“Unai Gauna ese Taunimanima Ibounai Dekenai Moale Do Ia Havaraia”
TUVALU be mai ena motumotu 9 tanona ta South Pacific lalonai bona ia be mai ena hairai, bona ena taunimanima ibounai be 10,500 bamona. To, unai gabu dekenai idia noho Iehova ena Witnes taudia be idia lalo-parara “Dirava ia ura taunimanima ibounai ese mauri do idia davaria, bona hereva momokani do idia diba,” unai dainai idia ura Baibel idia herevalaia bukadia be edia gado dekenai idia abia. (1 Timoteo 2:4) To unai be mai ena hekwarahi badina unai gado ena diksenari ta be lasi. Lagani 1979 ai, Tuvalu dekenai, Iehova ena Witnes taudia edia misinari tauna ta ese unai gaukara mai ena hekwarahi ida ia matamaia. Ia bona ena adavana be ruma bese ta ida idia noho, bona unai gado idia dibaia, bona metairametaira Tuvalu taudia edia hereva edia lista ta idia karaia. Lagani 1984 ai, Mauri Hanaihanai Paradaiso Lalonai bukana be Tuvalu gado dekenai Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. ese idia halasia.
Tuvalu edia praiminista gunana, Dr. T. Puapua, ese Mauri Hanaihanai bukana dainai ena hanamoa revarevana ta ia torea. Ia gwau: “Inai buka be gau matamatana bona mai anina bada gauna ma ta Tuvalu taudia edia ‘kohu’ namo hereadia huanai. Oi be kahana namona oi karaia dainai oi moale bada be namo—unai be kahana namo herea, lauma dalanai inai bese taudia edia mauri ia hagoadaia totona. Lau laloa inai gauna be hadibaia bukadia idia printaia kahana dekenai, Tuvalu edia histori lalonai do idia torea. . . . Inai gauna ese taunimanima ibounai dekenai moale do ia havaraia.”
Lagani 1993 ai, gado hanaia tauna ese ia haboua herevadia edia lista amo Tuvalu-English diksenari ta idia karaia. Unai be diksenari ginigunana unai taudia edia gado dekenai. Vanegai, Tuvalu edia National Language Board be idia ura gwaumaoro idia abia, unai diksenari amo edia gado dekenai diksenari ginigunana do idia karaia totona.
January 1, 1989 negana amo, Gima Kohorona magasin be Tuvalu gado dekenai hua ta ta lalodiai idia halasia. Bema inai magasin be emu gado iharuana dekenai oi duahia, rau iharuana oi sekea bona oi itaia bema emu gado korikorina ai Gima Kohorona idia halasia. Oiemu gado korikorina dekenai oi duahia neganai, oiemu moale do ia habadaia.