LUMINGU LUA DIA 13-19/7/2026
MUSAMBU WA 127 Mushindu undi ne bua kuikala
Longesha kondo kebe ka muoyo ne mêyi manene a mu Bible
“Muntu yonso neadiambuile bujitu buende.”—GAL. 6:5.
LUNGENYI LUNENE
Mua kulongesha kondo ketu ka muoyo bua kikala katuambuluisha bua kuangata mapangadika mimpe.
1-2. a) Ndipa kayi divua Yehowa mupeshe Adama ne Eva? b) Ntshinyi tshivuabu mua kuenza bua kuleja ne: bavua ne dianyisha bua dipa adi?
NYAMA itu yenza malu ne tshingenyingenyi. Bua biamu bia bungi bu mudi ordinatere kuenzabi mudimu, bantu mbelamu programe kampanda idi ibiambuluisha. Kadi bantu bobu mbafukibue ne dipa dia pa buadi didi bena Kristo bangata ne mushinga wa bungi. Dipa adi ke bukokeshi butudi nabu bua kudiangatshila mapangadika. Bible udi utuambila ne: Adama uvua mufukibue mu tshimfuanyi tshia Nzambi. (Gen. 1:26, 27) Yehowa uvua mufuke Adama ne Eva ne bukokeshi bua kudiangatshila mapangadika.
2 Yehowa kavua muelele Adama ne Eva mikenji ya bungi ya bobu kutumikila to. Uvua mubambile anu bua kutabalela buloba, kubuwuja ne bana bavuabu mua kulela, ne bua banemeke bukokeshi buende bua dibelela mikalu ya tshivuabu mua kuenza. (Gen. 1:28; 2:16, 17) Ntshinyi tshivuabu mua kuenza bua kuleja ne: bavua ne dianyisha kudi Nzambi uvua mubapeshe dipa adi? Bavua ne bua kuikala batumikile mêyi mapepele avuaye mubambile bua kuleja muvuabu ne dianyisha bua bionso bivuaye mubapeshe ne muvuabu bamunange ne basue kumusankisha.—Nsu. 23:15.
3. Mmunyi muvua Adama ne Eva bakuate mudimu ne bukokeshi buabu bua kudiangatshila mapangadika?
3 Bible udi uleja ne: Adama ne Eva kabavua benze mudimu bimpe ne bukokeshi buabu bua kudiangatshila mapangadika to, bualu bakabenga kutumikila Yehowa. Bidi bileja muvuabu badinange bobu, kabayi banange Yehowa ne kabayi ne dianyisha kudiye to. (Gen. 3:1-7) Tudi tutungunuka ne kukenga lelu bua dibenga kutumikila diabu adi.—Lomo 5:12.
4. a) Bilondeshile Galatiya 6:5, ntshinyi tshidi yonso wa kutudi ne bua kuenza? b) Ndipa kayi dikuabu dituakuila mu tshiena-bualu etshi?
4 Nsombelu wetu udi mua kuikala mukole menemene bualu tudi ne bua kuangata mapangadika a bungi dituku dionso edi. (Bala Galatiya 6:5.) Amue atu mapepele, makuabu makole. Mmunyi mutudi mua kufika ku diangata mapangadika adi asankisha Yehowa? Mbimpe tuanji tuitabe ne: tudi dijinga ne diambuluisha dia Yehowa. (Nsu. 16:3; Yel. 10:23) Nansha muvua Yezu mupuangane, wakamona ne: uvua dijinga ne diambuluisha dia Nzambi. (Eb. 5:7) Bu mutudi bapange bupuangane, tuetu ke badi dijinga ne buludiki bua Yehowa kupita ne Yezu. Tuakulayi mpindieu bua dipa dikuabu didi Nzambi mutupeshe didi dituambuluisha bua kuangata mapangadika mimpe. Dipa adi ke kondo ketu ka muoyo.
KONDO KA MUOYO NTSHINYI?
5. a) Kondo ka muoyo ntshinyi? b) Kondo ka muoyo katu katuambuluisha mushindu kayi? (Lomo 2:14, 15)
5 Kondo ketu ka muoyo kadi anu bu nzuji udi munda muetu udi utubingisha anyi utupisha bua meji atudi tuela peshi bua malu atudi tuenza. (Bala Lomo 2:14, 15.) Nunku kondo ka muoyo mbukokeshi butudi nabu budi butuambuluisha bua kumanya tshidi tshimpe ne tshidi tshibi. Nansha muntu udi kayi mumanye mikenji ya Nzambi utu naku. (2 Kol. 4:2) Kadi mua kutudimuija bua kubenga kuenza bualu butudi bamanye ne: mbubi. (1 Sam. 26:8-11) Kadi mua kutusaka bua kuenza bualu butudi bamanye ne: mbuimpe. Nansha mutudi bafukibue ne bukokeshi bua kudisunguila malu, kabiena biumvuija ne: dipangadika dionso dituangata nedisankishe Yehowa to. Kondo ketu ka muoyo kadi katuambuluisha bua kumanya bikala dipangadika ditudi tuangata dimpe anyi dibi.
6. Bua tshinyi kondo ketu ka muoyo kakatu katuambuluisha misangu yonso bua kuangata mapangadika mimpe?
6 Kadi kondo ketu ka muoyo kakatu katuambuluisha misangu yonso to. Bu mutudi bapange bupuangane, koku paku nkapange bupuangane. Mushindu utudi bakole, bibidilu bia kuetu, anyi majinga a kuenza malu mabi atudi mua kuikala nawu bidi mua kunyanga kondo ketu ka muoyo. Bible udi uleja ne: kondo ka muoyo kadi mua ‘kuteketa,’ ‘kunyanguka,’ ‘koshika anu bu kosha ne tshiamu tshikunjija mu kapia,’ anyi mene kulua “kabi.” (1 Kol. 8:12; Tito 1:15; 1 Tim. 4:2; Eb. 10:22) Koku kalue mushindu eu, kakena mua kutulombola bimpe to. Nekikale anu bu dîba didi dikengela kulongolola bua kubaladi bimpe. Nunku, mbimpe tudienzeje bua tuikale ne kondo ka muoyo kalongesha bimpe. (1 Pet. 3:16) Mmushindu kayi utudi mua kukalongesha?
MUA KULONGESHA KONDO KETU KA MUOYO
7-8. a) Ntshinyi tshiatuambuluisha bua kulongesha kondo ketu ka muoyo? b) Mmushindu kayi udi mêyi manene a mu Bible mua kutulombola? Fila tshilejilu. (Tangila kabidi tshimfuanyi.)
7 Mmushindu kayi utudi mua kulongesha kondo ketu ka muoyo? Tudi ne bua kuikala ne tshibidilu tshia kubala Bible bua tumanye tshidi tshimpe ne tshidi tshibi ku mêsu kua Yehowa. Kulonga mikenji ya Nzambi nekutuambuluishe bua kumanya mutuye umona malu. Kadi anu mutuvua bamone mu tshiena-bualu tshishale, mikenji idi mua kutuambuluisha anu mu nsombelu kampanda misunguluke. Ke bualu kayi tudi ne bua kukeba mêyi manene bua tumanye tshidi mmuenenu wa Yehowa mu malu mashilashilangane atudi tutuilangana nawu.—Yesh. 55:9.
8 Tudi mua kufuanyikija nsombelu wetu ne kuenza luendu mu tshipela mudi kamuyi njila nansha bimanyinu bidi mua kutuleja kua kuyila. Dîba ne mitoto bidi mua kutuambuluisha bua kumanya kua tuetu kuyila bua tufike kutudi tuya. Kadi tuetu ne karte kadi kaleja bintu bitudi mua kumona bu mudi mikuna anyi misulu ya mâyi, nekatuambuluishe bikole, bualu nekatujadikile ne: kutudi tuya nkuoku anyi ki nkuoku. Mu luendu luetu lua panu apa, tshipatshila tshietu ntshia kufika ku disankisha Yehowa. Bible udi anu bu karte kadi katuleja bimpe mua kutshikumbaja. Mêyi manene a mu Bible adi anu bu mikuna ne misulu ya mâyi bia mu karte aku. Kuenza malu bilondeshile mêyi manene a mu Bible nekutuambuluishe bua kukumbaja tshipatshila tshietu tshia kusankisha Yehowa.
Mêyi manene a mu Bible adi bu bimanyinu bidi bitujadikila ne: tudi mu njila udi utufikisha kutudi tuya (Tangila tshikoso 8)
9. Ntshinyi tshikuabu tshidi mua kutuambuluisha bua kulongesha kondo ketu ka muoyo? (Lomo 9:1)
9 Bua kulongesha kondo ketu ka muoyo bimpe, tudi dijinga ne diambuluisha dia nyuma muimpe. (Bala Lomo 9:1.) Nyuma muimpe neatuambuluishe bua kumanya mudi Nzambi umona malu. Udi mua kutupesha kabidi dijinga ne bukole bua kuenza malu adi apetangana ne disua dia Yehowa. (Filip. 2:13) Ntshinyi tshitudi mua kuenza bua nyuma muimpe wa Yehowa kutuambuluisha?
10. Ntshinyi tshitudi mua kuenza bua nyuma muimpe kutuambuluishayi? (Luka 11:10, 13)
10 Lomba Yehowa nyuma muimpe. (Bala Luka 11:10, 13.) Tuikalayi batuishibue ne: Yehowa mmusue kupesha bantu nyuma wende muimpe. (Yone 3:34) Utu umupesha bantu badi bamutumikila ne tshianza tshilekelela. (Nsu. 1:23; Yak. 1:5) Kadi ntshinyi tshikuabu tshiatuambuluisha bua kulongesha kondo ketu ka muoyo?
11. a) Ntshipatshila kayi tshitudi ne bua kuikala natshi mu nsombelu wetu? b) Bua tshinyi tudi ne bua kudienzeja bua kulongesha kondo ketu ka muoyo bua katuambuluishe bimpe?
11 Ikala usankisha Yehowa. (Nsu. 8:34, 35) Atshi ke tshipatshila tshinene tshitudi ne bua kuikala natshi mu nsombelu wetu. Tuetu tuvuluka anu ne: tudi basue kusankisha Yehowa mu malu onso atudi tuenza, nebituambuluishe bua kulongesha kondo ketu ka muoyo. Tuetu tumona malu bu Yehowa ne tudienzeja bua kumanya mudiye umvua bua malu kampanda, netuikale ne kondo ka muoyo kadi katuambuluisha bimpe menemene. Bu mutudi mu tshikondo tshikole, bidi bikengela tuikale ne kondo ka muoyo kadi mua kutuambuluisha bimpe menemene. Misangu ya bungi bitu bitulomba bua kuangata mapangadika bua malu adi Bible kayi wakuila to, bu mudi bia kutangila anyi kuteleja patudi tujikija lutetuku, mudimu wa kuenza, tulasa tua kulonga anyi bantu ba kupitshisha nabu dîba pamue. Nunku ntshinyi tshidi mua kutujadikila ne: mapangadika atudi tuangata mu malu aa adi asankisha Yehowa?—2 Kol. 1:12.
12. Ntshinyi tshidi mua kutuambuluisha bua kumanya bikala kondo ketu ka muoyo katuambuluisha bua kuenza tshidi tshimpe? (Efeso 5:10)
12 Elangana meji a biudi ubala mu Bible. (Mis. 49:3) Paudi ubala Bible, keba mêyi manene akuambuluisha bua kujingulula tshidi meji a Yehowa. (Bala Efeso 5:10.) Patudi ne ntatu mikole, mbimpe tukebe mêyi manene mu Bible atufikisha ku dimanya bikala kondo ketu ka muoyo katuambuluisha bua kuangata mapangadika mimpe. (Nsu. 2:4-9, 11-13) Mêyi manene aa adi atuambuluisha bua kulongesha kondo ketu ka muoyo ne bua kuenza tshidi Yehowa musue.—Eb. 5:14.
13. Ntshinyi tshitudi katuyi ne bua kuenza? Fila tshilejilu.
13 Kuangatshi dipangadika, pashishe ubanga kukeba mêyi manene adi apetangana nadi to. Katufuanyi bena Isalele bavua bashale mu Yuda panyima pa dibutuka dia Yelushalema mu 607 K.B.B. to. Bakambila Yelemiya ne: “Yehowa Nzambi webe atuleje njila utudi ne bua kuendela ne tshitudi ne bua kuenza.” (Yel. 42:3-6) Kadi bakavua bamane kuangata dipangadika dia tshia kuenza. Pavua Yehowa mubaleje tshia kuenza, bobu bakashala anu balamate anu ku dipangadika diabu adi. Kuenza nanku kuakabakebela ntatu. (Yel. 42:19-22; 43:1, 2, 4) Nunku kumpala kua tuetu kuangata dipangadika, mbimpe tumanye mmuenenu wa Yehowa, pashishe tuenze malu adi apetangana ne tshidiye musue.
14. Bua tshinyi tudi ne bua kutumikila mêyi manene a mu Bible patudi ne dipangadika dia kuangata?
14 Mêyi manene akulombole paudi wangata mapangadika. (Mat. 7:24-29; Yak. 1:23-25) Patudi tuangata mapangadika bilondeshile mêyi manene a mu Bible, bidi bileja ne: tudi tuenza malu mu diumvuangana ne nyuma muimpe. Dîba adi Yehowa neatungunuke ne kutupesha nyuma au. (Bien. 5:32) Kadi tuetu babenge bua nyuma wende atulombole, tudi bafuane ‘kunyingalaja’ nyuma au anyi kubanga kumukandamena mu malu atudi tuenza. (Ef. 4:30; Yesh. 63:10; Bien. 7:51) Yehowa udi mene mua kumumbusha kutudi. (Mis. 51:11; 1 Tes. 5:19) Abi bidi mua kutukebela lutatu lukole, bualu tutu anu dijinga ne bukole bua nyuma wende.—Ef. 3:16.
MUA KUPETA MÊYI MANENE A MU BIBLE
15-16. a) Mmunyi mutudi mua kupeta mêyi manene a mu Bible? b) Mmêyi manene kayi a mu Bible adi mua kuambuluisha mulongi wa Bible bua kulekela kunua makanya?
15 Enza mudimu ne mikanda yetu idi ituambuluisha bua kudilongela. Mbimpe tujingulule mêyi manene mu Bible bua tumone mua kuatumikila. Tshilejilu, ntshinyi tshiwenza mulongi webe wa Bible yeye umona ne: kunua makanya ki nkubi to? Udi mua kuikala wamba ne: ‘Bible ki mmutele bualu bua makanya to, tshidi tshileja ne: kuanua nkubi ntshinyi?’ Mmunyi muudi mua kumuambuluisha bua apete mêyi manene a mu Bible adi mua kumufikisha ku dimona ne: kunua makanya nkubi? Mukanda wa makebulula wa Bantemu ba Yehowa udi mua kukuambuluisha bikole. Udi mua kumuleja kamutu ka bualu kadimu ka ne: “Makanya.” Neapetamu tshiena-bualu tshia ne: “Mmunyi mudi Nzambi umona dinua dia makanya?” (Bala Tshibumba tshia Nsentedi tshia dia 1/6/2014.) Mmêyi manene kayi a mu Bible apetaye mu mvese idi mu tshiena-bualu atshi?
16 Mêyi manene atanu a ku adi mu tshiena-bualu atshi ngowu aa: 1) Katuena ne bua kulua bapika ba tshintu tshidi mua kutukebela lufu to. (Lomo 6:16) 2) Tudi ne bua kuepuka tshintu tshionso tshidi mua kunyanga mubidi wetu. (2 Kol. 7:1) 3) Yehowa mmusue tumuenzele mudimu ne anyima wetu yonso. (Mat. 22:37) 4) Katuena ne bua kuenza malu adi atatshisha bakuabu to. (Mat. 22:39; 1 Kol. 10:24) 5) Yehowa udi mua kutupesha bukole bua kuenza tshidi tshimpe. (Filip. 4:13) Nunku nansha mudi Bible kayi muleje patoke ne: dinua makanya ndibi, mêyi manene adimu adi mua kuambuluisha mulongi wa Bible bua kumanya mudi Yehowa umona dianua.
17. Mmunyi mudi bana betu badi balongolola malu enzeka dituku dia dibaka diabu mua kupeta mêyi manene adi mua kubambuluisha?
17 Mmunyi mudi bana betu badi balongolola malu enzeka dituku dia dibaka diabu mua kupeta mêyi manene adi mua kubambuluisha? Mukanda wa makebulula wa Bantemu ba Yehowa udi mua kubambuluisha pabu bikole. Mu kamutu ka bualu ka ne: “Dibaka ne difesto,” mudi biena-bualu bidi ne mêyi manene a mu Bible. Tuakulayi bua mêyi manene asambombo adibu mua kulonda. 1) Malu onso enzeka dituku dia dibaka diabu adi ne bua kutumbishisha Yehowa. (1 Kol. 10:31, 32) 2) Badi ne bua kuikala ne mvuadilu udi mukumbane, udi kayi ulenduisha bakuabu. (1 Tim. 2:9; 1 Pet. 3:3, 4) 3) Ki mbimpe badileje bua bidibu benza anyi bua bidibu nabi bu bena panu to. (Yone 17:14; Yak. 1:27; 1 Yone 2:15, 16) 4) Badi ne bua kulongolola malu bua enzeke mu bulongame. (1 Kol. 14:40) 5) Difesto dia dibaka diabu kadikadi bu bibilu bia bisankasanka mudi bantu banua bakuatshika to. (Gal. 5:21) 6) Badi ne bua kuteka muntu udi ne bua kulombola difesto bua malu onso adi enzekamu asankishe Yehowa.—Yone 2:8, 9.
18-19. a) Mmukanda kayi mukuabu udi mua kutuambuluisha? b) Mmunyi mudi mukanda au mua kukupetesha mêyi manene adi mua kukuambuluisha bua kuangata mapangadika adi atangila mafesto? (Tangila kazubu ka ne: “Jingulula mêyi manene.”)
18 Mukanda wa Mvese idi itangila nsombelu wa buena Kristo udi mua kutuambuluisha pawu. Mudi biena-bualu bishilashilangane bidi ne mvese ya bungi. Mu tshiena-bualu tshionso mudi nkonko ne mvese idi mua kukuambuluisha bua kujingulula mêyi manene a mu Bible. Tshilejilu, muena Kristo yeye udiebeja ni udi mua kubuela mu difesto kampanda, aye mu tshiena-bualu tshia ne: “Mafesto.” Neapetamu kamutu ka bualu ka ne: “Mafesto adi bena Kristo kabayi benza.”
19 Mona amue malu adibu bakuile mu tshitupa atshi: “Bua tshinyi ki mbimpe kuenza mafesto adi mu diumvuangana ne bitendelelu bia dishima? (1 Kol. 10:21; 2 Kol. 6:14-18; Ef. 5:10, 11).” Mbafile bilejilu bia amue mafesto adi kaayi mimpe. Mu kamutu ka bualu ka ne: “Bibilu bia buena ditunga,” mudi mêyi manene a mu Bible adi mua kuambuluisha muena Kristo bua kumanya tshia kuenza padibu bamulomba bua kuya mu difesto kampanda didi mbulamatadi mulongolole bua kuvuluka malu adiye mukumbaje, mvita ivua ditunga dienze, anyi bua kuya mu difesto didi dipesha bantu butumbi budi bukumbanyine Yehowa. Tudi ne dianyisha dia bungi bua mudi bulongolodi bua Yehowa butupatuile mikanda eyi bua kulongesha kondo ketu ka muoyo.
LEJA MUUDI NE KONDO KA MUOYO KALONGESHA BIMPE
20. Mmunyi muudi mua kuleja ne: udi ne kondo ka muoyo kalongesha bimpe?
20 Tudi ne disanka bua mudi Yehowa mutufuke ne bukokeshi bua kudisunguila malu. Kadi bua tuetu kuenza nabu mudimu bimpe, tudi ne bua kulongesha kondo ketu ka muoyo; bualu dîba adi nekatuambuluishe bua kuangata mapangadika adi atumbishisha Yehowa ne adi apetangana ne disua diende. Nunku tudi dijinga ne diambuluisha dia nyuma muimpe wa Yehowa bua kukalongesha. Ke bualu kayi mbimpe tutungunuke ne kulomba nyuma eu ne tulekele atulombole. Mêyi manene a mu Bible netuambuluishe kabidi bua kulongesha kondo ketu ka muoyo. Tuenzayi mudimu bimpe ne mapa aa, netudimuenene bukole bua Dîyi dia Nzambi mu nsombelu wetu.—2 Tim. 3:16, 17; Eb. 4:12.
MUSAMBU WA 135 Yehowa udi ukusengelela ne: “Muananyi, ikala ne meji”