“Ku Mpela ya Pano Isonde”

1. Finshi Abena Kristu mu nshita ya batumwa balecita ifyo ne Nte sha kwa Yehova bacita muno nshiku?

ABASAMBI ba kwa Yesu Kristu bali abacincila ukubila imbila nsuma. Balefwaisha ukuti umupashi wa mushilo ulebatungulula no kubafwa. Nangu ca kuti balebacusha tabalekele ukubila imbila nsuma. Kabili Lesa alibapaalile icine cine. Ifi e fyo caba na ku Nte sha kwa Yehova muno nshiku.

2, 3. Finshi ibuuku lya Imilimo lyalandapo sana?

² Ukwabula no kutwishika, amalyashi ayaba mwi buuku lya Imilimo ya Batumwa nayakosha icitetekelo cenu. Ili ibuuku lyali-ibela pantu e buuku fye pa mabuuku yaba mu Baibo ilyalondolola ifyalecitika mu cilonganino ca Bena Kristu ninshi Yesu alibwelelamo ku muulu.

³ Ibuuku lya Imilimo lyalilanda pa bantu 95, ifyalo 32, imisumba 54 e lyo ne fishi 9. Muli ili ibuuku mwaliba amalyashi pa bantu yaweyawe, bashimapepo abali ne cilumba, bakateka abali ne cilumba, e lyo na bantu abalecusha sana abantu ba kwa Lesa. Ne cacindamisha ca kuti ili ibuuku lilanda sana pali bamunyinefwe na bankashi abalekwata amafya, lelo abatwalilile ukuba abacincila ukubila imbila nsuma.

4. Mulandu nshi tutontonkanishisha sana pa bantu pamo nga umutumwa Paulo, Dorka e lyo na bamunyinefwe bambi abali ne cishinka abaliko kale?

⁴ Napapita mupepi ne myaka 2,000 ukutula apo umutumwa Petro no umutumwa Paulo abali abacincila baikalile pano isonde. Bambi abaliko pali ilya nshita ni munyinefwe watemwikwa Luka uwali dokota, Barnaba uwali kapekape, Stefani uwali umubomfi uwashipa, Tabita uwali no mutima uusuma, Lidia uwatemenwe ukupokelela abeni, e lyo na bantu bambi abali ne cishinka. Nangu ca kutila napapita imyaka iingi ukutula apo baikalile pe sonde, tulatontonkanyapo sana pali aba bantu. Mulandu nshi twalandile fyo? Pantu na ifwe tulabomba umulimo umo wine untu babombele uwa kulenga abantu baba abasambi. (Mat. 28:19, 20) Ala twalipaalwa nga nshi ifi tubombako uyu mulimo!

5. Ni kwi abasambi ba kwa Yesu aba kubalilapo babilile imbila nsuma?

⁵ Taleni tontonkanyeni pa mulimo Yesu apeele abasambi bakwe. Abebele ukutila: “Mukapokelela amaka kabili mukaba inte shandi mu Yerusalemu, mu Yudea monse na mu Samaria, na ku mpela ya pano isonde.” (Imil. 1:8) Ica kubalilapo ico umupashi wa mushilo wacitile, kupeela abasambi amaka pa kuti babile imbila nsuma “mu Yerusalemu.” (Imil. 1:1–8:3) Ica bubili, umupashi walengele ukuti babile imbila nsuma “mu Yudea monse na mu Samaria.” (Imil. 8:4–13:3) Lyena pa numa, batendeke ukubila imbila nsuma ukufika “ku mpela ya pano isonde.”—Imil. 13:4–28:31.

6, 7. Ilyo tulebila imbila nsuma, finshi tubomfya ifyo bamunyinefwe mu nshita ya batumwa bashakwete?

⁶ Abena Kristu banensu abaliko mu nshita ya batumwa tabakwete Baibo iituntulu iya kubomfya pa kubila imbila nsuma. Aba Bena Kristu baishilekwata ibuuku lya kwa Mateo ilyo apwile ukulilemba nalimo mu 41 ninshi Yesu alibwelelamo ku muulu. Balikweteko na makalata yamo aya kwa Paulo ayo apwile ukulemba ninshi tabalapwa ukulemba ibuuku lya Milimo nalimo mu 61 ninshi Yesu alibwelelamo ku muulu. Na kabili tabakwete impapulo ishalekanalekana isha kushiila abantu abo balebilako imbila nsuma. Ilyo abaYuda bashilasanguka abasambi ba kwa Yesu, baleumfwa uko balebelenga Amalembo ya ciHebere mwi sunagoge. (2 Kor. 3:14-16) Nomba nangu fye ni balya Abena Kristu abaleumfwa uko balebelenga Amalembo ya ciHebere mwi sunagoge, balingile ukubikako sana amano ku fyo balebelenga pantu nalimo pa kubila imbila nsuma bali no kulalanda fye amalembo ku mutwe.

⁷ Muno nshiku fwe bengi twalikwata Baibo kabili twalikwata ne mpapulo ishingi ishilanda pali Baibo. Tulalenga abantu ukuba abasambi ilyo tulebila imbila nsuma mu fyalo ukucila pali 240 kabili tucite fyo mu ndimi ishingi nga nshi.

Umupashi wa Mushilo Walebapeela Amaka

8, 9. (a) Finshi umupashi wa mushilo walengele abasambi ba kwa Yesu ukucita? (b) Ni mpapulo nshi umupashi wa mushilo ulenga umusha wa cishinka ukulemba?

⁸ Ilyo Yesu aebele abasambi bakwe ukuti bakaba inte shakwe, abebele ukuti: “Ilyo umupashi wa mushilo ukesa pali imwe, mukapokelela amaka.” Umupashi wa mushilo uwa kwa Lesa nelyo amaka, wali no kulenga abasambi ba kwa Yesu babila imbila nsuma mwi sonde lyonse. Petro na Paulo balebomfya umupashi wa mushilo pa kuposha abalwele, ukufumya ifibanda, e lyo fye no kubuusha abafwa! Ne cacindamisha ca kuti umupashi wa mushilo walilengele bakwata amaka ya kusambilisha abantu icine icali no kulenga baisakwata umweo wa muyayaya.—Yoh. 17:3.

⁹ Pa bushiku bwa Pentekoste mu 33 ninshi Yesu alibwelelamo ku muulu, umupashi walengele abasambi ba kwa Yesu “batendeke ukulandila mu ndimi ishalekanalekana.” Kabili uyu mupashi walengele balelanda “ifikalamba ifya kwa Lesa.” (Imil. 2:1-4, 11) Ifwe tatulanda indimi ishingi mu cipesha amano. Lelo umupashi wa kwa Lesa ulafwa umusha wa cishinka ukulemba impapulo ishilanda pali Baibo mu ndimi ishingi. Ku ca kumwenako, magazini iingi sana iya Ulupungu lwa kwa Kalinda e lyo na Loleni! balaipulinta cila mweshi. Ifi fyonse filalenga tulelanda “ifikalamba ifya kwa Lesa” ku bantu abafuma mu nko shonse ne mitundu na bantu na bantu ne ndimi.—Ukus. 7:9.

10. Ukutula mu 1989, mulimo nshi uo umusha wa cishinka abomba uwakuma ukupilibula Baibo?

¹⁰ Ukutula mu 1989 umusha alibika sana amano mu kupilibula Baibo—Amalembo ya Calo Cipya mu ndimi ishalekanalekana. Iyi Baibo baliipilibula mu ndimi ukucila 200 kabili aya ma Baibo ayengi baliyapulinta e lyo yambi bacili baleyapulinta. Ukwabula no kutwishika Lesa e wabomfya umupashi wa mushilo pa kuti ifi fyonse ficitike.

11. Finshi twingalanda pa mulimo wa kupilibula impapulo sha Nte sha kwa Yehova?

¹¹ Abena Kristu abengi nga nshi mu fyalo ukucila 150 e babomba umulimo wa kupilibula kabili tababalipila. Ifi tupilibula ishi mpapulo muli iyi nshila tafitupapusha. No mulandu wa kuti takwaba icilonganino ca mapepo cimbi mwi sonde lyonse ico umupashi wa mushilo utungulula pa kuti abantu babamo balebila imbila nsuma pali Yehova Lesa, pa Mfumu Mesia, e lyo na pa Bufumu bwa mu muulu ubwatendeka ukuteka.—Imil. 28:23.

12. Finshi fyalengele Paulo na Bena Kristu bambi ukubomba umulimo wa kubila imbila nsuma?

¹² Ilyo Paulo alebila imbila nsuma ku baYuda e lyo na ku Bena Fyalo mu Antioke ya mu Pisidia, “bonse abaali ne mitima iisuma iyalefwaya umweo wa muyayaya balitetekele.” (Imil. 13:48) Mu mashiwi Luka alekelesheko ukulemba mwi buuku lya Imilimo atile, Paulo ‘alebasambilisha pa Bufumu bwa kwa Lesa ukwabula umwenso nangu panono, kabili takwali nangu umo uwalemulesha.’ (Imil. 28:31) Ni kwi umutumwa Paulo alebila imbila nsuma? Ni mu Roma, umusumba ukalamba uwa calo icakwatishe amaka pali ilya nshita. Abasambi ba kwa Yesu aba kubalilapo balibombele umulimo wa kubila imbila nsuma pantu umupashi wa mushilo walebatungulula no kubafwa ilyo balelanda amalyashi pa kubila imbila nsuma na lintu balebila imbila nsuma ukubomfya inshila shimbi.

Balishipikishe Nangu ca Kutila Balebacusha

13. Mulandu nshi tulingile ukulapepela ilyo baletucusha?

¹³ Ilyo abasambi ba kwa Yesu mu nshita ya batumwa balebacusha, balilombele ukuti Yehova abakoshe. Cinshi cacitike? Baibo itila, balipokelele umupashi wa mushilo kabili balelanda icebo ca kwa Lesa ninshi nabashipa. (Imil. 4:18-31) Na ifwe bene tulalomba Yehova ukuti aletupeela amano kabili aletukosha pa kuti twingatwalilila ukubila imbila nsuma nangu ca kutila baletucusha. (Yako. 1:2-8) Pa mulandu wa kuti Lesa alatupaala kabili alatupeela umupashi wakwe, tulatwalilila ukubila imbila nsuma. Takwaba icili conse icingalesha umulimo wesu uwa kubila imbila nsuma, nampo nga kutucusha nelyo kutukaanya ukubombela Lesa. Ilyo baletucusha tufwile ukulomba umupashi wa mushilo, amano, e lyo no kushipa pa kutila tulebila imbila nsuma.—Luka 11:13.

14, 15. (a) Ilyo Stefani bamwipeye kabili abaYuda “batendeka ukucusha sana” aba mu cilonganino, finshi fyacitike? (b) Bushe abantu abengi mu Siberia basambilile shani icine?

¹⁴ Stefani ali uwashipa kabili alibilile imbila nsuma ku balwani bakwe ilyo bashilamwipaya. (Imil. 6:5; 7:54-60) Ilyo abaYuda batampile “ukucusha sana “ aba mu cilonganino, abasambi bonse balisalanganine mu Yudea e lyo na mu Samaria, ukufumyako fye abatumwa. Lelo ukubacusha takwalengele ukuti baleke ukubila imbila nsuma. Filipi aile ku Samaria mu “kusambilisha abantu pali Kristu” kabili mu fyo acitile mwalifumine ifisuma. (Imil. 8:1-8, 14, 15, 25) Na kabili Baibo itweba ukuti: “Ilyo abalwani baipeye Stefani, batampa no kucusha abasambi, aba basambi balisalangene ukufika fye na ku Foinike, ku Kupro na ku Antioke. Lelo tabalebila icebo ku bantu bambi, kano fye ku baYuda. Nomba pali aba, pali bamo aba ku Kupro na ku Kurene abaishile ku Antioke. Batendeke ukulanda nabalelanda iciGriki, kabili balebila imbila nsuma pali Shikulu Yesu.” (Imil. 11:19, 20) Pali ilya nshita filya balecusha abantu ba kwa Lesa fyalengele imbila nsuma isalanganine na mu fyalo fimbi.

¹⁵ Ifya musango yo fyalicitike na muli ba 1950 mu calo ico baleita ukuti Soviet Union. Pali ilya nshita Inte sha kwa Yehova abengi babatwele ku Siberia. Pa mulandu wa kuti balibasalangenye mu ncende ishalekanalekana, balibilile imbila nsuma muli cilya calo icali icikalamba nga nshi. Kwena ba Nte bonse aba nga tabakumanishe ukusanga indalama isha kuti bengendela ubulendo ubwalepele amakilomita 10,000, pa kuti baye mu kubila imbila nsuma. Lelo ubuteko e bwabatwele ku ncende ishabelele ukutali sana muli ici calo. Munyinefwe umo atile: “Ubuteko bwalitwele bamunyinefwe abengi ku Siberia uko abantu abali ne mitima iisuma, basambilile icine.”

Yehova Alibapaalile Nga Nshi

16, 17. Finshi fyaba mwi buuku lya Imilimo ifilanga ukuti Yehova alapaala umulimo wa kubila imbila nsuma?

¹⁶ Ukwabula no kutwishika Yehova alipaalile nga nshi Abena Kristu ba kubalilapo. Paulo na bambi balilimbile no kutapilila, “lelo Lesa e wameseshe.” (1 Kor. 3:5, 6) Mwi buuku lya Imilimo mwaliba amalyashi ayalanga ukuti ca cine icilenga umulimo wa kubila imbila nsuma uleya pa ntanshi ni co Yehova alapaala uyu mulimo. Ku ca kumwenako, “abantu abaleumfwa icebo ca kwa Lesa balefulilako fye, kabili abasambi balefulilako nga nshi mu Yerusalemu.” (Imil. 6:7) Ilyo umulimo wa kubila imbila nsuma walesalangana “bonse mu Yudea, mu Galili na mu Samaria baikele umutende, balekoshiwa; kabili ilyo batwalilile ukutiina Yehova na pa mulandu wa kuti umupashi wa mushilo walebasansamusha, balefulilako.”—Imil. 9:31.

¹⁷ Mu Antioke ya mu Siria abaYuda pamo na baGriki baumfwile icine ku bantu ba kwa Lesa abali abashipa. Baibo itila, “Yehova alebafwa, ne bumba ilikalamba ilya bantu balitetekele kabili baishileba abasambi ba kwa Shikulu.” (Imil. 11:21) Pa fyo umulimo watwalilile ukulunduluka muli ulya musumba Baibo itila: “Icebo ca kwa Yehova calelunduluka.” (Imil. 12:24) Pa mulandu wa kuti Paulo na basambi balebombesha ukushimikila ku Bena fyalo, “icebo ca kwa Yehova caleya cilelunduluka kabili calekwatilako fye amaka.”—Imil. 19:20.

18, 19. (a) Bushe twaishiba shani ukuti ‘Yehova alatwafwa?’ (b) Shimikeni ifyacitike ifilanga ukuti Yehova alafwa abantu bakwe.

¹⁸ Ukwabula no kutwishika na muno nshiku mwine ‘Yehova alatwafwa.’ E cilelenga abantu abengi baleba Abena Kristu kabili balebatishiwa pa kulanga ukuti baliipeela kuli Lesa. Na kabili Lesa alatwafwa no kutupaala, ne ci cilalenga tulekwata amaka ya kushipikisha ilyo baletucusha kabili cilalenga tulebomba bwino umulimo wa kubila imbila nsuma nga filya Paulo na Bena Kristu ba kubalilapo babombele. (Imil. 14:19-21) Lyonse Yehova Lesa alatwafwa. Mwilalaba ukuti “amaboko yakwe aya muyayaya,” yakatwalilila ukutwafwa ilyo tulepita mu mafya. (Amala. 33:27) Natuleibukisha no kuti Yehova takalekeleshe abantu bakwe pa mulandu we shina lyakwe ilikalamba.—1 Sam. 12:22; Amalu. 94:14.

¹⁹ Natulangilile: Pa mulandu wa kuti munyinefwe Harald Abt alitwalilile ukulabila sana imbila nsuma lintu kwali Inkondo ya Calo iya Bubili, ubuteko bwa baNazi bwamutwele mu nkambi iyo balecushishamo abantu iya Sachsenhausen. Mu May mu 1942, ba Gestapo nelyo bakapokola ba mu bumfisolo, baile ku ng’anda kuli ba Harald uko bailesanga abena mwabo ba Elsa, kabili balibapokele umwana umukashana uwali fye umwaice, lyena ba Elsa bena balibakakile. Babakakile mu nkambi ishalekanalekana. Ba Elsa batile, “Nalisambilile icintu cimo icacindama pa myaka nali mu nkambi sha kucushishamo abantu mu German. Ico nasambilile ca kutila umupashi wa kwa Yehova ulafwa sana no kukosha umuntu ilyo akwete amafya ayalekanalekana! Kale ilyo bashilankaka, nalibelengele kalata iyo nkashi alembele umo alandile ukuti ilyo umo ali na mafya umupashi wa kwa Yehova ulamulenga ukukanasakamikwa. Naletontonkanya ukuti pa kulande fi alekukumya fye. Lelo ilyo nakwete amafya e lyo naishibe ukuti ifyo alandile fyali fya cine. Calyafya ukwishiba ifyo ciba nga ca kutila tafilakucikitilapo. Filya fine alandile e fyancitikile.”

Twalilileni Ukulabila Sana pa Bufumu bwa kwa Lesa!

20. Finshi Paulo alecita ilyo ali mufungwa mu ng’anda ya kusonkela, kabili ifyo alecita kuti fyakosha shani bamunyinefwe bamo na bankashi muno nshiku?

²⁰ Ibuuku lya Imilimo lilekelesha ukulanda pa fyo Paulo ali uwacincila ‘ukusambilisha pa Bufumu bwa kwa Lesa.’ (Imil. 28:31) Paulo talebila imbila nsuma ku ng’anda ne ng’anda mu Roma pantu ali mufungwa mu ng’anda ya kusonkela kabili umushilika alemulonda. Lelo atwalilile ukushimikila bonse abaleisa kuli ena. Pali lelo bamunyinefwe bamo ne nkashi tabafuma mu mayanda, nalimo te kuti beme na pa busanshi nelyo bekala mu mayanda basungilamo abakote, pantu balikota nelyo balalwalilila nangu balilemana. Nangu cibe fyo balitwalilila ukutemwa Lesa wabo kabili balafwaisha ukubila imbila nsuma nga filya fine balecita kale. Tulabapepelako ukuti Shifwe wa ku muulu alebafwa ukusanga abantu abafwaya ukusambilila icine pali ena ne fyo akacita ku ntanshi.

21. Mulandu nshi tufwile ukubela abacincila ukubila imbila nsuma?

²¹ Fwe bengi tulashimikila ku ng’anda ne ng’anda kabili tulabomfya ne nshila shimbi pa kubomba uyu mulimo wa kulenga abantu ukuba abasambi. E ico shi ifwe bonse natulebomba ukufika apo twingapesha umulimo twapeelwa uwa kubila pa Bufumu, e kutila ukulabila ukufika “na ku mpela ya pano isonde.” Uyu mulimo ufwile ukubombwa mu kwangufyanya, pantu ‘ifya kwishibilako’ ukuti Kristu e po ali filemoneka. (Mat. 24:3-14) Kanshi tatufwile ukulaonaula inshita, lelo tufwile ukuba abacincila “mu mulimo wa kwa Shikulu.”—1 Kor. 15:58.

22. Finshi ifyo tufwile ukutwalilila ukucita ilyo tulelolela ubushiku bwa kwa Yehova?

²² Ilyo tulelolela “ubushiku bwa kwa Yehova ubukalamba kabili ubwa kutiinya,” natutwalilile ukuba abashipa kabili aba cishinka ilyo tulebila imbila nsuma. (Yoele 2:31) Nga twatwalilila ukubila imbila nsuma, tukasanga abantu abengi nga nshi ababa kwati bena Berea “abalefwaisha ukupokelela amashiwi ya kwa Lesa.” (Imil. 17:10, 11) Natutwalilile ukulabila imbila nsuma ukufikila fye ilyo tukomfwa amashiwi ya kuti: “Ala walibomba bwino, we musha musuma kabili uwa cishinka!” (Mat. 25:23) Nga twabombesha mu mulimo wesu uwa kupanga abasambi kabili twatwalilila ukuba aba cishinka kuli Yehova, ukwabula no kutwishika tukalasekelela umuyayaya pantu ninshi na ifwe twalibombeleko umulimo wa kulabila sana pa Bufumu bwa kwa Lesa!