Mga Kidlap sa Kahayag sa Panahon sa mga Apostoles

“Ang kahayag mikidlap alang sa usa nga matarong, ug ang kalipay alang sa mga matul-id ug kasingkasing.”​—SALMO 97:11.

1. Sa unsang paagi ang mga Saksi ni Jehova karon kaamgid sa unang mga Kristohanon?

PAGKADAKO sa atong pagpabili, ingong matuod nga mga Kristohanon, sa mga pulong sa Salmo 97:11! Ang ‘kahayag mikidlap’ alang kanato sa masubsob. Sa pagkamatuod, ang pipila kanato nakakita sa pagpangidlap sa kahayag ni Jehova sa mga dekada. Kining tanan nagpahinumdom kanato sa Proverbio 4:18, nga mabasa: “Ang dalan sa matarong nahisama sa masiga nga kahayag nga mag-anam ka sanag hangtod sa pagkahingpit sa adlaw.” Sa atong pagpabili sa Kasulatan imbes sa tradisyon, kita nga mga Saksi ni Jehova kaamgid sa unang mga Kristohanon. Ang ilang tinamdan dayag nga makita gikan sa mga basahon sa kasaysayan sa Kristohanon Gregong Kasulatan ug gikan sa mga sulat niini, nga gisulat ubos sa pagdasig sa Diyos.

2. Unsa ang lakip sa unang mga kidlap sa kahayag ang nadawat sa mga sumusunod ni Jesus?

² Lakip sa unang mga kidlap sa kahayag nga nadawat sa unang mga sumusunod ni Jesu-Kristo mao kadtong bahin sa Mesiyas. Gisultihan ni Andres ang iyang igsoong si Simon Pedro: “Among nakaplagan ang Mesiyas.” (Juan 1:41) Wala magdugay sa ulahi, ang Amahan sa langit nagpaarang kang apostol Pedro sa pagpamatuod bahin niana sa dihang siya miingon kang Jesu-Kristo: “Ikaw mao ang Kristo, ang Anak sa buhi nga Diyos.”​—Mateo 16:16, 17; Juan 6:68, 69.

Kahayag Diha sa Ilang Buluhaton sa Pagwali

3, 4. Human sa iyang pagkabanhaw, unsang kadan-agan ang gihatag ni Jesus sa iyang mga sumusunod bahin sa ilang umaabot nga buluhaton?

³ Human sa iyang pagkabanhaw, si Jesu-Kristo mihatag ug mga kidlap sa kahayag bahin sa usa ka obligasyon nga pagahimoon sa tanan niyang mga sumusunod. Malagmit ngadto sa 500 ka tinun-an nga nagtigom sa Galilea nga siya miingon: “Busa panglakaw kamo ug paghimog mga tinun-an sa katawhan sa tanang kanasoran, nga magabawtismo kanila sa ngalan sa Amahan ug sa Anak ug sa balaang espiritu, nga magatudlo kanila sa pagsunod sa tanang butang nga akong gisugo kaninyo. Ug, tan-awa! ako uban kaninyo sa tanang mga adlaw hangtod sa katiklopan sa sistema sa mga butang.” (Mateo 28:19, 20; 1 Corinto 15:6) Human niadto, ang tanang sumusunod ni Kristo kinahanglang mahimong mga magwawali, ug ang ilang buluhaton sa pagwali dili alang lamang sa “nangawalang mga karnero sa banay sa Israel.” (Mateo 10:6) Dili sila maghimo sa bawtismo ni Juan agig simbolo sa paghinulsol alang sa kapasayloan sa mga sala. Hinunoa, ilang bawtismohan ang mga tawo “sa ngalan sa Amahan ug sa Anak ug sa balaang espiritu.”

⁴ Sa wala pa mikayab si Jesus sa langit, ang iyang 11 ka matinumanong mga apostoles nangutana: “Ginoo, ipasig-uli mo ba ang gingharian sa Israel niining panahona?” Imbes tubagon kanang pangutanaha, si Jesus mihatag ug dugang mga instruksiyon bahin sa ilang buluhatong pagsangyaw, nga nag-ingon: “Kamo magadawat ug gahom sa dihang ang balaang espiritu moabot nganha kaninyo, ug kamo mahimong mga saksi nako sa Jerusalem ug sa tibuok Judea ug Samaria ug ngadto sa kinalay-ang dapit sa yuta.” Hangtod niadtong panahona, mga Saksi sila ni Jehova lamang, apan karon sila mahimong mga saksi usab ni Kristo.​—Buhat 1:6-8.

5, 6. Unsang mga kidlap sa kahayag ang nadawat sa mga disipulo ni Jesus sa Pentekostes?

⁵ Napulo ka adlaw lamang sa ulahi, pagkasanag nga mga kidlap sa kahayag ang nadawat sa mga sumusunod ni Jesus! Sa adlaw sa Pentekostes 33 K.P., sa unang higayon, ilang bug-os nasabtan ang kahulogan sa Joel 2:28, 29: “Ibubo ko [Jehova] ang akong espiritu diha sa tanang matang sa unod, ug ang imong mga anak nga lalaki ug ang imong mga anak nga babaye magapanagna. Ang inyong mga tawong tigulang managdamgo sa mga damgo. Ang inyong mga batan-ong lalaki makakita ug mga panan-awon. Ug bisan ang mga sulugoon nga lalaki ug ang mga sulugoon nga babaye niadtong mga adlawa pagabuboan ko sa akong espiritu.” Nakita sa mga disipulo ni Jesus ang balaang espiritu, sa dagway sa mga dila nga samag kalayo, nga mitungtong sa ibabaw sa ilang tanang mga ulo​—duolan sa 120 ka lalaki ug mga babaye​—nga nagtipon sa Jerusalem.​—Buhat 1:12-15; 2:1-4.

⁶ Sa adlaw usab sa Pentekostes, nasabtan sa sinugdan sa mga disipulo nga ang mga pulong sa Salmo 16:10 aplikado sa gibanhaw nga si Jesu-Kristo. Ang salmista nag-ingon: “Dili mo [Jehova nga Diyos] pagabiyaan ang akong kalag sa Sheol. Dili ka motugot nga ang imong usa nga maunongon makakitag pagkadunot.” Ang mga disipulo nakaamgo nga kadtong mga pulonga dili mahimong ikapadapat kang Haring David, tungod kay ang iyang lubnganan atua man gihapon kanila hangtod niadtong adlawa. Dili ikahibulong nga duolan sa 3,000 niadtong nakadungog niining bag-ong kahayag nga gipatin-aw nakombinsir gayod nga tungod niana nagpabawtismo sila niadtong adlawa mismo!​—Buhat 2:14-41.

7. Unsang masanag nga kahayag ang nadawat ni apostol Pedro panahon sa iyang pagduaw sa opisyal sa Romanong sundalo nga si Cornelio?

⁷ Sa daghang siglo, nasabtan sa mga Israelinhon ang giingon sa Diyos bahin kanila: “Kamo lamang ang akong giila sa tanan nga panimalay sa yuta.” (Amos 3:2) Busa usa gayod kadto ka masanag nga kidlap sa kahayag ang nadawat ni apostol Pedro ug niadtong miuban kaniya sa balay sa opisyal sa Romanong sundalo nga si Cornelio sa dihang ang balaang espiritu sa unang higayon mikunsad diha sa walay-sirkunsisyong mga magtutuong Hentil. Takos tagdon nga mao lamang kining higayona nga ang balaang espiritu gihatag una pa sa bawtismo. Apan kinahanglanon gayod kadto. Kay kon dili, si Pedro dili unta mahibalo nga kining walay-sirkunsisyong mga Hentil kuwalipikado sa bawtismo. Bug-os nakasabot sa kahulogan niining talagsaong hitabo, si Pedro nangutana: “May si bisan kinsa ba nga makadumili sa tubig aron kini sila [mga Hentil] dili mabawtismohan kinsa mga nakadawat sa balaang espiritu ingon usab kanato?” Siyempre, walay bisan kinsa nga atua didto ang makataronganong makatutol, ug busa gihimo ang bawtismo niining maong mga Hentil.​—Buhat 10:44-48; itandi ang Buhat 8:14-17.

Wala Nay Sirkunsisyon

8. Nganong nalisdan ang pipila sa unang mga Kristohanon sa pagsalikway sa pagtulon-an bahin sa sirkunsisyon?

⁸ Ang dugang nga masanag nga kidlap sa kamatuoran mitungha may kalabotan sa isyu sa sirkunsisyon. Ang batasan sa sirkunsisyon nagsugod sa 1919 W.K.P. pinaagi sa pakigsaad ni Jehova kang Abraham. Dayon gisugo sa Diyos si Abraham nga siya ug ang uban pang mga lalaki sa iyang panimalay kinahanglang magpasirkunsisyon. (Genesis 17:9-14, 23-27) Busa ang sirkunsisyon nahimong usa ka ilhanan sa mga kaliwat ni Abraham. Ug mapasigarbohon kaayo sila niining batasana! Tungod niana, ang “walay-sirkunsisyon” nahimong usa ka termino sa pagbiaybiay. (Isaias 52:1; 1 Samuel 17:26, 27) Dali nga masabtan kon nganong ang pipila sa unang Hudiyohanong mga Kristohanon nagtinguha sa paghawid niining simboloha. Ang pipila kanila nagtinubagay uban kang Pablo ug Bernabe mahitungod niining butanga. Aron kini mahusay, si Pablo ug ang uban miadto sa Jerusalem aron konsultahon ang Kristohanong nagamandong lawas.​—Buhat 15:1, 2.

9. Unsang mga kidlap sa kahayag ang gipadayag ngadto sa unang nagamandong lawas, sumala sa narekord sa Buhat kapitulo 15?

⁹ Niining panahona, dili pinaagi sa usa ka dayag nga milagro nga nadawat niadtong unang mga Kristohanon ang kahayag nga ang sirkunsisyon dili na usa ka kinahanglanon alang sa mga alagad ni Jehova. Hinunoa, ilang nadawat kadtong dugang nga kahayag pinaagi sa pagsusi sa Kasulatan, pagsalig sa balaang espiritu alang sa pagtultol, ug sa pagpamati sa mga eksperyensiya ni Pedro ug Pablo bahin sa pagkakombertir sa walay-sirkunsisyong mga Hentil. (Buhat 15:6-21) Ang desisyon gipagula diha sa usa ka sulat nga sa lakbit mabasa: “Ang balaang espiritu ug kami mismo mipabor nga dili magpuno ug dugang pang kabug-at diha kaninyo, gawas niining mga kinahanglanong butang, nga padayong magaayad sa mga butang nga gihalad ngadto sa mga idolo ug gikan sa dugo ug gikan sa mga butang nga naluok ug gikan sa pakighilawas.” (Buhat 15:28, 29) Busa ang unang mga Kristohanon napahigawas gikan sa sugo nga magpasirkunsisyon ug gikan sa ubang mga kinahanglanon sa Moisesnong Kasugoan. Busa, giingnan ni Pablo ang mga Kristohanon sa Galacia: “Alang sa maong kagawasan si Kristo nagapagawas kanato.”​—Galacia 5:1.

Kahayag Diha sa mga Ebanghelyo

10. Unsa ang pipila ka kidlap sa kahayag ang gipadayag sa Ebanghelyo ni Mateo?

¹⁰ Tino nga ang Ebanghelyo ni Mateo, nga gisulat sa mga 41 K.P., nasudlan ug daghang kidlap sa kahayag alang sa kaayohan sa mga magbabasa niini. Diyutay lamang sa unang-siglong mga Kristohanon ang personal nga nakadungog kang Jesus nga nagpatin-aw sa iyang mga pagtulon-an. Ilabina, gipasiugda sa Ebanghelyo ni Mateo nga ang tema sa pagwali ni Jesus mao ang Gingharian. Ug pagkakusganon ang pagpasiugda ni Jesus sa importansiya sa pagbaton ug hustong motibo! Pagkasanag sa kidlap sa kahayag ang midan-ag diha sa iyang Wali sa Bukid, sa iyang mga sambingay (sama niadtong narekord sa kapitulo 13), ug sa iyang dakong tagna diha sa mga kapitulo 24 ug 25! Kining tanan gidala ngadto sa pagtagad sa unang mga Kristohanon diha sa rekord sa Ebanghelyo ni Mateo, nga gisulat mga walo ka tuig lamang human sa Pentekostes 33 K.P.

11. Unsay ikasulti bahin sa unod sa mga Ebanghelyo ni Lucas ug Marcos?

¹¹ Mga 15 ka tuig sa ulahi, gisulat ni Lucas ang iyang Ebanghelyo. Samtang ang kadaghanan niini pareho sa rekord ni Mateo, 59 porsiento niini ang nadugang. Si Lucas nagrekord sa unom sa mga milagro ni Jesus ug labaw sa doble nianang gidaghanona sa Iyang mga ilustrasyon nga wala hisgoti sa ubang mga magsusulat sa Ebanghelyo. Dayag sa pipila lamang ka tuig sa ulahi, gisulat ni Marcos ang iyang Ebanghelyo, nga gihatagag pasiugda si Jesu-Kristo ingong usa ka tawo sa buhat, usa ka magbubuhat ug milagro. Samtang sa dakong bahin gisaysay ni Marcos ang mga hitabo nga narekord na ni Mateo ug Lucas, siya nagrekord ug usa ka sambingay nga wala nila irekord. Niana nga ilustrasyon, gipakasama ni Jesus ang Gingharian sa Diyos sa binhi nga miturok, mitubo, ug anam-anam nga namunga.a​—Marcos 4:26-29.

12. Sa unsang sukod nakahatag ug dugang kadan-agan ang Ebanghelyo ni Juan?

¹² Dayon anaa ang Ebanghelyo ni Juan, nga nasulat kapin sa 30 ka tuig human nga gisulat ni Marcos ang iyang rekord. Pagkasanag sa kahayag ang gihatag ni Juan diha sa ministeryo ni Jesus, ilabina pinaagi sa daghang paghisgot bahin sa Iyang una-tawhanong paglungtad! Si Juan lamang ang naghatag ug rekord bahin sa pagkabanhaw ni Lazaro, ug siya lamang ang naghatag kanato ug daghang maayong mga komento ni Jesus ngadto sa iyang matinumanong mga apostoles maingon man sa iyang makapalipayng pag-ampo sa gabii nga siya gibudhian, sumala sa narekord diha sa mga kapitulo 13 ngadto sa 17. Sa pagkamatuod, gikaingon nga 92 porsiento sa Ebanghelyo ni Juan maoy talagsaon.

Mga Kidlap sa Kahayag Diha sa mga Sulat ni Pablo

13. Nganong gilantaw sa pipila ang sulat ni Pablo ngadto sa mga taga-Roma ingon nga daw usa kini ka Ebanghelyo?

¹³ Si apostol Pablo ilabina ang gigamit sa pagdala sa mga kidlap sa kamatuoran ngadto sa mga Kristohanon nga nabuhi sa panahon sa mga apostoles. Pananglitan, anaa ang sulat ni Pablo ngadto sa mga taga-Roma, nga gisulat sa mga 56 K.P.​—halos sa samang higayon nga gisulat ni Lucas ang iyang Ebanghelyo. Niining sulata gipasiugda ni Pablo ang kamatuoran nga ang pagkamatarong maangkon ingong resulta sa dili-takos nga kalulot sa Diyos ug pinaagi sa pagtuo kang Jesu-Kristo. Ang pagpasiugda ni Pablo niining bahina sa maayong balita nagpahimo sa pipila sa paglantaw sa iyang sulat ngadto sa mga taga-Roma ingon nga daw ikalima kini nga Ebanghelyo.

14-16. (a) Diha sa iyang unang sulat ngadto sa mga Kristohanon sa Corinto, unsang kahayag ang gihatag ni Pablo bahin sa panginahanglag panaghiusa? (b) Naundan ug unsang dugang kahayag bahin sa paggawi ang Unang Corinto?

¹⁴ Si Pablo nagsulat bahin sa pipila ka butang nga nagsamok sa mga Kristohanon sa Corinto. Ang iyang sulat ngadto sa mga taga-Corinto naglakip ug daghang dinasig nga tambag nga nakahatag ug kaayohan sa mga Kristohanon hangtod sa atong adlaw. Una, kinahanglang hatagan niyag katin-awan ang mga taga-Corinto bahin sa sayop nga ilang nahimo sa paghimog mga kulto sa personalidad nga nagsentro sa pipila ka indibiduwal. Gitul-id sila sa apostol, maisogon silang gisultihan: “Ako maawhagong magtambag kaninyo, mga igsoon, pinaagi sa ngalan sa atong Ginoong Jesu-Kristo nga kamong tanan magapamulong diha sa panag-uyon, ug nga angayng walay panagkabahin taliwala kaninyo, apan nga kamo unta sibong magkahiusa diha sa samang kaisipan ug diha sa samang dalan sa panghunahuna.”​—1 Corinto 1:10-15.

¹⁵ Ang grabeng imoralidad gipalabay sa Kristohanong kongregasyon sa Corinto. Gikuha sa usa ka tawo didto ang asawa sa iyang amahan, busa nagbuhat ug ‘ingon niana nga pakighilawas nga dili makita bisan gani taliwala sa mga nasod.’ Sa matin-aw, si Pablo nagsulat: “Kuhaa ang tawo nga tuman-kadaotan gikan sa inyong taliwala.” (1 Corinto 5:1, 11-13) Bag-ong butang kadto alang sa Kristohanong kongregasyon​—pagpalagpot. Laing butang nga kinahanglang hatagan ug kadan-agan ang kongregasyon sa Corinto mao ang bahin sa hitabo nga gipasakaan ug sumbong sa pipila ka igsoon ang ilang espirituwal nga mga igsoon diha sa kalibotanong mga korte aron mahusay ang mga reklamo. Kusganong gibadlong sila ni Pablo tungod sa paghimo niini.​—1 Corinto 6:5-8.

¹⁶ Laing butang nga nagsamok sa kongregasyon sa Corinto mao ang bahin sa seksuwal nga mga relasyon. Diha sa 1 Corinto kapitulo 7, si Pablo nagpakita nga tungod sa pagkaylap sa seksuwal nga imoralidad, mas maayo nga ang matag lalaki adunay iyang kaugalingong asawa ug ang matag babaye adunay iyang kaugalingong bana. Si Pablo nagpakita usab nga samtang ang mga tawong di-minyo makaalagad kang Jehova nga wala kaayoy kababagan, dili tanan adunay gasa sa pagkadi-minyo. Ug kon ugaling mamatay ang bana sa usa ka babaye, siya libre sa pagminyo pag-usab apan “diha lamang sa Ginoo.”​—1 Corinto 7:39.

17. Unsang kahayag ang gihatag ni Pablo bahin sa pagtulon-an sa pagkabanhaw?

¹⁷ Pagkasanag sa mga kidlap sa kahayag nga gigamit sa Ginoo si Pablo sa pagpadan-ag bahin sa pagkabanhaw! Unsang matanga sa lawas pagabanhawon ang dinihogang mga Kristohanon? “Ipugas kini nga usa ka lawas nga pisikal, kini bangonon nga usa ka lawas nga espirituhanon,” misulat si Pablo. Walay unodnong lawas ang pagadalhon ngadto sa langit, kay ang “unod ug dugo dili makapanunod sa Gingharian sa Diyos.” Si Pablo midugang nga dili tanang mga dinihogan mangatulog diha sa kamatayon apan nga sa panahon sa presensiya ni Jesus ang pipila pagabanhawon ngadto sa dili-mamatay nga kinabuhi dihadiha inigkamatay.​—1 Corinto 15:43-53.

18. Naundan ug unsang kahayag bahin sa umaabot ang unang sulat ni Pablo ngadto sa mga taga-Tesalonica?

¹⁸ Diha sa iyang sulat ngadto sa mga Kristohanon sa Tesalonica, si Pablo gigamit sa paghatag ug kahayag bahin sa umaabot. Ang adlaw ni Jehova moabot sama sa kawatan sa kagabhion. Si Pablo usab misaysay: “Sa diha nga sila magaingon: ‘Kalinaw ug kasegurohan!’ niana ang kalit nga kalaglagan modangat dihadiha kanila ingon sa pag-ul-ol sa kasakit sa usa ka babayeng mabdos; ug sila dili gayod makaikyas.”​—1 Tesalonica 5:2, 3.

19, 20. Unsang mga kidlap sa kahayag ang nadawat sa mga Kristohanon sa Jerusalem ug sa Judea diha sa sulat ni Pablo ngadto sa mga Hebreohanon?

¹⁹ Pinaagi sa iyang sulat ngadto sa mga Hebreohanon, gipadayag ni Pablo ang mga kidlap sa kahayag ngadto sa unang mga Kristohanon sa Jerusalem ug Judea. Pagkapuwersado sa iyang pagpakita sa pagkalabaw sa Kristohanong sistema sa pagsimba kay sa Moisesnong sistema sa pagsimba! Imbes sundon ang Kasugoan nga gipahayag pinaagi sa mga manulonda, ang mga Kristohanon nagtuo sa kaluwasan nga unang gipamulong sa Anak sa Diyos, kinsa mas labaw kaayo kay sa maong mga manulonda nga mensahero. (Hebreohanon 2:2-4) Si Moises maoy usa lamang ka sulugoon sa balay sa Diyos. Apan, si Jesu-Kristo maoy nagdumala sa tibuok panimalay. Si Kristo mao ang hataas nga saserdote sumala sa matang ni Melquisedek, nga adunay posisyon nga mas labaw kay sa pagkasaserdote ni Aaron. Gipakita usab ni Pablo nga ang mga Israelinhon wala makasulod sa pahulay sa Diyos tungod sa kakulang ug pagtuo ug pagkamasinugtanon, apan ang mga Kristohanon nagasulod niana tungod sa ilang pagkamatinumanon ug pagkamasinugtanon.​—Hebreohanon 3:1–4:11.

²⁰ Unya, usab, ang bag-ong pakigtugon mas labaw kay sa pakigtugon sa Kasugoan. Sumala sa gitagna sa 600 ka tuig nga una pa diha sa Jeremias 31:31-34, nasulat diha sa kasingkasing niadtong ilalom sa bag-ong pakigtugon ang kasugoan sa Diyos ug nakatagamtam sa tinuod nga kapasayloan sa mga sala. Imbes adunay usa ka hataas nga saserdote nga kinahanglang magtanyag ug mga halad tuigtuig alang sa iyang kaugalingong mga sala ug alang sa katawhan, ang mga Kristohanon nakabaton ingong ilang Hataas nga Saserdote si Jesu-Kristo, kinsa walay sala ug kas-a ra nga nagtanyag ug halad alang sa mga sala. Imbes misulod sa balaang dapit nga hinimo sa kamot sa pagtanyag sa iyang halad, siya misulod sa langit mismo, aron sa pag-atubang sa persona ni Jehova. Lain pa, ang mga halad nga mananap ubos sa pakigtugon sa Moisesnong Kasugoan dili bug-os makakuha sa mga sala, o kay kon mao dili unta kini itanyag tuigtuig. Apan ang halad ni Kristo, nga gitanyag nga kas-a ra, makakuha sa mga sala. Kining tanan naghatag ug kahayag diha sa dakong espirituwal nga templo, diha sa mga sawang nga niini ang dinihogang nanghibilin ug ang “ubang mga karnero” nag-alagad karon.​—Juan 10:16; Hebreohanon 9:24-28.

21. Unsay gipakita niining panaghisgot mahitungod sa katumanan sa Salmo 97:11 ug Proverbio 4:18 sa panahon sa mga apostoles?

²¹ Kulang ang luna aron hisgotan ang dugang pang mga pananglitan, sama sa mga kidlap sa kahayag nga makita diha sa mga sulat ni apostol Pedro ug sa mga disipulong si Santiago ug Judas. Apan ang nahauna igo na sa pagpakita nga ang Salmo 97:11 ug Proverbio 4:18 adunay makapukaw nga mga katumanan sa panahon sa mga apostoles. Ang kamatuoran misugod sa pag-uswag gikan sa mga tipo ug mga landong ngadto sa mga katumanan ug mga katinuoran.​—Galacia 3:23-25; 4:21-26.

22. Unsay nahitabo human nangamatay ang mga apostoles, ug unsay ipadayag sa sunod nga artikulo?

²² Human nangamatay ang mga apostoles ni Jesus ug misugod ang gitagnang apostasiya, ang kahayag sa kamatuoran mingitngit. (2 Tesalonica 2:1-11) Hinunoa, sumala sa saad ni Jesus, human sa daghang siglo ang Agalon mibalik ug nakakita sa “kasaligan ug mabuot nga ulipon nga matang” nga naghatag sa “mga sulugoon sa panimalay” sa ilang pagkaon sa hustong panahon. Tungod niana, gitudlo ni Jesu-Kristo kadtong ulipona “ibabaw sa tanan niyang mga gipanag-iya.” (Mateo 24:45-47) Unsang mga sidlak sa kahayag ang misunod? Kini pagahisgotan sa sunod nga artikulo.

[Footnote]

Bahin 1—Mga Kidlap sa Kahayag​—Dagko ug Gagmay

“Ang dalan sa matarong nahisama sa masiga nga kahayag nga mag-anam ka sanag hangtod sa pagkahingpit sa adlaw.”​—PROVERBIO 4:18.

1. Nganong ang kamatuoran anam-anam nga gipadayag?

PAMATUOD sa diyosnong kaalam nga, sumala sa Proverbio 4:18, ang pagpadayag sa espirituwal nga mga kamatuoran anam-anam nga mahitabo pinaagi sa mga kidlap sa kahayag. Sa nag-una nga artikulo, atong nasabtan kon sa unsang paagi natuman kining tekstoha sa panahon sa mga apostoles. Kon ang dakong bahin sa kamatuoran sa Kasulatan dungan pa nga gipadayag, kini makasulaw ug makapalibog​—nga sama gayod ug epekto sa paggawas gikan sa mangitngit nga langob ngadto sa hayag kaayo nga adlaw. Dugang pa, ang anam-anam nga pagpadayag sa kamatuoran padayon nga maglig-on sa pagtuo sa mga Kristohanon. Kini labaw pang magpadan-ag sa ilang paglaom ug labaw pang magpasanag sa dalan nga ilang pagalaktan.

“Ang Kasaligan ug Mabuot nga Ulipon”

2. Kinsay gipaila ni Jesus nga iyang gamiton sa pagdala sa espirituwal nga kahayag ngadto sa iyang mga sumusunod, ug kinsa ang naglangkob niana nga ahensiya?

² Sa panahon sa mga apostoles si Jesu-Kristo mipili sa paggamit ug labaw-sa-kinaiyanhong mga paagi sa paghatag sa iyang mga sumusunod sa kinaunahang mga kidlap sa kahayag. Kita adunay duha ka pananglitan niini: Ang Pentekostes 33 K.P. ug ang pagkakombertir ni Cornelio sa 36 K.P. Sunod niana, nakita ni Jesus nga haom ang paggamit ug tawhanong ahensiya, ingon sa iyang gitagna: “Kinsa sa pagkatinuod ang kasaligan ug mabuot nga ulipon nga gitudlo sa iyang agalon ibabaw sa iyang mga sulugoon sa panimalay, sa paghatag kanila sa ilang pagkaon sa hustong panahon? Malipayon kanang ulipona kon ang iyang agalon sa pag-abot makakaplag kaniya nga nagabuhat sa ingon. Sa pagkamatuod ako magaingon kaninyo, Siya magatudlo kaniya ibabaw sa tanan niyang mga gipanag-iya.” (Mateo 24:45-47) Kini nga ulipon dili mahimong usa lamang ka indibiduwal tungod kay siya kinahanglang magtagana ug espirituwal nga pagkaon sukad natukod ang Kristohanong kongregasyon sa Pentekostes hangtod ang Agalon, si Jesu-Kristo, miabot aron makighusay. Ang mga kamatuoran nagpakita nga kining kasaligan ug mabuot nga ulipon nga matang naglangkob sa tanang dinihogang mga Kristohanon ingong usa ka grupo dinhi sa yuta sa bisan unsang panahon.

3. Kinsa ang nalakip sa unang mga membro sa ulipon nga matang?

³ Kinsa ang nalakip sa unang mga membro sa kasaligan ug mabuot nga ulipon nga matang? Ang usa mao si apostol Pedro, kinsa mituman sa sugo ni Jesus: “Pakan-a ang akong gagmayng mga karnero.” (Juan 21:17) Ang ubang unang mga membro sa ulipon nga matang naglakip kang Mateo, nga maoy nagsulat sa Ebanghelyo nga nagdala sa iyang ngalan, ug kang Pablo, Santiago, ug Judas, nga maoy nagrekord sa dinasig nga mga sulat. Si apostol Juan, nga maoy nagsulat sa libro sa Pinadayag, sa iyang Ebanghelyo, ug sa iyang mga sulat, maoy membro usab sa kasaligan ug mabuot nga ulipon nga matang. Kining mga tawhana nagsulat sumala sa sugo ni Jesus.

4. Kinsa ang “mga sulugoon sa panimalay”?

⁴ Kon ang tanang dinihogan ingong usa ka grupo, bisag hain man sila nagpuyo sa yuta, maoy mga membro sa ulipon nga matang, kinsa ang “mga sulugoon sa panimalay”? Sila mao ra gihapon ang mga dinihogan apan gilantaw sa lahi nga punto de vista​—ingong mga indibiduwal. Oo, ingong mga indibiduwal mahimo silang mga membro sa “ulipon” o “mga sulugoon sa panimalay,” depende kon sila nag-apod-apod sa espirituwal nga pagkaon o nakig-ambit niana. Sa pag-ilustrar: Sumala sa narekord sa 2 Pedro 3:15, 16, si apostol Pedro naghisgot bahin sa mga sulat ni Pablo. Sa nagbasa niini, si Pedro maoy usa sa mga sulugoon sa panimalay nga nagkaon sa espirituwal nga pagkaon nga gitagana ni Pablo ingong usa ka hawas sa ulipon nga matang.

5. (a) Unsay nahitabo sa ulipon sulod sa daghang siglo human sa mga apostoles? (b) Unsang mga kaugmaran ang nahitabo sa ulahing bahin sa ika-19ng siglo?

⁵ Niining bahina, ang librong God’s Kingdom of a Thousand Years Has Approached nag-ingon: “Kon sa unsang paagi ang ‘kasaligan ug mabuot nga ulipon’ naglungtad ug nag-alagad sulod sa daghang siglo human nangamatay ang mga apostoles sa Agalon nga si Jesu-Kristo, kita walay klarong rekord sa kasaysayan. Dayag gipakaon sa usa ka kaliwatan sa ‘ulipon’ nga matang ang sunod nga kaliwatan. (2 Timoteo 2:2) Apan sa katungang bahin sa ikanapulog-siyam ka siglo dihay mga tawo nga mahinadlokon-sa-Diyos kinsa nahigugma sa espirituwal nga pagkaon sa Balaang Bibliya ug kinsa nagtinguha sa pagkaon niana . . . Ang mga klase sa pagtuon sa Bibliya . . . natukod ug nakadangat sa pagsabot sa paninugdang mga kamatuoran sa Sagradong Kasulatan. Ang mga sinserong dili-hakog sa taliwala niining mga estudyante sa Bibliya maikagon sa pagpaambit niining hinungdanong mga bahin sa espirituwal nga pagkaon ngadto sa uban. Sila adunay matinumanong espiritu sa ‘ulipon’ nga gitudlo sa paghatag sa ‘mga sulugoon sa panimalay’ sa gikinahanglang espirituwal nga ‘pagkaon sa hustong panahon.’ Sila ‘mabuot’ sa pagsabot nga mao kadto ang tukma ug hustong panahon ug kon unsa ang labing maayong paagi sa pagdalit sa pagkaon. Sila naningkamot sa pagdalit niana.”​—Mga panid 344-5.a

Unang mga Kidlap sa Kahayag sa Modernong mga Panahon

6. Unsang kamatuoran ang nangibabaw may kalabotan sa anam-anam nga pagpadayag sa kamatuoran?

⁶ Usa ka kamatuoran nga talagsaon kaayo may kalabotan niadtong gigamit ni Jehova sa pagdala niining anam-anam nga paglamdag sa espirituwal nga kahayag mao nga wala nila pasidunggi ang ilang kaugalingon. Ang tinamdan ni C. T. Russell, unang presidente sa Watch Tower Society, mao nga ang Ginoo nalipay sa paggamit sa ilang kasarangang mga katakos. Mahitungod sa mga ngalan nga gamiton sa iyang mga kaaway, gipahibalog maayo ni Igsoong Russell nga wala pa gayod siya makahibalag ug usa ka “Russellite” ug nga wala kanang “Russellismo.” Ang tanang pasidungog gitumong ngadto sa Diyos.

7. Unsang pamatuod ang gihatag ni Igsoong Russell ug sa iyang kaubang mga magbubuhat nga sila sa pagkatinuod kauban sa kasaligan ug mabuot nga ulipon?

⁷ Kon hukman sumala sa mga resulta, walay duhaduha nga gigiyahan sa balaang espiritu ni Jehova ang mga paningkamot ni Igsoong Russell ug sa iyang mga kauban. Sila naghatag ug pamatuod nga kauban sa kasaligan ug mabuot nga ulipon. Bisag daghang klerigo niadto nangangkon nga nagtuo nga ang Bibliya mao ang dinasig nga Pulong sa Diyos ug nga si Jesus mao ang Anak sa Diyos, ilang gisuportahan ang bakak, Babilonyanhong mga doktrina, sama sa Trinidad, pagkadili-mamatay sa tawhanong kalag, ug walay-kataposang pagsakit. Sumala sa saad ni Jesus, maoy tungod gayod sa balaang espiritu nga ang ubos nga mga paningkamot ni Igsoong Russell ug sa iyang mga kauban nagpahinabo sa kamatuoran sa pagsidlak nga wala pa gayod sukad mahitabo. (Juan 16:13) Gipamatud-an niadtong dinihogang mga Estudyante sa Bibliya nga sila maoy bahin gayod sa kasaligan ug mabuot nga ulipon nga matang, kansang buluhaton mao ang pagtaganag espirituwal nga pagkaon alang sa mga sulugoon sa panimalay sa Agalon. Ang ilang mga paningkamot nakatabang ug dako sa pagtigom sa mga dinihogan.

8. Unsang paninugdang mga kamatuoran bahin kang Jehova, sa Bibliya, kang Jesu-Kristo, ug sa balaang espiritu ang tin-awng nasabtan sa mga Estudyante sa Bibliya?

⁸ Talagsaon ang pagkakita kon unsa ka dako sa kidlap sa kahayag ang gihatag ni Jehova, pinaagi sa balaang espiritu, diha niining unang mga Estudyante sa Bibliya. Una sa tanan, ilang lig-ong gipamatud-an nga naglungtad ang Maglalalang ug nga siya adunay talagsaong ngalang Jehova. (Salmo 83:18; Roma 1:20) Ilang nasabtan nga si Jehova adunay upat ka pangunang mga hiyas​—gahom, hustisya, kaalam, ug gugma. (Genesis 17:1; Deuteronomio 32:4; Roma 11:33; 1 Juan 4:8) Matin-aw nga napamatud-an niining dinihogang mga Kristohanon nga ang Bibliya maoy dinasig nga Pulong sa Diyos ug mao ang kamatuoran. (Juan 17:17; 2 Timoteo 3:16, 17) Dugang pa, sila nagtuo nga ang Anak sa Diyos, si Jesu-Kristo, gilalang ug nga iyang gihatag ang iyang kinabuhi ingong usa ka lukat alang sa tanang katawhan. (Mateo 20:28; Colosas 1:15) Ang balaang espiritu, halayo nga mahimong ikatulong persona sa Trinidad, nakita nga mao ang aktibong gahom sa Diyos.​—Buhat 2:17.

9. (a) Unsang mga kamatuoran ang tin-awng nasabtan sa mga Estudyante sa Bibliya bahin sa kinaiyahan sa tawo ug sa mga dulnganan nga gipadayag sa Bibliya? (b) Unsang ubang mga kamatuoran ang tin-awng nakita sa mga alagad ni Jehova?

⁹ Dayag nga nakita sa mga Estudyante sa Bibliya nga ang tawo walay usa ka kalag nga dili-mamatay kondili maoy usa ka kalag nga mamatay. Ilang naamgohan nga “ang bayad sa sala mao ang kamatayon,” dili ang walay-kataposang pagsakit, nga walay dapit nga usa ka nagkalayong impiyerno. (Roma 5:12; 6:23; Genesis 2:7; Ezekiel 18:4) Dugang pa, mas matin-aw nilang nasabtan nga ang teoriya sa ebolusyon dili lamang kay dili-kasulatanhon kondili wala gayoy tinuod nga pasikaranan. (Genesis, mga kapitulo 1 ug 2) Ilang nasabtan usab nga duha ka dulnganan ang gitanyag sa Bibliya​—usa ka langitnong dulnganan alang sa 144,000 ka dinihogang mga sumusunod sa mga tunob ni Kristo ug usa ka paraiso nga yuta alang sa dili-maihap nga “dakong panon” sa “ubang mga karnero.” (Pinadayag 7:9; 14:1; Juan 10:16) Nasabtan niadtong unang mga Estudyante sa Bibliya nga ang yuta magpabilin sa walay kataposan ug nga dili pagasunogon, nga maoy gitudlo sa daghang relihiyon. (Ecclesiastes 1:4; Lucas 23:43) Ilang nakat-onan usab nga ang pagbalik ni Kristo maoy dili-makita ug nga iyang ipakanaog ang paghukom diha sa mga nasod ug magpasulod ug usa ka yutan-ong paraiso.​—Buhat 10:42; Roma 8:19-21; 1 Pedro 3:18.

10. Unsang mga kamatuoran ang nakat-onan sa mga Estudyante sa Bibliya bahin sa bawtismo, klero-layko nga pagpihig, ug sa Memoryal sa kamatayon ni Kristo?

¹⁰ Ang mga Estudyante sa Bibliya nakakat-on nga ang Kasulatanhong bawtismo dili maoy pagwisikwisik lang ug tubig diha sa mga masuso kondili ingong pagsunod sa sugo ni Jesus diha sa Mateo 28:19, 20, ang pagtuslob sa mga magtutuo nga natudloan na. Sila nakadangat sa pagkahibalo nga walay Kasulatanhong pasikaranan alang sa klero-layko nga pagpihig. (Mateo 23:8-10) Sa kasukwahi, ang tanang mga Kristohanon kinahanglang mahimong mga magwawali sa maayong balita. (Buhat 1:8) Nasabtan sa mga Estudyante sa Bibliya nga ang Memoryal sa kamatayon ni Kristo angay saulogon kas-a lamang sa usa ka tuig, sa Nisan 14. Lain pa, ilang nakita nga ang Easter o Pasko sa Pagkabanhaw maoy usa ka paganong selebrasyon. Dugang pa, kadtong maong mga dinihogan masaligon kaayo nga gipaluyohan sa Diyos ang ilang buluhaton nga sa ingon sila wala gayod mangolekta. (Mateo 10:8) Sukad pa sa unang mga panahon, ilang nasabtan nga ang mga Kristohanon kinahanglang magkinabuhi sumala sa mga prinsipyo sa Bibliya, nga naglakip sa pag-ugmad sa bunga sa balaang espiritu sa Diyos.​—Galacia 5:22, 23.

Dugang nga mga Kidlap sa Kahayag

11. Unsang kahayag ang midan-ag sa buluhaton sa mga Kristohanon ug bahin sa sambingay ni Jesus sa mga karnero ug sa mga kanding?

¹¹ Ilabina sugod sa 1919 nga napanalanginan ang mga alagad ni Jehova ug dugang mga kidlap sa kahayag. Pagkasanag sa kidlap sa kahayag ang midan-ag sa kombensiyon sa Cedar Point sa 1922 sa dihang kusganong gipasiugda ni J. F. Rutherford, ang ikaduhang presidente sa Watch Tower Society, nga ang pangunang kaakohan sa mga alagad ni Jehova mao ang “imantala, imantala, imantala, ang Hari ug ang iyang Gingharian”! Sa misunod dayon nga tuig, ang masanag nga kahayag midan-ag sa sambingay bahin sa mga karnero ug sa mga kanding. Nasabtan nga kining tagnaa matuman sa presenteng adlaw sa Ginoo, dili sa umaabot nga panahon sa Milenyo, ingon sa gituohan kaniadto. Sa panahon sa Milenyo ang mga igsoon ni Kristo dili magkasakit, ni sila mabilanggo. Gawas pa, sa kataposan sa Milenyo, si Jehova nga Diyos, dili si Jesu-Kristo, mao ang magapanghukom.​—Mateo 25:31-46.

12. Unsang kidlap sa kahayag ang midan-ag bahin sa Armageddon?

¹² Niadtong 1926 gipadayag ang laing masanag nga kidlap sa kahayag nga ang gubat sa Armageddon dili mahimong usa ka sosyal nga rebolusyon, nga maoy gihunahuna kaniadto sa mga Estudyante sa Bibliya. Hinunoa, kini maoy usa ka gubat diin ipasundayag ni Jehova ang iyang gahom nga dayag kaayo nga ang tanang mga tawo makatuo nga siya mao ang Diyos.​—Pinadayag 16:14-16; 19:17-21.

Pasko​—Usa ka Paganong Selebrasyon

13. (a) Unsang kahayag ang gipadan-ag bahin sa mga pagsaulog sa Pasko? (b) Nganong wala na sauloga ang mga adlawng-natawhan? (Ilakip ang potnot.)

¹³ Wala magdugay human niadto, usa ka kidlap sa kahayag nagpahunong sa mga Estudyante sa Bibliya sa pagsaulog sa Pasko. Una pa niadtong panahona ang Pasko kanunayng gisaulog sa mga Estudyante sa Bibliya sa tibuok-kalibotan, ug ang pagsaulog niini didto sa mga hedkuwarter sa Brooklyn maoy usa ka masadya kaayong okasyon. Apan nasabtan niadto nga ang pagsaulog sa Disyembre 25 maoy sa aktuwal pagano ug napili sa apostatang Kakristiyanohan aron mas masayon ang pagkabig nila sa mga pagano. Dugang pa, natukian nga dili mahimong natawo si Jesus sa tingtugnaw, kay sa panahong natawo siya, ang mga magbalantay sa karnero nagpasibsib sa ilang mga panon diha sa pastohan​—butang nga dili nila mahimo sa gabii sa ulahing bahin sa Disyembre. (Lucas 2:8) Hinunoa, gipakita sa Kasulatan nga si Jesus natawo sa mga Oktubre 1. Ang mga Estudyante sa Bibliya nakaamgo usab nga ang gitawag-kunohay nga mga tawong maalamon kinsa miduaw kang Jesus mga duha ka tuig human siya natawo maoy paganong mga mago.b

Usa ka Bag-ong Ngalan

14. Nganong ang ngalang mga Estudyante sa Bibliya dili haom sa katawhan ni Jehova?

¹⁴ Niadtong 1931 usa ka masanag nga kidlap sa kamatuoran nagpadayag ug usa ka haom Kasulatanhong ngalan ngadto niining mga Estudyante sa Bibliya. Nasabtan sa katawhan ni Jehova nga dili sila mahimong magbaton ug bisan unsang mga ngalan nga gihatag kanila sa uban, sama sa mga Russellite, Millennial Dawnist, ug “no hellers” o mga walay-impiyerno.c Apan nasabtan usab nila nga ang ngalan nga ilang gikuha​—Internasyonal nga mga Estudyante sa Bibliya—​dili haom. Sila maoy labaw pa kay sa mga estudyante lamang sa Bibliya. Gawas pa, adunay daghan pa kaayong uban kinsa maoy mga estudyante sa Bibliya apan dili gayod kaamgid sa mga Estudyante sa Bibliya.

15. Unsang ngalan ang gisagop sa mga Estudyante sa Bibliya niadtong 1931, ug nganong haom kini?

¹⁵ Sa unsang paagi ang mga Estudyante sa Bibliya nakabaton ug bag-ong ngalan? Sa daghang katuigan gipatugbaw sa Ang Bantayanang Torre ang ngalan ni Jehova. Busa, haom kaayo nga sagopon sa mga Estudyante sa Bibliya ang ngalan nga makita diha sa Isaias 43:10: “‘Kamo mao ang akong mga saksi,’ nagaingon si Jehova, ‘ug ang akong alagad nga akong gipili, aron kamo makaila ug motuo kanako, ug nga kamo makasabot nga ako mao Siya. Una kanako walay Diyos nga nahimo, ni may lain pa nga mosunod kanako.’”

Bindikasyon ug ang “Dakong Panon”

16. Nganong ang mga tagna bahin sa pagpasig-uli dili ikapadapat sa kinaiyanhong mga Hudiyo nga namalik sa Palestina, apan ngadto kang kinsa kini ikapadapat?

¹⁶ Diha sa ikaduhang tomo sa Vindication, nga gipatik sa Watch Tower Society niadtong 1932, gipadayag sa kidlap sa kahayag nga ang mga tagna bahin sa pagpasig-uli nga girekord ni Isaias, Jeremias, Ezekiel, ug ubang mga manalagna dili ikapadapat (sumala sa gituohan sa maong panahon) ngadto sa unodnong mga Hudiyo, nga namalik sa Palestina nga walay-pagtuo ug may politikanhong mga panukmod. Hinunoa, kining mga tagna sa pagpasig-uli, nga may gamayng katumanan sa dihang namalik ang mga Hudiyo gikan sa pagkabihag sa Babilonya sa 537 W.K.P., nakabaton ug dakong katumanan sa pagkahigawas ug sa pagkapasig-uli sa espirituwal nga Israel sugod sa 1919 ug sa misangpot nga kadagaya sa espirituwal nga paraiso nga gitagamtam sa matuod nga mga alagad ni Jehova karon.

17, 18. (a) Sa ulahi, pinaagi sa kidlap sa kahayag, unsa ang nakita nga mao ang pangunang katuyoan ni Jehova? (b) Unsang kidlap sa kahayag bahin sa Pinadayag 7:9-17 ang nahitabo sukad sa 1935?

¹⁷ Sa ulahi, gipadayag sa mga kidlap sa kahayag nga ang pangunang katuyoan ni Jehova, dili ang kaluwasan sa mga linalang, kondili ang pagbindikar sa iyang soberanya. Ang labing hinungdanong tema sa Bibliya nasabtan nga, dili diay ang lukat, kondili ang Gingharian, kay magabindikar kini sa pagkasoberano ni Jehova. Pagkasanag nga kidlap sa kahayag kadto! Ang dedikadong mga Kristohanon wala na lamang mabalaka bahin sa ilang pag-adto sa langit.

¹⁸ Niadtong 1935 gibutyag sa masanag nga kidlap sa kahayag nga ang dakong panon nga gihisgotan sa Pinadayag 7:9-17 dili maoy ikaduhang langitnong matang. Gihunahuna niadto nga ang mga gihisgotan niadtong mga bersikuloha mao ang pipila sa dinihogan nga wala magmatinumanon sa bug-os ug busa nagbarog atubangan sa trono imbes naglingkod sa mga trono nga nagmando ingong mga hari ug mga saserdote uban ni Jesu-Kristo. Apan yanong wala kanang giingon nga dili-kaayo bug-os nga matinumanon. Ang usa mahimong matinumanon o dili-matinumanon. Busa nasabtan nga kining tagnaa nagpunting sa dili-maihap nga dakong panon gikan sa tanang kanasoran kinsa ginatigom na karon ug kansang mga paglaom maoy yutan-on. Sila mao “ang mga karnero” sa Mateo 25:31-46 ug ang “ubang mga karnero” sa Juan 10:16.

Ang Krus​—Dili Usa ka Kristohanong Simbolo

19, 20. Nganong ang krus dili mahimong simbolo sa matuod nga Kristiyanidad?

¹⁹ Sa daghang katuigan gipasiugda sa mga Estudyante sa Bibliya ang krus ingong usa ka simbolo sa Kristiyanidad. Duna pa gani silay “krus-ug-korona” nga ganso. Sumala sa King James Version, gihangyo ni Jesus ang iyang mga sumusunod sa pagpas-an sa ilang “krus,” ug daghan ang nagtuo nga siya gipatay diha sa krus. (Mateo 16:24; 27:32) Sa daghang dekada kining simboloha makita usab sa hapin sa magasing Watch Tower.

²⁰ Gipatin-aw sa librong Riches, nga gipatik sa Sosyedad niadtong 1936, nga si Jesu-Kristo gipatay, dili diha sa krus, kondili diha sa usa ka tul-id nga ugsok, o estaka. Sumala sa usa ka awtoridad, ang Gregong pulong (stau·rosʹ) nga gihubad nga “krus” sa King James Version “nagpasabot, ilabina, sa usa ka tul-id nga tagdok o estaka. Mailhan [kini] sa eklesiastikanhong porma sa duhay balabag nga krus. . . . Gikan pa ang ulahi sa karaang Caldea, ug gigamit ingong simbolo sa diyosdiyos nga si Tammuz.” Dili gayod angay simbahon, ang instrumento diin diha niini gilansang si Jesus angay lantawon nga may pagdumot.

21. Unsay pagahisgotan sa sunod nga artikulo?

²¹ Adunay dugang mga pananglitan sa dagkong mga kidlap sa kahayag ug sa malantaw nga gagmayng kahayag. Alang sa panaghisgot bahin niini, palihog tan-awa ang sunod nga artikulo.

[Footnote]