19, 20. (a) Ni mu nshila nshi Yehova afishisha umulandu wakwe pa kalume? (b) Fintu nshi ifya kusansamusha Yehova asesema ukuti e fikacitikila abantu bakwe, kabili nani akabomfya ku kucite fi fintu?

¹⁹ Yehova nomba alengo mulandu wakwe ukufika pa kalume kene kene. Ali mupepi no kwasuka, muli uku kwesha kwakakala ukwa kufwaya ukwishiba Lesa wa cine—no ku kwesha kwa kuba na maka ya kusobela ifya ku ntanshi ukwabulo kupusa. Uwasoma ifya Baibolo umo aitile ifikomo fyakonkapo fisano ifya kwa Esaya icipandwa 44 ukuti “mashiwi ya nshintu aya kukusha Lesa wa kwa Israele,” Kabumba umo fye mpo, Kasokolola eka fye uwa fya ku ntanshi kabili uo abena Israele basubilamo pa lwa kulubulwa. Ifi fikomo fiya fileluminako fye mpaka fyafika na pa kalume ka kubilisha ishina lya mwaume uuli no kulubula ulu luko ukulufumya mu Babele.

²⁰ “E fyo asosa Yehova umulubushi obe, uwakubumbile mwi fumo, ati: Nine Yehova, uwacite fintu fyonse, uwayanse myulu neka, uwasasapule calo neka; nani uwali na ine? Mfulunganye fiishibilo fya bamakunka, no kutumpika bakabuka, mbwesesha aba mano ku numa no kufulunganyo kwishiba kwabo; nkoseleshe cebo ca mubomfi wandi, no kufishapo ukupanda amano kwa nkombe shandi; nsosela Yerusalemu, nati, Wikalwemo, ne mishi ya kwa Yuda, nati, Ikuulwe, pantu nkemye fibolya fya iko; njebe tenga, nati, Kama, ndeumya ne milonga yobe; nsosela Koreshe, nati, Mucemi wandi, akafishapo ne ca kufwaya candi conse; nsosa ku Yerusalemu, Ukakuulwa, na kwi tempele, Cikabikwe ca kukuulapo cobe.”—Esaya 44:24-28.

22. Londololeni ifyo umumana wa Yufrate wakamine.

²² Bakabuka abashapuutwamo tabapama ukusobela ifintu mu kulungatika pantu balatiina ukuti mu kupita kwa nshita bakasangwa aba bufi. Ukupusanako na bo, Yehova ukupitila muli Esaya asokolola ishina lya muntu akabomfya ku kulubula abantu bakwe muli bunkole pa kuti bengaya ku mwabo no kuyakuula Yerusalemu cipya cipya ne tempele. Ishina lyakwe ni Koreshe, kabili aishibikwa ati Koreshe Mukalamba uwa ku Persia. Yehova alanda na pa mingalato yonse iyo Koreshe akabomfya pa kusansa Babele uwali uwacingililwa nga nshi mu fya bulwi. Babele akacingililwa na malinga yasansuka ne mimana iyapita mu kati ka musumba no kushinguluko musumba. Koreshe akabomfya umumana wa Yufrate, ubucingo bwabo ubwapulamo, ku kuleka acimfye. Abasoma imilandu ya kale Herodotus na Xenophon batile, Koreshe apaatwile amenshi ya Yufrate pa ncende imo ukwaletula amenshi ukwendako cinono ukufuma mu musumba wa Babele mpaka amenshi yacepa ica kuti abashilika bakwe kuti batubulamo. Nga kulosha ku fyo uyu mumana wa lulumbi uwa Yufrate walecingilila Babele, awe ninshi amenshi ya uko nayakama.

23. Fyebo nshi ifyalembwa ifyabako pa lwa kufikilishiwa kwa kusesema kwa kuti Koreshe ali no kulubula Israele?

²³ Ni shani pa lwa bulayo bwa kuti Koreshe ali no kulubula abantu ba kwa Lesa no kuti ali no kushininkisha ukuti Yerusalemu ne tempele fyakuulwa? Koreshe umwine, mu fyebo fyakwe ifya bulashi ifyabakililwa muli Baibolo abilisho kuti: “E fyo Koreshe imfumu ya Persia atila: Amabufumu yonse ya pano isonde Yehova Lesa wa mu muulu alimpeela; kabili wene ankonkomesha ukumukuulile ng’anda mu Yerusalemu wa muli Yuda. Onse wa muli imwe uwa mu bantu bakwe bonse (Lesa abe nankwe), anine aye ku Yerusalemu uuli muli Yuda no kukuule ng’anda ya kwa Yehova Lesa wa bena Israele, e uli Lesa wa mu Yerusalemu.” (Esra 1:2, 3) Icebo ca kwa Yehova kuli Esaya cafishiwapo conse fye!