TSHIBUTSHILU TSHIA MIKANDA TSHIA KU ENTERNETE tshia Watchtower
TSHIBUTSHILU TSHIA MIKANDA TSHIA KU ENTERNETE
tshia Watchtower
Tshiluba
  • BIBLE
  • MIKANDA
  • BISANGILU
  • ijwbq tshiena-bualu 161
  • Bakaji badi Bible utela badi batulongesha tshinyi?

Kakuena filme nansha umue mu tshitupa etshi to.

Tshilema ntshienzeke mu diambula dia filme.

  • Bakaji badi Bible utela badi batulongesha tshinyi?
  • Mandamuna a nkonko ya mu Bible
  • Tumitu tua bualu
  • Bintu bia muomumue
  • Diandamuna dia mu Bible
  • ‘Bakibaka nzubu wa Isalele’ nansha muvuabu ne lutatu
    Tshibumba tshia Nsentedi tshidi tshimanyisha Bukalenge bua Yehowa—2007
  • Wakatantamena muele wa kanyinganyinga
    Tshibumba tshia Nsentedi tshidi tshimanyisha Bukalenge bua Yehowa—2014
  • Nuidikije balunda ba Yehowa ba pa muoyo
    Tshibumba tshia Nsentedi tshidi tshimanyisha Bukalenge bua Yehowa (Tshia kulonga)—2016
  • ‘Ngitabuji’
    Tshibumba tshia Nsentedi tshidi tshimanyisha Bukalenge bua Yehowa—2011
Tangila bikuabu
Mandamuna a nkonko ya mu Bible
ijwbq tshiena-bualu 161
Bakaji ba bungi badibu batele mu Bible

Bakaji badi Bible utela badi batulongesha tshinyi?

Diandamuna dia mu Bible

Bakaji ba bungi badi Bible utela badi batulongesha malu mimpe a bungi. (Lomo 15:4; 2 Timote 3:16, 17) Tshiena-bualu etshi tshidi tshiakula mu mêyi makese bua bamue ba kudibu. Ba bungi mbenze malu mimpe a kuidikija, bakuabu mbenze malu mabi atudi ne bua kuepuka.​—1 Kolinto 10:11; Ebelu 6:12.

  • Abigayila

  • Debola

  • Delila

  • Esetê

  • Eva

  • Hana

  • Lahaba

  • Lakele

  • Lea

  • Lebeka

  • Luta

  • Mariya (mamuende wa Yezu)

  • Bakaji badibu batele mu Bible: Bikondo bivuabu ne muoyo

  • Mariya (muanabu ne Mâta ne Lazalo)

  • Mariya wa ku Magadala

  • Mâta

  • Mîyama

  • Muana wa bakaji muena Shulama

  • Mukaji wa Lota

  • Sala

  • Yaele

  • Yezabele

Abigayila

Abigayila

Abigayila uvua nganyi? Uvua mukaji wa Nabala. Nabala uvua mubanji ne muena malu makole. Abigayila yeye uvua ne busunguluji bua malu ne uvua udipuekesha, uvua muimpe kumona ne uvua ne ngikadilu ivua isankisha Yehowa.​—1 Samuele 25:3.

Wakenza tshinyi? Abigayila wakenza malu ne meji ne busunguluji, kusungilaye ba mu nzubu muende ku dikenga. Yeye ne bayende bavua mu musoko muvua Davidi (uvua ne bua kulua mukalenge) mulue kusokoma pavuaye unyema Shaula. Davidi ne bantu bende bakakuba mikoko ya Nabala bua kabayibi to. Dimue dituku, Davidi wakatumina Nabala bantu bua kumulomba biakudia, Nabala wakabapalabi ne dipanga dia malu dikole. Ke Davidi kuamba kutayika ne tshiji! Bua bualu abu, yeye ne bantu bende bakamata mu njila batangile kua Nabala bua kumushipa yeye ne balume bonso ba mu nzubu muende.​—1 Samuele 25:10-12, 22.

Pakumvua Abigayila tshivua bayende muenze, kakela nkuasa kusomba to. Wakatuma bena mudimu bende ne biakudia bia kupesha Davidi ne bantu bende, pashishe wakaya mubalonde bua kulomba Davidi luse. (1 Samuele 25:14-19, 24-31) Pavua Davidi mumone biakudia bivua Abigayila mumutuadile, mumone budipuekeshi buende, ne muteleje mubelu muimpe uvuaye mumupeshe, wakajingulula ne: Nzambi ke uvua mumutumine Abigayila bua kenji bualu bubi abu to. (1 Samuele 25:32, 33) Abidi male asatu mîpi, Nabala wakafua; Abigayila kuluaye mukaji wa Davidi.​—1 Samuele 25:37-41.

Dilongesha: Nansha muvua Abigayila mubanji ne muimpe kumona, kavua uditumbisha to. Bua kukeba ditalala, wakalomba Davidi luse bua tshilema tshivuaye kayi muenze to. Uvua mujikije tshilumbu atshi ne meji onso. Wakenza nanku ne busunguluji bua malu, ne dikima, ne bukalanga.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Abigayila, bala tshiena-bualu tshia “Uvua muenze malu ne budimu.”

Debola

Debola

Debola uvua nganyi? Uvua muprofete mukaji mutuma kudi Yehowa Nzambi wa Isalele bua kumanyisha bantu bende tshivuaye musue bua benze. Nzambi uvua mumutume kabidi bua kukosa bimue bilumbu bivua pankatshi pa bena Isalele.​—Balumbuluishi 4:4, 5.

Wakenza tshinyi? Muprofete mukaji Debola wakambuluisha batendeledi ba Nzambi ne dikima. Mu diumvuangana ne dîyi divua Nzambi mumutumine, wakabikidisha Balaka, kumutekaye ku mutu kua tshiluilu tshia bena Isalele bua baye kuluangana ne bena Kanâna. (Balumbuluishi 4:6, 7) Pavua Balaka mulombe Debola bua aye kumufila, Debola wakadiata buôwa, kuyaye nende.​—Balumbuluishi 4:8, 9.

Nzambi mumane kutshimuina bena Isalele mvita ayi, Debola wakenza tshitupa tshia musambu uvuaye yeye ne Balaka bimbe bua disanka dia muvuabu batshimune bena Kanâna. Mu musambu au wakatela Yaele (mukaji mukuabu uvua kayi ne buôwa) bua muvuaye mubambuluishe bua kutshimuna.​—Balumbuluishi, nshapita 5.

Dilongesha: Debola uvua ne dikima ne uvua udifila bikole bua bakuabu. Wakakankamija bena Isalele bua benze malu adi Nzambi wanyisha. Pakenzabu tshivuaye mubambile, wakabela kalumbandi ne muoyo mujima.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Debola, bala tshiena-bualu tshia “‘Ngakajuka bu mamu mu Isalele.’”

Delila

Delila

Delila uvua nganyi? Uvua mukaji uvua Shimishona mulumbuluishi wa Isalele munange.​—Balumbuluishi 16:4, 5.

Wakenza tshinyi? Bamfumu ba bena Peleshete bakamukosa mishiku bua afile Shimishona mu tshianza tshiabu. Nzambi uvua mutume Shimishona au bua kupandisha bena Isalele mu tshianza tshia bena Peleshete. Bu muvuaye ne bukole bua dikema bua kudi Nzambi, muena Peleshete nansha umue kavua mua kumutua tshiadi to. (Balumbuluishi 13:5) Ke bualu kayi, bamfumu babu bakaya kulomba Delila bua abapeteshaye.

Bena Peleshete bakakosa Delila mishiku bua amanye kuvua bukole bua Shimishona bufumina. Delila mumane kuela Shimishona mutoyi njila ne njila, Shimishona wakalua kumuambila kuvua bukole buende bufumina. (Balumbuluishi 16:15-17) Delila wakaya kuambila bena Peleshete, ke bobu kulua, kukuatabu Shimishona kuyabu kumuela mu buloko.​—Balumbuluishi 16:18-21.

Dilongesha: Katuenji malu bu Delila to. Bu muvuaye ne lukuka, wakapanga lulamatu kudi mutumibue wa Yehowa Nzambi, kumushimakajaye ne budinangi buonso.

Esetê

Esetê

Esetê uvua nganyi? Uvua muena Yuda, mukaji wa Ahashawelosha mukalenge wa Pelasa.

Wakenza tshinyi? Bua bukokeshi buvua nabu mukalenge mukaji Esetê, wakenza bua kababutudi tshisamba tshiabu to. Bakamumanyisha ne: bavua bele mukenji mufunda, bakose ne dituku divuabu ne bua kushipa bena Yuda bonso bavua mu maprovense onso a mu bukalenge bua Pelasa. Hamana uvua kavulambedi ke uvua muele tshifufu tshibi atshi. (Esetê 3:13-15; 4:1, 5) Môdekai, mulela wa Esetê, wakambuluisha Esetê; ke Esetê kuteka muoyo wende mu njiwu, kuyaye kuambila bayende, mukalenge Ahashawelosha bualu bua tshifufu atshi. (Esetê 4:10-16; 7:1-10) Bua bualu abu, Ahashawelosha wakanyishila Esetê ne Môdekai bua bele mukenji mukuabu uvua wanyishila bena Yuda bua kudisungila. Bena Yuda bakatshimuna baluishi babu bonso.​—Esetê 8:5-11; 9:16, 17.

Dilongesha: Tuikalayi ne dikima, ne budipuekeshi, ne bupuekele anu bu mukalenge mukaji Esetê. (Misambu 31:24; Filipoyi 2:3) Nansha muvuaye muimpe kumona ne muikale mukaji wa mukalenge, uvua ulomba bakuabu mibelu ne diambuluisha. Uvua ne bukalanga ne kanemu pavuaye wakula ne bayende, kadi uvua kabidi umuambila malu ne dikima. Pavuabu bakeba kushipa bena Yuda, wakadimanyisha ne: uvua umue wa kudibu ne dikima dionso.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Esetê, bala tshiena-bualu tshia “Wakamba kufua bua bantu ba Nzambi” ne tshia “Wakenza malu ne meji, ne dikima ne wakadipangisha amue masanka.”

Eva

Eva

Eva uvua nganyi? Yeye ke muntu mukaji wa kumpala, udi kabidi mukaji wa kumpala udibu batele mu Bible.

Wakenza tshinyi? Eva kakatumikila mukenji mupepele wa Nzambi to. Yeye ne bayende bavua bafukibue bapuangane, bikale ne budikadidi bua kudisunguila malu. Bavua kabidi ne mushindu wa kuidikija ngikadilu ya Nzambi, bu mudi dinanga ne meji. (Genese 1:27) Eva uvua mumanye ne: Nzambi uvua muambile Adama ne: bobu badie bimuma bia mutshi kampanda, bavua bafua. Kadi bakamushima ne: yeye mubidie kavua mua kufua to. Mu bulelela, bakamufikisha ku diela meji ne: yeye mutombokele Nzambi, nsombelu wende uvua ulengela upita uvuaye nende au. Nunku Eva wakadia tshimuma tshia mutshi au, kuluaye kabidi kusaka bayende ku ditshidia.​—Genese 3:1-6; 1 Timote 2:14.

Dilongesha: Katuenji malu bu Eva, tulekela majinga mabi ela miji munda muetu to. Dijinga dikole dia kuangata tshintu tshia bende divuaye mupete diakamupita makanda, kumufikishadi ku dibenga kutumikila mukenji mupepele wa Nzambi.​—Genese 3:6; 1 Yone 2:16.

Hana

Hana

Hana uvua nganyi? Uvua mukaji wa Elekana ne mamuende wa Samuele wakalua muprofete munene mu Isalele.​—1 Samuele 1:1, 2, 4-7.

Wakenza tshinyi? Pavua Hana kayi mulele, wakalomba Nzambi bua amusambe. Bayende uvua ne mukaji mukuabu, diende Penina. Penina uvua yeye mulele. Kadi Hana wakenza bidimu bia bungi mu dibaka kayi mulele to. Penina uvua utatshisha Hana bikole bua bualu abu, kadi Hana uvua anu ulomba Nzambi bua amusambe. Ke yeye kuditshipa kudi Nzambi ne: yeye mumupeshe muana wa balume, neamufile kudiye bua amuenzele mudimu ku ntenta wa tshitendelelu uvuabu bambula, uvua muaba uvua bena Isalele baya bua kutendelela Yehowa.​—1 Samuele 1:11.

Nzambi wakumvua kulomba kua Hana, yeye kulela Samuele. Hana wakenza anu muvuaye mulaye Nzambi, wakafila Samuele ku ntenta wa tshitendelelu patshivuaye muana mutekete. (1 Samuele 1:27, 28) Uvua umutelela muzabi wa kawuyi maboko ne umutuadilawu tshidimu tshionso. Hana wakalua kulela bana bakuabu batanu ku bukole bua Nzambi, ba balume basatu ne ba bakaji babidi.​—1 Samuele 2:18-21.

Dilongesha: Hana wakananukila mu ntatu bualu uvua usambila ne muoyo mujima. Disambila diende dia kuela Nzambi tuasakidila didi mu 1 Samuele 2:1-10 didi dileja ne: uvua ne ditabuja dikole.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Hana, bala tshiena-bualu tshia “Wakenza disambila, kunzuluila Nzambi muoyo.”

  • ▸ Wewe musue kumanya bua tshinyi Nzambi uvua muanji kulekela bantu bende ba kale basela bakaji ba bungi, bala tshiena-bualu tshia “Nzambi mmuanyishe kusela bakaji ba bungi anyi?”

Lahaba

Lahaba

Lahaba uvua nganyi? Uvua mukaji wa ndumba muena Kanâna wa mu tshimenga tshia Yeliko, wakalua mutendeledi wa Yehowa Nzambi.

Wakenza tshinyi? Lahaba wakasokoka bena Isalele babidi bavua balue kutentekela tshimenga tshiabu. Wakabasokoka bualu ukavua mumvue muvua Yehowa Nzambi wa Isalele mupatule bantu bende mu Ejipitu ne mulue kubapandisha pavua bena Amola balue kubela mvita.

Lahaba wakambuluisha batentekedi abu, kubasengelelaye bua bamukube yeye ne bena mu dîku diabu pavua bena Isalele balua kubutula Yeliko. Bakitaba, kadi kumuambilabu bua atumikile malu aa: kavua ne bua kuambilangana tshivuabu bajinga kuenza, yeye ne bena mu dîku diabu bavua ne bua kushala mu nzubu muende pamue, ne uvua ne bua kulembeleja muonji mukunzubile ku dididishi bua bamanye nzubu wende. Lahaba wakenza tshionso tshivuabu bamuambile, ke yeye ne bena mu dîku diabu kupandukabu pavua bena Isalele babutule Yeliko.

Bakalua kusela Lahaba kudi muena Isalele mukuabu, yeye kulua nkambua wa mukalenge Davidi ne Yezu Kristo.​—Yoshua 2:1-24; 6:25; Matayi 1:5, 6, 16.

Dilongesha: Bible utu wamba ne: Lahaba uvua ne ditabuja dia bungi. (Ebelu 11:30, 31; Yakobo 2:25) Bualu buende ebu budi buleja ne: Nzambi utu ufuilangana luse ne katu ne kansungansunga to, utu ubenesha muntu yonso udi mumueyemene nansha yeye wa muaba kayi.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Lahaba, bala tshiena-bualu tshia “Bakamubala ‘muakane bua bienzedi.’”

Lakele

Lakele

Lakele uvua nganyi? Uvua muana wa Labana ne mukaji uvua Yakoba munange bikole.

Wakenza tshinyi? Uvua mukaji wa Yakoba, wakamulelela bana ba balume babidi, bakalua bamue ba ku bantu bakenza bisa 12 bia Isalele wa kale. Lakele wakapetangana ne mulume wakalua kumusela pavuaye ulama mikoko ya tatuende. (Genese 29:9, 10) ‘Lakele uvua usankisha bikole’ kupita yayende Lea.​—Genese 29:17.

Yakoba wakananga Lakele, kumvuanganaye ne tatuende Labana bua amuenzele mudimu bidimu muanda mutekete bua amusele. (Genese 29:18) Kadi Labana wakamushima, kumuseleshaye Lea; pashishe kuluaye kumupesha Lakele.​—Genese 29:25-27.

Yakoba uvua munange Lakele ne bana babidi bavuaye mumulelele kupita muvuaye munange Lea ne bana bavuaye mumulelele. (Genese 37:3; 44:20, 27-29) Bua bualu abu, Lakele ne Lea bakavua bumvuilangana mukawu.​—Genese 29:30; 30:1, 15.

Dilongesha: Lakele wakananukila mu ntatu ivuaye nayi mu dîku ayi mutekemene anu ne: Nzambi neateleje masambila ende. (Genese 30:22-24) Bualu ebu budi buleja ntatu idi kusela bakaji ba bungi kukebesha. Budi buleja kabidi mudi Nzambi ne meji pavuaye muele mukenji wa kusela anu mukaji umue.​—Matayi 19:4-6.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Lakele, bala tshiena-bualu tshia “‘Bakibaka nzubu wa Isalele’ nansha muvuabu ne lutatu.”

  • ▸ Wewe musue kumanya bua tshinyi Nzambi uvua muanji kulekela bantu bende ba kale basela bakaji ba bungi, bala tshiena-bualu tshia “Nzambi mmuanyishe kusela bakaji ba bungi anyi?”

Lea

Lea

Lea uvua nganyi? Uvua mukaji wa kumpala wa Yakoba. Muakunyende Lakele uvua mukenende.​—Genese 29:20-29.

Wakenza tshinyi? Lea wakalelela Yakoba bana ba balume basambombo. (Luta 4:11) Yakoba kavua ujinga kumusela yeye to, uvua ujinga kusela muakunyende Lakele. Kadi tatuabu Labana wakamupesha Lea pa muaba wa Lakele. Pakajingulula Yakoba ne: Labana uvua mumushime mumupeshe Lea, wakaya kuyukila nende. Labana wakamuambila ne: kabavua ne tshilele tshia kuselesha muakunyi kumpala kua mukuluende to. Panyima pa lumingu lumue, Yakoba wakasela Lakele.​—Genese 29:26-28.

Yakoba uvua munange Lakele bikole kupita Lea. (Genese 29:30) Bua bualu abu, Lea wakumvuila muanabu Lakele mukawu, ukavua utandangana nende. Nzambi wakabenesha Lea mu lutatu luende, yeye kulela bana muanda mutekete, ba balume basambombo ne wa bakaji umue.​—Genese 29:31.

Dilongesha: Lea uvua uleja Nzambi lutatu luende, kayi ulekela lutatu alu lumupangisha bua kumona muvua Nzambi umuambuluisha to. (Genese 29:32-35; 30:20) Lutatu luende alu ludi luleja mudi disela bakaji ba bungi kadiyi dimpe, nansha muvua Nzambi muanji kulekela bantu bende basela bakaji ba bungi tshimue tshikondo. Nzambi mmuanyishile mulume bua kusela anu mukaji umue, ne mukaji bua ikale anu ne mulume umue.​—Matayi 19:4-6.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Lea, bala tshiena-bualu tshia “Bakibaka nzubu wa Isalele’ nansha muvuabu ne lutatu.’”

  • ▸ Wewe musue kumanya bua tshinyi Nzambi uvua muanji kulekela bantu bende ba kale basela bakaji ba bungi, bala tshiena-bualu tshia “Nzambi mmuanyishe kusela bakaji ba bungi anyi?”

Lebeka

Lebeka

Lebeka uvua nganyi? Uvua mukaji wa Izaka ne mamuende wa mapasa, Yakoba ne Esau.

Wakenza tshinyi? Lebeka wakenza disua dia Nzambi, too ne pavuabi bikole. Pavuaye usuna mâyi ku tshina, tatu mukuabu wakamulomba tumâyi tua kunua. Diakamue Lebeka kumupesha mâyi a kunua, kumuambilaye ne: uvua usunyina kabidi tumelu tuende mâyi. (Genese 24:15-20) Muntu au uvua muena mudimu wa Abalahama, uvua mufume kule mulue kukebela Izaka muana wa Abalahama mukaji. (Genese 24:2-4) Uvua mulombe Nzambi bua amubeneshe. Pakamonaye muvua Lebeka muenji wa mudimu ne muakididi wa benyi, wakajingulula ne: Nzambi uvua muandamune disambila diende, ne yeye ke uvua Nzambi musungule bua ikale mukaji wa Izaka.​—Genese 24:10-14, 21, 27.

Pakamanya Lebeka tshivua muntu au ukeba, wakaya nende, kushalaye mukaji wa Izaka. (Genese 24:57-59) Lebeka wakalua kulela bana ba balume ba mapasa. Nzambi wakamumanyisha bua bana abu ne: Esau uvua mukulumpe uvua ne bua kukuatshila Yakoba muakunyende mudimu. (Genese 25:23) Pavua Izaka ujinga kupesha Esau dibenesha dia buanabute, Lebeka wakenza bua Yakoba apete dibenesha adi, bua bipetangane ne tshivua Nzambi musue atshi.​—Genese 27:1-17.

Dilongesha: Lebeka uvua muena bupuekele, muenji wa mudimu, ne muakididi wa benyi. Eyi nngikadilu yakamuvuija mukaji muimpe, mamu muimpe, ne mutendeledi wa Nzambi muimpe.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Lebeka, bala tshiena-bualu tshia “Ndi musue kuya.”

Luta

Luta

Luta uvua nganyi? Uvua muena Moaba wakalekela nzambi yende ne tshisamba tshiabu, kuluaye mutendeledi wa Yehowa mu Isalele.

Wakenza tshinyi? Luta uvua munange mamuenende Naomi mu mushindu wa dikema. Naomi ne bayende ne bana bende ba balume babidi bavua baye mu Moaba bua tshiyole tshia nzala tshivua mu Isalele. Bana babu abu bakalua kusela bakaji bena Moaba aba: Luta ne Ôpa. Mu kupita kua bidimu, bayende wa Naomi ne bana bende bakafua kushiyabu Naomi ne Luta ne Ôpa bakaji bakamba.

Naomi wakajuka bua kupingana mu Isalele, bu mukavua tshiyole tshia nzala tshivuamu tshijike. Luta ne Ôpa bakasa nende luendu. Kadi pakabalomba Naomi bua bapingane kudi balela babu, Ôpa wakapingana. (Luta 1:1-6, 15) Luta yeye wakashala ne mamuenende. Uvua munange Naomi ne uvua musue kutendelela Yehowa, Nzambi wa Naomi.​—Luta 1:16, 17; 2:11.

Panyima pa matuku makese, lumu luimpe lua muvua Luta mushale mulamate mamuenende ne lua muvuaye muenji wa mudimu luakamanyika mu musoko wa ba Naomi wa Beteleheme. Lumu alu luakasankisha muntu mukuabu uvua ne tshitupa tshiende tshia buloba, diende Boaza, yeye kupesha Luta ne Naomi biakudia. (Luta 2:5-7, 20) Luta ne Boaza bakalua kuselangana, Luta kuluaye nkambua wa mukalenge Davidi ne Yezu Kristo.​—Matayi 1:5, 6, 16.

Dilongesha: Bu muvua Luta munange Naomi ne Yehowa, wakalekela bena kuabu. Uvua muenji wa mudimu, uvua udifila bikole, ne uvua ne lulamatu, nansha mu ntatu.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Luta, bala tshiena-bualu tshia “Nenye kuwaya” ne tshia “Mukaji wa ngikadilu mimpe.”

Mariya (mamuende wa Yezu)

Mariya (mamuende wa Yezu)

Mariya uvua nganyi? Uvua nsongakaji muena Yuda. Utshivua kamama pakalelaye Yezu. Uvua muimite Yezu muana wa Nzambi mu tshishima.

Wakenza tshinyi? Mariya wakenza disua dia Nzambi ne budipuekeshi buonso. Bakavua bamuele dîyi kudi Jozefe bua kumusela pavua muanjelu mulue kumuambila ne: neimite ne nealele Masiya uvua bantu batekemene munkatshi mua bidimu bia bungi. (Luka 1:26-33) Wakitaba mudimu au. Yeye mumane kulela Yezu, wakalua kulelela bayende bana ba balume bakuabu banayi ne ba bakaji bobu bakese mbabidi. Tuambe ne: Mariya kavua mushale kamama to. (Matayi 13:55, 56) Nansha muvuaye mupete diakalenga dia pa buadi dia kulela Yezu, kavua ukeba bua bantu bamutumbishe to. Bantu kabakamutumbisha ni mmu tshikondo tshivua Yezu uyisha anyi pavuaye mulue umue wa ku batendeledi ba Yehowa ba mu tshisumbu tshia bena Kristo tshitshivua tshienzekelaku to.

Dilongesha: Mariya uvua mukaji wa ditabuja uvua muitabe mudimu mukole. Uvua mumanye Dîyi dia Nzambi bimpe. Bidi bimueneka ne: uvua mutele mêyi a mu Mifundu misangu mitue ku 20 pavuaye muambe mêyi adi mu Luka 1:46-55.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Mariya, bala tshiena-bualu tshia “Tshidi tshilejilu tshia Mariya tshitulongesha.”

Mariya (muanabu ne Mâta ne Lazalo)

Mariya (muanabu ne Mâta ne Lazalo)

Mariya uvua nganyi? Yeye ne Lazalo ne Mâta wabu bavua balunda ba pa muoyo ba Yezu.

Wakenza tshinyi? Mariya uvua muleje njila ne njila muvua Yezu Muana wa Nzambi muikale ne mushinga kudiye. Uvua muleje ditabuja diende dia ne: bu Yezu muikalapu, Lazalo wabu kavua mua kufua to. Mariya uvua ku lukita lua Lazalo pavua Yezu mumubishe ku lufu. Muanabu Mâta wakakula bibi bua Mariya bualu Mariya uvua musombe uteleja Yezu pamutu pa kuya kumuambuluisha mu midimu ivuaye wenza. Kadi Yezu wakela Mariya diboko muulu bua muvuaye mudifile mu malu a Yehowa.​—Luka 10:38-42.

Musangu mukuabu, Mariya wakakidila Yezu mu mushindu wa pa buawu pakamupongoluelaye “mafuta a mupuya muimpe a mushinga mukole” mu mutu ne ku makasa. (Matayi 26:6, 7) Bantu bakuabu bavuapu bakakula bibi bua tshivuaye muenze atshi, bamba ne: uvua munyange mafuta au. Kadi Yezu wakamuakuila ne: “Miaba yonso idibu bayisha lumu luimpe elu [lua Bukalenge bua Nzambi] pa buloba bujima, nebambe kabidi tshidi mukaji eu muenze bua kumuvuluka.”​—Matayi 24:14; 26:8-13.

Dilongesha: Mariya uvua ne ditabuja dikole. Wakateka ntendelelu wa Nzambi kumpala kua malu ende a buatshia buila. Wakatua Yezu mushinga ne budipuekeshi buonso nansha muvuabi bimulombe makuta a bungi.

Mariya wa ku Magadala

Mariya wa ku Magadala

Mariya wa ku Magadala uvua nganyi? Uvua muyidi wa Yezu uvua mudifile kudiye bikole.

Wakenza tshinyi? Mariya wa ku Magadala uvua umue wa ku bakaji bavua benza ngendu pamue ne Yezu ne bayidi bende. Wakafila bintu biende ne muoyo mujima bua kuambuluisha bonso bavuaye nabu. (Luka 8:1-3) Uvua ne Yezu too ne ku ndekelu kua mudimu wende, uvua mudimuene ne ende abidi muvuabu bamushipe. Wakapeta pende diakalenga dia kuikala mu bantu ba kumpala bakamona Yezu pakavuaye mubishibue ku lufu.​—Yone 20:11-18.

Dilongesha: Mariya wa ku Magadala wakambuluisha Yezu ne muoyo mujima mu mudimu wende, wakashala muyidi wa lulamatu.

Mâta

Mâta

Mâta uvua nganyi? Uvua muanabu ne Lazalo ne Mariya. Busatu buabu bavua basombele mu musoko wa Betania uvua pabuipi ne Yelushalema.

Wakenza tshinyi? Mâta uvua mudie bulunda bukole ne Yezu. Yezu uvua “munange Mâta ne muanabu wa bakaji ne Lazalo.” (Yone 11:5) Mâta uvua muakididi wa benyi. Umue musangu pavua Yezu mulue kuabu, Mariya uvua musombe umuteleja; Mâta yeye uvua muditue mu midimu ya mu nzubu. Mâta wakaya kuela Yezu lusanzu bualu Mariya wabu kavua umuambuluisha mu midimu ayi to. Kadi Yezu wakapingaja Mâta mu njila ne bukalanga.​—Luka 10:38-42.

Pakatuadija Lazalo wabu kusama, Mâta ne Mariya bakatumina Yezu mukenji batuishibue ne: uvua mua kuondopa muanabu. (Yone 11:3, 21) Kadi Lazalo wakakuula muoyo. Mêyi avua Mâta muambile Yezu adi aleja muvuaye ne ditabuja dikole dia ne: dibishibua dia bantu ku lufu didi Bible ulaya nedikumbane, adi aleja kabidi muvuaye mutuishibue ne: Yezu uvua ne bukole bua kubisha muanabu ku lufu.​—Yone 11:20-27.

Dilongesha: Mâta uvua udienzeja bikole bua kuakidila benyi. Uvua witaba mibelu. Wakaleja ditabuja diende patoke ne mushindu uvuaye umvua.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Mâta, bala tshiena-bualu tshia “Ndi mufike ku ditabuja.”

Mîyama

Mîyama

Mîyama uvua nganyi? Uvua muanabu ne Mose ne Alona. Yeye ke mukaji wa kumpala wa mu Bible udibu babikila ne: muprofete mukaji.

Wakenza tshinyi? Bu muvuaye muprofete mukaji, uvua ne mudimu wa kumanyisha mikenji ya Nzambi. Uvua ne muanzu munene mu Isalele. Yeye ne bantu balume bakuabu bakimbila Nzambi musambu wa ditshimuna pavuaye mubutule tshiluilu tshia Ejipitu mu Mbuu Mukunze.​—Ekesode 15:1, 20, 21.

Pakapita matuku, Mîyama ne Alona bakajana Mose. Bidi bimueneka ne: bavua bamujane bualu bavua bamumvuila mukawu ne bavua ne lutambishi. Nzambi “uvua uteleja,” ne wakapesha Mîyama ne Alona mibelu mikole. (Nomba 12:1-9) Nzambi wakatua Mîyama nsudi pamuapa bualu yeye ke uvua mutuadije kujana Mose. Pakamulombela Mose luse kudi Nzambi, Nzambi wakamuondopa. Bamane kumuteka pa nkayende matuku muanda mutekete, bakamuanyishila bua kupingana mu tshitudilu tshia bena Isalele.​—Nomba 12:10-15.

Bible udi uleja ne: Mîyama kakapetula dinyoka adi to. Bidimu nkama ya bungi pashishe, Nzambi wakakula bua mudimu wende wa pa buawu au pavuaye muvuluije bena Isalele ne: “Ngakatuma Mose, Alona ne Mîyama kumpala kuenu.”​—Mika 6:4.

Dilongesha: Bualu buvua bufikile Mîyama budi butulongesha ne: Nzambi udi uteya ntema ku bidi batendeledi bende bambilangana anyi bamba bua bakuabu. Budi butulongesha kabidi ne: tuetu basue kusankisha Nzambi, katuena ne bua kudibandisha anyi kumvuilangana mukawu to, bualu ayi nngikadilu mibi idi mua kutufikisha ku dinyangilangana lumu.

Muana wa bakaji muena Shulama

Muana wa bakaji muena Shulama

Muana wa bakaji muena Shulama uvua nganyi? Uvua muana wa bakaji muimpe kumona, yeye ke udibu bapita kuakuila mu mukanda wa Musambu wa Solomo. Bible ki mmutele dîna diende to.

Wakenza tshinyi? Wakashala ne lulamatu kudi nsongalume mulami wa mikoko uvuaye munange. (Musambu wa Solomo 2:16) Bu muvuaye muimpe kumona menemene, mukalenge Solomo uvua ne bubanji bua bungi wakajinga bua ashale mukajende. (Musambu wa Solomo 7:6) Wakabenga nansha muvua bantu bakuabu bamusaka bua itabe Solomo. Uvua munange anu mulami wende wa mikoko uvua kayi ne tshintu au, wakashala mumulamate.​—Musambu wa Solomo 3:5; 7:10; 8:6.

Dilongesha: Muana wa bakaji muena Shulama kavua udiuwuja bua muvuaye muimpe kumona ne bua muvuabu bamuambisha to. Kakalekela munanga wende nansha muvuabu bamusake bua amulekele ne muvuabu bamulaye makuta ne lumu to. Majinga ende kaakamupita makanda to, wakadilama mukezuke mu bienzedi.

Mukaji wa Lota

Mukaji wa Lota

Mukaji wa Lota uvua nganyi? Bible ki mmuleje dîna diende to. Kadi udi uleja ne: yeye ne bayende ne bana babu ba bakaji babidi bavua mu Sodoma.​—Genese 19:1, 15.

Wakenza tshinyi? Wakabenga kutumikila mukenji wa Nzambi. Nzambi uvua ne bua kubutula Sodoma ne bimenga bivua bidie nende mutumba bua dienda dibi dia masandi divuamu. Nzambi wakatumina Lota muntu muakane ne bena mu dîku diende banjelu babidi bua babapatule mu Sodoma baye nabu muaba wa bukubi.​—Genese 18:20; 19:1, 12, 13.

Banjelu abu bakambila bena mu dîku dia Lota bua banyeme bapatuke mu Sodoma kabayi batangila panyima to, tshianana bavua bafua. (Genese 19:17) Mukaji wa Lota “wakatuadija kutangila panyima, yeye kuandamuka dibue dia mukele.”​—Genese 19:26.

Dilongesha: Bualu bua mukaji wa Lota ebu budi buleja ne: tuetu banange bintu tubenga kutumikila Nzambi, netupete njiwu. Yezu wakatela bualu bua mukaji wa Lota bua kutusopuesha, wamba ne: “Vulukayi mukaji wa Lota.”​—Luka 17:32.

Sala

Sala

Sala uvua nganyi? Uvua mukaji wa Abalahama ne mamuende wa Izaka.

Wakenza tshinyi? Sala wakashiya nsombelu wa manyi mu tshimenga tshilenga tshia Ula bualu uvua ne ditabuja dia ne: malu avua Nzambi mulaye bayende Abalahama avua ne bua kukumbana. Nzambi uvua muambile Abalahama bua kumbuka mu Ula, kuya mu buloba bua Kanâna. Uvua mumulaye ne: uvua ne bua kumubenesha ne kumuvuija tshisamba tshinene. (Genese 12:1-5) Tshikondo atshi, Sala uvua mua kuikala ne bidimu 60 ne bia mu njila. Anu pîne apu, Sala ne bayende bakatuadija kusombela mu ntenta batua eku ne eku.

Nansha muvua nsombelu au uteka Sala mu njiwu, uvua anu wambuluisha Abalahama bua alonde buludiki bua Nzambi. (Genese 12:10, 15) Sala uvua mutate bikole munkatshi mua bidimu bia bungi bua muvuaye nkumba. Kadi Nzambi uvua mulaye bua kubenesha muana wa Abalahama. (Genese 12:7; 13:15; 15:18; 16:1, 2, 15) Nzambi wakalua kuamba ne: Sala uvua ne bua kulela muana. Wakalela muana au yeye mumane kupita bidimu bia kulela. Uvua ne bidimu 90, bayende ne bidimu 100. (Genese 17:17; 21:2-5) Bakamuinyika ne: Izaka.

Dilongesha: Tshilejilu tshia Sala tshidi tshitulongesha ne: Yehowa utu anu ukumbaja milayi yende, too ne idi imueneka bu ne: kayena mua kukumbana to. (Ebelu 11:11) Tshidi tshilongesha kabidi bakaji bua bikale banemeka babayabu.​—1 Petelo 3:5, 6.

  • ▸ Bua kumanya malu makuabu a Sala, bala tshiena-bualu tshia “‘Wewe udi mukaji muimpe kumona’” ne tshia “Mukaji wa mu dîku dia bukalenge.’”

Jael

Yaele

Yaele uvua nganyi? Uvua mukaji wa Hebê uvua kayi muena Isalele. Yaele uvua ne dikima, wakaluangena bena Isalele mvita.

Wakenza tshinyi? Yaele wakenza malu ne dikima pavua Sisela, mfumu wa tshiluilu tshia bena Kanâna mulue mu tshitudilu tshiabu. Bena Isalele bavua babatshimune, ke yeye kunyema ku mvita kuluamu lubilu bua kudikuba. Pakamumona Yaele, wakamubikila bua alue kusokomena mu ntenta wende ne bua kuikishilamu. Pavua Sisela mulale tulu tukole, Yaele wakamushipa.​—Balumbuluishi 4:17-21.

Bualu abu buakakumbaja mêyi a buprofete avua Debola muambe a ne: “Yehowa neafile Sisela mu tshianza tshia muntu mukaji.” (Balumbuluishi 4:9) Bua tshiakenza Yaele atshi, bakamutua makumbu, kumuambabu ne: uvua “muntu mukaji udi mutambe kubeneshibua.”​—Balumbuluishi 5:24.

Dilongesha: Yaele wakenza malu ne meji ne dikima. Bualu buvuaye muenze budi buleja mudi Nzambi wendesha malu bua kukumbaja mêyi ende a buprofete.

Yezabele

Yezabele

Yezabele uvua nganyi? Uvua mukaji wa Ahaba mukalenge wa Isalele. Yezabele kavua muena Isalele to, kavua utendelela Yehowa to. Uvua utendelela Bâla nzambi wa bena Kanâna.

Wakenza tshinyi? Mukalenge mukaji Yezabele uvua wenzejangana malu ku makanda, uvua muena tshikisu uvua kayi ne luse. Wakatungunuja ntendelelu wa Bâla ne malu a masandi avuamu. Ku luseke lukuabu, uvua udienzeja bua kuimanyika ntendelelu wa Yehowa Nzambi mulelela.​—1 Bakalenge 18:4, 13; 19:1-3.

Yezabele uvua ushimangana ne ushipangana bua kukumbaja bivuaye musue. (1 Bakalenge 21:8-16) Anu mukavua Nzambi muambe, Yezabele wakafua lufu lubi, kabavua nansha bamujiike to.​—1 Bakalenge 21:23; 2 Bakalenge 9:10, 32-37.

Dilongesha: Katuenji malu bu Yezabele to. Bu muvuaye ne bikadilu bibi ne kayi ne bululame, lelu bantu badi batela dîna diende bua kuakula bua mukaji udi kayi ne bundu, udi kayi udikanda, ne udi ne bikadilu bibi.

Bakaji badibu batele mu Bible: Bikondo bivuabu ne muoyo

  1. Eve

    Eva

  2. Mvula wa kabutu (2370 K.B.B.)

  3. Sala

    Sala

  4. Mukaji wa Lota

    Mukaji wa Lota

  5. Lebeka

    Lebeka

  6. Lea

    Lea

  7. Lakele

    Lakele

  8. Tshimuangi (1513 K.B.B.)

  9. Mîyama

    Mîyama

  10. Lahaba

    Lahaba

  11. Luta

    Luta

  12. Debola

    Debola

  13. Yaele

    Yaele

  14. Delila

    Delila

  15. Hana

    Hana

  16. Mukalenge wa kumpala wa Isalele (1117 K.B.B.)

  17. Abigayila

    Abigayila

  18. Muana wa bakaji muena Shulama

    Muana wa bakaji muena Shulama

  19. Yezabele

    Yezabele

  20. Esetê

    Esetê

  21. Mariya (mamuende wa Yezu)

    Mariya (mamuende wa Yezu)

  22. Batismo wa Yezu (29 B.B.)

  23. Mâta

    Mâta

  24. Mariya (muanabu ne Mâta ne Lazalo)

    Mariya (muanabu ne Mâta ne Lazalo)

  25. Mariya wa ku Magadala

    Mariya wa ku Magadala

  26. Lufu lua Yezu (33 B.B.)

    Mikanda ya mu Tshiluba (1982-2026)
    Patuka
    Buela
    • Tshiluba
    • Tumina bakuabu
    • Biudi musue
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Malu a kulonda
    • Mikenji ya mua kulama malu masokoka
    • Biudi witaba bua kuenzekabi mu tshiamu
    • JW.ORG
    • Buela
    Tumina bakuabu