“Abantu Abashasambilila Kabili Abantu Yaweyawe”

1, 2. Cipesha mano nshi ico Petro na Yohane bacitile mupepi no mwinshi we tempele?

AKASUBA na kasanika pe bumba lya bantu abalemoneka kwati nabafulungana. AbaYuda abatemenwe sana ukupepa e lyo na basambi ba kwa Kristu batampa ukulafika pe tempele ninshi “inshita ya kupepa”a ili mukufika. (Imil. 2:46; 3:1) Petro na Yohane nabo bali muli ili ibumba kabili batendeka ukuya ku mwinshi we tempele uo baleita ukuti Uwayemba. Ilyo kwali icongo ca bantu abalelanshanya ne ca makasa ya balepita, umwaume wa myaka ukucila 40 uwalelombalomba kabili uwalemana atambika amaboko no kutendeka ukulomba.—Imil. 3:2; 4:22.

² Cilya Petro na Yohane bafika mupepi, uwalelombalomba atendeke ukulanda amashiwi ayo alelanda lyonse pa kulomba indalama. Abatumwa baliminine, kabili alicebwike. Lyena Petro atile: “Silfere na golde nshikwete, lelo ico nkwete e co nalakupeela. Mwi shina lya kwa Yesu Kristu umwina Nasarete, ndekweba nati, ima wende!” Baleni tontonkanyeni ifyo ibumba lyapapile ilyo Petro aikete ukuboko kwa mwaume uwalemene no kumwimya. Uyu mwaume uushabalile endapo ukutula apo afyalilwe, aliminine fye bwino! (Imil. 3:6, 7) Elenganyeni ifyo uyu mwaume aumfwile ilyo amwene amolu yakwe nayapola kabili naiminina, aesha ukutaamuna amona fye aenda. Kanshi te kuti tupape icalengele ukuti atampe ukulatolauka no kwikatisha ishiwi pa kulumbanya Lesa!

3. Bupe nshi ubukalamba ubo umwaume uwalemene ne bumba abalongene bapokelele?

³ Ibumba ilyatemenwe nga nshi lyabutukile kuli Petro na Yohane ninshi bali mu lukungu lwa kwa Solomone. Pali iyi ncende, apo inshita imo Yesu aiminine no kusambilisha abantu, e po na Petro na o aiminine pa kulondolwela abantu umwalolele icacitike. (Yoh. 10:23) Apeele ibumba no mwaume uwalemene ubupe ubwali ubwacindama sana ukucila silfere na golde. Ubu bupe bwalicilile pa kundapa fye umuntu. Kabili bwali lishuko lya kulapila, ukwelelwa imembu, no kuba abasambi ba Yesu Kristu, “Intungulushi iyo Lesa asala pa kuti ilepeela ubumi.”—Imil. 3:15.

4. (a) Mafya nshi ayaliko ilyo Petro na Yohane baposeshe umuntu mu cipesha amano? (b) Mepusho nshi yabili ayo tuli no kwasuka?

⁴ Ala ubu bushiku bwaliweme nga nshi! Uwalemene balimuposeshe atampa no kwenda. Abantu abengi nabo balibapeele ishuko lya kwishiba bwino Lesa pa kuti bengalacita ifyo afwaya. (Kol. 1:9, 10) Cimbi na co ca kuti, ifyacitike pali bulya bushiku fyalengele abasambi ba kwa Yesu aba cishinka bakansane ne ntungulushi ishalebalesha ukubomba umulimo Yesu abapeele uwa kubila pa Bufumu. (Imil. 1:8) Nangu ca kuti Petro na Yohane bali ‘bantu abashasambilila kabili abantu yaweyawe,’ finshi twingasambilila ku nshila balebomfya ne fyo balesambilisha amabumba ya bantu?b (Imil. 4:13) E lyo kabili kuti twapashanya shani ifyo bena na basambi bambi bacitile ilyo balebacusha?

Te ku “Maka Yesu” (Imil. 3:11-26)

5. Finshi tulesambilila ku fyo Petro alandile na bantu?

⁵ Ilyo Petro aiminine pa ntanshi ye bumba, alishibe bwino ukuti bamo pali aba bantu ni balya abalepunda bukali bukali ukuti Yesu alingile ukufwa. (Marko 15:8-15; Imil. 3:13-15) Tontonkanyeni pa fyo Petro ashipile ilyo alelanda ku bantu ukwabula umwenso ukuti uwalemene apolele mwi shina lya kwa Yesu. Petro tapitile na mu mbali pa kulanda pali ici cishinka. Alyebelepo abantu abalongene ukuti na bo bene bali no mulandu wa kwipaya Kristu. Lelo kwena nangu cali ifi, Petro tapatile aba bantu, pantu alishibe ukuti bacitile “ifi fintu mu kukanaishiba.” (Imil. 3:17) Ilyo alelanda nabo alebeta ukuti bamunyinane kabili abikile amano ku kulanda pa mbila nsuma ya Bufumu. Abebele ukuti nga balapila no kutetekela Kristu, Yehova ali no ‘kubapuupuutula.’ (Imil. 3:19) Na ifwe bene tulingile ukushipa kabili tatulingile ukulapita mu mbali pa kubila ubupingushi bwa kwa Lesa ubuli no kwisa. Na lyo line, tatulingile ukuba abakali, ababula uluse ku bantu, nangu ukulapingwila abantu libela. Lelo tulingile ukulamona abo tubilako imbila nsuma ukutila, kuti baba bamunyinefwe, kabili tulingile ukubika amano ku fisuma ifyo tulandapo ilyo tulebila imbila nsuma ya Bufumu, nga filya Petro alecita.

6. Bushe Petro na Yohane balangile shani ukuti bali abaicefya?

⁶ Abatumwa bali abaicefya. Tabalefwaya ukuti e bo balelumbanya pa mulandu ne fipesha mano ifyo balecita. Umfweni ifyo Petro alandile kwi bumba lya bantu, atile: “Cinshi muletulolekesesha kwati ni ku maka yesu atemwa ni kuli bukapepa bwesu e ko tulengele uyu muntu ukwenda?” (Imil. 3:12) Petro na batumwa bambi balishibe ukuti ifintu fyonse ifisuma ifyo balebomba mu mulimo, maka ya kwa Lesa e yalelenga, te maka yabo abene nakalya. Kabili balilangile ukuicefya ilyo bacindike Yehova na Yesu pa fintu fyonse ifyo babombele bwino.

7, 8. (a) Bupe nshi twingapeela abantu? (b) Bushe ubulayo bwa kulenga “ifintu fyonse fikabe nge fyo fyali pa kubala” bulefikilishiwa shani muno nshiku?

⁷ Na ifwe bene tufwile ukuba abaicefya ilyo tulebomba umulimo wa kubila imbila nsuma iya Bufumu. Muno nshiku, umupashi wa kwa Lesa taupeela Abena Kristu amaka ya kucita ifipesha amano. Nomba nangu cibe fyo, kuti twa-afwa abantu ukuba ne citetekelo muli Lesa na muli Kristu no kubalenga ukupokelela ica bupe cimo cine ico Petro alaile balya bantu abalongene, e kutila, ishuko lya kwelelwa imembu no kupuupuutulwa na Yehova. Cila mwaka, iminshipendwa ya bantu balapokelela ici ica bupe, icilenga babatishiwa no kuba abasambi ba kwa Kristu.

⁸ Ca cine ukuti tuleikala mu nshita iyo Petro alandilepo ukuti ‘ifintu fyonse fikatendeka ukuba nge fyo fyali pa kubala.’ Amashiwi ya kuti “Lesa alandiile muli bakasesema bakwe aba mushilo aba ku kale,” yalifikilishiwa pantu Ubufumu bwalitendeka ukuteka mu muulu mu 1914. (Imil. 3:21; Amalu. 110:1-3; Dan. 4:16, 17) Ilyo papitile fye inshita inono, Kristu atampile ukula-angalila umulimo wa kubwesha ukupepa kwa cine pano calo. E ico abantu abengi nga nshi balisa muli paradaise ya mampalanya pa kuti Ubufumu bwa kwa Lesa bulebateka. Balifuula ubuntu bwa kale ubuleonaika no “kufwala ubuntu bupya ubo Lesa alengele bwabako ukulingana ne fyo afwaya.” (Efes. 4:22-24) Nga filya cali kuli ulya muntu walemana uwalelomba ubupe, uyu mulimo ukalamba walibombwa, te ku maka ya buntunse, lelo ni ku mupashi wa kwa Lesa. Tulingile ukupashanya Petro uwali uwashipa, uwacincila kabili uwalebomfya Icebo ca kwa Lesa pa kusambilisha abantu. Nga ca kuti twalyafwapo abantu ukwaluka ukuba abasambi ba kwa Kristu, tulingile ukwishiba ukuti tatwabafwile ku maka yesu fwe bene lelo ni ku maka ya kwa Lesa.

“Te Kuti Tuleke Ukulanda” (Imil. 4:1-22)

9-11. (a) Bushe intungulushi sha baYuda shacitile shani ilyo shaumfwile amashiwi ayo Petro na Yohane balandile? (b) Cinshi abatumwa bapingwilepo ukucita?

⁹ Amashiwi Petro alandile ne fyo umwaume uwali kale icilema alecilauka no kupunda fyalengele kube icongo icikalamba nga nshi. Ilyo kapitao wa mwi tempele—uo basontele ukulamona ukuti takuli ifimfulunganya aumfwile icongo, alibutukileko pamo ne ntungulushi sha bashimapepo pa kuti bayefwailisha ifyalecitika. Aba abaume bafwile bali baSaduke, akalibumba ka bapolitishani abakankaala abalefwaya abaYuda baleumfwana na bena Roma. Tabalekonka amafunde ayashalembelwe ayo abaFarise batemenwe sana, kabili tabacetekeele no kuti abafwa kuti babuuka.c Ala balifulilwe nga nshi pa kusanga Petro na Yohane mwi tempele balesambilisha ukwabula umwenso ukuti Yesu balimubuushishe ku bafwa!

¹⁰ Ibumba lya balwani abakalipe nga nshi babikile Petro na Yohane mu cifungo e lyo ubushiku ubwakonkelepo babatwele ku cilye cikalamba ica baYuda. Ukulingana ne fyo ishi ntungulushi shaletontonkanya, Petro na Yohane bali “bantu abashasambilila kabili abantu yaweyawe” abashakwete insambu sha kusambilisha mwi tempele. Tabailepo kwi sukulu nangu limo ilyaishibikwe uko balesambilisha ifya mapepo. Nomba, ifyo balelanda bwino ne fyo bashipile, fyalengele icilye ukupapa. Cinshi calengele ukuti Petro na Yohane beshibe sana ukulanda bwino? Cimo icalengele ca kuti ‘baleba pamo na Yesu.’ (Imil. 4:13) Shikulu wabo talesambilisha nga bakalemba ba bufi, lelo alesambilisha ngo muntu uwakwata amaka ayafuma kuli Lesa.—Mat. 7:28, 29.

¹¹ Icilye caebele abatumwa ukuleka ukubila imbila nsuma. Muli cilya calo ifyo icilye calepingula, abantu baleficindika sana. Pali iyi nshita ninshi papitile fye imilungu inono ukutula apo ici icilye capingwile ukuti Yesu “afwile ukufwa.” (Mat. 26:59-66) Na lyo line, Petro na Yohane tabatiinine. Ilyo baiminine pa ntanshi ya aba bantu abakankaala, abasambilila sana, kabili abacindikwa, Petro na Yohane ukwabula no mwenso, lelo mucinshi mucinshi bayaswike abati: “Pinguleni mwe bene, nga nacilungama mu menso ya kwa Lesa ukumfwila imwe ukucila ukumfwila Lesa. Nomba ifwe te kuti tuleke ukulanda pa fyo twamona ne fyo twaumfwa.”—Imil. 4:19, 20.

12. Cinshi cingatwafwa ukuba abashipa no kushininkisha ukuti ifyo twasuminamo fya cine?

¹² Bushe na imwe mwalishipa nga fintu aba batumwa bali? Bushe mumfwa shani nga muleshimikila abakankaala, abasambilila sana, nangu abacindikwa mu bwikashi? Ni shani nga ca kuti balupwa lwenu, abo musambilila nabo, nangu abo mubomba nabo balemupumya pa fyo mwasuminamo? Bushe mulomfwa umwenso? Nga mulomfwa umwenso, kuti mwaleka ukuba no mwenso. Ilyo Yesu ali pano calo, asambilishe abatumwa bakwe ifya kuilandila ifyo basuminemo ukwabula umwenso lelo no mucinshi. (Mat. 10:11-18) Pa numa ya kubuuka ku bafwa, Yesu alaile abasambi bakwe ukuti akatwalilila ukuba na bo “inshiku shonse mpaka na ku mpela ya calo.” (Mat. 28:20) Yesu alabomfya “umusha wa cishinka kabili uwashilimuka” ukutusambilisha ifya kulanda pa fyo twasuminamo. (Mat. 24:45-47; 1 Pet. 3:15) Alatusambilisha mu kulongana, pamo nga mu kulongana kwa Imikalile ya Bwina Kristu no Mulimo Tubomba, e lyo na mu mpapulo ishilanda pali Baibo, pamo nga icipande caba pa webusaiti iya jw.org icitila “Amasuko ku Mepusho ya mu Baibolo.” Bushe mulabikako amano mu kulongana na mu kubelenga impapulo? Nga mulecita ifi, mukaba abashipa kabili mukashininkisha ukuti ifyo mwasuminamo fya cine. Nga filya fine abatumwa bali, takuli nangu cimo icikamulesha ukulanda pa cine ca kwa Lesa icishaiwamina ico mwaumfwa no kuimwena mwe bene.

“Bapepele . . . Kuli Lesa” (Imil. 4:23-31)

13, 14. Finshi tulingile ukucita nga twakwata ubwafya, kabili mulandu nshi?

¹³ Ilyo babafumishe fye mu cifungo, Petro na Yohane balilongene pamo na ba bwananyina na bambi. Bonse capamo, “bapepele . . . kuli Lesa” no kulomba ukuti abakoshe pa kuti batwalilile ukubila imbila nsuma. (Imil. 4:24) Petro alishibe bwino sana ukuti ukushintilila pa maka yesu fwe bene nga tulefwaya ukubomba umulimo wa kwa Lesa buwelewele. Imilungu inono ku numa Petro alilaile Yesu ukuti: “Nangu aba bonse bamubutuke, ine nshamubutuke nakalya!” Nomba nga fintu fye Yesu asobele, tapapitile na nshita Petro alitiinine abantu ica kuti alikene Yesu uwali cibusa wakwe kabili kasambilisha wakwe. Lelo, Petro alisambilileko ku cilubo cakwe.—Mat. 26:33, 34, 69-75.

¹⁴ Te kuti mutwalilile ukuba Inte ya kwa Kristu pa mulandu fye wa kuti e fyo mufwaisha ukucita. Abalwani nga balefwaya ukunenuna icitetekelo cenu nangu nga balefwaya ukumulesha ukulabila imbila nsuma, mulingile ukupashanya Petro na Yohane. Mulelomba Yehova ukuti alemukosha kabili muleleka aba mu cilonganino balemwafwa. Mule-eba baeluda na Bena Kristu bambi abakalamba mu fya kwa Lesa ubwafya mukwete. Amapepo ayo aba bwananyina bapepa kuti yalenga mwaba abashipa.—Efes. 6:18; Yako. 5:16.

15. Mulandu nshi uo abalekapo ukubila imbila nsuma pa nshita imo bashilingile ukufuupuka?

¹⁵ Nga ca kuti pa nshita imo mwalyumfwile umwenso ica kuti mwaleka no kubila imbila nsuma, tamulingile ukufuupuka. Ibukisheni ukuti, ilyo fye Yesu afwile abatumwa bonse fye balibalile baleka ukubila imbila nsuma, lelo balitendeke ukubomba uyu mulimo na kabili. (Mat. 26:56; 28:10, 16-20) Mu nshita ya kuleka ifilubo mwacitile ukumufuupula, bushe te kuti musambilileko ku fyamucitikila pa kuti na imwe mukalekoseleshako bambi?

16, 17. Finshi twingasambilila kwi pepo abasambi ba kwa Kristu bapepele mu Yerusalemu?

¹⁶ Finshi twingapepelapo nga ca kuti aba mu buteko baletucusha? Ibukisheni ukuti, abasambi tabapepele ukuti belakwata amafya. Balibukishe bwino amashiwi ya kwa Yesu aya kuti: “Nga bacushishe ine, ninshi na imwe bene bakamucusha.” (Yoh. 15:20) Lelo, aba abasambi ba cishinka bapepele kuli Yehova pa kuti ‘alolekeshe’ pa fintiinya fya balwani. (Imil. 4:29) Abasambi balilwike ukuti amacushi balekwata yalefikilisha ubusesemo. Balishibe ukuti, nga filya fine Yesu abasambilishe ukupepa, ukufwaya kwa kwa Lesa kulingile ‘ukucitwa pano isonde,’ te mulandu ne fyo intungulushi shali no kulanda.—Mat. 6:9, 10.

¹⁷ Pa kuti babombe umulimo wa kwa Lesa, abasambi bapepele kuli Yehova abati: “Suminisheni abasha benu pa kuti balelanda icebo cenu ukwabula umwenso.” Bushe Yehova ayaswike shani ipepo lyabo ilyo bapwile fye ukupepa? “Umo balongene mwalitenkene. Lyena bonse balipokelele umupashi wa mushilo kabili balelanda icebo ca kwa Lesa ninshi nabashipa.” (Imil. 4:29-31) Takuli icingalenga ifyo Lesa afwaya ukukanacitika. (Esa. 55:11) Nangu ubwafya bukule shani, nangu abalwani bamoneke shani aba maka, nga twalilila kuli Lesa mwi pepo, kuti twacetekela ukutila akatupeela amaka ya kutwalilila ukulanda icebo cakwe no kushipa.

“Te bantu ubepele, ubepele Lesa” (Imil. 4:32–5:11)

18. Finshi ifyo aba bwananyina mu cilonganino ca mu Yerusalemu balecita pa kwafwana?

¹⁸ Icilonganino icipya mu Yerusalemu calilundulwike bwangu bwangu ica kuti abantu balicilile pali 5,000.d Nangu ca kuti abasambi bali ne nkulilo ishapusanapusana bali no “mutima umo.” Bali na mano yamo yene kabili baletontonkanya cimo cine. (Imil. 4:32; 1 Kor. 1:10) Abasambi tabapepele fye ukuti Yehova abapaale pa fyo balebombesha capwila na po pene. Baleafwana mu fya kwa Lesa e lyo na mu mikalile nga bamona ukuti bamo nababulisha. (1 Yoh. 3:16-18) Ku ca kumwenako, umusambi Yosefe, uo abatumwa baleita ukuti Barnaba, alishitishe impanga yakwe no kupeela indalama shonse pa kuti shingafwa abafumine ukutali, ukwikala mu Yerusalemu pa nshita iitali pa kuti bengasambilila ifingi pa cilonganino cabo icipya.

19. Mulandu nshi Yehova aipaile Anania na Safira?

¹⁹ Anania no mwina mwakwe Safira, nabo balishitishe impaanga yabo pa kuti bapeele ubupe. Nomba bena balibepele ukuti nabapeela indalama shonse, lelo ‘balifishilepo indalama shimo.’ (Imil. 5:2) Yehova alibepeye. Icalengele ukuti abepaye te mulandu wa kuti indalama bapeele shalicepele, lelo ni co bali no bucenjeshi kabili umulandu balepeelela tawali bwino. Te ‘bantu babepele, lelo babepele Lesa.’ (Imil. 5:4) Nga filya fyali abantu ba bumbimunda abo Yesu akalipile, Anania na Safira nabo babikile sana amano mu kufwaya ukuti abantu balebatasha ukucila ukuti Lesa e o abatemwe.—Mat. 6:1-3.

20. Finshi twasambilila nga tulefwaya ukupeela Yehova ubupe?

²⁰ Nga filya fine fye abasambi ba cishinka aba kubalilapo bakwete umutima wa kupeela mu Yerusalemu, e fyo ne Nte sha kwa Yehova abengi nga nshi muno nshiku bapeela ubupe bwa kwafwilisha umulimo wa kubila imbila nsuma mwi sonde lyonse. Takwaba nangu umo uo bapatikisha ukupeela indalama nangu inshita mu kwafwilisha uyu mulimo. Yehova tatupatikisha ukuti tulemubombela. (2 Kor. 9:7) Nga twapeela ubupe, ico Yehova atemwa, te bwingi bwa fyo twapeela lelo amona mu mutima ico tulepeelela. (Marko 12:41-44) Tatulingile ukuba nga Anania na Safira, ukulabombela Lesa pa mulandu wa kuti tulefwaya ukunonkelamo nangu ukufwaya ukuti abantu baletulumbanya, lelo tulingile ukupashanya Petro, Yohane e lyo na Barnaba. E ico na tulebombela Yehova pa mulandu wa kuti twalimutemwa no mweo onse kabili twalitemwa abanensu.—Mat. 22:37-40.