimwene ifikope fya banakashi beka beka abashifwele balecita ubulalelale pa Intaneti. Ilyo bawishi baumfwile fyo, balyumfwile umwenso icine cine. Nomba nga twatontonkanya, bana banga abatamba ifikope fya musango yo ukwabula ukushimikilako abafyashi? Na kabili, bafyashi banga abeshiba ifyangalo fya pa vidio ifyo abana babo bateya? Mu fyangalo fyaseeka ifya pa vidio balatambisha sana ifye shiku, pamo ne fya fibanda no lubuli.

11. Bushe ulupwa kuti lwacingililwa shani ku fyabipa ifiseekele muno calo?

¹¹ Bushe ulupwa kuti lwacingililwa shani ku fya kutambatamba fyabipa ifya musango yo? Kuti lwacingililwa nga ca kuti bonse babika sana amano ku kufwaya ubulungami bwa kwa Lesa kabili twakaana ukucita icili conse icabipa. (2 Abena Korinti 6:14; Abena Efese 5:3) Abafyashi ababika amano ku kwishiba ifyo abana batamba no kubafunda ukutemwa Yehova na mafunde yakwe ayalungama, balabafwa ukukosa pa kuti belatamba ifye shiku, belateya ifyangalo fya pa vidio ifye shiku, kabili belatamba na mafilimu yabipa nelyo ifyabipa fimbi ifyo umutima wabo wingafwaisha.—Amalango 6:4-9.a

Ubwafya bwa Kukonkelesha Bambi

12. Bwafya nshi bwaliko mu nshiku sha batumwa?

¹² Ilyo Paulo aile ku Lustra mu Asia Minor, acitile icipesha amano ca kuposha uwalemana. Baibolo itila: “Na mabumba, pa kumona ifyo Paulo acitile, basanswile amashiwi yabo, no kusosa mu cina Lukaonia, abati: ‘Balesa baba nga bantunse no kutentemukila kuli ifwe!’ Kabili Barnaba balamwita Seu, lelo Paulo wena Herme, ico wene aali ni ntungulushi mu kulanda.” (Imilimo 14:11, 12) Inshita imbi, ibumba limo line ilya bantu e lyalefwaya ukwipaya Paulo na Barnaba. (Imilimo 14:19) Ukwabula no kutwishika, balya bantu balekonka fye ifyo bamona abanabo balecita. Na lintu bamo aba kuli ilya ncende baishileba Abena Kristu, cimoneka kwati tabalekele bwangu ulutambi lwa ku mwabo ulwa kutiine mipashi. Muli kalata wakwe ku Bena Kristu ba ku Kolose, Paulo abasokele ukucenjela ku ‘kupepa bamalaika.’—Abena Kolose 2:18.

13. Ni ntambi nshi shimo Umwina Kristu afwile ukucenjelako, kabili kuti akwata shani amaka ya kukaana intambi sha musango yo?

¹³ Na muno nshiku mwine, Abena Kristu ba cine bafwile ukucenjela ne ntambi shimo isho abantu abengi bakonka ishafuma ku kupepa kwa bufi kabili ishapusana ne fishinte fya mafunde ya mu Baibolo. Ica kumwenako fye, mu fyalo fimo, kwaba intambi ishingi ishicitwa ilyo umwana afyalwa e lyo na pa fililo. Intambi sha musango yo ishingi shafuma ku kucetekela ukuti umuntu alikwata umupashi uufumamo lintu afwa. (Lukala Milandu 9:5, 10) Mu fyalo fimo, mwaliba ulutambi lwa kusembulula abana abakashana. Ulu lutambi lwa bunkalwe kabili ulushakwata na bupilibulo, lwalipusana ne fyo Baibolo isambilisha abafyashi Abena Kristu ukuti bafwile ukutemwa abana babo. (Amalango 6:6, 7; Abena Efese 6:4) Bushe Abena Kristu kuti bakaana shani ukukonkelesha bambi no kuleka intambi sha musango yo? Bafwile ukucetekela Yehova icine cine. (Amalumbo 31:6) Lesa uwalungama alakosha no kusakamana bonse abalanda no mutima onse ukuti Yehova ‘cubo candi kabili icele lyandi, Lesa wandi uo ntetekela!’—Amalumbo 91:2; Amapinda 29:25.

Mwilaba Yehova

14. Yehova asokele shani abena Israele ilyo bali mupepi no kwingila mu Calo ca Bulayo?

¹⁴ Ilyo abena Israele bali mupepi no kwingila mu Calo ca Bulayo, Yehova abasokele ukuti tabafwile kumulaba. Atile: “Muleibaka, epali mwalaba Yehova Lesa wenu mu kukanabaka amafunde yakwe ne fipope fyakwe ifyo ndemufunda lelo; epali mwalya no kwikuta, mwakuula na mayanda yasuma no kwikalamo, na maombe yenu ne mikuni yenu fyasanda, na silfere na golde wenu asanda, na conse ico mwakwata casanda; kabili imitima yenu yatuuma, na imwe mwalaba Yehova Lesa wenu.”—Amalango 8:11-14.

15. Kuti twashininkisha shani ukuti tatulabile Yehova?

¹⁵ Bushe icapalako kuti cacitika na muno nshiku? Ee kuti cacitika, nga twalaba ku fyacindama ifyo tufwile ukubikako sana amano. Nomba, nga tulefwaya intanshi ubulungami bwa kwa Lesa, ukupepa kwasanguluka e cacindama ico tukabikako sana amano mu mikalile yesu. Nge fyo Paulo atukoseleshe, ‘tukalubule nshita fwe bene,’ iya kuti tulebombesha umulimo wa kushimikila, pantu natwishiba ukuti inshita ya kubomba uyu mulimo naicepa. (Abena Kolose 4:5; 2 Timote 4:2) Lelo nga twacindika sana ukwangala no kutuusha ukucila ukusangwa ku kulongana no kuya mu mulimo wa mwi bala, kuti twalaba Yehova, pantu ninshi twatendeka ukucindika sana ifyesu ukucila umulimo wa kwa Yehova. Paulo atile mu nshiku sha kulekelesha, abantu ‘bakatemwa ukwangala ukucisho kutemwa Lesa.’ (2 Timote 3:4) Abena Kristu ba cine balaiceeceeta lyonse pa kuti amano ya musango yo aya kulaba Yehova tayatendeke ukubengilila.—2 Abena Korinti 13:5.

Cenjeleni Kuli Bucaibela

16. Mano nshi ayabi ayo Efa akwete e lyo na bamo aba mu nshiku sha kwa Paulo?

¹⁶ Mwi bala lya Edene, Satana atunkile Efa ukucita ico amwene ukuti calamuwamina. Efa alefwaya ukulaipingwila umwine icalungama ne calubana. (Ukutendeka 3:1-6) Mu nshiku sha Bena Kristu ba kubalilapo, kwali bamo mu cilonganino ca ku Korinti abali no musango wa kufwaya ukuicitila ifyo abene balefwaya. Baleimona kwati balishibe ifingi sana ukucila Paulo, nomba Paulo alibakalipile ilyo abetile ati abatumwa bacishamo.—2 Abena Korinti 11:3-5; 1 Timote 6:3-5.

17. Kuti twasengauka shani umupashi wa bucaibela?

¹⁷ Shino nshiku muno calo, abengi ni “bamunshebwa, abatuumikwa ku cilumba,” kabili Abena Kristu bamo balyambukilwako imibele ya musango yo. Bamo balitendeka no kukaanya icine. (2 Timote 3:4; Abena Filipi 3:18) Nga tulefwaya ukutwalilila mu kupepa kwa cine, tufwile ukwishiba ukuti Yehova e ututungulula kabili tufwile ukukonka ifilanda “umusha wa cishinka kabili uwashilimuka” na baeluda mu cilonganino. Nga twacite fyo ninshi tulefwaya ubulungami, tatwakabe no mupashi wa bucaibela. (Mateo 24:45-47; Amalumbo 25:9, 10; Esaya 30:21) Icilonganino ca basubwa e ‘luceshi kabili ishintililo lya cine.’ E co Yehova abikako ukutucingilila no kututungulula. (1 Timote 3:15) Nga twaishiba ukuti icilonganino cilabomba umulimo wacindama, ninshi ‘tatwakacite ifintu ku matutumuko,’ lelo mu bupete tukanakila ukufwaya kwa kwa Yehova ukwalungama.—Abena Filipi 2:2-4; Amapinda 3:4-6.

Pashanyeni Yesu

18. Ni muli finshi twakoseleshiwa ukupashanya Yesu?

¹⁸ Ukusesema kwa mu Baibolo kulanda pali Yesu ukuti: “Watemwo bulungami, no kupato bubifi.” (Amalumbo 45:7; AbaHebere 1:9) Awe mwandini Yesu aali ne mibele isuma iyo tufwile ukupashanya! (1 Abena Korinti 11:1) Alishibe amafunde yalungama aya kwa Yehova kabili aliyatemenwe. E ico kanshi, ilyo Satana amutunkile mu matololo, Yesu tatendeke ukushingashinga, palya pene alikeene ukutunkwa, tafumine mu “nshila ya bulungami.”—Amapinda 8:20; Mateo 4:3-11.

19, 20. Busuma nshi bwaba mu kufwaya ubulungami?

¹⁹ Ca cine ukuti tacayanguka ukucimfya amatontonkanyo yabipa. (Abena Roma 7:19, 20) Na lyo line, nga ca kutila twalicindika sana ubulungami, tukakosa no kulwisha ububi na maka yesu yonse. (Amalumbo 119:165) Nga twalitemwisha ubulungami, tukacingililwa kabili tukakosa ilyo twatunkwa ukucite cabipa. (Amapinda 4:4-6) Mwilaba ukuti nga twawila mu matunko ya kwa Satana, ninshi ayumfwa ukuti wa maka sana. Kuti cawama sana nga twamukaana no kulenga Yehova ukuba uwa maka ukucila Satana!—Amapinda 27:11; Yakobo 4:7, 8.

²⁰ Pa mulandu wa kuti balafwaya ubulungami, Abena Kristu ba cine balatwala nga nshi “ifisabo fya bulungami, ifiishila muli Yesu Kristu, ku kuleka kube ubukata no kutasha kuli Lesa.” (Abena Filipi 1:10, 11) Bafwala “ubuntu bupya ubwalengelwe umwabela ukufwaya kwa kwa Lesa mu bulungami bwa cine na bucishinka.” (Abena Efese 4:24) Baipeela kuli Yehova kabili e o babombela, tabaicitila ifyo abene balefwaya. (Abena Roma 14:8; 1 Petro 4:2) Bebukisha ukuti bafwile ukumfwila Yehova muli fyonse ifyo batontonkanya na mu fyo bacita. Awe mwandini balalenga umutima wa kwa Shibo wa ku muulu ukusekelela!—Amapinda 23:24.

[Futunoti]