Mabele a mamu

Mukanda kampanda wa baleleshi udi wamba ne: “Mabele a mu makopo a bana batekete kaena mua kulua diatshimue ne mabele a mamu nansha.” Bualu bumue budi buleja bua tshinyi mabele a mamu mmimpe menemene bua muanende mutekete budi ne: mubidi wa mamu utu ushintuluka mu mushindu udi ukumbanangana ne majinga a muanende mutekete.

Elabi meji: Mabele a mamu atu ashintuluka musangu wonso utu muana utuadija kuamua ne ujikija kuamua. Padi muana utuadija kuamua, mabele adi apatuka adi ne proteyine ya bungi, vitamine ya bungi, bidishi bia mubidi bia bungi, ne mâyi a bungi. Kadi padi muana ufika ku ndekelu kua diamua, mabele adi apatuka ne mafuta a bungi adi ambuluisha muana bua kukuta. Mabele a mamu atu ashintuluka kabidi bilondeshile bidimu bia muana ne bilondeshile tshikondo.

Mu mabele a mamu, mutu bintu kampanda bidi munda mua mamu bitu mubidi upatula, bu mudi bidi biambuluisha bantu bua kulala. Biobi abi bitu bivula butuku ne bikuabu bitu bivula mu munya. Bintu abi bitu bishintuluka bilondeshile dîba dia mu dituku, nunku bidi biambuluisha muana bua kulala anyi kutabala; bidi bimuambuluisha kabidi bua ikale ne mêba masunguluke a kulala ne a kubika.

Padi mamu ulela, matuku makese pashishe udi upatula mabele a manyimanyi adibu babikila ne: colostrum. Mabele au mmatekete bua tshifu ne adi ne bidishi bia mubidi bia bungi, ke bualu kayi nansha mamata makese owu mafike mu tshifu tshia muana adi amuambuluisha bikole menemene. Mabele a manyimanyi au adi ne bintu bia bungi bia mushinga bidi bikuba mubidi wa muana mutekete ku masama. Adi kabidi ambuluisha muana utshidibu balelelaku bua kupatula tumvi ne kusukula tshifu tshiende.

Mamu nansha yeye mulele bana ba mapasa, kena ne bua kusamisha mutu ne: kakupatula mabele makumbane bua kunuisha bana abu to, bualu mubidi wende nkayawu udi uvudija bungi bua mabele bukumbanangane ne budi nabu bana dijinga.

Udi umona bishi? Mabele a mamu ne malu onso a pa buawu adiwu nawu, mmadienzekele anyi? Peshi mbaafuke?