Labib pena so segon. Apart Labib pena okenn lot liv relizie ki’nn inflians krwayans bann dimounn sa kantite-la ek lor enn long peryod letan koumsa. Me dan enn lot kote, zame pa finn fer otan kritik ek otan resers lor enn lot liv kouma inn fer lor Labib.

Par exanp, sertin spesialis Labib panse ki mesaz dan bann Labib ki ena zordi pa parey kouma seki ti ena dan bann text orizinal. Enn profeser larelizion dir: “Nou pa sir ki nou’nn tradir mesaz ki ena dan text orizinal dan enn fason exakt. Bann kopi ki nou ena zot ranpli ar erer ek inn ekrir laplipar ladan plizir siek apre bann orizinal. Li kler ki ena boukou diferans.”

Lezot, akoz zot krwayans, panse ki Labib pa exakt. Anou pran lexanp Faizal. So fami pa Kretien ek zot inn ansegn li ki Labib se enn liv sakre me ki bann dimounn inn sanz so mesaz. Faizal dir: “Akoz sa, mo ti mefian kan bann dimounn ti rod koz Labib avek mwa.” Ek li azoute: “Apre tou, zot pena Labib orizinal. Labib inn sanze!”

Eski li inportan ki nou kone si Labib inn sanze ouswa non? Reflesi lor la: Labib koz lor bann promes ankourazan pou lavenir. Me eski ou pou ena konfians dan sa bann promes-la si ou pa kone si ena zot dan text orizinal? (Romin 15:4) Si bann Labib ki nou ena zordi zot ti zis bann kopi ranpli ar erer, eski ou ti pou servi bann prinsip Labib pou pran bann desizion inportan konsernan ou travay, ou fami ouswa fason ki ou ador Bondie?

Mem si bann text orizinal inn disparet, ena ankor plizir milye vie maniskri Labib ki nou kapav verifie. Me kouma sa bann maniskri-la inn kontign existe malgre bann obstak kouma dekonpozision, lopozision ek bann tantativ pou sanz mesaz ki ena ladan? Kouma sa bann maniskri-la kapav ed ou ena konfians ki mesaz dan bann Labib ki nou ena zordi li parey kouma dan orizinal? Anou get repons sa bann kestion-la dan bann prosin lartik.

OBSTAK: O-koumansman ti ekrir ek kopie Labib lor papiris ek parsemin.a (2 Timote 4:13, NW.) Me sa bann materyo-la ti kapav anpes Labib kontign existe. Kouma?

Papiris fasil desire ek perdi so kouler. Li osi vinn frazil bien vit. Richard Parkinson ek Stephen Quirke, bann serser dan l’Égypte, dir ki “avek letan enn fey [papiris] kapav dekonpoze ek vinn lapay ek lapousier. Enn roulo ki’nn prezerve kapav mwazi ouswa pouri akoz limidite. Ena osi bann insek ek bann ti zanimo kouma lera ki kapav ronz li. Si’nn gard li anba later, se sirtou bann fourmi blan ki kapav manz li.” Sertin papiris ti koumans dekonpoze bien vit apre ki’nn dekouver zot, parski ti les zot dan tro boukou lalimier ouswa limidite.

Parsemin pli dirab ki papiris. Me li osi li deteryore si pa tret li bien, si fer extra so, ek si ena boukou limidite ouswa lalimier.b Anplis, ena bann insek ki atak li. Akoz sa, enn liv referans dir ki li bien rar ki bann vie dokiman kontign existe. Alor, si Labib ti’nn dekonpoze, mesaz ki ena ladan ti pou’nn fini disparet.

KOUMA LABIB INN KONTIGN EXISTE: Dapre lalwa ki Bondie ti donn bann Zwif, sak lerwa ti bizin “ekrir pou limem dan enn liv enn kopi sa Lalwa-la,” setadir sink premie liv Labib. (Deteronom 17:18) Anplis, ti ena bann kopis profesionel ki ti kopie bann maniskri. Dan premie siek Nou Lepok, zot ti’nn fer telman boukou maniskri ki ti kapav trouv bann kopi Lekritir dan bann sinagog inpe partou dan Izrael, ek mem dan Masedwann ki bien lwin! (Lik 4:16, 17; Zistwar Bann Apot 17:11) Me kouma sertin vie maniskri inn kontign existe ziska zordi?

Philip W. Comfort, enn spesialis Nouvo Testaman, dir: “Pou prezerv bann roulo Lekritir, bann Zwif ti ramas zot dan bann gro po an later.” Li kler ki bann Kretien inn kontign swiv mem metod. Akoz sa, inn dekouver sertin bann premie maniskri Labib dan bann gro po an later ek osi dan bann ti lasam kot fer nwar, dan bann lakav, ek dan bann rezion bien-bien sek.

REZILTA: Zordi ena plizir milye bout maniskri Labib ki ankor existe ek sertin ladan ena plis ki 2,000 an. Zis Labib ki ena otan maniskri ki existe depi sa kantite letan-la.

OBSTAK: Boukou sef politik ek relizie ti ena bann lobzektif kontrer ar mesaz ki ena dan Labib. Souvan, zot ti servi zot lotorite pou anpes bann dimounn posed, prodir ouswa tradir Labib. Anou get de lexanp:

• Ver lane 167 Avan Nou Lepok: Lerwa Antiochus Épiphane ki ti rod inpoz larelizion Grek lor bann Zwif, ti donn lord pou detrir tou bann kopi Lekritir Ebraik. Istorien Heinrich Graetz dir ki sak fwa ki bann reprezantan lerwa “ti trouv bann roulo Lalwa, zot ti desir ek bril sa bann roulo-la ek si zot ti atrap enn kikenn pe lir sa bann roulo-la pou gagn kouraz ek rekonfor, zot ti touy li.”

• Ant 5^em ek 10^em Siek Nou Lepok: Sertin dirizan Katolik pa ti kontan ditou ki bann manb legliz pres seki Labib ansegne olie ki zot ansegn bann doktrinn Katolik. Alor, si enn kikenn ti posed lezot liv Labib apart bann Psom an Latin, zot ti konsider li kouma enn eretik. Pou rod bann eretik, enn legliz ti mem donn lord de-trwa zom pou “regilierman fouy afon tou bann lakaz ek lasam souterin kot kitfwa zot panse ena bann dimounn ki posed Labib . . . Ti bizin detrir tou lakaz kot ena enn eretik.”

Si bann lennmi ti reisi detrir Labib, mesaz ki ena ladan ti pou’nn fini disparet.

KOUMA LABIB INN KONTIGN EXISTE: Lerwa Antiochus ti donn lord pou detrir bann kopi Lekritir sirtou dan Izrael. Me ti ena bann kominote Zwif dan plizir lezot pei. Dapre sertin spesialis Labib, dan premie siek Nou Lepok, plis ki 60 poursan bann Zwif ti pe viv andeor Izrael. Sa bann Zwif-la ti gard bann kopi Lekritir dan zot sinagog, ek se sa bann mem kopi-la ki bann zenerasion fitir ek osi bann Kretien ti servi.​—Zistwar Bann Apot 15:21.

Malgre bann persekision ant 5^em ek 10^em siek Nou Lepok, sertin dimounn ki ti bien kontan Labib ti kontign tradir ek kopie bann Lekritir. Ver lane 1450 Nou Lepok, avan mem invant lapres, kitfwa sertin parti Labib ti disponib dan omwin 33 lang! Apre sa, inn koumans tradir ek prodir Labib kouma zame pa finn fer avan.

REZILTA: Malgre lopozision bann lerwa bien pwisan ek bann sef relizie ki ti dan lerer, Labib se liv ki’nn plis distribie dan lemond ek ki’nn plis tradir dan listwar. Li finn ena enn gran linflians lor lalwa ek lang sertin pei ek osi lor lavi plizir milyon dimounn.

OBSTAK: Dekonpozision ek lopozision pa’nn reisi detrir Labib. Me, sertin kopis ek tradikter inn esey sanz so mesaz. Parfwa zot inn rod adapte Labib ar zot bann doktrinn olie ki zot adapte zot bann doktrinn ar Labib. Anou get de-trwa lexanp:

• Plas kot ador Bondie: Ant katriem ek deziem siek Avan Nou Lepok, bann ekrivin Pantatek Samaritin ti azout sa bann mo-la zis apre Exod 20:17: “dan Aargaareezem. Ek laba to pou ranz enn lotel.” Kan zot ti fer sa, bann Samaritin ti panse ki zot pou kapav fer bann Lekritir apiy zot lide pou ranz enn tanp lor “Aargaareezem,” setadir Montagn Gerizim.

• Doktrinn Trinite: Mwins ki 300 an apre ki’nn ekrir Labib an-antie, enn ekrivin ki ti enn partizan Trinite ti azout sa bann mo-la dan 1 Zan 5:7: “dan lesiel, Papa-la, Laparol, ek Sin Espri: ek sa trwa-la zot enn sel.” Me pa ti ena sa bann mo-la dan text orizinal. Bruce Metzger, enn spesialis Labib, dir ki ‘apartir siziem siek, deplizanpli ti trouv sa bann mo-la dan bann maniskri ansien Latin ek dan la Vulgate.’

• Nom Bondie: Sertin tradikter Labib inn desid pou tir nom Bondie dan bann Lekritir, ek pou apiy zot desizion zot fer referans ar enn siperstision Zwif. Zot inn ranplas nom Bondie par bann tit kouma “Bondie” ouswa “Segner.” Me dan Labib pa servi sa bann tit-la zis pou nou Kreater, me osi pou bann zom, bann kitsoz ki bann dimounn adore, ek mem pou Lediab.​—Zan 10:34, 35; 1 Korintien 8:5, 6; 2 Korintien 4:4.a

KOUMA LABIB INN KONTIGN EXISTE: Sertin kopis Labib ti neglizan ouswa malonet, me laplipar ti bien konpetan ek ti fer atansion ar bann pli tipti detay. Par exanp, ant siziem ek diziem siek Nou Lepok, bann Masoret ti kopie bann Lekritir Ebraik ek apel sa, text Masoretik. Zot ti kont bann mo ek bann alfabet pou verifie ki zot pa’nn les okenn erer. Kan zot ti panse ena bann erer dan text ar ki zot ti pe fer referans, zot ti not sa dan bann lamarz. Bann Masoret ti refiz fer bann sanzman dan Labib. Pou zot, parey kouma Profeser Moshe Goshen-Gottstein ti ekrir, “se pli pir ofans ki zot ti kapav komet.”

Gras-a sa kantite maniskri ki ankor existe la, bann spesialis Labib kapav trouve kot sa ena erer dan bann Labib ki nou ena zordi. Par exanp, pandan plizir siek bann sef relizie ti ansegne ki zot tradiksion Labib an Latin ti exakt avek text orizinal. Pourtan, zot inn azout bann mo ki pa ti ena dan 1 Zan 5:7, parey kouma inn mansione avan. Mem dan plizir version Labib an Franse kouma par exanp Bible de Crampon, 1905 ti ena sa erer-la! Me ki ti ena dan lezot maniskri ki’nn dekouver apre? Bruce Metzger ekrir: “Apart an Latin, pena sa bann mo-la [dan 1 Zan 5:7] dan bann vie maniskri (Siriak, Koptik, Armenien, Etiopik, Arabik, Slavonik).” Akoz sa, bann tradikter inn retir sa bann mo-la dan bann edision revize Bible de Crampon ek dan lezot Labib.

Eski bann pli vie maniskri prouve ki mesaz Labib pa’nn sanze? An 1947, ti dekouver bann Roulo Lamer Mort. Anfin! Bann spesialis Labib ti kapav konpar text Masoretik ar bann roulo Lekritir ki ti’nn ekrir plis ki mil an avan. Enn manb lekip edision bann Roulo Lamer Mort ti dir ki enn sel roulo ase “pou prouve kouma bann kopis Zwif inn pran tou prekosion pou transmet avek fidelite mesaz Labib lor enn peryod plis ki mil an.”

Dan Libreri Chester Beatty dan Dublin, Irlande, ena enn koleksion papiris kot ena preske tou liv bann Lekritir Grek Kretien. Dan sa koleksion-la ena bann maniskri ki existe depi deziem siek Nou Lepok, setadir anviron 100 an apre ki’nn konplet Labib. The Anchor Bible Dictionary dir ki mem si sa bann papiris-la donn enn kantite nouvo linformasion lor bann text, zot montre osi ki mesaz Labib pa’nn sanze.

REZILTA: Ena enn kantite maniskri ek zot existe depi bien lontan. Olie ki zot inn sanz mesaz Labib, sa bann maniskri-la inn ede pou amelior tradiksion bann Labib ki nou ena zordi. Sir Frederic Kenyon, enn spesialis Labib, ti ekrir konsernan bann Lekritir Grek Kretien: “Pena enn lot vie liv ki ena enn kantite prev ki existe depi bien lontan koumsa. Ninport ki spesialis Labib ki pena prezize pou dakor ki, an zeneral, text ki nou ena zordi pa’nn sanze.” Konsernan bann Lekritir Ebraik, William Henry Green, enn lot spesialis Labib dir: “Nou kapav dir san okenn dout ki zame pa finn transmet mesaz enn vie liv dan enn fason exakt koumsa.”

Zordi Labib ankor existe, ek ou kapav gagn li ek lir li. Si ou swazir enn bon tradiksion, ou kapav sir ki ou pe lir mem mesaz ki dan bann text orizinal.a Me kifer Labib inn kontign existe dan enn fason extraordiner malgre bann obstak kouma dekonpozision, enn gran lopozision, ek bann tantativ pou sanz so mesaz? Kifer Labib li enn liv bien spesial?

Boukou dimounn ki etidie Labib tir mem konklizion ki lapot Pol: “Tou seki dan Lekritir, samem Parol Bondie.” (2 Timote 3:16) Zot krwar ki Labib inn kontign existe parski zis Labib ki Parol Bondie ek se Bondie ki’nn prezerv li ziska zordi. Faizal, ki nou ti mansione avan, ti desid pou fer so prop resers ek li’nn etidie Labib. Seki li ti aprann ti etonn li. Li pa’nn tarde pou dekouver ki dan Labib pena laplipar doktrinn ki bann relizion swadizan Kretien ansegne. Anplis, li ti trouve ki dan Labib Bondie ena enn proze pou later ek sa ti bien tous li.

Faizal dir: “Asterla mo sir ki Labib ki mo ena li enn kado Bondie. Apre tou si Bondie inn kree liniver, eski li pena kapasite pou donn nou enn liv ek prezerv li pou nou? Si nou dir lekontrer se koumadir nou pe met bann limit ar pouvwar Bondie alor ki Limem Tou Pwisan! Ek ki mo ete mwa pou met enn limit ar pouvwar Bondie?”​—Izai 40:8.