Mudi kasumbu ka buambi katuambuluisha

1-2. Mmunyi mudi bantu ba bungi bumvua bua mudibu balongolole bua kuikale tusumbu tua mudimu wa buambi?

UTSHIDI muvuluke dituku divuabu bakuanyishile bua kulua muambi wa lumu luimpe anyi? Uvua ne disanka dia bungi dituku adi, bualu uvua mubuele mu tshisumbu tshinene tshia bantu badi batumbisha dîna dia Yehowa. (Mis. 148:1, 2, 12, 13) Anu diodi dituku adi, uvua pamuapa mulue kabidi muena mu kasumbu ka buambi kavua kenza ne bana betu ba mu tshisumbu tshienu. Tusumbu tuetu tua mudimu wa buambi tudi tuambuluisha bikole bua kukumbaja mudimu wa kuyisha lumu luimpe lua Bukalenge “pa buloba bujima budi bantu basombele.”​—Mat. 24:14.

² Udi umvua bishi bua mudibu balongolole bua kuikale tusumbu tua buambi? Muanetu wa bakaji kampanda, diende Wendy,a udi wamba ne: “Kasumbu ketu ka buambi nkangambuluishe mu mishindu ya bungi. Kuyisha ne bakuabu nkungambuluishe bua kumanya mishindu mikuabu ya kuyisha ne kulongesha, bua kudifundila bipatshila bia mu nyuma ne kubikumbaja, ne bua kupeta balunda bimpe ba bungi.” Muanetu wa balume mukuabu, diende Rich, udi wamba pende ne: “Ndi mmona kuikala mutangidi wa kasumbu ka buambi bu diakalenga dinene. Bamue bamanyishi ke batu bambuluisha bantu bua kufika too ne ku batismo, kadi batangidi ba tusumbu tua buambi ke badi ne mudimu wa kuambuluisha bantu bonso badi mu tusumbu tuabu bakadi babatijibue bua batungunuke ne kukola mu nyuma.” Muanetu wa bakaji mukuabu, diende Dinah, udi wamba ne: “Kuikala mu kasumbu ka mudimu wa buambi kudi kunsankisha be! Ndi nkamona anu bu dîku dietu. ”

3. Nntshinyi tshituakuila mu tshiena bualu etshi?

³ Mu tshiena-bualu etshi, netuakule bua 1) mudimu wa mutangidi wa kasumbu ka mudimu wa buambi ne wa muanetu udi umuambuluisha, ne mudibu batabalela bena mu kasumbu kabu, 2) netumone mudi yonso wa kutudi mua kuambuluisha bantu badi mu kasumbu kabu, ne 3) netumone kabidi mudi kuikala mu kasambu ka buambi kutuambuluisha.

MUTANGIDI WA KASUMBU KA BUAMBI NE MUANETU UDI UMUAMBULUISHA

4. a) Mmudimu kayi munene udi nawu mutangidi wa kasumbu ka buambi? b) Mmunyi mutu mutangidi wa kasumbu ka buambi utabalela benamu? (Tangila kazubu ka ne: “Malu adi mutangidi wa kasumbu ka buambi ne bua kumanya.”)

⁴ Mutangidi wa kasumbu ka buambi mmukulub udibu bateka kudi kasumbu ka bakulu bua kuambuluisha bena Kristo nende bua basemene pabuipi ne Yehowa, ne bua bikale bamanye mua kuyisha ne kulongesha bimpe. Mmunyi mutuye wenza nanku? Tshia kumpala, utu utabalela muena mu kasumbu kende yonso ne muoyo mujima. (Nsu. 27:23) Mutangidi wa kasumbu ka buambi mmumanye bantu bonso badi mu kasumbu kende bimpe ne utu uyukila nabu pa tshibidilu bua ikale mumanye mudibu. Dîba adi udi mua kubambuluisha bua bakoleshe malanda abu ne Yehowa, kuleja mudiye mubanange padibu ne tunyinganyinga ne kubambuluisha ne bidibu nabi dijinga. (Nsu. 12:25; Yesh. 32:2; Yak. 2:15-17) Tshibidi, utu wambuluisha mumanyishi yonso udi mu kasumbu kende bua ikale uyisha ne tshisumi. Utu udienzeja bua kuyisha ne kasumbu kende nangananga ku ndekelu kua lumingu luonso. Utu udienzeja kabidi bua kuyisha ne muena mu kasumbu kende yonso pa tshibidilu bua kumukankamija ne kumuambuluisha bua amanye mua kuyisha ne kulongesha bimpe. Biobi mua kuenzeka ku mpukapuka bua kadisangishi ne bena mu kasumbu kende, utu utabalela bua muanetu wa balume utu umuambuluisha anyi muanetu mukuabu udi mukumbane atangile malu a kasumbu. Tshisatu, utu wambuluisha bana betu ba balume bakadi babatijibue bua bakumbaje malu malomba bua kupeta midimu mu tshisumbu. (1 Tim. 3:1) Utu ubela kalumbandi bua ngikadilu yabu mimpe, ubapesha mibelu miangatshila mu Bible, ne ubambuluisha pa tshibidilu bua kukumbaja malu malomba bua kulua basadidi anyi bakulu. Bu mudi mudimu wa kutangila kasumbu ka buambi muikale ne mushinga wa bungi, kasumbu ka bakulu katu kawupesha mukulu udi mukumbane.

5. Nntatu kayi idi bamue batangidi ba tusumbu tua buambi batuilangana nayi?

⁵ Kudi ntatu ya bungi idi mua kupangisha mutangidi wa kasumbu ka buambi bua kutabalela bena mu kasumbu kende. Tuangate tshilejilu tshia Jörg wa mu Allemagne. Mmutangidi wa kasumbu ka buambi, kadi udi kabidi ne midimu mikuabu mu tshisumbu anu bu mutubi bua bakulu bakuabu ba bungi. Udi wamba ne: “Ki mbipepele bua kuikala mutangidi wa kasumbu ka buambi eku muikale ne midimu mikuabu mu tshisumbu to. Ke bualu kayi, bitu binkolela bua kukumbaja tshipatshila tshianyi tshia kumonangana ne muntu yonso udi mu kasumbu kanyi.” Abel, mukulu wa mu Ouganda udi ne bidimu 70, udi wamba ne: “Mu tshisumbu tshietu tudi ne bakulu ne basadidi ba mudimu bakese menemene. Ke bualu kayi, tusumbu tuetu tua buambi tudi ne bantu ba bungi. Nunku bitu binkolela bua kuyisha ne muena mu kasumbu yonso mundi musue ne bua kumukankamija.” Obed, mukulu wa mu ditunga dia Suriname, udi wamba pende ne: “Ntu munange kulongesha bakuabu. Kadi bitu biangata dîba ne bilomba makanda a bungi, ne bipeta kabitu anu bimueneka diakamue to. Nunku misangu ya bungi ntu ndengulula bua kuenza bualu ebu, ndifila meme ku malu a tshianana.” Ntshinyi tshidi mua kuambuluisha bakulu badi batuilangana ne ntatu ya nunku?

6. Mu tusumbu tua buambi muomu bamanyishi bakese, mmunyi mudibi mua kuambuluisha batangidi ba tusumbu atu bua kutabalela benamu?

⁶ Padiku mushindu, mbimpe mu tusumbu tua buambi muikale bantu bakese bua batangidi ba tusumbu bapete mushindu wa kumanya benamu bonso bimpe ne babambuluishe bua kukolesha bulunda buabu ne Yehowa. Kadi tshia kuenza tshinyi mu tshisumbu muomu bakulu bakese? Pamutu pa kuenza tusumbu tua buambi tuikale ne bamanyishi ba bungi, bifuane kupangisha batangidi ba tusumbu atu bua kuenza mudimu wabu bimpe, kasumbu ka bakulu kadi mua kuteka basadidi ba mudimu bua kutangila tusumbu tua buambi. Padi tusumbu tua buambi ne bantu bakese, bidi biambuluisha batangidi ba tusumbu bua kukumbaja mudimu wabu wa mushinga wa kuambuluisha bana betu badimu bua kushala anu ne lulamatu kudi Yehowa ne kutantamena ntatu.

7. Ntshinyi tshidi batangidi ba tusumbu tua buambi badi mu bisumbu bidi ne bakulu bakese ne bua kuenza bua kutabalela bena mu tusumbu tuabu? (1 Petelo 5:2) (Tangila kabidi tshimfuanyi.)

⁷ Wewe muikale mutangidi wa kasumbu ka buambi mu tshisumbu mudi bakulu bakese, dienzeja bua kulongesha muanetu udi ukuambuluisha bua kutabalela bana betu badi mu kasumbu kebe. (Bala 1 Petelo 5:2.) Pesha muanetu udi ukuambuluisha midimu mikuabu idiye mua kuenza bua kasumbu kenu. Imue misangu udi mua kumuambila bua alombole tshisangilu tshia buambi ne abanye bantu. Bidi kabidi ne mushinga bua uyukile nende bua mushindu unudi mua kuambuluisha muena mu kasumbu yonso bua akaje nyishilu wende ne ashale ne lulamatu kudi Yehowa. Ikala ne tshibidilu tshia kuya ne muanetu udi ukuambuluisha bua kuenza makumbula a bulami ne muleje tshia kuenza ku ntuadijilu kua dikumbula dionso ne ku ndekelu kuadi. Mu bungi bua matuku, muanetu au udi mua kukumbaja pende malu malomba bua kulua mutangidi wa kasumbu ka buambi. (2 Tim. 2:2) Udi mua kulomba kabidi bana betu bakuabu ba mu kasumbu kenu badi bakole mu nyuma bua bakuambuluishe bua kulongesha bamanyishi bakuabu. Bampanda-njila ne bana betu bakuabu badi ne dimonamona dia malu badi mua kuambuluisha bapiabapia ne bana betu badi kabayi ne dimonamona dia malu. Badi mua kubaleja mua kutuadija kuyukila ne bantu, mua kubapinganyina, ne mua kulombola malonga a Bible. Tumonayi mpindieu malu asatu adi yonso wa kutudi mua kuenza bua kuambuluisha bena mu kasumbu kabu ka buambi.

TSHIA KUENZA BUA KUAMBULUISHA BENA MU KASUMBU KENU KA BUAMBI

8. Ntshinyi tshiudi mua kuenza bua kuambuluisha bena mu kasumbu kenu ka buambi? (Lomo 1:12)

⁸ Yisha ne bena mu kasumbu kenu. Nudi ‘nukankamijangana’ ne bana betu panudi nuyisha pamue. (Bala Lomo 1:12.) Kuyisha pamue kudi mua kunuambuluisha bua kubenga kumvua kabuôwa panudi nuyukila ne bantu ne bua kuikala mu bukubi panudi nuyisha imue miaba. Mudimu webe wowu ukupangisha bua kuikala kudisangisha ne bena mu kasumbu kenu, kuenaku mua kulomba mfumuebe wa mudimu bua ashintulule programe webe wa mudimu anyi? Pamuapa mfumuebe wa mudimu udi mua kuitaba bua wenze mudimu mêba makuabu. (Neh. 2:4-6) Bukulakaje anyi masama owu akupangisha bua kudisangisha ne bena mu kasumbu kenu ka buambi, leja mutangidi wa kasambu kenu bualu abu. Udi mua kuenza bua wikale ulondela tshisangilu tshia buambi ku biamu ne bua wikale ufundilangana mikanda anyi uyishila ku telefone. Bitshidi bikukolela bua kuyisha ne tshisumi nansha muutshidi nsonga ne muikale ne makanda a mubidi mimpe anyi? Biobi nanku, wewe muenze programe wa kuyisha ne muena mu kasumbu kenu lumingu luonso bidi mua kukuambuluisha. Mbimpe wele meji a malu adi ne mushinga wa bungi mu nsombelu webe ne muudi mua kuenza malu bimpe ne dîba diebe. (Lomo 12:11; Kolos. 4:5) Wewe mudienzeje bua kuikala kuyisha ne bena mu kasumbu kenu, nebiambuluishe muenamu yonso. Lomba Yehowa akuambuluishe. Udi mua kukupesha “dijinga ne bukole bua kuenza malu adi amusankisha.”​—Filip. 2:13.

9. Ntshinyi tshitudi mua kuenza bua bena mu kasumbu ketu ka buambi badiumvue bimpe? (Lomo 12:13)

⁹ Ikala muakididi wa benyi. Tuetu ne “tshibidilu tshia kuakidila benyi,” nebienze bua bena mu kasumbu ketu ka buambi badiumvue bimpe. (Bala Lomo 12:13.) Tshilejilu, tudi mua kuitaba bua bikale benzela tshisangilu tshia buambi kumbelu kuetu. Mu bisumbu bikuabu, bena mu tusumbu tua buambi batu badilongolola bua kusomba ne bangamba-malu bakumbudi. Nansha biobi bienzeke ne: ngamba-malu au ki mmupete mushindu wa kusomba ne bena mu kasumbu kavuabu basungule panyima pa bisangilu, bena mu kasumbu aku batu anu badia pamue ne bakankamijangana. Sarah, udi mpanda-njila wa pa buende udi wamba ne: “Ntu ngumvua kabuôwa bua kuakidila benyi. Nunku bua kumbusha buôwa abu, ntu ndongolola bintu bikese. Ntu ndienzeja bua kumanya bana betu bimpe pamutu pa kusamisha mutu bua kubalambila bintu bia bungi.” Patudi tudienzeja bua bena mu kasumbu ketu ka buambi bikale bu dîku didi diakidila benyi, tudi tusemena pabuipi ne Yehowa ne tukolesha bulunda buetu nabu.​—Neh. 8:10; Bien. 20:35.

10. Ntshinyi tshitudi mua kuenza tuetu basue kuakaja mushindu utudi tuyisha ne tulongesha? (Nsumuinu 1:5; 27:17) (Tangila kabidi tshimfuanyi.)

¹⁰ Dienzeja bua wikale uyisha bimpe ne ulongesha bimpe. Wewe muenze nanku, newikale ne disanka dia kuyisha ne bena mu kasumbu kenu. Kudi bualu buudi musue kuakaja bua kulengeja mushindu webe wa kuyisha ne kulongesha anyi? Lomba muena mu kasumbu kenu bua akuambuluishe. (Bala Nsumuinu 1:5; 27:17.) Ambila mutangidi wa kasumbu kenu bualu abu. Neenze muende muonso bua kukuambuluisha. Udi kabidi mua kulomba muntu mukuabu wa mu kasumbu kenu ukadi ne dimonamona dia malu bua akuambuluishe. Ke tshivua muanetu wa bakaji mukuabu, diende Heather muenze, nansha muvuaye ne bundu bua kulomba diambuluisha. Udi wamba ne: “Ngakalomba mpanda-njila mukuabu bua angambuluishe bua kupinganyina muntu. Uvua ne dinanga ne bulenga, ne wakatuadija kuyisha nanyi pa tshibidilu. Wakangambuluisha too ne bua kutuadija kulonga Bible ne umue wa ku bantu bamvua mupinganyine. Ndi ne disanka dia bungi bua mumvua mulombe diambuluisha, bualu mpindieu nkadi nyisha kabidi ne disanka.” Mbimueneke patoke ne: tudi mua kuambuluisha bena mu kasumbu ketu ka buambi mu mishindu ya bungi.

MUDI KUDISANGISHA NE BENA MU KASUMBU KETU KA BUAMBI KUTUAMBULUISHA

11-12. Mmunyi mudi kudisangisha ne bena mu kasumbu kenu ka buambi mua kukuambuluisha? Fila tshilejilu.

¹¹ Kudi kutuambuluisha bua kushala balamate Yehowa. Kudisangisha ne bena mu kasumbu ketu ka buambi kudi kutuambuluisha mu mishindu ya bungi. Tshilejilu, batu bakankamija bantu badi Yehowa munange bikole bu mudi: bakaji bakamba, bana ba nshiya, ne bakulakaje. (1 Tes. 2:8; Yak. 1:27) Patutu tudisangisha, batu batulongesha kabidi malu a bungi adi atuambuluisha bua kuikala kuyisha ne kulongesha bimpe. Batu bambuluisha bana betu ba balume bakadi babatijibue badi ne bikadilu bimpe bua kukumbaja malu malomba bua kupeta midimu mikuabu mu tshisumbu.​—1 Tim. 3:10.

¹² Kudisangisha ne bena mu kasumbu ka buambi kuvua kuambuluishe Wendy utukadi batele. Udi wamba ne: “Bu muvua tatu kayi munange bulelela, misangu ya bungi bivua bikole bua mamu kudisangisha ne bena mu kasumbu kabu ka buambi ku ndekelu kua lumingu. Kadi meme mvua nya, bualu tatu uvua munganyishile. Muanetu wa bakaji mukuabu mukulakaje uvua mpanda-njila wakalua mulunda wanyi ne tuvua tuyisha nende bikole. Uvua mungambuluishe bua kulua mulongeshi muimpe ne bua kudifila mu tshisumbu. Ndi mvuluka misangu ya bungi ivua mutangidi wa kasumbu ketu ka buambi umpesha mibelu ya mu Bible idi mingambuluishe too ne lelu eu.”

13. Mmunyi mudi kudisangisha ne bena mu kasumbu ketu ka buambi kutuambuluisha bua kupeta balunda bimpe? (Tangila kabidi tshimfuanyi.)

¹³ Kudi kutupetesha balunda badi batunange ne batuambuluisha. Patudi tuyisha “pamue” ne bena mu kasumbu ketu ka buambi, tudi tukolesha bulunda buetu nabu. (Filip. 1:27) Mu kasumbu ka buambi muomu kamuyi bantu ba bungi, nebiambuluishe bena lumamamama ne bena bundu bua kupeta balunda bipepele. (2 Kol. 6:13) Balunda betu abu nebatuambuluishe patudi tusama, patudi ne tunyinganyinga, anyi patudi tufuisha. (1 Tes. 5:14) Bu mudi dikenga dinene dienda disemena, netuikale dijinga ne balunda bimpe. (Mat. 24:21) Pamuapa ntatu yetu kayakujika to, kadi tudi mua kuyitantamena bualu tudi bamanye ne: bena Kristo netu mbatunange ne nebatuambuluishe.​—Nsu. 17:17.

14. Mmunyi mutu bena mu kasumbu ketu ka buambi batuambuluisha padiku tshipupu anyi bualu bua tshimpitshimpi?

¹⁴ Kudi kutuambuluisha padiku tshipupu anyi padi lutatu lutukuata mu tshimpitshimpi. Bena mu kasumbu ketu ka buambi batu batuambuluisha pa lukasa padiku tshipupu tshia disama, bipupu, disama dia tshimpitshimpi, dikengeshibua, ne lutatu lua makuta. Patu malu a nunku enzeka, batangidi ba tusumbu tua buambi batu pabuipi bua kuambuluisha bana betu. Tshilejilu, padi tshipupu tshidituta, batu babikila mêku onso a mu tusumbu tuabu bua kumanya bidibu nabi dijinga bu mudi: manga, biakudia, mâyi, muaba wa kulala, anyi bilamba. Padibu babimanya, batu babakebelabi. Batu bayukila kabidi ne komite wa mudimu wa tshisumbu tshiabu bua kumanya mudibu mua kuambuluisha bana betu ba mu tusumbu tuabu badi ne ntatu ya pa buayi. Kakuyi mpata, bena mu kasumbu kenu nebakuambuluishe bikole padiku tshipupu anyi padi lutatu lukukuata mu tshimpitshimpi.

15. Ntshinyi tshidi batendeledi bonso ba Yehowa benza?

¹⁵ Anu mutudi bamanye, Yehowa udi ne batendeledi ba bungi mu diulu ne pa buloba. Mu diulu mudi banjelu ba lulamatu miliyare ne miliyare. Pa buloba udi ne batendeledi bapite pa miliyo 9, ne badi benda anu bavula. (Zek. 8:23; Buak. 5:11) Batendeledi bonso ba Yehowa, mu diulu ne pa buloba, badi benza ne muabu muonso bua kumanyisha bantu ba bungi menemene lumu luimpe lua Bukalenge bua Nzambi. (Buak. 14:6, 7) Tuetu bonso tudi basue bua tusumbu tuetu tua buambi tutuambuluishe bikole menemene bua kutumbisha Yehowa ne muoyo mujima.​—Mis. 111:1.