Sa dihang gisulat ang basahon sa Bibliya nga Pinadayag, duolan sa 1,900 ka tuig kanhi, kini nag-ingon nga lima ka “hari,” o mga gahom sa kalibotan, miabot ug miagi. Kini mao ang Ehipto, Asirya, Babilonya, Medo-Persia, ug Gresya. Ang ikaunom, ang Roma, sa gihapon mao siya ‘niadto,’ apan ang ikalima wala pa moabot. (Pinadayag 17:10) Unsa kadtong ikapitong gahom sa kalibotan? Sa unsang paagi mitungha kini? Ug unsay mosunod niini? Ang mga tubag niining hinungdanong mga pangutana maoy gihisgotan niining artikuloha.

Ang usa ka isla diha sa suok sa amihanang-sidlakan sa Imperyo sa Roma dugay nang nagpabiling utlanan sa mga kalihokan sa kalibotan. Sumala sa gibatbat sa usa ka manalaysay: “Sa ikaunom nga siglo, ang Inglaterra nahimong segunda-klaseng gahom. Diyutay ra ang bahandi niini kon itandi sa Netherlands. Ang populasyon niini mas diyutay kaysa Pransiya. Ang ksundalohan niini (lakip ang navy) mas ubos kaysa Espanya.” Apan, nakapalambo ang Inglaterra ug barkong iggugubat nga midako, ug ang mga pirata niini ug mga tag-iyag mga barko misugod sa pag-ilog sa mga koloniya sa Espanya ug sa mga koloniya sa Espanya ug sa iyang kargadog bahandi nga mga barko.

Ang Tulo ka Sungay

Niadtong 1588 gilusad ni Phillip II sa Espanya ang Spanish Armada batok sa iyang mga tig-atakeng mga Ingles. Kining 130 ka bapor sa mga gubat nga nagdalag kapin sa 24,000 ka sundalo milawig sa English Channel, apan nabiktima lamang hinoon sa nagsugat nga mga hangin ug sa mabangis nga mga bagyo sa Atlantiko. Diha sa Modern Europe to 1870, ang manalaysayng si Carlton Hayes misulat nga kining hitaboa “nagtimaan sa pagpasa sa pagkagamhanan sa navy gikan sa Espanya ngadto sa Inglaterra.”

Sa ika-17 nga siglo, ang Olandes maoy nakabaton sa labing daghang mga barko sa negosyo sa kalibotan. Nangibabaw ang ilang mga barko sa kadagatan, ug ilang gipahulam ang ilang mga ganansiya sa mga gobyerno sa duol ug sa halayo. Apan tungod sa iyang nagakadaghang mga koloniya sa gawas sa nasod, nangibabaw usab ang Inglaterra niini.

Dayon, sa ika-18 nga siglo, ang Britaniko ug ang Pranses naggubatay niining halayong mga dapit sama sa Amihanang Amerika ug India, nga miresultag Treaty of Paris sa 1763. Mahitungod niini, si William B. Willcox misulat diha sa iyang librong Star of Empire—A Study of Britain as a World Power nga bisan pa nga ang tratado mopatim-aw nga usa ka kompromiso, “sa tinuod giila niini ang bag-ong posisyon sa Britanya ingon nga mao ang nangibabawng Uropanhong gahom sa kalibotan saylo sa Uropa.”

Laing mga manalaysay miuyon, nga nag-ingon: “Gikan sa duha ka siglong gubat sa mga Katsila, sa Olandes, ug sa Pranses, ang Gran Britanya mitungha sa 1763 nga mao ang nanguna sa komersiyal ug sa koloniyal nga gahom sa kalibotan.” (Modern Europe to 1870) “Sa 1763 gikay-ag sa Imperyo sa Britanya ang kalibotan samag nabag-o ug napadakong Roma.” “Siya mitungha gikan sa tunga sa siglong mga gubat nga mao ang labing dakong imperyo ug ang labing kusgan—ug ang labing gikaligotgotan sa tanan—nga gahom sa kalibotan.” (Navy and Empire, ni James L. Stokesbury) Oo, kining ‘diyutayng sungay’ midako nga nahimong ikapitong gahom sa kalibotan sa kasaysayan sa Bibliya.

Ang kadaghanang mga koloniya sa Britanya nakakuhag independensiya ug miapil sa Commonwealth of Nations. Bisan pa nga nahanaw na ang imperyo, ang Anglo-Amerikanong Gahom sa Kalibotan nagpabilin. Apan magpabilin kini sa “makadiyut lamang,” kon itandi sa daghang siglong pagmando sa nag-unang Romanhong gahom.—Pinadayag 17:10.