Θα Θέλατε να Αγοράσετε ένα Πίνακα;

Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στην Ιταλία

Η ΖΗΤΗΣΙΣ για πίνακες στην Ιταλία έχει αυξηθή πραγματικά τα τελευταία χρόνια και μ’ αυτή την αύξησι ο τύπος δημοσιεύει από καιρό σε καιρό ιστορίες για θεαματικές κλοπές—ότι φημισμένοι πίνακες απομακρύνονται από Ρωμαιοκαθολικές εκκλησίες και πινακοθήκες. Πιστεύεται ότι τις περισσότερες φορές οι κλεμμένοι πίνακες πωλούνται στο εξωτερικό για να διακοσμήσουν τους τοίχους κάποιου φιλότεχνου. Θα μπορούσε να πη κανείς ότι η αγορά πινάκων κάθε είδους είναι της μόδας σήμερα, όχι μόνο στην Ιταλία, αλλά και σε πολλές άλλες χώρες.

Τι θα λεχθή για σας; Μήπως έχετε νοικιάσει κάποιο καινούργιο διαμέρισμα και κάποιος τοίχος σάς φαίνεται πολύ γυμνός; Επιθυμείτε να ντύσετε το σαλόνι σας και να το κάμετε πιο ελκυστικό; Ή μήπως σκέπτεσθε να επενδύσετε μέρος του κεφαλαίου σας στην τέχνη; Σε οποιαδήποτε περίπτωσι, μερικοί βλέπουν ένα καλό πίνακα ως εκείνο ακριβώς που ικανοποιεί τις ανάγκες τους.

Αλλά δεν ξέρουν όλοι τι πρέπει να εκλέξουν. Αν θέλατε κάποια καλή συμβουλή, γνωρίζομε ένα καλλιτέχνη που επί τριάντα χρόνια αφιέρωσε το χρόνο του στη ζωγραφική. Μερικά από τα έργα του βρίσκονται στα μουσεία τέχνης του κόσμου. Αν θέλετε να μας συνοδεύσετε, θα του κάμωμε μια επίσκεψι.

Είμαστε τυχεροί που τον βρίσκομε στο στούντιό του και δεν είναι απασχολημένος προς το παρόν. Μετά τις συνηθισμένες συστάσεις, του εξηγούμε ότι σκοπεύομε ν’ αγοράσωμε μερικούς πίνακες και ότι θα θέλαμε την συμβουλή του γι’ αυτό το ζήτημα.

«Πόσα θέλετε να διαθέσετε;» ρωτά. Μπορείτε να βρήτε πίνακες στην αγορά σ’ όλες τις τιμές.»

Παίρνει στα χέρια του έναν πίνακα που παριστάνει ένα ελκυστικό τοπίο κατά μήκος του Σηκουάνα και το τοποθετεί σε κατάλληλη γωνία φωτισμού στο στούντιο. Έπειτα, χαμογελώντας, συνεχίζει: «Αυτός είναι ένας εύκολος τρόπος που ακολουθούν πολλοί. Παίρνετε έναν τυπωμένο κατάλογο, που συνοδεύεται συνήθως από μια ευχάριστη παρουσίασι πιστοποιητικών για την αξία του κάθε πίνακα και διάφορες άλλες πληροφορίες και εκεί βρίσκετε φωτογραφίες των πινάκων με τα σχετικά στοιχεία για το μέγεθος, την τιμή και τον ζωγράφο. Στην περίπτωσι αυτή είναι απλώς μια καθαρή και απλή εμπορική υπόθεσις.»

Είναι δυνατόν η τιμή να είναι μεγαλύτερη από την πραγματική αξία του πίνακα που σκοπεύει κανείς ν’ αγοράση;

«Α, ναι. Η τιμή μπορεί να είναι υπερβολική. Πληρώνει κανείς για τη διαφήμισι.» Κατόπιν, χειρονομώντας με τα χέρια του και το κεφάλι, συνεχίζει: «Δυστυχώς, είναι πολύ εύκολο να εξαπατηθή κανείς.»

Υπάρχει κανένας κανόνας για τον καθορισμό της σωστής τιμής βάσει του μεγέθους του πίνακα ή σύμφωνα με κάποιο άλλο δεδομένο;

«Να σας πω,» λέγει με ήρεμο και συγκρατημένο τόνο, «είναι τελείως αδύνατο να καθορίσετε την πραγματική αξία απλώς σύμφωνα με το μέγεθος. Ένας μικρός πίνακας θα μπορούσε στην πραγματικότητα ν’ αξίζη ένα δισεκατομμύριο λιρέττες, ενώ ένας μεγάλος πίνακας μόνο 100.000 λιρέττες.»a

Τον κοιτάζομε κατάπληκτοι καθώς προχωρεί προς ένα μεγάλο πίνακα μιας νεαρής γυναίκας που επισύρει την προσοχή μας. Τον κοιτάζομε από μια πλάγια γωνία. Το παιχνίδισμα του φωτός και της σκιάς δημιουργεί μια πολύ ευχάριστη αρμονία. Καταπληκτικός! Αλλά πώς ξέρομε αν είναι πρωτότυπο ή απλώς αντίγραφο;

«Πιθανώς σκέπτεσθε ότι πρέπει να υπάρχουν μερικά άτομα που είναι αρμόδια να κρίνουν αν αυτό είναι γνήσιο πρωτότυπο,» λέγει σαν να γνωρίζη την ερώτησι που επρόκειτο να κάμωμε. «Ναι, υπάρχουν οι ακαδημαϊκοί καθηγητές, οι μεγάλοι δάσκαλοι, οι συγγραφείς και οι ειδικοί της τέχνης. Αλλά εξετάστε τα γεγονότα. Πρόσφατα εξετέθη ένας φημισμένος πίνακας που αποδίδεται σ’ έναν Ιταλό καλλιτέχνη, ‘Η Τζιοκόντα’ ή ‘Μόνα Λίζα.’ Μερικοί λέγουν ότι είναι έργο του Λεονάρδου ντα Βίντσι. Αλλά δεν είναι βέβαιοι όλοι οι ειδικοί. Αν δεν είναι δυνατόν ν’ αναγνωρισθή η τεχνική ενός τόσο μεγάλου και φημισμένου καλλιτέχνου, πώς μπορεί λοιπόν κανείς να ξεχωρίση το έργο ενός λιγώτερο γνωστού ζωγράφου;»

«Και δεν πρέπει να ξεχνάτε,» συνεχίζει ο καλλιτέχνης φίλος μας, «ότι το όνομα του ζωγράφου στον πίνακα ανεβάζει πολύ την τιμή. Για να το διευκρινίσωμε: Ένας μεγάλος καλλιτέχνης μπορεί να μην αναγνωρισθή και επομένως να μην έχη επιτυχία. Σαν αποτέλεσμα, οι πίνακες του τιμώνται λιγώτερο στην αγορά. Εξ άλλου, τα έργα των καλλιτεχνών που έχουν διαφημισθή πολύ, τιμώνται πολύ περισσότερο.»

Όλ’ αυτά ήσαν πολύ ενδιαφέροντα. Η επόμενη ερώτησίς μας είναι πιο συγκεκριμένη. Πώς μπορούμε ν’ αποφασίσωμε αν θ’ αγοράσωμε έναν ωρισμένο πίνακα ή όχι;

«Κατ’ αρχήν,» μας λέγει, «μπορείτε να κοιτάξετε τις λεπτομέρειες που υπάρχουν στον πίνακα, πράγμα που δίνει μια ιδέα της εργασίας που χρειάσθηκε για να συμπληρωθή ο πίνακας. Πρέπει, επίσης, να εξετάσετε αν είναι το είδος της τέχνης που τιμά τον μεγάλο Δημιουργό. Και, τελικά, υπάρχει το ίδιο το θέμα, δηλαδή, σας αρέσει αυτό που βλέπετε και διεγείρει τα αισθήματα σας; Θα ταιριάζη με το περιβάλλον όπου σκοπεύετε να το κρεμάσετε; Αν αποφασίσετε να το αγοράσετε, η τιμή μπορεί να κυμαίνεται από 50.000 έως 500.000 λιρέττες. Μπορείτε να τα δώσετε;»

Υπήρχαν μεγάλοι καλλιτέχνες στην περίοδο της Αναγεννήσεως. Αυτό το ξέρομε. Και σήμερα ωρισμένοι καλλιτέχνες ακολουθούν κατά κάποιον τρόπο αυτό το είδος της ζωγραφικής, που εγείρει στις διάνοιές μας άλλες απορίες. Τι προσοχή πρέπει να δώσωμε στις διάφορες σύγχρονες τάσεις που βρίσκονται τόσο συχνά στην αγορά; Γιατί τόσο συχνά μιλούν γι’ αυτές με περιφρόνησι;

«Είμαι χαρούμενος που μου κάματε αυτή την ερώτησι,» απαντά ο καλλιτέχνης με μια έξαρσι συγκινήσεως στη φωνή του. «Κατά καιρούς δίδονται υπερβολικές τιμές για έργα που στην πραγματικότητα είναι μόνο μουντζούρες χρωμάτων που ενοχλούν τα μάτια. Πώς γίνεται αυτό; Να, υπάρχουν οι κερδοσκόποι που δημιουργούν ένα πλήθος υποστηρικτών της τέχνης. Αυτοί οι έμποροι είναι πρόθυμοι να υποστούν οτιδήποτε για χρήματα. Έτσι, εκλαϊκεύουν ψευδοκαλλιτέχνες που κατακλύζουν την αγορά πινάκων με τερατώδεις παραστάσεις που κακοπαριστάνουν την πραγματικότητα και προσβάλλουν τους παρατηρητές.»

Αλλά δεν μπορούμε να μην παρατηρήσωμε ότι αφού οι πίνακές τους πωλούνται σε τόσο μεγάλες ποσότητες, σε κάποιον θα πρέπει να αρέσουν. Έτσι, ρωτούμε τον φίλο μας για τις σύγχρονες σχολές ζωγραφικής. Αναγνωρίζονται ότι έχουν κάποια πραγματική αξία; Συνέβαλαν καθόλου στην τέχνη της ζωγραφικής;

«Για να κάμωμε μια σύντομη εξέτασι,» απαντά ο καλλιτέχνης μας, «θα αναφέρω τους Γάλλους Εμπρεσσιονιστάς κι επίσης τους Τοσκανούς Εμπρεσσιονιστάς (1800-1900). Αυτοί ήσαν ομάδες που ήθελαν να σπάσουν τις σχηματικές και μανιεριστικές παραδόσεις της κλασσικής περιόδου του 1700 και η οποία επεξετάθηκε στον επόμενο αιώνα. Επίσης, υπάρχουν πιο σύγχρονοι τύποι εμπρεσσιονισμού όπως επίσης οι φουτουριστές, εκείνοι που προτιμούν την αφηρημένη τέχνη, οι τωβιστές, οι σουρρεαλισταί και οι εσσενσιαλισταί. Καθένας έχει τους μαθητές του και τους εμπόρους του οι οποίοι, για να πούμε το λιγώτερο, έχουν πολύ ισχυρές απόψεις για το τι είναι καλή τέχνη και τι είναι κακή.»

Ο φίλος μας τώρα πολύ ευγενικά συνώψισε τη συζήτησι λέγοντας: «Όταν πάτε ν’ αγοράσετε ένα πίνακα να έχετε καλά στο νου τον αντικειμενικό σας σκοπό. Πάτε ν’ αγοράσετε ένα πίνακα απλώς ως επένδυσι χρημάτων; Τότε αγοράστε ένα πίνακα, άσχετα με το πόσο άσχημος μπορεί να είναι, που έχει τα διαπιστευτήρια ενός γνωστού καλλιτέχνη. Αλλ’ αν ο σκοπός σας είναι να διακοσμήσετε το σπίτι σας, τότε λάβετε υπ’ όψιν την υπόλοιπη διακόσμησι του δωματίου. Αγοράστε έναν που να σας αρέση, ένα που να μπορήτε να ζήτε μαζί του από το πρωί ώς το βράδυ. Δεν είναι η διαφήμισις ή η υπογραφή που κάνει αυτόν τον πίνακα σπουδαίο για σας. Η εργασία πρέπει να έχη σημασία. Πρέπει να σας κάνη να σκέπτεσθε κάποιο τομέα της δημιουργίας του Ιεχωβά και να γεμίζη τη διάνοια και την καρδιά σας με εκτίμησι για την αγάπη και την αγαθότητά του. Πρέπει συναισθηματικά και πνευματικά να υποκινήσθε να το αισθάνεσθε αυτό. Βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι ο νόμος του Θεού απαγορεύει τη χρήσι ειδώλων ή εικόνων ως βοηθήματα για τη λατρεία, όπως αναγράφεται στο Γραφικό βιβλίο της Πρώτης Επιστολής του Ιωάννου, κεφάλαιον 5 εδάφιον 21. Αντιθέτως πρέπει να επιθυμήτε να έχετε κάτι που είναι ένα ευχάριστο στολίδι.»

Είναι τώρα καιρός ν’ αφήσωμε τον καλλιτέχνη φίλο μας. Καθώς τον ευχαριστούμε για την καλωσύνη του να μας δώση αυτές τις πληροφορίες, δεν μπορούμε παρά να σκεφθούμε ότι η καλλιτεχνική ικανότης είναι δώρο του Κατασκευαστού μας. Επομένως, αποφασίσαμε ότι ο πίνακας που θ’ αγοράσωμε θα είναι ένα ωραίο έργο τέχνης που θα τιμά και θα αινή τον μεγάλο μας Δημιουργό. Ο ψαλμωδός πρέπει να είχε κάποια παρόμοια σκεψί στο νου του όταν έγραψε υπό έμπνευσι: «Ευλογείτε τον Ιεχωβά, πάντα τα έργα αυτού εν παντί τόπω της δεσποτείας αυτού. Ευλογεί, η ψυχή του, τον Ιεχωβά.»—Ψαλμ. 103:22, ΜΝΚ.

[Υποσημειώσεις]