12. (a) Unsang kausaban gikan sa iyang naandang paagi sa pagpailaila sa mga pagtumong sa Hebreohanong Kasulatan ang gihimo ni Jesus diha sa iyang Wali sa Bukid, ug ngano? (b) Unsay atong makat-onan gikan sa ikaunom nga paggamit sa ekspresyong “Kini gikasulti”?

¹² Sa dihang si Jesus sa nangagi nagkutlo gikan sa Hebreohanong Kasulatan, siya miingon: “Nahisulat na.” (Mateo 4:4, 7, 10) Apan unom ka beses sa Wali sa Bukid, gipailaila niya ang daw mga pamulong gikan sa Hebreohanong Kasulatan pinaagi sa mga pulong: “Kini gikasulti.” (Mateo 5:21, 27, 31, 33, 38, 43) Ngano? Kay siya nagtumong sa Kasulatan sumala sa pagkahubad sa kahayag sa Pariseonhong gikabilinbiling kalagdaan nga nagsupak sa mga sugo sa Diyos. (Deuteronomio 4:2; Mateo 15:3) Kini nadayag sa ikaunom ug kataposang pagtumong ni Jesus diha sa maong serye: “Inyong nadungog nga kini gikasulti, ‘Higugmaa ang imong silingan ug dumti ang imong kaaway.’” Apan walay Moisesnong kasugoan ang miingon, “Dumti ang imong kaaway.” Ang mga eskriba ug mga Pariseo ang nag-ingon niana. Kana ang ilang paghubad sa Kasugoan sa paghigugma sa imong silingan—sa imong Hudiyong mga silingan, nga wala nay lain.

16. Unsang Hudiyong batasan ang naghimo sa mga pagpanumpa nga waypulos, ug unsang baroganan ang gikuha ni Jesus?

¹⁶ Sa susamang diwa si Jesus mipadayon: “Unya kamo nakadungog nga kini gikasulti ngadto sa mga tawo sa karaang panahon, ‘Ayaw pagpanumpa nga walay pagtuman’ . . . Bisan pa niana, ako magaingon kaninyo: Ayaw gayod kamo panumpa.” Sa maong panahon ang mga Hudiyo nag-abusar sa pagpanumpa ug naghimog daghang panumpa mahitungod sa ginagmayng mga butang nga walay pagtuman. Apan si Jesus miingon: “Ayaw gayod kamo panumpa . . . Pasagding ang inyong pulong Oo magkahulogang Oo, ug ang inyong Dili, Dili.” Yano ang ilang lagda: Magmatinud-anon sa tanang panahon, nga dili kinahanglang garantiyahan ang imong pulong pinaagi sa usa ka panumpa. Ireserba ang mga panumpa alang sa hinungdanong mga butang.—Mateo 5:33-37; itandi ang 23:16-22.