Το Καταπληκτικό Υγρό που Είναι Μέσα Σας!

ΠΟΛΛΑ άτομα αισθάνονται άσχημα ή αηδιάζουν στη θέα του αίματος. Μήπως και σεις είσθε απ’ αυτά τα άτομα; Ίσως προτιμάτε το αίμα σας να βρίσκεται ‘κάτω από το δέρμα σας,’ δηλαδή, στα αιμοφόρα αγγεία σας όπου πρέπει να βρίσκεται. Πόσο δίκιο έχετε! Εκεί είναι η θέσις του, διότι απ’ εκεί σας εξυπηρετεί κάθε δευτερόλεπτο. Είσθε ζωντανός χάρις στο αίμα σας. Αλλά τι ακριβώς είναι το αίμα σας; Γνωρίζετε από τι αποτελείται; Πώς σας εξυπηρετεί.; Γιατί, το αίμα σας είναι αποκλειστικά δικό σας αίμα;

Τι Είναι

Έχετε δει συχνά το αίμα σας, ίσως πια συχνά απ’ ό,τι θα θέλατε. Ίσως φαίνεται ότι είναι απλώς ένα κόκκινο υγρό. Αλλά προσέξτε τι λέγει σχετικά μ’ αυτό η Βρεταννική Εγκυκλοπαιδεία (1974):

«Το αίμα έχει μια σχεδόν απίστευτα πολύπλοκη δομή και πολλά συστατικά συμμετέχουν στις λειτουργικές του δραστηριότητες, συχνά μ’ ένα τρόπο περίπλοκο κι ελάχιστα κατανοητό.»

Με κάποια έννοια, το αίμα σας θα μπορούσε να παρομοιωθή μ’ ένα ποτήρι παγωμένη λεμονάδα. Βασικά, η λεμονάδα είναι νερό στο οποίο είναι ανακατεμένα ή διαλυμένα χυμός από λεμόνι και ζάχαρι. Μέσα στο υγρό πλέουν επίσης μερικά κομμάτια από πάγο και λεμονοπολτό. Το αίμα σας είναι παρόμοιο. Είναι ένα πολύπλοκο μίγμα που αποτελείται από δύο βασικά μέρη. Το μεγαλύτερο μέρος είναι το υγρό ή το πλάσμα. Είναι νερό κατά 91,5 τοις εκατό, αλλά περιέχει εκατοντάδες χημικές ουσίες και διαλυτά συστατικά, όπως είναι οι ορμόνες, το σάκχαρο, τα άλατα, η χοληστερόλη, οι πρωτεΐνες, τα μεταλλικά στοιχεία και ούτω καθεξής. Το άλλο βασικό μέρος του αίματος είναι τα «στερεά» ή διαμορφωμένα στοιχεία που κυκλοφορούν στο πλάσμα.

Το σύστημα του αίματος σας ως σύνολο και τα ατομικά του συστατικά επίσης εκτελούν μια μακρά σειρά από σπουδαίες λειτουργίες. Γνωρίζετε μερικές απ’ αυτές; Καθώς θα συζητούμε για τα συστατικά του αίματος, παρακολουθήστε τις έξη κύριες λειτουργίες αυτού του πολύπλοκου υγρού.

Τα Ερυθρά σας Αιμοσφαίρια

Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί το αίμα σας είναι κόκκινο; Αυτό συμβαίνει λόγω των ερυθρών κυττάρων (ερυθρών αιμοσφαιρίων) που υπάρχουν στο αίμα σας. Σ’ ένα κυβικό χιλιοστόμετρο, που έχει μέγεθος περίπου σαν μια τελεία «.,» ο άνθρωπος έχει περίπου πέντε εκατομμύρια ερυθρά αιμοσφαίρια. Αν είσθε γυναίκα, έχετε περίπου μισό εκατομμύριο λιγότερα. Κάθε ερυθρό αιμοσφαίριο είναι ένας μικροσκοπικός στρογγυλός δίσκος που σχηματίζει δυο ελαφρά βαθουλώματα στις δύο πλευρές. Δεν μπορείτε να τα δήτε με γυμνό μάτι, διότι θα εχρειάζοντο 3.200 απ’ αυτά τα αιμοσφαίρια τοποθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο για να κάμουν μια ίντσα (2,5 εκατοστά).

Χωρίς καμμιά συνειδητή προσπάθεια, σχηματίζετε συνεχώς αυτά τα σπουδαία ερυθρά αιμοσφαίρια στον μυελό των οστών των πλευρών σας, του κρανίου σας και της σπονδυλικής σας στήλης. Γιατί; Κάθε δευτερόλεπτο καταστρέφονται περίπου 1,2 εκατομμύριο απ’ αυτά και η σπλήνα σας μαζί με το συκώτι σας τα απομακρύνουν. Εν τούτοις, ο σίδηρος και άλλα σπουδαία συστατικά των κατεστραμμένων ερυθρών αιμοσφαιρίων σας χρησιμοποιούνται με διάφορους τρόπους, ένας από τους οποίους είναι η κατασκευή νέων κυττάρων.

Αλλά τι κάνουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια σας στο «διάστημα της ζωής» των που είναι περίπου τέσσερις μήνες; Η βασική τους λειτουργία είναι η αναπνοή. Ίσως να συνδέετε την αναπνοή με τους πνεύμονες σας. Εν τούτοις πώς το οξυγόνο του αέρα που αναπνέετε φθάνει από τους πνεύμονες σας στα 60 τρισεκατομμύρια κύτταρα του σώματός σας; Τα ερυθρά αιμοσφαίριά σας εκτελούν αυτή την εργασία. Στους πνεύμονές σας κάθε ερυθρό αιμοσφαίριο φορτώνεται, με οξυγόνο, όπως ακριβώς ένα φορτηγό φορτώνεται με εμπορεύματα. Κάθε ερυθρό αιμοσφαίριο περιέχει μια σιδηρούχο πρωτεΐνη που ονομάζεται αιμογλομπίνη και οξειδώνεται ή «σκουριάζει,» όπως θα λέγαμε, στους πνεύμονες σας, δηλαδή, ενώνεται με οξυγόνο και αποκτά ένα ζωηρό κόκκινο χρώμα. Κατόπιν, γίνεται ένα σύντομο ταξίδι για να παραδώση αυτό το φορτίο στους πελάτες, δηλαδή στα κύτταρα του σώματός σας. Από τους πνεύμονές σας το αίμα σπεύδει στην καρδιά σας, όπου λαμβάνει μια δυνατή ώθησι που το μεταφέρει δια μέσου ολοένα μικρότερων αρτηριών, ώσπου φθάνει στα μικροσκοπικά τριχοειδή αγγεία σ’ όλο το σώμα σας. Καθώς κάθε ερυθρό αιμοσφαίριο με τη σειρά περνά από το τριχοειδές αγγείο, γρήγορα παραδίδει το φορτίο του οξυγόνου που μεταφέρει και φορτώνεται για το ταξίδι της επιστροφής. Τα κύτταρα του σώματος σας τότε «καίνε» το οξυγόνο και τις θρεπτικές ουσίες για να παραγάγουν ενέργεια ώστε να μπορήτε να κινήσθε, να σκέπτεσθε και να διατηρήστε ζεστός. Έτσι, κατά το σύντομο πέρασμά του δια μέσου των τριχοειδών αγγείων σας, το αίμα παραδίδει οξυγόνο και συλλέγει το υποπροϊόν, το διοξείδιο του άνθρακος, και το μεταφέρει πίσω στους πνεύμονές σας για εκφόρτωσι.

Όταν κάνετε εξέτασι αίματος, ο γιατρός σας ελέγχει, αν έχετε φυσιολογική ποσότητα υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων. Αν υπάρχη έλλειψις τότε έχετε αναιμία. Αν πράγματι έχετε αναιμία, αυτό ίσως σημαίνει ότι χρειάζεσθε στη δίαιτά σας τροφή με περισσότερο σίδηρο. Αλλ’ η χαμηλή ποσότης ερυθρών αιμοσφαιρίων προειδοποιεί επίσης το γιατρό σας ώστε ελέγχει να δη μήπως χάνετε αίμα εσωτερικά, παραδείγματος χάριν, από ένα έλκος που αιμορραγεί. Ή, μια σοβαρή έλλειψις θα μπορούσε να προκληθή από κάποιο πρόβλημα στο μυελό των οστών σας. Εν πάση περιπτώσει, η κατάστασις πρέπει να εξετασθή προσεκτικά, διότι δεν υπάρχει γνωστό υποκατάστατο των ερυθρών αιμοσφαιρίων για τη μεταφορά του οξυγόνου στα κύτταρα του σώματός σας.

Λευκά Αιμοσφαίρια

Τα λευκά κύτταρα του αίματός σας (λευκοκύτταρα) μολονότι επισκιάζονται σε αριθμό, αν όχι και σε σπουδαιότητα, από τους ερυθρούς συντρόφους των, είναι περίπου 5.000 ως 10.000 σε κάθε κυβικό χιλιοστόμετρο αίματος. Αυτά, ανόμοια με τα ερυθρά αιμοσφαίρια, κινούνται ανεξάρτητα. Μπορούν να μεταβούν όπου χρειάζονται, είτε στο ρεύμα του αίματος είτε έξω απ’ αυτό. Για να το πούμε απλά, η βασική τους εργασία είναι η άμυνα. Πράγματι, σώζουν διαρκώς τη ζωή σας.

Έχετε διάφορα είδη λευκών αιμοσφαιρίων. Δύο απ’ αυτά, τα κοκκιοκύτταρα (χρωμόφιλα) και τα μονοκύτταρα, ενεργούν σαν άγρυπνοι «αστυνομικοί» μέσα σας. Συμπτωματικά μπορεί να ξύσετε το χέρι σας κι έτσι να μπουν επικίνδυνα μικρόβια στο σώμα σας. Αμέσως αρχίζουν να δρουν αυτοί οι «αστυνομικοί.» Έχουν την ικανότητα να περάσουν μέσα από τα τοιχώματα των τριχοειδών σας αγγείων και να καταβροχθίσουν τα μικρόβια που έχουν επιδράμει και να τα χωνέψουν χρησιμοποιώντας ισχυρά ένζυμα. Το πύον που σχηματίζεται εκεί που υπάρχει μόλυνσις σάς πληροφορεί ότι αυτά βρίσκονται σε δράσι, επειδή το πύον αποτελείται κυρίως από λευκά αιμοσφαίρια και κατεστραμμένα μικρόβια. Τα λευκά αιμοσφαίρια επίσης ενεργούν αν έχετε κάποια μόλυνσι μέσα στο σώμα σας, όπως είναι η σκωληκοειδίτις. Πράγματι, ένας τρόπος με τον οποίον ο γιατρός σας διαπιστώνει τη σοβαρότητα αυτής της ασθενείας είναι με το να ελέγχη την ποσότητα των λευκών αιμοσφαιρίων σας. Αν έχη ανέλθει, δείχνει ότι τα λευκά σας αιμοσφαίρια αγωνίζονται να καταπολεμήσουν κάποια οξεία μόλυνσι.

Ένα άλλο είδος λευκών αιμοσφαιρίων, τα λεμφοκύτταρά σας, έχει σχέσι με την εκ μέρους σας ανάπτυξι ανοσίας και με την αποκτηθείσα αντίστασι στις μολύνσεις. Με κάποιο τρόπο, αναγνωρίζουν ποιο είναι μέρος του σώματός σας και ποιο είναι ξένο. Παραδείγματος χάριν, αν μεταμοσχευθή δέρμα από ένα μέρος του σώματος σας σ’ ένα άλλο, πιθανώς θα προσαρμοσθή και θα επιζήση. Αλλά αν το δέρμα είναι από κάποιον άλλον, τα λεμφοκύτταρα μεταναστεύουν στην περιοχή, αναγνωρίζουν ότι «Αυτό δεν είναι δικό μου» και αρχίζουν να το απορρίπτουν. Έχουν επίσης «μνήμη» που σας βοηθεί να έχετε ανοσία στις διάφορες ασθένειες.

Τα Αιμοπετάλια Σας

Φαντασθήτε ότι προσπαθείτε να μεταφέρετε νερό μέσα σ’ ένα κόσκινο. Αν δεν υπήρχαν τα αιμοπετάλια σας (θρομβοκύτταρα), θα ήταν εξ ίσου δύσκολο να κρατήσετε το αίμα μέσα στο κυκλοφοριακό σύστημα. Το αιμοπετάλιο είναι μια μικρή, άχρωμη κι ευκίνητη σταγόνα από κυτταρώδες υλικό. Μήπως σας φαίνεται ασήμαντη; Αυτό που κάνουν τα αιμοπετάλια σας ασφαλώς δεν είναι ασήμαντο. Αν κοπήτε, μέσα σε δευτερόλεπτα τα αιμοπετάλια επικολλώνται στην πληγωμένη περιοχή και μεταξύ τους. Έτσι, κλείνουν την πληγή και σταματούν την αιμορραγία. Ποια «κόλλα» τα βοηθεί να το κάμουν αυτό στην πληγή αλλά όχι μέσα στην κυκλοφορία του αίματός σας; Εδώ υπάρχει ένα ακόμη βαθύ μυστήριο. Επίσης, ελευθερώνουν στοιχεία που υποκινούν τον σχηματισμό ενός πιο ανθεκτικού θρόμβου σφραγίσματος.

Αν ο απλοποιημένος τρόπος, με τον οποίον παρουσιάσαμε τα «στερεά» ή διαμορφωμένα στοιχεία του αίματός σας, σας έχη εντυπωσιάσει, τι θα λεχθή για το πλάσμα σας, το υγρό μέρος που αποτελεί το 55 τοις εκατό του όγκου του αίματός σας;

Το Άλλο 55 τοις Εκατό

Ένα νόστιμο γεύμα είναι απόλαυσις! Αλλά η τροφή αφού τη χωνέψετε, πρέπει να φθάση ως τα κύτταρα για να ωφελήση το σώμα. Σιωπηλά αλλά αποτελεσματικά το πλάσμα του αίματος σας κάνει αυτή την εργασία, προμηθεύοντας έτσι διατροφή για κάθε κύτταρο του σώματος σας. Δίνει υδρογονάνθρακες, λίπη, πρωτεΐνες, μεταλλικά στοιχεία, άλατα και βιταμίνες εκεί όπου χρειάζονται.

Αλλ’ ούτε και το πλάσμα σας επιστρέφει απ’ αυτή την εργασία διανομής «άδειο.» Εκτός από το διοξείδιο του άνθρακος, πρέπει ν’ απομακρυνθούν από τα κύτταρα και άλλα κατάλοιπα. Αυτή την εργασία την εκτελεί το πλάσμα σας παίζοντας έτσι ένα σπουδαίο ρόλο στην έκκρισι. Παραδείγματος χάριν, μεταφέρει ουρία και ουρικό οξύ από τα κύτταρα στα νεφρά σας, κι απ’ εκεί αποβάλλονται.

Αν είσθε πολύ ζεστός, τα τριχοειδή αγγεία που είναι κοντά στο δέρμα σας ανοίγουν και αφήνουν το αίμα να μεταφέρη την υπερβολική θερμότητα στην επιφάνεια. Αντιστρόφως, όταν κάνη κρύο το αίμα παραμένει βαθύτερα μέσα στο σώμα κι έτσι διατηρεί το σώμα ζεστό. Πράγματι, το αίμα σας συμβάλλει στη ρύθμισι της θερμοκρασίας· βοηθεί να υπάρχη ενιαία θερμοκρασία σώματος περίπου 98,6° Φαρενάιτ (37° Κελσίου).

Θυμηθήτε τον ρόλο των αιμοπεταλίων στο να βοηθούν το υπό πίεσιν αίμα σας να μη διαφεύγη από τα αιμοφόρα αγγεία σας. Αυτός ο σπουδαίος ρόλος ονομάζεται αιμόστασις. Το πλάσμα περιέχει αρκετές σπουδαίες ουσίες ή παράγοντες που συμβάλλουν επίσης σ’ αυτό, διότι είναι ζωτικοί για την πήξι του αίματος. Η αιμοφιλία είναι μια επικίνδυνη κατάστασις κατά την οποία λείπει ένα ή περισσότερα απ’ αυτά τα στοιχεία. Αλλ’ αυτό είναι σπάνιο. Στους περισσότερους από μας, όταν κοβώμαστε ή πληγωνώμαστε, αρχίζει μια περίπλοκη διαδικασία που καταλήγει σε θρόμβο του αίματος. Το ινωδογόνο είναι μια σπουδαία πρωτεΐνη στο πλάσμα του αίματός σας που βοηθεί να κλείσουν τα τραύματα με ένα σκληρό στρώμα από ίνες και κύτταρα. Έτσι, δεν φεύγει πια αίμα και το σώμα μπορεί να διορθώση τη ζημιά.

Το πλάσμα σας περιέχει επίσης αλβουμίνη (λευκωματίνη). Αυτή εργάζεται για να συγκρατή το νερό στην κυκλοφορία του αίματος, διατηρώντας έτσι το πλάσμα σε υγρή και ρέουσα κατάστασι στο κυκλοφοριακό σας σύστημα. Αν έχετε πάθει, οίδημα ή πρήξιμο στο σώμα σας, η εξέτασις του αίματος που θα κάνετε ίσως δείξη ότι η ποσότης της αλβουμίνης είχε πέσει κι έτσι άφησε το νερό να διαφύγη από το αίμα σας δια μέσου των τοιχωμάτων των τριχοειδών αγγείων και να συσσωρευθή στον ιστό του σώματός σας.

Όταν εξετάζωμε τις εκπληκτικές πλευρές του αίματός σας, δεν μπορούμε να παραβλέψωμε τη σφαιρίνη του πλάσματος. Όταν επιδράμουν στο σώμα σας βλαβερά μικρόβια ή ιοί, το αμυντικό σας σύστημα αντιδρά παράγοντας ειδικά μόρια που λέγονται αντισώματα. Αυτά περιέχονται στη σφαιρίνη. Τα αντισώματα φονεύουν ή εξουδετερώνουν τους επιδρομείς τους οποίους έπειτα τρώνε τα λευκά σας αιμοκύτταρα.

Τι μνήμη έχουν αυτά τα αντισώματα! Οι επιστήμονες σ’ ολόκληρη τη γη τα θαυμάζουν. Ίσως σαν παιδί να περάσατε ανεμοβλογιά. Ακόμη κι αν εσείς ξεχάσατε την ασθένεια, τα αντισώματά σας δεν την ξέχασαν. Όσο υπάρχουν και δρουν τα αντισώματα, έχετε ανοσία σ’ αυτή την ασθένεια. Αν ένας ιός ανεμοβλογιάς προσβάλη το σώμα σας, τα αντισώματά σας αμέσως του επιτίθενται. Κατά τη διάρκεια της ζωής σας αναπτύσσετε φυσιολογικά τεράστιο αριθμό διαφόρων ειδικών αντισωμάτων που σας προστατεύουν από πολλές ασθένειες.

Η σφαιρίνη και τα αντισώματα χρησιμοποιούνται μερικές φορές ως θεραπεία όταν ένα άτομο έχη ήδη προσβληθή από μια ασθένεια, όπως είναι η διφθερίτις. Αντί να διακινδυνεύσουν ν’ αφήσουν την ασθένεια να συνεχίση την πορεία της, οι γιατροί μπορεί να συστήσουν να χρησιμοποιηθή όρος προπαρασκευασμένος από το αίμα ζώου ή ανθρώπου που περιέχει ήδη τα κατάλληλα αντισώματα.a

Ένα από τα γνωστά πράγματα για το ανθρώπινο αίμα είναι ότι υπάρχουν διάφορες ομάδες αίματος. Ίσως να έχετε ακούσει για την αμάδα αίματος Α, ή κάποια από τις άλλες κοινές ομάδες Β, ΑΒ, και Ο. Αν σ’ ένα άτομο που έχει ωρισμένη ομάδα αίματος γίνη μετάγγισις με αίμα κάποιας άλλης ομάδος, είναι πιθανόν ν’ ασθενήση σοβαρά και ίσως να πεθάνη. Έτσι, τα νοσοκομεία προσπαθούν να «ταιριάσουν» την ομάδα αίματός του με την ομάδα αίματος από κάποια τράπεζα αίματος. Μέχρι τώρα έχουν διαπιστωθή δέκα πέντε ομάδες αίματος.

Αλλ’ αφού το αίμα σας είναι τόσο πολύπλοκο και περιέχει αναρίθμητους μοναδικούς συνδυασμούς αντισωμάτων, ορμονών, πρωτεϊνών και άλλων συστατικών, μπορείτε ν’ αναμένετε ότι οι γιατροί μπορούν αληθινά να «ταιριάσουν» το αίμα σας με το αίμα κάποιου άλλου; Το 1966, το περιοδικό Σάιενς Νταϊτζέστ παρετήρησε τα εξής: «Υπολογίζεται ότι μόνο μια στις 10.000 μεταγγίσεις είναι εντελώς συμβατή, έχοντας υπ’ όψι τον αριθμό των γνωστών συστατικών που κάνουν το αίμα διαφορετικό.»

Από τότε που γράφτηκαν αυτά, έχουν γίνει γνωστά ακόμη περισσότερα πράγματα που δείχνουν πόσο ξεχωριστό είναι το αίμα σας, διαφορετικό από το αίμα οποιουδήποτε άλλου ατόμου. Έτσι, το 1974, το περιοδικό Ρήντερς Νταϊτζέστ έγραψε τα εξής:

«Υπάρχουν ολοένα περισσότερες πιθανότητες ότι το αίμα (ενός ανθρώπου) μπορεί να είναι εντελώς ξεχωριστό όπως τα δακτυλικά του αποτυπώματα, διαφορετικό από το αίμα όλων των ατόμων στη γη. Πράγματι, είναι δυνατόν να πάρετε δείγμα αίματος απ’ όλα τα άτομα σ’ ένα μεγάλο στάδιο ακριβώς τώρα, κι ύστερ’ από ένα έτος να πάρετε ένα άλλο δείγμα, και να τοποθετήσετε κάθε φίλαθλο στην κατάλληλη θέσι του—με βάσι τα ατομικά χαρακτηριστικά του αίματος.»

Ο ιατρικός κόσμος κατανοεί ολοένα περισσότερο τις πιθανές επικίνδυνες αντιδράσεις από το μεταγγισθέν αίμα, για να μη πούμε τίποτε για την πιθανότητα της μεταδόσεως ασθενειών, όπως είναι η ηπατίτις και η σύφιλις, μέσω των μεταγγίσεων. Αυτά τα προβλήματα τονίζουν απλώς τη σοφία που δείχνει η Αγία Γραφή όταν απαγορεύη τη συντήρησι της ζωής ενός ατόμου με αίμα από κάποιο ζώο ή άνθρωπο.—Γέν. 9:3, 4· Πράξ. 15:19, 20.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το αίμα σας είναι εκπληκτικό στη σύνθεσί του και στις λειτουργίες του. Εν τούτοις, με το να έχετε απλώς μια βασική γνώσι μερικών από τα συστατικά του και για το πώς καθημερινά συντηρεί και διατηρεί τη ζωή σας, μπορείτε ν’ αντιληφθήτε γιατί ο Δημιουργός διάλεξε το αίμα ως σύμβολο της ζωής. Είπε: «Διότι η ζωή της σαρκός είναι εν τω αίματι . . . Δια τούτο είπα προς τους υιούς Ισραήλ, Ουδεμία ψυχή από σας θέλει φάγει αίμα.»—Λευιτ. 17:11, 12.

[Υποσημειώσεις]