DEUTERONOMIO
1 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Moisés xíʼin na̱ ñuu Israel tá ndóokana chí Jordán, chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí, chí nu̱ú xítondaa Suf, ma̱ʼñú Parán, Tófel, Labán, Hazerot xíʼin Dizahab. 2 Tá iinna kúni̱na keena chí Horeb ta ku̱ʼu̱nna chí Cadés-Barnea, 11 ki̱vi̱ kúú ña̱ kakana tá ná ku̱ʼu̱nna chí yichi̱ ña̱ yáʼa chí yuku̱ Seír. 3 Yo̱o̱ 11 ña̱ ku̱i̱ya̱ 40, ki̱vi̱ nu̱ú tí yo̱o̱ yóʼo, ta̱ Moisés ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ israelita xa̱ʼa̱ ndiʼi chiñu ña̱ xa̱ʼnda Jehová. 4 Ña̱yóʼo ku̱uña tá ku̱chiñura sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra ta̱ Sehón, ta̱ rey ta̱ xi̱xaʼndachíñu nu̱ú na̱ amorreo, ta̱ ni̱xi̱yo chí Hesbón, ta saátu tá ku̱chiñura sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra ta̱ Og, ta̱ rey ñuu Basán, ta̱ ni̱xi̱yo chí Astarot ña̱ xi̱ndikaa̱ chí Edréi. 5 Ta ta̱ Moisés ki̱xáʼara ndákanira xa̱ʼa̱ ley nu̱ú na̱ ñuu Israel chí Jordán, nu̱ú ñuʼú ña̱ Moab. Ta ka̱chira:
6 “Jehová Ndióxi̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinyó chí Horeb: ‘Ndóʼó xa̱a̱ ku̱a̱ʼání tiempo ndóondó yuku̱ yóʼo. 7 Ixatu̱ʼvandó miíndó ta kúáʼanndó chí yuku̱ nu̱ú ndóo na̱ amorreo, ñuu ña̱ íyo yatin kán, tá kúú ña̱ Arabá, chí yuku̱, chí Sefelá, chí Négueb, chí yuʼú tá mar, nu̱ú ñuʼú na̱ cananeo ta saátu chí xi̱kí ña̱ Líbano, ta xa̱a̱ndó nda̱a̱ nu̱ú ndíkaa̱ yu̱ta káʼnu tá Éufrates. 8 Táxii̱ ñuʼú yóʼo ndaʼa̱ndó. Ki̱ʼvindó nu̱úña ta ndakiʼinndóña, chi ña̱yóʼo kúú ñuʼú ña̱ ki̱ndoo yi̱ʼi̱ Jehová taxii̱ ndaʼa̱ na̱ yivándó, ta̱ Abrahán, ta̱ Isaac xíʼin ta̱ Jacob ta saátu ndaʼa̱ na̱ se̱ʼe na̱yóʼo’.
9 ”Ta tá ku̱u ña̱yóʼo, saá ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó: ‘Va̱ása kuchiñu iinlá miíi̱ ku̱ʼi̱n xíʼinndó. 10 Jehová Ndióxi̱ndó nda̱saku̱a̱ʼáníra ndóʼó, ta nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání kúú ki̱mi tí íyo chí ndiví saá ku̱a̱ʼání kúúndó. 11 Mií Jehová Ndióxi̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ku̱a̱ʼáka ná ndasara ndóʼó* ta ná taxira ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó. 12 Va̱ása kúndeíi̱ xíʼin ndiʼindó chi ku̱a̱ʼání kúúndó, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ña̱ʼa ña̱ ve̱ení saá íyondó. Va̱ása kuchiñu iinlá miíi̱ ndasaviíi̱ ku̱a̱chi ña̱ kúúmiíndó xíʼin táʼanndó. 13 Ti̱xin tribundó ndaka̱xinndó sava na̱ ta̱a na̱ ndíchiní, na̱ kíʼinní kuenta xíʼin ña̱ kéʼéna, na̱ xíni̱ní ta yi̱ʼi̱ taxii̱ chiñu ndaʼa̱na ña̱ kuniʼina yichi̱ nu̱úndó’. 14 Ta ndóʼó ni̱ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n: ‘Ña̱ va̱ʼava kúú ña̱ káʼún xíʼinndi̱ keʼéndi̱’. 15 Tasaá ta̱xii̱ chiñu ndaʼa̱ na̱ ta̱a na̱ ndíchiní na̱ xíni̱ní ña̱ va̱ʼa kuniʼina yichi̱ nu̱úndó, ni̱xi̱yo na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú iin mil na̱ yiví, nu̱ú iin ciento na̱ yiví, nu̱ú u̱vi̱ xiko u̱xu̱ na̱ yiví, nu̱ú u̱xu̱ na̱ yiví, ta saátu ni̱xi̱yo na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱ tribundó.
16 ”Tasaá xa̱ʼndai̱ chiñu yóʼo nu̱ú na̱ juez: ‘Tá ná kixi iin na̱ táʼanndó xíʼin iin ku̱a̱chi nu̱úndó, xíniñúʼu nda̱kúní ndatiinndó ku̱a̱chi ña̱ kúúmií iin ta̱a xíʼin ñanira, á xíʼin na̱ ke̱e inka ñuu ta ki̱xaa̱na íyona xíʼinndó. 17 Va̱ása ndaka̱xinndó na̱ yiví na̱ ndatiinndó ku̱a̱chi xíʼin. Ni kúúna na̱ ndáyáʼvi á na̱ va̱ása ndáyáʼvi, inkáchi xíniñúʼu kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱nna. Va̱ása taxindó sayíʼvi nda̱a̱ ni iinna ndóʼó, saáchi Ndióxi̱va kúú ta̱ ndátiin ku̱a̱chi. Ta tá ni̱xa̱a̱na xíʼin iin ku̱a̱chi ña̱ yo̱ʼvi̱ní* nu̱úndó, xíniñúʼu kixindó xíʼinña nu̱úi̱ ta yi̱ʼi̱ kuniso̱ʼovai̱ ña̱ ka̱ʼa̱nndó’. 18 Saá kúú ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó ndáaña xíniñúʼu keʼéndó.
19 ”Tasaá ke̱eyó chí Horeb ta ni̱ya̱ʼayó nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ káʼnuní ña̱ i̱yoní káa, ña̱ xi̱nindó tá ni̱ya̱ʼayó ku̱a̱ʼa̱nyó chí yuku̱ nu̱ú ndóo na̱ amorreo, ta ke̱ʼéyó ña̱yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱yó xíʼinyó. Ta saáví ni̱xa̱a̱yó chí Cadés-Barnea. 20 Tasaá ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó: ‘Xa̱a̱ ki̱xaa̱vandó yuku̱ nu̱ú ndóo na̱ amorreo, ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱yó taxira ndaʼa̱yó. 21 Jehová Ndióxi̱ndó nda̱taxira ñuʼú yóʼo ndaʼa̱ndó. Ña̱kán kúáʼanndó ta ndakiʼinndóña, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinndó, ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. Va̱ása yi̱ʼvíndó’.
22 ”Soo ndiʼindó ku̱yatinndó nu̱úi̱ ta ni̱ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼi̱n: ‘Ná chindaʼáyó na̱ ta̱a na̱ ku̱ʼu̱n nu̱úyó ña̱ va̱ʼa kotona̱nína* ñuʼú kán, tasaá ndikóna ta ka̱ʼa̱nna xíʼinyó ndáa yichi̱ ku̱ʼu̱nyó ta ndáa ki̱ʼva íyo ñuu ña̱ ndani̱ʼíyó kán’. 23 Ta va̱ʼava ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó, ña̱kán nda̱kaxii̱n 12 na̱ ta̱a, iinna ti̱xin iin tá iin tribu. 24 Tasaá nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí yuku̱. Ta ni̱xa̱a̱na nda̱a̱ yoso̱ ña̱ Escol ta xi̱tona̱nína ñuʼú kán. 25 Ki̱ʼinna ku̱i̱ʼi ña̱ íyo kán ta ndi̱kóna ta ka̱china: ‘Va̱ʼaní ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱yó ndaʼa̱yó’. 26 Soo ndóʼó va̱ása níxiinndó ku̱ʼu̱nndó ta i̱xaso̱ʼondó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó. 27 Ta xi̱kaʼa̱nkúáchiníndó* chí yéʼé veʼe válíndó ta xi̱kachindó: ‘Sáa̱ní-ini Jehová xínira miíyó, xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ ta̱vára miíyó ti̱xin ñuu Egipto ña̱ va̱ʼa ndataxira miíyó ndaʼa̱ na̱ amorreo ta sandíʼi-xa̱ʼa̱na miíyó. 28 Va̱ása xíni̱víyó ndáa míí kúú nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nyó. Na̱ táʼanyó sa̱yíʼvína miíyó tá níka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼinyó: “Na̱ yiví kán ndakúníkana nu̱úyó ta súkunnína, ta saátu náʼnuní ñuuna ta súkunní nama̱ ña̱ íyo sa̱táña. Kán xi̱nindi̱ na̱ se̱ʼe na̱ anaquim”’.
29 ”Ña̱kán ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó: ‘Va̱ása yi̱ʼvíndó kunindóna. 30 Jehová Ndióxi̱ndó ku̱ʼu̱nra chí nu̱úndó ta kanitáʼanra xa̱ʼa̱ndó, nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱nindó ke̱ʼéra chí Egipto. 31 Ta nu̱ú ñuʼú yi̱chí xi̱nindó ña̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱a xíʼin se̱ʼera saá ke̱ʼé Jehová Ndióxi̱ndó xíʼinndó, ña̱ xi̱niʼira ndóʼó ki̱xaa̱ndó xíʼinra nda̱a̱ yóʼo’. 32 Soo ni xi̱nindó ndiʼi ña̱yóʼo, va̱ása níkandíxandó Jehová Ndióxi̱ndó, 33 ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱núu ni̱xa̱ʼa̱n nu̱úndó ta xi̱nandukúra iin nu̱ú kivi kundoondó. Tá ñuú xi̱niñúʼura iin ñuʼu̱ ña̱ va̱ʼa kuniʼira yichi̱ nu̱úndó, ta tá káʼñu xi̱niñúʼura iin vi̱kó ña̱ va̱ʼa kuniʼira yichi̱ nu̱úndó tasaá kunda̱a̱-inindó ndáa míí ku̱ʼu̱nndó.
34 ”Xi̱niso̱ʼova Jehová ndiʼi ña̱ xi̱kaʼa̱nndó ta ni̱sa̱a̱níra ta chi̱naʼára* ña̱yóʼo: 35 ‘Nda̱a̱ ni iin na̱ yiví na̱ ndi̱va̱ʼaní-ini yóʼo va̱ása kunina ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n taxii̱ ndaʼa̱ na̱ yivána, 36 soo ta̱ Caleb se̱ʼe ta̱ Jefuné kunivaraña. Ndaʼa̱ ta̱yóʼo xíʼin na̱ se̱ʼera taxii̱ ñuʼú ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱ú, saáchi xi̱ndiku̱nra yi̱ʼi̱ Jehová xíʼin ndiʼi níma̱ra. 37 (Ta ku̱a̱chi ndóʼó, nda̱a̱ xíʼin yi̱ʼi̱ ni̱sa̱a̱ Jehová ta ka̱chira: “Ni yóʼó va̱ása ki̱ʼvi nu̱ú ñuʼú kán. 38 Ta̱ Josué se̱ʼe ta̱ Nun, ta̱ káchíñu nu̱ún* kúú ta̱ ki̱ʼvi nu̱ú ñuʼú kán. Ndasandakú-inira* saáchi ta̱yóʼo kúú ta̱ chindeétáʼan xíʼin na̱ ñuu Israel ña̱ ndakiʼinna ñuʼú kán”). 39 Ta na̱ va̱lí na̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ ña̱ ndakiʼinnana ku̱ʼu̱n xíʼinna, ta saátu na̱ va̱lí se̱ʼendó na̱ va̱ása kúnda̱a̱-ini ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ni ña̱ va̱ása va̱ʼa, na̱yóʼo kúú na̱ ki̱ʼvi nu̱ú ñuʼú kán ta na̱yóʼo kúú na̱ taxii̱ña ndaʼa̱. 40 Soo ndóʼó ndikóndó chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ta kúáʼanndó chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí mar Rojo’.
41 ”Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼi̱n: ‘Ni̱ki̱ʼvindi̱ ku̱a̱chi nu̱ú Jehová. Ku̱ʼu̱nvandi̱ kanitáʼanndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱yó xíʼinyó’. Tasaá i̱xatu̱ʼvandó miíndó ña̱ ku̱ʼu̱nndó kanitáʼanndó ta nda̱kanixi̱níndó ña̱ va̱ása yo̱ʼvi̱ví ndaandó yuku̱ kán. 42 Soo Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: ‘Ña̱yóʼo ka̱ʼún xíʼinna: “Va̱ása ku̱ʼu̱nndó kanitáʼanndó saáchi va̱ása koi̱ xíʼinndó. Tá ná ku̱ʼu̱nndó kuchiñuva na̱kán xíʼinndó”’. 43 Tasaá ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó soo va̱ása níxiniso̱ʼondó yi̱ʼi̱. Nu̱úka ña̱ keʼéndó ña̱yóʼo, i̱xaso̱ʼondó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ta nda̱andó yuku̱ kán. 44 Tasaá na̱ amorreo na̱ xi̱ndoo yuku̱ kán ke̱ena ta ni̱xa̱a̱na nda̱kutáʼanna xíʼinndó ta ta̱xínna ndóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí ñu̱ñú, ta̱xinna ndóʼó chí Seír iinsaá nda̱a̱ Hormá. 45 Tasaá xákundó ndi̱kóndó nu̱ú Jehová, soo va̱ása níxiniso̱ʼo Jehová ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó. 46 Ña̱kán naʼání xi̱ndoondó chí Cadés.
2 ”Tándi̱ʼi, nda̱ndikóyó ta nda̱kiʼinyó ku̱a̱ʼa̱nyó chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí, yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí mar Rojo, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n, ta ku̱a̱ʼání ki̱vi̱ ni̱xi̱kayó xa̱ʼa̱ yuku̱ ña̱ Seír. 2 Tándi̱ʼi, ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n: 3 ‘Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání tiempo xíkandó xa̱ʼa̱ yuku̱ yóʼo. Vitin kúáʼanndó chí táʼví norte. 4 Ta ka̱ʼún ña̱yóʼo xíʼin na̱ ñuu: “Ya̱ʼandó yuʼú ñuʼú na̱ ñanindó na̱ se̱ʼe ta̱ Esaú, na̱ ndóo chí Seír. Na̱kán yi̱ʼvína kunina ndóʼó soo xíniñúʼu kiʼinníndó kuenta. 5 Va̱ása kanitáʼanndó xíʼinna* saáchi va̱ása taxii̱ ni loʼo ñuʼúna ndaʼa̱ndó, ni iin táʼví loʼo nu̱ú kunúu xa̱ʼa̱ndó va̱ása ndakiʼinndó, saáchi ndaʼa̱ ta̱ Esaú ta̱xii̱ yuku̱ Seír ña̱ kooña ñuʼúra. 6 Ndóʼó xíniñúʼu satándó* ña̱ kuxundó nu̱úna ta xíniñúʼu chaʼvindó ti̱kui̱í tá koʼondó. 7 Saáchi Jehová Ndióxi̱ndó ta̱xira bendición ndaʼa̱ndó tasaá vií kana ndiʼi ña̱ kéʼéndó. Ta̱yóʼo kíʼinníra kuenta xíʼinndó ña̱ ñúʼundó ñuʼú yi̱chí yóʼo. Ti̱xin 40 ku̱i̱ya̱ yóʼo, Jehová Ndióxi̱ndó íyora xíʼinndó ta kǒo ña̱ kúma̱ní nu̱úndó”’. 8 Ña̱kán ni̱ya̱ʼayó yatin nu̱ú ndóo na̱ táʼanyó na̱ se̱ʼe ta̱ Esaú na̱ ndóo chí Seír, ta va̱ása níkuyatinyó yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Arabá ni ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Elat ta ni ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Ezión-Guéber.
”Tándi̱ʼi, na̱samayó yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nyó ta nda̱kiʼinyó ku̱a̱ʼa̱nyó chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Moab. 9 Ta Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: ‘Va̱ása kanitáʼanndó xíʼin na̱ ñuu Moab chi va̱ása taxii̱ ñuʼúna ndaʼa̱ndó, saáchi ndaʼa̱ na̱ se̱ʼe ta̱ Lot ta̱xii̱ ñuʼú ña̱ Ar. 10 (Kán xi̱ndoo na̱ emim, ndakúní ni̱xi̱yona ta ku̱a̱ʼání ni̱xi̱yona ta saátu súkunní ni̱xi̱yona nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo na̱ anaquim. 11 Na̱ refaím xi̱naʼa̱na nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱naʼa̱ na̱ anaquim, ta emim xi̱kaʼa̱n na̱ moabita xíʼinna. 12 Tá kúma̱ní kuu ña̱yóʼo, na̱ horeo kúú na̱ xi̱ndoo chí Seír soo na̱ se̱ʼe ta̱ Esaú sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱nana ta nda̱kiʼinna ñuʼú kán, táki̱ʼva keʼé na̱ israelita xíʼin ñuʼú ña̱ taxi Jehová ndaʼa̱na). 13 Ta vitin kúáʼanndó ta ya̱ʼandó yoso̱ ña̱ Zered’. Ña̱kán ni̱ya̱ʼayó yoso̱ ña̱ Zered. 14 Ta 38 ku̱i̱ya̱ví ni̱xi̱kayó tá ke̱eyó chí Cadés-Barnea ta ni̱xa̱a̱yó nda̱a̱ yoso̱ ña̱ Zered nda̱a̱ tá ni̱xi̱ʼi̱ ndiʼi na̱ ta̱a na̱ xi̱xika nu̱ú ku̱a̱chi na̱ xi̱ndoo tiempo saá, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová. 15 Ta Jehová ni̱xi̱yora contra xíʼinna nda̱a̱ tá sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱rana, ta kǒo nda̱a̱ ni iinna níkindo̱o.
16 ”Ta tá ni̱xi̱ʼi̱ ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ni̱xi̱ka nu̱ú ku̱a̱chi, 17 Jehová ndi̱ku̱n ni̱ka̱ʼa̱n tukura xíʼi̱n: 18 ‘Vitin ya̱ʼandó nu̱ú ñuʼú na̱ Moab ña̱ kúú Ar. 19 Tá xa̱a̱ ku̱yatinndó nu̱ú na̱ ammonita, va̱ása keʼéndóna ta va̱ása kanitáʼanndó xíʼinna. Saáchi ni loʼo ñuʼú na̱ ammonita va̱ása taxii̱ ndaʼa̱ndó chi ndaʼa̱ na̱ se̱ʼe ta̱ Lot kúú ña̱ ta̱xii̱ ñuʼú yóʼo. 20 Ñuʼú yóʼo xi̱kuuña ñuʼú na̱ refaím. (Na̱ refaím xi̱ndoona kán, ta zamzumim xi̱kaʼa̱n na̱ ammonita xíʼinna. 21 Ndakúní ni̱xi̱yona ta ku̱a̱ʼání xi̱kuuna ta saátu súkunní ni̱xi̱yona nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo na̱ anaquim, soo Jehová sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱yóʼo nu̱ú na̱ ammonita ta ta̱vánana nu̱ú ñuʼú kán ta nda̱kiʼinna ñuʼúna. 22 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼéra xa̱ʼa̱ na̱ se̱ʼe ta̱ Esaú na̱ ndóo chí Seír, tá sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ horeo nu̱ú na̱kán ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna ñuʼúna ta kundoona nu̱úña nda̱a̱ tiempo vitin. 23 Iníí chí Gaza ni̱xi̱yo ñuu na̱ avim, soo na̱ caftorim na̱ ke̱e chí Caftor,* sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱nana ta xi̱kundoona ñuuna).
24 ”’Ixatu̱ʼvandó miíndó ta kúáʼanndó chí yoso̱ ña̱ Arnón. Saáchi ndataxii̱ ta̱ Sehón ta̱ amorreo ndaʼa̱ndó, ta̱ kúú rey ñuu Hesbón. Ña̱kán, kixáʼandó ndakiʼinndó ñuʼúra ta kanitáʼanndó xíʼinra. 25 Vitin kixáʼíi̱ sayíʼvii̱ ndiʼi na̱ yiví na̱ ná kuniso̱ʼo xa̱ʼa̱ndó, na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo. Na̱kán ndeéní ndi̱ʼi-inina ta nda̱a̱ kisina xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní yi̱ʼvína kunina ndóʼó’.
26 ”Tasaá tá ndóoyó chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Quedemot, chi̱ndaʼíi̱ na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n tu̱ʼun va̱ʼa yóʼo xíʼin ta̱ rey ñuu Sehón ta̱ ni̱xi̱yo chí Hesbón: 27 ‘Taxi ná ya̱ʼandi̱ nu̱ú ñuʼún. Iin kuití yichi̱ ku̱ʼu̱nndi̱, va̱ása ku̱ʼu̱nndi̱ ni chí ndaʼa̱ kúaʼa ta ni chí ndaʼa̱ yitin. 28 Kuxundi̱ ña̱ xi̱íko* kuitíndó nu̱úndi̱ ta koʼondi̱ ti̱kui̱í tá xi̱íko kuitíndó nu̱úndi̱, taxi kuití ná ya̱ʼavandi̱, 29 nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé na̱ se̱ʼe ta̱ Esaú xíʼinndi̱, na̱ ndóo chí Seír ta saátu nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé na̱ moabita na̱ ndóo chí Ar xíʼinndi̱, nda̱a̱ ná ya̱ʼandi̱ yu̱ta Jordán ta ki̱ʼvindi̱ nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndi̱ ndaʼa̱ndi̱’. 30 Soo ta̱ Sehón ta̱ rey ñuu Hesbón va̱ása nítaxira ya̱ʼayó, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó ta̱xira ña̱ ndu̱ndeé níma̱ra ña̱ va̱ʼa ndataxirara ndaʼa̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva xítondó vitin.
31 ”Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n: ‘Xa̱a̱ ki̱xáʼíi̱ ndátaxii̱ ta̱ Sehón ndaʼa̱ndó ta saátu ñuʼúra. Xa̱a̱ kivi kixáʼandó ndakiʼinndó ñuʼúra’. 32 Tá ki̱ta ta̱ Sehón xíʼin ndiʼi na̱ ñuura ña̱ kanitáʼanna xíʼinyó chí Jáhaz, 33 Jehová Ndióxi̱yó nda̱taxirara ndaʼa̱yó, ña̱kán ku̱chiñuyó ka̱nitáʼanyó xíʼinra, xíʼin se̱ʼera ta saátu xíʼin ndiʼi na̱ ñuura. 34 Tiempo saá ni̱ki̱ʼviyó ñuuna ta sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱yó na̱ ta̱a, ná ñaʼá xíʼin na̱ va̱lí. Nda̱a̱ ni iinna va̱ása nísandákooyó. 35 Iinlá kití sa̱na̱na ki̱ndooyó xíʼin, ta saátu ña̱ʼa ña̱ nda̱kiʼinyó ñuuna. 36 Kǒo nda̱a̱ ni iin ñuu nísandákooyó, chi nda̱kiʼinyó Aroer ña̱ ndíkaa̱ yuʼú yoso̱ ña̱ Arnón (nda̱kiʼintuyó ñuu ña̱ ndíkaa̱ yoso̱ kán), tasaá ni̱xa̱a̱yó nda̱a̱ Galaad. Jehová Ndióxi̱yó nda̱taxira ndiʼi na̱kán ndaʼa̱yó. 37 Soo va̱ása níkuyatinndó nu̱ú ñuʼú na̱ ammonita, ni yuʼú yoso̱ ña̱ Jaboc, ni ñuu ña̱ ñúʼu chí yuku̱ kán xíʼin inkaka ñuu ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinyó va̱ása kuyatinyó nu̱ú.
3 ”Tasaá nda̱ndikóyó ta nda̱kiʼinyó ku̱a̱ʼa̱nyó chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Basán. Ta ta̱ Og, ta̱ xi̱kuu rey chí Basán ki̱tara xíʼin na̱ soldadora ña̱ va̱ʼa kanitáʼanra xíʼinyó chí Edréi. 2 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n: ‘Va̱ása yi̱ʼvíún kuniúnra chi ndataxii̱ra ndaʼún ta saátu ndiʼi na̱ soldadora xíʼin ñuʼúra. Táki̱ʼva ke̱ʼún xíʼin ta̱ Sehón, ta̱ xi̱kuu rey nu̱ú na̱ amorreo ta̱ ni̱xi̱yo chí Hesbón saátu keʼún xíʼin ta̱yóʼova’. 3 Ta Jehová Ndióxi̱yó nda̱taxira ta̱ rey Og ña̱ Basán ndaʼa̱yó xíʼin ndiʼi na̱ soldadora ta xa̱ʼníyó ndiʼina. 4 Tasaá nda̱kiʼinyó ndiʼi ñuuna. Kǒo nda̱a̱ ni iin ñuu nísandákooyó: nda̱kiʼinyó 60 ñuu, ndiʼi ñuu ña̱ ni̱xi̱yo chí Argob, ta saátu ndiʼi ñuu ña̱ ni̱xi̱yo chí nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ Og ta̱ rey ña̱ Basán. 5 Ndiʼi ñuuna ni̱xi̱yo nama̱ ña̱ súkunní sa̱táña, ni̱xi̱yo yéʼéña ta ni̱xi̱yo ña̱ʼa ña̱ chíndeétáʼan xíʼinña ña̱ kútu̱ kundasiña.* Ta saátu ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼání ñuu válí. 6 Soo sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱yó ndiʼiña, nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéyó xíʼin ta̱ rey Sehón ta̱ xi̱xaʼndachíñu chí Hesbón. Sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱yó ndiʼi ñuuna ta saátu sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱yó na̱ ta̱a, ná ñaʼá xíʼin na̱ va̱lí. 7 Ta ki̱ndooyó xíʼin ndiʼi kití sa̱na̱na ta saátu xíʼin ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ni̱xi̱yo ñuuna.
8 ”Tiempo saá nda̱kiʼinyó ñuʼú u̱vi̱ saá na̱ xi̱kuu rey nu̱ú na̱ amorreo, na̱ ni̱xi̱yo chí Jordán, nda̱kiʼinyó yoso̱ ña̱ Arnón iinsaá nda̱a̱ yuku̱ ña̱ Hermón 9 (na̱ sidonio xi̱kaʼa̱nna Sirión xíʼin yuku̱ kán, soo Senir xi̱kaʼa̱n na̱ amorreo xíʼinña), 10 nda̱kiʼinyó ndiʼi ñuu ña̱ ni̱xi̱yo yoso̱ ña̱ súkun, ndiʼi ña̱ ni̱xi̱yo chí Galaad xíʼin ña̱ ni̱xi̱yo chí Basán, ta saátu nda̱kiʼinyó Salecá xíʼin Edréi, nda̱kiʼintuyó ndiʼi ñuu ña̱ ni̱xi̱yo chí nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ Og, ta̱ rey ña̱ Basán. 11 Saáchi ta̱ Og, ta̱ rey ña̱ Basán xi̱kuu ta̱ so̱ndíʼi táʼan na̱ refaím. Xa̱túnra ku̱vaʼanú xíʼin ka̱a ta níndúʼukanú chí Rabá ñuu na̱ ammonita. Ki̱ʼva ku̱mí metro* káni̱ ni̱xi̱yonú ta ki̱ʼva u̱vi̱ metro* ndíka̱ ni̱xi̱yonú. 12 Tasaá ku̱chiñuyó nda̱kiʼinyó ñuʼú yóʼo, nda̱kiʼinyó ñuʼú ña̱ ni̱xi̱yo chí Aroer, ña̱ ni̱xi̱yo yoso̱ ña̱ Arnón, ta saátu iin ñáʼñu ñuʼú ña̱ ni̱xi̱yo chí yuku̱ ña̱ Galaad, ta nda̱taxii̱ ñuʼú ña̱ ni̱xi̱yo kán ndaʼa̱ na̱ rubenita xíʼin na̱ gadita. 13 Ta ndiʼi ñuʼú ña̱ ni̱xi̱yo chí Galaad xíʼin ña̱ ni̱xi̱yo chí Basán nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey Og, ta̱xii̱ña ndaʼa̱ iin táʼví na̱ tribu ta̱ Manasés. Ta ndiʼina xi̱kunda̱a̱-ini ña̱ ñuʼú na̱ refaím xi̱kuu ndiʼi ñuʼú ña̱ ni̱xi̱yo chí Argob, ña̱ xi̱ndiku̱nndaa chí Basán.
14 ”Ta̱ Jaír se̱ʼe ta̱ Manasés nda̱kiʼinra ndiʼi ñuʼú ña̱ ni̱xi̱yo chí Argob iinsaá nda̱a̱ nu̱ú xi̱xaa̱ ñuʼú na̱ guesurita xíʼin na̱ maacatita, ta Havot-Jaír* chi̱naníra ñuu ña̱ ni̱xi̱yo chí Basán táki̱ʼva naní miíra, tasaá naníña nda̱a̱ vitin. 15 Ta ndaʼa̱ ta̱ Makir ta̱xii̱ Galaad. 16 Ta ndaʼa̱ na̱ rubenita xíʼin na̱ gadita ta̱xii̱ Galaad iinsaá nda̱a̱ yoso̱ ña̱ Arnón (ma̱ʼñú yoso̱ kán xi̱xaa̱ ñuʼúna) ta̱xitui̱ Jaboc ndaʼa̱na, yoso̱ nu̱ú xáa̱ ñuʼú na̱ ammonita, 17 ta̱xitui̱ Arabá ndaʼa̱na, Jordán ta saátu ñuʼú ña̱ kíxáʼa chí Kinéret iinsaá nda̱a̱ mar ña̱ Arabá, tá kúú mar Salado,* ña̱ ndíkaa̱ chí xa̱ʼa̱ Pisgá ña̱ kíndo̱o chí este.*
18 ”Tasaá xa̱ʼndai̱ chiñu yóʼo nu̱úndó: ‘Jehová Ndióxi̱ndó taxira ñuʼú yóʼo ndaʼa̱ndó, ña̱kán ndakiʼinndóña. Ndiʼi ndóʼó na̱ ta̱a na̱ ndakú-ini, kiʼinndó ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼundó ña̱ kánitáʼanndó ta ku̱ʼu̱nndó chí nu̱ú na̱ israelita ta ya̱ʼandó yu̱ta. 19 Ta ñá síʼindó xíʼin na̱ se̱ʼendó kindo̱ona koona ñuu ña̱ taxii̱ ndaʼa̱ndó ta saátu kindo̱o kití sa̱na̱ndó (chi kúnda̱a̱va-inii̱ ña̱ ku̱a̱ʼání kúúrí), 20 nda̱a̱ ná taxi Jehová ña̱ kundoo vií na̱ táʼanndó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra xíʼin miíndó, ta saátu nda̱a̱ ná ndakiʼinna ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó taxira ndaʼa̱na, chí inka táʼví yuʼú yu̱ta Jordán. Tándi̱ʼi, ndandikóndó ta iin tá iinndó ku̱ʼu̱nndó kundoondó nu̱ú ñuʼú ña̱ ta̱xii̱ ndaʼa̱ndó’.
21 ”Tasaá xa̱ʼndai̱ chiñu yóʼo nu̱ú ta̱ Josué: ‘Xa̱a̱ xi̱nivaún ndáaña ke̱ʼé Jehová Ndióxi̱ndó xíʼin u̱vi̱ saá na̱ rey yóʼo. Ta saátu keʼé Jehová xíʼin ndiʼika na̱ rey na̱ íyo nu̱ú ya̱ʼandó ku̱ʼu̱nndó. 22 Va̱ása yi̱ʼvíndó kunindóna, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó kúú ta̱ kanitáʼan xa̱ʼa̱ndó’.
23 ”Tá tiempo saá ni̱ka̱ʼa̱n-ndáʼvii̱ xíʼin Jehová ta ka̱chii̱: 24 ‘Táta káʼnu Jehová, xa̱a̱ náʼa̱vaún nu̱úi̱ ña̱ káʼnuníún ta ndakúníún. ¿Ndáa ndióxi̱ ña̱ íyo chí ndiví á ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo kéʼé táʼan ña̱ kéʼé yóʼó? 25 Ixaún ña̱ ma̱ní taxi ná ya̱ʼi̱ ta ná kunii̱ ñuʼú ña̱ va̱ʼaní ña̱ íyo chí inka táʼví yuʼú yu̱ta Jordán, kúni̱i̱ kunii̱ ñuʼú ña̱ va̱ʼaní ña̱ íyo chí yuku̱ ta saátu ña̱ íyo chí Líbano’. 26 Soo ku̱a̱chi ndóʼó, xi̱saa̱kava Jehová xíʼi̱n ta va̱ása níxiniso̱ʼora yi̱ʼi̱. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ña̱yóʼo xíʼi̱n: ‘Xa̱a̱ va̱ʼa, va̱ása ka̱ʼa̱nkaún xa̱ʼa̱ña xíʼi̱n. 27 Kúándaa yuku̱ ña̱ Pisgá ta koto chí nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu,* chí táʼví norte, chí táʼví sur ta saátu chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu, ta koto ñuʼú kán, saáchi va̱ása ya̱ʼún yu̱ta Jordán. 28 Ndaka̱xin ta̱ Josué ña̱ kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu, chikaa̱ ndee̱ xíʼinra ta ndasandakú-inira, saáchi ta̱kán kúú ta̱ kunúu ku̱ʼu̱n nu̱ú na̱ ñuu ña̱ va̱ʼa ya̱ʼana yu̱ta, ta ta̱kán kúú ta̱ chindeétáʼan xíʼinna ña̱ ndakiʼinna ñuʼú ña̱ kuniún’. 29 Ndiʼi ña̱yóʼo ku̱uña tá xi̱ndooyó chí yoso̱ ña̱ ndíkaa̱ nu̱ú xítondaa Bet-Peor.
4 ”Ta vitin, ndóʼó na̱ ñuu Israel kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinndó keʼéndó xíʼin ley ña̱ táxira ndaʼa̱ndó ña̱ sánáʼi̱ ndóʼó kandíxandó vitin, ña̱ va̱ʼa kutakundó ta ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová ndaʼa̱ndó ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. 2 Va̱ása xíniñúʼu ndachinúukandó ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin ta ni va̱ása xíniñúʼu kindaandó táʼanña, ña̱ va̱ʼa kandíxandó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼnda Jehová Ndióxi̱ndó.
3 ”Xi̱ninu̱úvandó ña̱ ke̱ʼé Jehová xíʼin na̱ nda̱kundiku̱n ndióxi̱ ña̱ Baal ña̱ xi̱ndasakáʼnuna chí Peor: Jehová Ndióxi̱ndó sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi na̱ ta̱a na̱ nda̱kundiku̱n ndióxi̱ ña̱ Baal ña̱ xi̱ndasakáʼnuna chí Peor. 4 Soo ndiʼi ndóʼó na̱ ndíku̱n Jehová Ndióxi̱ndó tákuvandó vitin. 5 Kotondó, sa̱náʼi̱ ndóʼó ndáaña kúni̱ Jehová Ndióxi̱i̱ ná keʼéndó ta ndáaña kúú ley ña̱ táxira ndaʼa̱ndó, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ va̱ʼa kundiku̱nndó ña̱yóʼo nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó. 6 Xíniñúʼu viíní kundiku̱nndó ndiʼi ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ndó nu̱ú na̱ ñuu na̱ ná kuniso̱ʼo xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ña̱ kúúmiíndó ña̱ ndíchi ta va̱ʼaní kúnda̱a̱-inindó. Ta na̱kán kachina: ‘Ndíchiní na̱ ñuu yóʼo ta va̱ʼaní kúnda̱a̱-inina’. 7 Kǒo inka ñuu ña̱ íyo táki̱ʼva íyo ñuuyó, saáchi ndióxi̱ na̱kán kǒo kúyatinña nu̱úna, soo Jehová Ndióxi̱yó íyo yatinra xíʼinyó ndiʼi yichi̱ ña̱ káʼa̱nyó xíʼinra. 8 Kǒo inkaka na̱ ñuu na̱ káʼa̱n Ndióxi̱ xíʼin ndáaña keʼéna á na̱ táxira táʼan ley yóʼo ndaʼa̱, ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin.
9 ”Soo kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ʼa kǒo nandósondó xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ xa̱a̱ xíninu̱úndó, ta taánva̱ʼandó* ña̱yóʼo níma̱ndó ndiʼi tiempo ña̱ kutakundó. Tasaá xíniñúʼu sanáʼa̱ndóña na̱ se̱ʼendó xíʼin na̱ se̱ʼeñánindó. 10 Ki̱vi̱ ña̱ xi̱nditandó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó chí Horeb, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: ‘Sandátaka na̱ ñuu ña̱ va̱ʼa ná kuniso̱ʼona yi̱ʼi̱, ta sakúaʼana ixato̱ʼóna yi̱ʼi̱ ndiʼi ki̱vi̱ ña̱ ná kutakuna nu̱ú ñuʼú yóʼo, ta sanáʼa̱na se̱ʼena xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo’.
11 ”Tasaá ku̱yatinndó ta ki̱ndoondó xa̱ʼa̱ yu̱ku̱ kán, ta ndeékaví xi̱xixi̱ yuku̱ kán nda̱a̱ ndiví xi̱xaa̱ ñuʼu̱. Naakaví ni̱xi̱yo saáchi xi̱ndikaa̱ní vi̱kó ndáá. 12 Tasaá ki̱xáʼa Jehová káʼa̱nra xíʼinndó ma̱ʼñú ñuʼu̱ kán. Xi̱xiniso̱ʼovandó tu̱ʼunra soo kǒora níxi̱xinindó chi ta̱chí kuitívara xi̱xiniso̱ʼondó. 13 Tasaá chi̱kaa̱ra iin trato xíʼinndó ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó ña̱ ná kundiku̱nndóña: ta ña̱yóʼo kúú ña̱ U̱xu̱ ley.* Tándi̱ʼi, ka̱ʼyiraña nu̱ú u̱vi̱ yu̱u̱. 14 Ta ki̱vi̱ saá, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ ná sanáʼi̱ ndóʼó ndáaña kúni̱ra keʼéndó ta ndáa ley kúú ña̱ kundiku̱nndó nu̱ú ñuʼú ña̱ ki̱ʼvindó nu̱ú.
15 ”Ta xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo níxininu̱úndó Jehová tá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó ti̱xin iin ñuʼu̱ chí Horeb, ña̱kán xíniñúʼu kiʼinníndó kuenta 16 ña̱ va̱ʼa kǒo kixáʼandó keʼéndó ña̱ kini ta ixava̱ʼandó nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ña̱ ndasakáʼnundóña. Va̱ása keʼéndó iin ña̱ʼa ña̱ náʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ta̱a á iin ñaʼá, 17 ña̱ náʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ kití tí íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo, ña̱ náʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ saa tí ndáchí chí ndiví, 18 ña̱ náʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ kití tí ñúu* mií á ña̱ náʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ ti̱a̱ká tí ñúʼu ti̱xin ti̱kui̱í. 19 Ta, tá ná ndakotondó chí ndiví ta kunindó ndiʼi ña̱ íyo nu̱úña: ñu̱ʼu,* yo̱o̱ xíʼin ki̱mi. Va̱ása kuni̱ndó kuxítíndó nu̱úña ta ndasakáʼnundóña. Jehová Ndióxi̱ndó ta̱xi ndiʼi ña̱yóʼo ndaʼa̱ ndiʼi na̱ ñuu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo. 20 Soo Jehová ta̱vára ndóʼó ti̱xin ñuu Egipto ña̱ ni̱xi̱yo táki̱ʼva íyo horno* nu̱ú ndúta ka̱a, ña̱ va̱ʼa koondó na̱ ñuu miíra na̱ kúú kuentara* nda̱a̱ táki̱ʼva íyondó vitin.
21 ”Ku̱a̱chi ndóʼó ni̱sa̱a̱ní Jehová xíʼi̱n ta chi̱naʼára* ña̱ va̱ása ya̱ʼi̱ yu̱ta Jordán, ta ni va̱ása ya̱ʼi̱ nu̱ú ñuʼú ña̱ va̱ʼaní ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña herenciandó. 22 Nu̱ú ñuʼú yóʼova kuvii̱. Va̱ása ya̱ʼi̱ yu̱ta Jordán, soo ya̱ʼava ndóʼó yu̱ta kán ta ndakiʼinndó ñuʼú ña̱ va̱ʼaní kán. 23 Kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ása nandósondó xa̱ʼa̱ trato ña̱ ke̱ʼé Jehová Ndióxi̱ndó xíʼinndó, ta va̱ása ixava̱ʼandó nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ta ndasakáʼnundóña, ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó xa̱ʼa̱. 24 Saáchi Jehová Ndióxi̱ndó íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ ña̱ ndeéní xíxi̱ ta kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ kúni̱ ña̱ iinlá miíra ná ndasakáʼnundó.
25 ”Tá ná koo se̱ʼendó ta saátu se̱ʼeñánindó ta ku̱a̱ʼání tiempo ndóondó nu̱ú ñuʼú yóʼo, soo kéʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa ta íxava̱ʼandó nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnundóña, ta kéʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó ña̱ sasáa̱ndóra, 26 ndiʼi na̱ íyo chí ndiví xíʼin na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo kúúna testigo ña̱ va̱ása naʼá kundoondó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó tá ná ya̱ʼandó yu̱ta Jordán. Loʼoníva tiempo kundoondó kán, chi ndiʼi-xa̱ʼa̱vandó. 27 Jehová Ndióxi̱ndó taxira ña̱ xa̱a̱ síín síín ñuu ku̱ʼu̱nndó kundoondó, ta loʼo kuitívandó ka̱ku ñuu nu̱ú taxi Jehová ku̱ʼu̱nndó kundoondó. 28 Kán ndasakáʼnundó ndióxi̱ ña̱ i̱xava̱ʼa na̱ yiví xíʼin yitu̱n á yu̱u̱, ndióxi̱ ña̱ va̱ása kívi koto, ña̱ va̱ása kívi kuniso̱ʼo, ña̱ va̱ása kívi kuxu, ña̱ va̱ása kívi taʼmi.
29 ”Soo tá kán ndóondó ta kíxáʼandó nándukúndó Jehová, ndani̱ʼívandóra, soo xíniñúʼu nandukúndóra xíʼin ndiʼi níma̱ndó ta saátu xíʼin ndiʼi ña̱ tákundó.* 30 Soo tá ná kundoʼondó ndiʼi ña̱yóʼo ta xo̱ʼvi̱níndó, ndikóndó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó ta kuniso̱ʼondó ña̱ ka̱ʼa̱nra. 31 Saáchi Jehová Ndióxi̱ndó kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ kúndáʼvi-ini xíni ndóʼó. Va̱ása sandákoondaʼa̱ra ndóʼó ta va̱ása sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó, va̱ása nandóso-inira xa̱ʼa̱ trato ña̱ ke̱ʼéra xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
32 ”Ta vitin ixandó ña̱ ma̱ní, nandukúndó xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱u tiempo xi̱naʼá, tiempo ña̱ i̱xava̱ʼa Ndióxi̱ ta̱a nu̱ú ñuʼú yóʼo. Iníí nu̱ú ndiví nandukúndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. ¿Á xa̱a̱ kúu ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní táki̱ʼva íyo ña̱yóʼo? ¿Á xa̱a̱ xíniso̱ʼondó xa̱ʼa̱ táʼan ña̱yóʼo? 33 ¿Á íyo inka na̱ ñuu na̱ xi̱niso̱ʼo tu̱ʼun Ndióxi̱ ti̱xin iin ñuʼu̱ ta tákuna nda̱a̱ vitin táki̱ʼva ndo̱ʼondó? 34 Iinlá ndóʼóva kúú ñuu ña̱ xi̱kuni̱ Ndióxi̱ tavára ti̱xin inka ñuu ta nda̱tiinra ku̱a̱chi xíʼinna ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼinndó. Ta, xi̱niñúʼu Jehová Ndióxi̱ndó señal, ke̱ʼéra milagro, ka̱nitáʼanra xa̱ʼa̱ndó, xi̱niñúʼura ndee̱ra ta ke̱ʼéra ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ i̱yoní nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱nindó ke̱ʼéra chí ñuu Egipto ña̱ va̱ʼa tavára ndóʼó. 35 Ndóʼóva kúú na̱ ni̱na̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱yóʼo nu̱ú, ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inindó ña̱ mií Jehová kúú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱; kǒoka na̱ íyo táki̱ʼva íyo ta̱yóʼo. 36 Nda̱a̱ chí ndiví ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó ña̱ va̱ʼa taxira consejo ndaʼa̱ndó, ta nu̱ú ñuʼú yóʼo xi̱nindó iin ñuʼu̱ ña̱ kúú kuentara ta ma̱ʼñú ñuʼu̱ yóʼo xi̱niso̱ʼondó tu̱ʼunra.
37 ”Xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱kuʼvi̱-inira xi̱nira na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá ta nda̱kaxinra na̱ se̱ʼe na̱yóʼo, ta̱yóʼo kǒo nísandákoondaʼa̱ra ndóʼó nani tá ta̱vára ndóʼó ti̱xin ñuu Egipto xíʼin ndee̱ra. 38 Sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra ñuu ña̱ náʼnuníka nu̱úndó, na̱ ndakúníka nu̱úndó ña̱ va̱ʼa ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼúna ta ndakiʼinndóña ña̱ kooña herenciandó, nda̱a̱ táki̱ʼva xítondó vitin. 39 Ña̱kán, vitin xíniñúʼu kunda̱a̱-inindó ta kandíxandó ña̱ iinlá Jehová kúú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ chí ndiví ta saátu nu̱ú ñuʼú yóʼo. Ta kǒoka inka Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱. 40 Xíniñúʼu kandíxandó ndiʼi ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinndó ta saátu chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin, ña̱ va̱ʼa vií koondó ta saátu na̱ se̱ʼendó, saátu ña̱ va̱ʼa naʼá kundoondó nu̱ú ñuʼú ña̱ táxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó”.
41 Tiempo saá, ta̱ Moisés nda̱kaxinra u̱ni̱ ñuu chí táʼví nu̱ú kíta ñu̱ʼu chí yuʼú yu̱ta Jordán. 42 Tá iin na̱ yiví xa̱ʼnína inkana ta su̱ví ña̱ kúni̱ miína kúú ña̱ níkeʼéna ña̱yóʼo, ta va̱ása níxi̱saa̱-inina xi̱xininana, na̱yóʼo xi̱niñúʼu kununa ku̱ʼu̱nna ñuu yóʼo ña̱ va̱ʼa sakǎkuna miína. 43 Ña̱yóʼo xi̱kuu ñuu kán, ñuu Bézer ña̱ xi̱ndikaa̱ chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí nu̱ú kivi ku̱ʼu̱n na̱ tribu ta̱ Rubén; ñuu Ramot ña̱ ndíkaa̱ chí Galaad nu̱ú kivi ku̱ʼu̱n na̱ tribu ta̱ Gad, xíʼin ñuu Golán ña̱ ndíkaa̱ chí Basán nu̱ú kivi ku̱ʼu̱n na̱ tribu ta̱ Manasés.
44 Ña̱yóʼo kúú ley ña̱ ta̱xi ta̱ Moisés ndaʼa̱ na̱ ñuu Israel. 45 Ña̱yóʼo kúú ña̱ sa̱ndákaʼán ta̱ Moisés na̱ israelita, ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ keʼéna xíʼin ley ña̱ ta̱xira ndaʼa̱na tá xa̱a̱ ke̱ena ñuu Egipto 46 tá ndóona chí Jordán, yoso̱ ña̱ ndíkaa̱ chí nu̱ú xítondaa Bet-Peor, nu̱ú ñuʼú ta̱ Sehón ta̱ xi̱kuu rey na̱ amorreo ta̱ ni̱xi̱yo chí Hesbón, ta̱ ku̱chiñu ta̱ Moisés xíʼin na̱ israelita sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na tá ke̱ena chí Egipto. 47 Na̱yóʼo nda̱kiʼinna ñuʼúra ta saátu ñuʼú ta̱ rey Og ta̱ ñuu Basán, u̱vi̱ saá na̱yóʼo xi̱kuuna rey nu̱ú na̱ amorreo, ta xi̱ndoona chí inka táʼví yuʼú tá yu̱ta Jordán chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu, 48 xi̱kixáʼaña chí Aroer ña̱ ndíkaa̱ chí yuʼú yoso̱ ña̱ Arnón ta xi̱xaa̱ña nda̱a̱ yuku̱ Siyón á Hermón, 49 xíʼin ndiʼika ñuʼú ña̱ kíndo̱o chí Arabá, ña̱ kíndo̱o chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu chí inka táʼví yuʼú tá yu̱ta Jordán, ta xi̱xaa̱ña nda̱a̱ yuʼú mar ña̱ Arabá* chí xa̱ʼa̱ ña̱ Pisgá.
5 Tasaá sa̱ndátaka ta̱ Moisés ndiʼi na̱ ñuu Israel ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinna: “Ndóʼó na̱ ñuu Israel, kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinndó keʼéndó ta kundiku̱nndó ley ña̱ táxira ndaʼa̱ndó, ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin, ta xíniñúʼu sakúaʼandó ña̱yóʼo ta viíní kundiku̱nndó ndiʼi ña̱ káʼa̱nña. 2 Jehová Ndióxi̱yó ke̱ʼéra iin trato xíʼinyó chí Horeb. 3 Jehová va̱ása níkeʼéra trato yóʼo xíʼin na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, chi xíʼin miíyó na̱ táku ndóo vitin kúú ña̱ ke̱ʼéra trato yóʼo. 4 Jehová ni̱ka̱ʼa̱n yuʼúra xíʼinndó chí yuku̱, ti̱xin iin ñuʼu̱. 5 Ki̱vi̱ saá, yi̱ʼi̱ xi̱ndichii̱ ma̱ʼñú miíndó xíʼin Jehová, ña̱ va̱ʼa ka̱ʼi̱n xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kaʼa̱n Jehová, saáchi xi̱yiʼvíndó xi̱xinindó ñuʼu̱ kán ta va̱ása níxiinndó ndaandó yuku̱. Ta̱kán ka̱chira:
6 ”‘Yi̱ʼi̱ kúú Jehová Ndióxi̱ún, ta̱ ta̱vá yóʼó ñuu Egipto nu̱ú xi̱kachíñundáʼviún. 7 Va̱ása ndasakáʼnún inka ndióxi̱, chi iinlá yi̱ʼi̱ xíniñúʼu ndasakáʼnún.
8 ”’Va̱ása xíniñúʼu ixava̱ʼún nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ña̱ íyo chí ndiví, ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú á ña̱ íyo ti̱xin ti̱kui̱í. 9 Va̱ása kuxítíún nu̱úña ta ni va̱ása taxiún saxínu̱na-iniún ña̱ ndasakáʼnúnña, saáchi yi̱ʼi̱ Jehová Ndióxi̱ún kúni̱i̱ ña̱ iinlá miíi̱ ná ndasakáʼnún. Chi na̱ ku̱a̱kiʼvi ku̱a̱chi nu̱úi̱ ta sáa̱-inina xínina yi̱ʼi̱, taxii̱ castigo ndaʼa̱ se̱ʼena, se̱ʼeñánina xíʼin se̱ʼexíkúána,* 10 soo na̱ kúʼvi̱-ini xíni yi̱ʼi̱ ta ndíku̱nna ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úna, ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ na̱ʼi̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inii̱* xínii̱na xíʼin ndiʼi se̱ʼena.
11 ”’Ixato̱ʼóníún ki̱vi̱ Jehová Ndióxi̱ún, saáchi ndiʼi na̱ kǒo íxato̱ʼó ki̱vi̱ Jehová, taxira castigo ndaʼa̱na.
12 ”’Ndakaʼán ña̱ iin ki̱vi̱ yi̱i̱ kúú sábado, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ún xíʼún. 13 Kúúmiíún i̱ñu̱ ki̱vi̱ ña̱ kachíñún ta keʼún ndiʼi chiñu ña̱ íyo nu̱ún, 14 soo ki̱vi̱ u̱xa̱ va̱ása xíniñúʼu keʼún nda̱a̱ ni iin chiñu, chi ki̱vi̱ sábado iin ki̱vi̱ ña̱ ixato̱ʼún Jehová Ndióxi̱ún kúú ña̱yóʼo. Ni miíún, ni se̱ʼeta̱ún, ni se̱ʼe-síʼún, ni ta̱ káchíñundáʼvi nu̱ún, ni ñá káchíñundáʼvi nu̱ún, ni si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ún, ni burro sa̱na̱ún, ni nda̱a̱ ni iin kití sa̱na̱ún, ni na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ íyo xíʼún, va̱ása xíniñúʼu kachíñuna, ña̱ va̱ʼa ndakindee̱ ta̱ káchíñu nu̱ún xíʼin ñá káchíñu nu̱ún nda̱a̱ táki̱ʼva ndákindee̱ miíún. 15 Ndakaʼán chi xi̱kachíñundáʼvitu miívaún chí Egipto, ta Jehová Ndióxi̱ún ta̱vára yóʼó xíʼin ndee̱ra. Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ún xíʼún ña̱ va̱ása keʼún nda̱a̱ ni iin chiñu ki̱vi̱ sábado.
16 ”’Ixato̱ʼó yiváún xíʼin siʼún, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ún xíʼún, ña̱ va̱ʼa ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ koún ta vií koún nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ún ndaʼún.
17 ”’Va̱ása kaʼníún.
18 ”’Va̱ása ku̱su̱ún xíʼin na̱ kǒo nítindaʼa̱ xíʼún.
19 ”’Va̱ása ixakuíʼnaún.
20 ”’Va̱ása ka̱ʼún ña̱ vatá xa̱ʼa̱ inkana.
21 ”’Va̱ása kuni̱ún kindaún ñá síʼi inkana. Saátu va̱ása kuni̱ún kindaún veʼe inkana, ni ñuʼúna, ni ta̱ káchíñundáʼvi nu̱úna, ni ñá káchíñundáʼvi nu̱úna, ni si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱na, ni burro sa̱na̱na, ni nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ kúúmiína’.
22 ”Ndeéní ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ley yóʼo tá ta̱xiraña ndaʼa̱ndó chí yuku̱, nda̱a̱ ma̱ʼñú ñuʼu̱ xíʼin ma̱ʼñú vi̱kó ña̱ ndáá ka̱na tu̱ʼunra tá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó ta kǒoka ña̱ níchinúura. Tasaá ka̱ʼyiraña nu̱ú u̱vi̱ yu̱u̱ ta ta̱xiraña ndaʼíi̱.
23 ”Soo tá xi̱niso̱ʼondó tu̱ʼunra ma̱ʼñú vi̱kó ña̱ ndáá, tá ndeéní xíxi̱ yuku̱ kán, ndiʼi na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ tribundó xíʼin na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuundó,* ku̱yatinna nu̱úi̱. 24 Ta ni̱ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼi̱n: ‘Jehová Ndióxi̱yó ni̱na̱ʼa̱ra nu̱úndi̱ ña̱ íyoní ndee̱ra ta káʼnuníra, ta saátu xi̱niso̱ʼondi̱ tu̱ʼunra ti̱xin ñuʼu̱. Vitin xi̱nindi̱ ña̱ va̱ʼava káʼa̱n Ndióxi̱ xíʼin na̱ yiví ta tákuvana. 25 Soo ndi̱ʼi̱ yíʼviníndi̱ kuvindi̱ saáchi ñuʼu̱ yóʼo kivi kaʼmivaña ndi̱ʼi̱. Tá ná kuniso̱ʼokandi̱ tu̱ʼun Jehová Ndióxi̱ndi̱, kuvivandi̱. 26 Saáchi, ¿á íyo iin na̱ xa̱a̱ xíniso̱ʼo tu̱ʼun Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, ti̱xin iin ñuʼu̱ ta tákuna nda̱a̱ vitin nda̱a̱ táki̱ʼva táku ndi̱ʼi̱? 27 Kuyatin ña̱ va̱ʼa kuniso̱ʼún ña̱ ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱yó, ta yóʼó kúú ta̱ natúʼun xíʼinndi̱ ndiʼi ña̱ ná ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱yó. Ta kuniso̱ʼovandi̱ ta kandíxandi̱’.
28 ”Ta xi̱niso̱ʼova Jehová tá ni̱ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n, tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n: ‘Xi̱niso̱ʼovai̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ ñuu yóʼo xíʼún. Ta ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna, va̱ʼavaña. 29 Á va̱ʼaví xíʼin ndiʼi níma̱na ná ixato̱ʼóna yi̱ʼi̱ ta ná kandíxana ndiʼi ña̱ xáʼndai̱ nu̱úna. Chi saá kúú ña̱ va̱ʼaní koo miína ta saátu na̱ se̱ʼena. 30 Kúáʼan ta ka̱ʼún ña̱yóʼo xíʼinna: “Ndandikóndó veʼe válíndó”. 31 Soo yóʼo kindo̱o miíún xíʼi̱n ta ná ka̱ʼi̱n xíʼún ndáaña kúú ña̱ xíniñúʼu keʼéna ta ndáa ley kúú ña̱ xíniñúʼu kundiku̱nna ta sanáʼúnñana. Ta xíniñúʼu kundiku̱nnaña nu̱ú ñuʼú ña̱ ki̱ʼvina, ña̱ taxii̱ ndaʼa̱na’. 32 Ta vitin, ndóʼó kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ʼa keʼéndó nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinndó. Ta va̱ása ku̱ʼu̱nndó ni chí ndaʼa̱ kúáʼa ni chí ndaʼa̱ yitin. 33 Xíniñúʼu kundiku̱nndó ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó xíʼinndó keʼéndó, ña̱ va̱ʼa viíní kundoondó ta ku̱a̱ʼání tiempo kutakundó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó.
6 ”Ña̱yóʼo kúú chiñu ña̱ xáʼnda Jehová Ndióxi̱ndó nu̱úndó, ña̱ kúni̱ra keʼéndó xíʼin ley ña̱ táxira ndaʼa̱ndó, ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ná sanáʼi̱ ndóʼó ña̱ va̱ʼa kandíxandóña tá ná ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó, 2 ña̱ va̱ʼa ná ixato̱ʼóníndó Jehová Ndióxi̱ndó, ta saátu ná keʼé na̱ se̱ʼendó xíʼin na̱ se̱ʼeñánindó, ta xíniñúʼu kandíxandó ndiʼi ley ña̱ táxira ndaʼa̱ndó xíʼin ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó, ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin tasaá kutakundó ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱. 3 Ndóʼó na̱ ñuu Israel kuniso̱ʼondó ta viíní kundiku̱nndó ndiʼi ña̱ káʼa̱n ña̱yóʼo, ña̱ va̱ʼa vií koondó ta ku̱a̱ʼání xa̱a̱ndó koondó nu̱ú ñuʼú nu̱ú íyoní leche xíʼin ñu̱ñú, nda̱a̱ táki̱ʼva ki̱ndoo Jehová xíʼinndó, ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
4 ”Ndóʼó na̱ ñuu Israel kuniso̱ʼondó, Jehová Ndióxi̱yó iinlá Jehová kúúra. 5 Kuʼvi̱-inindó kunindó Jehová Ndióxi̱ndó xíʼin ndiʼi níma̱ndó, xíʼin ndiʼi ña̱ tákundó* ta saátu xíʼin ndiʼi ndee̱ndó. 6 Tu̱ʼun ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin xíniñúʼu kundikaa̱ña níma̱ndó, 7 xíniñúʼu sanáʼa̱ndó ña̱yóʼo se̱ʼendó* ta ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ña xíʼinna tá íyondó veʼendó, tá ku̱a̱ʼa̱nndó yichi̱, tá xa̱a̱ ku̱su̱nndó á tá xa̱a̱ ndáko̱ondó. 8 Nda̱a̱ táki̱ʼva koo ña̱ katúnndó ndaʼa̱ndó xíʼin ta̱ʼya̱ndó* saá ná kooña, ña̱ va̱ʼa ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ña. 9 Kaʼyindóña sa̱tá yitu̱n tú tíin yéʼé veʼendó ta saátu yéʼé ñuundó.
10 ”Tá ná sayáʼa Jehová Ndióxi̱ndó ndóʼó nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ xíʼin ta̱ Abrahán, ta̱ Isaac xíʼin ta̱ Jacob ña̱ taxira ndaʼa̱ndó, iin ñuʼú nu̱ú íyo ñuu náʼnu ña̱ va̱ʼaní ña̱ va̱ása ní ixava̱ʼandó, 11 nu̱ú íyo veʼe ña̱ kúúmií ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ña̱ kǒo níkachíñundó xa̱ʼa̱, pozo ña̱ va̱ása níkaandó, tú uva xíʼin tú olivo tú va̱ása níchiʼindó, ta tá ná kuxundó nda̱a̱ xa̱a̱-inindó,* 12 kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ása nandósondó xa̱ʼa̱ Jehová, ta̱ ta̱vá ndóʼó ti̱xin ñuu Egipto nu̱ú xi̱kachíñundáʼvindó. 13 Xíniñúʼu ixato̱ʼóndó Jehová Ndióxi̱ndó, xíniñúʼu kachíñundó nu̱úra ta chinaʼándó* xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ra. 14 Va̱ása ku̱ʼu̱nndó sa̱tá inka ndióxi̱, nda̱a̱ ni iin ndióxi̱ ña̱ ndásakáʼnu na̱ íyo yatin xíʼinndó, 15 saáchi Jehová Ndióxi̱ndó íyora xíʼinndó, ta kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ kúni̱ ña̱ iinlá miíra ná ndasakáʼnundó. Saáchi tá ná kundiku̱nndó inka ndióxi̱, Jehová Ndióxi̱ndó sa̱a̱níra xíʼinndó ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó nu̱ú ñuʼú yóʼo.
16 ”Va̱ása kotondosóndó Jehová Ndióxi̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱tondosóndóra chí Masá.* 17 Xíniñúʼu kandíxandó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼnda Jehová Ndióxi̱ndó nu̱úndó, ndiʼi ña̱ sándakaʼánra ndóʼó xíʼin ndiʼi ña̱ kúni̱ra ná keʼéndó. 18 Keʼéndó ña̱ va̱ʼa nu̱ú Jehová, ña̱ va̱ʼa vií koondó ta ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ va̱ʼaní ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱ndó xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, 19 tavándó ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinndó.
20 ”Tá chí nu̱únínu ná nda̱ka̱tu̱ʼun na̱ se̱ʼendó miíndó: ‘¿Nda̱chun sándakaʼán Jehová Ndióxi̱yó miíyó ña̱yóʼo, káʼa̱nra xíʼinyó keʼéyóña ta táxira ley yóʼo ndaʼa̱yó?’, 21 tasaá ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼin se̱ʼendó: ‘Na̱ xi̱kachíñundáʼvi xi̱kuundi̱ nu̱ú ta̱ faraón chí Egipto, soo Jehová ta̱vára ndi̱ʼi̱ ti̱xin ñuu Egipto xíʼin ndiʼi ndee̱ra. 22 Tasaá xi̱ninu̱úndi̱ chi̱ndaʼá Jehová señal xíʼin milagro ña̱ náʼnuní ña̱ i̱yoní nu̱ú na̱ ñuu Egipto, nu̱ú ta̱ faraón xíʼin na̱ veʼera. 23 Ta̱vára ndi̱ʼi̱ kán ta ki̱xaa̱ndi̱ xíʼinra yóʼo ta ta̱xira ñuʼú yóʼo ndaʼa̱ndi̱, ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra taxira ndaʼa̱ na̱ táʼanndi̱ na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. 24 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinndi̱ ña̱ kandíxandi̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndi̱ keʼéndi̱ ta ixato̱ʼóndi̱ Jehová Ndióxi̱ndi̱, ña̱ va̱ʼa vií koondi̱ ndiʼi tiempo ta saátu ña̱ va̱ʼa kutakundi̱ nda̱a̱ vitin. 25 Ta koondi̱ na̱ yiví na̱ kǒo ku̱a̱chi tá ná saxínundi̱ ndiʼi ña̱ xa̱ʼndara nu̱úndi̱ keʼéndi̱, ta saátu tá ná kandíxandi̱ Jehová Ndióxi̱ndi̱, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndi̱’.
7 ”Tá ná sakíʼvi Jehová Ndióxi̱ndó miíndó nu̱ú ñuʼú ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí ndakiʼinndó, ta̱yóʼo sakútaʼara iin tá iin ñuu ña̱ náʼnuní nu̱úndó: ñuu na̱ hitita, na̱ guirgaseo, na̱ amorreo, na̱ cananeo, na̱ perizita, na̱ heveo xíʼin na̱ jebuseo, u̱xa̱ saá ñuu yóʼo náʼnuníña ta ndakúnikaña nu̱úndó. 2 Jehová Ndióxi̱ndó ndataxira na̱yóʼo ndaʼa̱ndó ta kuchiñuvandó xíʼinna. Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndóna. Va̱ása keʼéndó nda̱a̱ ni iin trato xíʼinna ta ni va̱ása kundáʼvi-inindó kunindóna. 3 Va̱ása tindaʼa̱ndó xíʼinna. Va̱ása satíndaʼa̱ndó se̱ʼe-síʼindó xíʼin se̱ʼeta̱ana, ta ni va̱ása satíndaʼa̱ndó se̱ʼeta̱andó xíʼin se̱ʼe-síʼina. 4 Saáchi na̱kán chikaa̱na-ini se̱ʼendó ña̱ sandákoona ndasakáʼnuna yi̱ʼi̱ ta kixáʼana ndasakáʼnuna inka ndióxi̱; tasaá, sa̱a̱ní Jehová xíʼinndó ta kamaní sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó.
5 ”Nu̱úka ña̱ keʼéndó saá, ña̱yóʼo xíniñúʼu keʼéndó: sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó altarna, sakúachi válíndó nama̱ ña̱ xíniñúʼuna tá ndásakáʼnuna ndióxi̱na, sandúvandó yitu̱n tú ndásakáʼnuna* ta kaʼmindó ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼana ña̱ ndasakáʼnuna. 6 Saáchi ndóʼó kúúndó iin ñuu ña̱ yi̱i̱ nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, ta Jehová Ndióxi̱ndó nda̱kaxinra ndóʼó nu̱ú ndiʼika na̱ ñuu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ndó koondó na̱ ñuura na̱ ndáyáʼviní, na̱ kúú kuenta miíra.
7 ”Jehová ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ kúni̱ra xínira ndóʼó, su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱a̱ʼání kúúndó kúú ña̱ nda̱kaxinra ndóʼó nu̱ú na̱ inka ñuu, chi loʼoníva kúúndó nu̱ú na̱ inka ñuu. 8 Saáchi Jehová nda̱kaxinra ndóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱-inira xínira ndóʼó ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ra saxínura ña̱ ki̱ndoora xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. Xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ ta̱vá Jehová ndóʼó xíʼin ndee̱ra nu̱ú ñuʼú nu̱ú xi̱kachíñundáʼvindó, nda̱tavára ndóʼó ndaʼa̱ ta̱ faraón, ta̱ rey ñuu Egipto. 9 Xíni̱va̱ʼandó chi Jehová Ndióxi̱ndó kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ nda̱kúní-ini ta ni ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ ná ya̱ʼa, va̱ása nándóso-inira xa̱ʼa̱ trato ña̱ ki̱ndoora xíʼin na̱ kúʼvi̱-ini xíniñaʼá ta ndíku̱nna chiñu ña̱ xáʼndara ta náʼa̱ra ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inira* xínirana. 10 Soo taxivara ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni miíra, va̱ása kuachi̱ra ña̱ taxira castigo ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá chi taxivara ná ndiʼi-xa̱ʼa̱na. 11 Ña̱kán, kiʼinníndó kuenta ña̱ saxínundó chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó, ña̱ kúni̱i̱ ná keʼéndó xíʼin ley ña̱ ta̱xii̱ ndaʼa̱ndó; xíniñúʼu kundiku̱nndó ndiʼi ña̱yóʼo.
12 ”Tá xíniso̱ʼondó ley yóʼo, ndíku̱nndó ña̱ káʼa̱nña ta sáxi̱nundóña, Jehová Ndióxi̱ndó, va̱ása sandíʼi-xa̱ʼa̱ra trato ña̱ ki̱ndoora xíʼinndó nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ta na̱ʼa̱ra ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inira xínira ndóʼó.* 13 Kuʼvi̱-inira kunira ndóʼó, ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa taxira ndaʼa̱ndó ta ku̱a̱ʼání ndasara ndóʼó. Taxira ña̱ ku̱a̱ʼání koo se̱ʼendó, taxira ná koo ku̱a̱ʼání ña̱ʼa nu̱ú ñuʼúndó, trigo, vino xa̱á xíʼin aceite, taxira ña̱ ku̱a̱ʼání ná koo se̱ʼe si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ndó ta saátu ña̱ ku̱a̱ʼání ná koo se̱ʼe ndikachi sa̱na̱ndó nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá taxira ndaʼa̱ndó. 14 Ku̱a̱ʼání bendición ndakiʼinndó nu̱ú inkaka ñuu. Kúúndó ta̱a á ñaʼá, ndiʼindó koo se̱ʼendó, ta saátu ndiʼi kití sa̱na̱ndó koo se̱ʼerí. 15 Va̱ása taxi Jehová kiʼinndó kue̱ʼe̱ ta ni va̱ása chindaʼára kue̱ʼe̱ ña̱ ndeéní nu̱úndó, táʼan ña̱ xi̱nindó tá xi̱ndoondó chí Egipto. Chi nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó kúú ña̱ chindaʼára kue̱ʼe̱ yóʼo. 16 Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó ndiʼi na̱ ñuu na̱ ndataxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó. Va̱ása kundáʼvi-inindó kunindóna ta ni va̱ása ndasakáʼnundó ndióxi̱na, chi tá ná keʼéndó ña̱yóʼo, kixi tu̱ndóʼo káʼnuní nu̱úndó.
17 ”Tá ndákanixi̱níndó ña̱yóʼo: ‘Ku̱a̱ʼáníka kúú na̱ ñuu yóʼo nu̱ú miíyó. ¿Ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa taváyóna?’, 18 va̱ása yi̱ʼvíndó nu̱úna. Ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé Jehová Ndióxi̱ndó xíʼin ta̱ faraón ta saátu xíʼin ndiʼi na̱ ñuu Egipto, 19 ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ castigo ña̱ xi̱nindó ta̱xira ndaʼa̱na xíʼin milagro ña̱ xi̱nindó ke̱ʼéra, saátu xíniñúʼu ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱niñúʼu Jehová Ndióxi̱ndó ndee̱ra tá ta̱vára ndóʼó. Saátu keʼé Jehová Ndióxi̱ndó xíʼin ndiʼi na̱ ñuu na̱ yíʼvindó xínindó. 20 Jehová Ndióxi̱ndó taxira ña̱ ndeéní ná yi̱ʼvína* nda̱a̱ ná kuvi na̱ kíndo̱o ta saátu na̱ xíko̱ose̱ʼé* nu̱úndó. 21 Va̱ása taxindó ña̱ sayíʼvina ndóʼó, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó íyora xíʼinndó ta kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ xíniñúʼu yi̱ʼvína kunina ta ixato̱ʼóna.
22 ”Loʼo tá loʼo tavá Jehová Ndióxi̱ndó na̱ ñuu yóʼo. Va̱ása taxira ña̱ ndi̱ku̱n sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼindóna ña̱ va̱ʼa ná va̱ása ndu̱ku̱a̱ʼá kití yukú ta ixandi̱va̱ʼarí xíʼinndó. 23 Jehová Ndióxi̱ndó kúú ta̱ ndataxi na̱yóʼo ndaʼa̱ndó, kuchiñundó kanitáʼanndó xíʼinna ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼindóna. 24 Ndataxira na̱ rey na̱ ñuu kán ndaʼa̱ndó ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása ndakaʼánkana xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ na̱yóʼo. Nda̱a̱ ni iinna va̱ása kuchiñu kanitáʼan xíʼinndó nda̱a̱ ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ndóna. 25 Xíniñúʼu kaʼmindó ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼana ña̱ ndasakáʼnuna. Tá ná kunindó plata xíʼin oro ña̱ chi̱kaa̱na sa̱tá ña̱yóʼo, va̱ása kuni̱ndó kindo̱ondó xíʼinña, chi tá ná keʼéndó ña̱yóʼo kixi tu̱ndóʼo káʼnuní nu̱úndó, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó kúndasíra xínira ña̱yóʼo. 26 Va̱ása ndakiʼinndó nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ kini yóʼo ku̱ʼu̱n xíʼinndó, tasaá va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ndó táki̱ʼva ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Kukininí-inindó kunindó ña̱yóʼo ta kundasíndó kunindóña, saáchi ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ kúúña.
8 ”Xíniñúʼu kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ʼa saxínundó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó vitin, tasaá kutakundó ta ku̱a̱ʼání koondó ta ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱ndó xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. 2 Ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ yichi̱ ña̱ ni̱xi̱kandó i̱xaa Jehová nu̱ú ñuʼú yi̱chí ti̱xin 40 ku̱i̱ya̱, ña̱ va̱ʼa sanáʼa̱ra ndóʼó ña̱ vitá koo inindó ta kotondosóra ndóʼó, tasaá kunda̱a̱-inira ndáaña ñúʼu níma̱ndó ta kotora á kandíxandó kundiku̱nndó chiñu ña̱ xa̱ʼndara. 3 Sa̱náʼa̱ra ndóʼó ña̱ vitá koo inindó ta ta̱xira ña̱ ná kuvindó so̱ko, ta̱xira maná xi̱xindó ta ni miíndó ni na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá va̱ása níxi̱xini̱ndó ña̱yóʼo, ña̱ va̱’a kunda̱a̱-inindó ña̱ su̱ví si̱ta̱váʼa kuití kúú ña̱ táxi kutaku na̱ yiví, chi xíniñúʼu kuniso̱ʼona ndiʼi ña̱ káʼa̱n Jehová. 4 Ti̱xin ña̱ 40 ku̱i̱ya̱ yóʼo va̱ása níndiʼi-xa̱ʼa̱ ti̱ko̱to̱ndó ta ni va̱ása níkaa kuiñu xa̱ʼa̱ndó. 5 Kúnda̱a̱ va̱ʼava inindó ña̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱a tá táxira consejo ndaʼa̱ se̱ʼera saá kéʼé Jehová Ndióxi̱ndó xíʼinndó.
6 ”Ña̱kán, xíniñúʼu kuniso̱ʼondó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼnda Jehová Ndióxi̱ndó, ña̱ va̱ʼa kakandó yichi̱ra ta ixato̱ʼóndóra. 7 Saáchi Jehová Ndióxi̱ndó ku̱a̱ʼa̱nra xíʼinndó nu̱ú iin ñuʼú ña̱ va̱ʼaní, nu̱ú íyoní ti̱kui̱í, nu̱ú kána ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í tá xínu ku̱a̱ʼa̱n chí yoso̱ xíʼin yuku̱, 8 iin ñuʼú nu̱ú íyo trigo xíʼin cebada, tú uva, tú higo xíʼin tú granada, iin ñuʼú nu̱ú íyo aceite tá oliva xíʼin ñu̱ñú, 9 iin ñuʼú nu̱ú koo ku̱a̱ʼání ña̱ kuxundó ta va̱ása kuma̱ní nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úndó, iin ñuʼú nu̱ú íyo yu̱u̱ ña̱ kúúmií hierro ta saátu nu̱ú kivi tavándó cobre chí yuku̱.
10 ”Tá ná kuxundó ta xa̱a̱-inindó,* xíniñúʼu ndasakáʼnundó Jehová Ndióxi̱ndó xa̱ʼa̱ ñuʼú ña̱ va̱ʼaní ta̱xira ndaʼa̱ndó. 11 Xíniñúʼu kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ása nandósondó xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó ta sandákoondó kandíxandó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó xíʼin ley ña̱ táxira ndaʼa̱ndó vitin. 12 Tá ná kuxundó ta kutú-inindó ta saátu tá ná ixava̱ʼandó veʼe va̱ʼa ta kundoondó iniña, 13 tá ná nduku̱a̱ʼá si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ndó xíʼin ndikachi sa̱na̱ndó, tá ná nduku̱a̱ʼá plata xíʼin oro ña̱ kúúmiíndó ta tá ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ná kuumiíndó, 14 va̱ása kixáʼandó ni̱nuní kunindó ta nandósondó xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó ta̱ ta̱vá ndóʼó nu̱ú ñuʼú ña̱ Egipto nu̱ú xi̱kachíñundáʼvindó, 15 ta̱ ta̱vá ndóʼó ni̱xa̱ʼa̱nndó nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ káʼnuní ña̱ i̱yoní káa, nu̱ú ni̱xi̱yo ko̱o̱ tí kue̱ʼe̱* xíʼin ti̱siʼma̱, nu̱ú ñuʼú ña̱ yi̱chíní nu̱ú kǒo ti̱kui̱í níxi̱yo. Ta̱yóʼo ta̱vára ti̱kui̱í ti̱xin iin yu̱u̱ 16 ta ta̱xira maná xi̱xindó nu̱ú ñuʼú yi̱chí, ña̱ va̱ása níxi̱xini̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ta ke̱ʼéra ña̱yóʼo ña̱ sanáʼa̱ra ndóʼó ña̱ vitá koo inindó ta saátu ña̱ va̱ʼa kotondosóra ndóʼó tasaá vií koondó chí nu̱únínu. 17 Tá ná ndakanixi̱níndó ña̱yóʼo: ‘Kúúmiíi̱ ndiʼi ña̱ ku̱i̱ká yóʼo saáchi íyoní ndeíi̱ ta miíi̱ ka̱chíñu xa̱ʼa̱ña’, 18 ndakaʼánndó chi Jehová Ndióxi̱ndó kúú ta̱ táxi ndee̱ ndaʼa̱ndó ña̱ va̱ʼa kuumiíndó ña̱ ku̱i̱ká yóʼo, ta kéʼéra ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa saxínura trato ña̱ ki̱ndoora xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, nda̱a̱ táki̱ʼva xítondó vitin.
19 ”Tá ná nandóso-inindó xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó ta ndakundiku̱nndó inka ndióxi̱ ta ndasakáʼnundóña ta kuxítíndó nu̱úña, xa̱a̱ nda̱a̱ vitin káʼi̱n xíʼinndó ña̱ kuvivandó tá ná keʼéndó saá. 20 Kuvivandó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé Jehová xíʼin na̱ inka ñuu na̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱ra, saáchi va̱ása níxiniso̱ʼondó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó.
9 ”Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ ñuu Israel. Vitin ya̱ʼandó yu̱ta Jordán ta ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó, kanitáʼanndó xíʼin ñuu ña̱ náʼnuní, ñuu ña̱ ndakúka nu̱úndó ña̱ íyo nama̱ ña̱ súkunní sa̱tá, 2 ñuu nu̱ú íyo na̱ yiví na̱ ndakúní, na̱ súkunní, na̱ se̱ʼe na̱ anaquim, na̱ xa̱a̱ xíni̱ndó ta xi̱niso̱ʼondó ña̱yóʼo xa̱ʼa̱na ‘¿Ndáana kuchiñu kanitáʼan xíʼin na̱ se̱ʼe ta̱ Anac?’. 3 Soo vitin xíniñúʼu kunda̱a̱-inindó chi kunúu Jehová Ndióxi̱ndó ku̱ʼu̱nra nu̱úndó. Ta̱yóʼo táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ ña̱ ndeéní xíxi̱ saá íyora ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼina. Ta̱yóʼo ndataxirana ndaʼa̱ndó ña̱ va̱ʼa kamaní tavándóna nu̱ú ñuʼú yóʼo ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ndóna nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinndó.
4 ”Tá ná tavá Jehová Ndióxi̱ndó na̱yóʼo nu̱úndó, va̱ása ndakanixi̱níndó ña̱yóʼo ‘Jehová ta̱xira ná ya̱ʼi̱ nu̱ú ñuʼú yóʼo ta ndakiʼi̱nña chi va̱ʼaní íyo ña̱ kéʼíi̱’, soo Jehová távára na̱yóʼo saáchi na̱ ndi̱va̱ʼa-ini kúúna. 5 Su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní íyo ña̱ kéʼéndó á xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní íyo inindó kúú ña̱ ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú yóʼo ta ndakiʼinndóña. Chi Jehová Ndióxi̱ndó tavára na̱ ñuu yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ ndi̱va̱ʼaní-inina chi saá kúú ña̱ saxínu Jehová ña̱ ki̱ndoora xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ña̱ ki̱ndoora xíʼin ta̱ Abrahán, ta̱ Isaac xíʼin ta̱ Jacob. 6 Xa̱ʼa̱ ña̱kán xíniñúʼu kunda̱a̱-inindó, ña̱ su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní íyo ña̱ kéʼéndó kúú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ñuʼú ña̱ va̱ʼaní yóʼo ndaʼa̱ndó ña̱ ndakiʼinndóña, chi iin ñuu na̱ so̱ʼoní kúúndó.
7 ”Ndakaʼánndó ña̱ sa̱sáa̱níndó Jehová Ndióxi̱ndó nu̱ú ñuʼú yi̱chí ta va̱ása nandósondó xa̱ʼa̱ña. Nda̱a̱ tá ki̱vi̱ ña̱ ke̱endó chí Egipto ta ki̱xaa̱ndó nu̱ú ñuʼú yóʼo, nina na̱ íxaso̱ʼo kúúndó nu̱ú Jehová. 8 Ndóʼó sa̱sáa̱níndó Jehová chí Horeb, ta xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ni̱sa̱a̱ Jehová xíʼinndó, xi̱kuni̱ra sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó. 9 Tá nda̱ai̱ yuku̱ ña̱ va̱ʼa ndakiʼi̱n yu̱u̱ nu̱ú va̱xi trato ña̱ ke̱ʼé Jehová xíʼinndó, 40 ki̱vi̱ xíʼin 40 ñuú ki̱ndoi̱ kán, nda̱a̱ ni loʼo va̱ása níxixii̱ ta ni va̱ása níxiʼi̱ ti̱kui̱í. 10 Tasaá, Jehová Ndióxi̱ ta̱xira u̱vi̱ saá yu̱u̱ kán ndaʼíi̱, ña̱ ka̱ʼyira xíʼin ndaʼa̱ra xi̱kuu ña̱yóʼo. Ta nu̱ú ña̱kán va̱xi ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinndó chí yuku̱ kán, tá sa̱ndátakara ndiʼindó ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó ma̱ʼñú iin ñuʼu̱. 11 Tá ni̱xi̱nu 40 ki̱vi̱ xíʼin 40 ñuú, Jehová ta̱xira u̱vi̱ saá yu̱u̱ kán ndaʼíi̱, nu̱ú va̱xi trato ña̱ ke̱ʼéra xíʼinyó, 12 ta Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼi̱n: ‘Kamaún, kúánuu saáchi na̱ ñuu na̱ ta̱váún ti̱xin ñuu Egipto, kininí ki̱xáʼana kéʼéna. Na̱yóʼo kamaní sa̱ndákoona keʼéna ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinna, saáchi ke̱ʼéna iin ña̱ʼa ña̱ ka̱a ña̱ ndasakáʼnuna’. 13 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ña̱yóʼo xíʼi̱n: ‘Kíʼi̱n kuenta ña̱ so̱ʼoní na̱ ñuu yóʼo. 14 Taxi ná kaʼníi̱na ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása ndakaʼán xa̱ʼa̱na, ta yóʼó kúú ta̱ taxii̱ bendición ndaʼa̱ ta xa̱ún koún iin ñuu ña̱ káʼnuní, ña̱ ndakúní’.
15 ”Tasaá tá xíxi̱ka yuku̱ kán, nu̱ui̱ ta níʼii̱ u̱vi̱ saá yu̱u̱ nu̱ú va̱xi trato ña̱ ke̱ʼé Ndióxi̱ xíʼinyó. 16 Tá xi̱nii̱ ndóʼó... ki̱ʼii̱n kuenta ña̱ ni̱ki̱ʼvindó ku̱a̱chi nu̱ú Jehová Ndióxi̱. Saáchi ke̱ʼéndó iin si̱ndi̱ki̱ loʼo tí ka̱a. Kamaní sa̱ndákoondó kundiku̱nndó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinndó. 17 Ña̱kán ki̱ʼii̱n u̱vi̱ saá yu̱u̱ kán ta xa̱tai̱ña* nu̱ú ñuʼú ta sa̱kúachi válíi̱ña nu̱úndó. 18 Tasaá xi̱kuxítíi̱ nu̱ú Jehová, nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ke̱ʼíi̱ tá ya̱chi̱, ta 40 ki̱vi̱ xíʼin 40 ñuú ke̱ʼíi̱ ña̱yóʼo. Nda̱a̱ ni loʼo va̱ása níxixii̱ ta ni va̱ása níxiʼi̱ ti̱kui̱í xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvindó nu̱ú Jehová, ke̱ʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa ta sa̱sáa̱ndóra. 19 Ni̱yi̱ʼvíníi̱ saáchi ni̱sa̱a̱ní Jehová xíʼinndó ta si̱lóʼo sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó. Soo Jehová xi̱niso̱ʼovara ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra.
20 ”Ni̱sa̱a̱nítu Jehová xíʼin ta̱ Aarón ta si̱lóʼo sandíʼi-xa̱ʼa̱rara, soo xa̱kundáʼvi tukui̱ nu̱úra xa̱ʼa̱ ta̱ Aarón. 21 Tasaá ki̱ʼii̱n si̱ndi̱ki̱ loʼo tí ke̱ʼéna tí ni̱ki̱ʼvina ku̱a̱chi xa̱ʼa̱, xa̱ʼmii̱rí ta sa̱kúachi válíi̱rí nda̱a̱ ndu̱urí ya̱a̱. Tándi̱ʼi, xa̱tai̱ ya̱a̱ yóʼo ini ti̱kui̱í tá va̱xinuu yuku̱ kán.
22 ”Saátu sa̱sáa̱níndó Jehová chí Taberá, chí Masá* ta saátu chí Quibrot-Hataavá. 23 Tá ta̱vá Jehová ndóʼó chí Cadés-Barnea, ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinndó ‘Kúáʼanndó ta ndakiʼinndó ñuʼú ña̱ taxii̱ ndaʼa̱ndó’, soo ndóʼó i̱xaso̱ʼo tukundó chiñu ña̱ xa̱ʼnda Jehová Ndióxi̱ nu̱úndó ta ni̱na̱ʼa̱ndó ña̱ va̱ása níkandíxandóra ta ni va̱ása níxiniso̱ʼondó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra. 24 Nda̱a̱ tá ki̱vi̱ ña̱ xi̱nii̱ ndóʼó, íxaso̱ʼoníndó nu̱ú Jehová.
25 ”Ña̱kán xi̱kuxítíi̱ 40 ki̱vi̱ xíʼin 40 ñuú nu̱ú Jehová. Ke̱ʼíi̱ ña̱yóʼo chi ni̱ka̱ʼa̱n Jehová sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó. 26 Tasaá ki̱xáʼíi̱ xákundáʼvii̱ nu̱ú Jehová ta ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra: ‘Táta káʼnu Jehová, va̱ása sandíʼi-xa̱ʼún na̱ ñuún. Kuenta miíún kúúna, ta xa̱ʼa̱ ña̱ ndakúníún xi̱niñúʼún ndeún ña̱ ta̱váúnna chí Egipto. 27 Ndakaʼán xa̱ʼa̱ ta̱ Abrahán ta̱ xi̱kachíñu nu̱ún, ta saátu xa̱ʼa̱ ta̱ Isaac xíʼin ta̱ Jacob. Va̱ása kiʼún kuenta xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼé na̱ ñuu yóʼo, xa̱ʼa̱ ña̱ so̱ʼonína, xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ kíʼvina ku̱a̱chi. 28 Chi tá kǒo, na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú nu̱ú ta̱váún ndi̱ʼi̱, ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: “Va̱ása níkuchiñu Jehová ku̱ʼu̱nra xíʼin na̱ ñuu yóʼo nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra taxira ndaʼa̱na ta xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱saa̱-inira xi̱xinirana, ta̱várana ku̱a̱ʼa̱nna nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ va̱ʼa kaʼnírana”. 29 Saáchi na̱ ñuu miíún kúú na̱yóʼo ta kuenta miíún kúúna, ta xa̱ʼa̱ ña̱ ndakúníún xi̱niñúʼún ndeún ña̱ ta̱váúnna’.
10 ”Ta ki̱vi̱ saá, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼi̱n: ‘Keʼé u̱vi̱ yu̱u̱ ta ná kooña nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ña̱ nu̱ú ta̱xii̱ ndaʼún ta kúandaa chí yuku̱ nu̱ú íyoi̱. Ta saátu keʼún iin arca tú yitu̱n. 2 Nu̱ú ña̱yóʼo kaʼyii̱ táʼan ña̱ ka̱ʼyii̱ nu̱ú yu̱u̱ ña̱ sa̱kúachi válíún, ta xíniñúʼu taún ña̱yóʼo ini arca’. 3 Ña̱kán ke̱ʼíi̱ iin arca xíʼin yitu̱n tú acacia ta saátu ke̱ʼíi̱ u̱vi̱ yu̱u̱ ña̱ ni̱xi̱yo táki̱ʼva ni̱xi̱yo ña̱ nu̱ú. Ta níʼii̱ u̱vi̱ saá yu̱u̱ yóʼo tá nda̱ai̱ chí yuku̱ kán. 4 Tasaá, Ndióxi̱ ka̱ʼyira U̱xu̱ ley* ña̱ xa̱a̱ ka̱ʼyira tá ya̱chi̱ nu̱ú yu̱u̱ yóʼo, ña̱yóʼo kúú ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱ndó chí yuku̱ ma̱ʼñú iin ñuʼu̱ tá sa̱ndátakara ndóʼó, ta ta̱xi Jehová ña̱yóʼo ndaʼíi̱. 5 Tasaá nu̱ui̱ chí yuku̱ kán ta ta̱íi̱n yu̱u̱ yóʼo ini tú arca tú i̱xava̱ʼi̱, ta yóʼo ñúʼukaña nda̱a̱ vitin nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n.
6 ”Tándi̱ʼi, na̱ israelita ke̱ena chí Beerot Bene-Jaacán ta ni̱xa̱a̱na chí Moserá. Kán kúú nu̱ú ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Aarón ta ni̱ndu̱xu̱nra, ta se̱ʼera ta̱ Eleazar kúú ta̱ nda̱kiʼin chiñu nu̱úra ña̱ koora su̱tu̱. 7 Kán ke̱ena ta ni̱xa̱a̱na chí Gudgoda, ta chí Gudgoda ke̱ena ta ni̱xa̱a̱na chí Jotbatá, nu̱ú ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í.
8 ”Ta ki̱vi̱ saá, Jehová nda̱taʼvíra na̱ tribu ta̱ Leví ña̱ va̱ʼa kuisona arca nu̱ú ñúʼu trato ña̱ ke̱ʼé Jehová xíʼinna, ña̱ va̱ʼa kunditana nu̱ú Jehová ta kachíñuna nu̱úra ta saátu ka̱ʼa̱nna xíʼinra xa̱ʼa̱ na̱ ñuu ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna bendición, nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ kéʼéna nda̱a̱ vitin. 9 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, na̱ tribu ta̱ Leví kǒo níndakiʼinna táʼan herencia ña̱ nda̱kiʼin na̱ táʼanna. Mií Jehová kúú herenciana, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱yó xíʼinna. 10 Ta ki̱ndoi̱ 40 ki̱vi̱ xíʼin 40 ñuú chí yuku̱ kán nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ke̱ʼíi̱ tá ya̱chi̱, ta xi̱niso̱ʼotu Jehová ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra ki̱vi̱ kán. Ta va̱ása níxiin Jehová sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó. 11 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ña̱yóʼo xíʼi̱n: ‘Kunúu ku̱ʼún nu̱ú na̱ ñuu ta koo tu̱ʼvaún ña̱ kitaún yóʼo, ña̱ va̱ʼa ná ki̱ʼvina nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n taxii̱ ndaʼa̱ndó xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá ta ndakiʼinndóña’.
12 ”Ta vitin ndóʼó na̱ ñuu Israel, ¿ndáaña kúú ña̱ ndúkú Jehová Ndióxi̱ndó nu̱úndó? Ña̱ ndúkú kuití Jehová Ndióxi̱ndó nu̱úndó kúú ña̱ ixato̱ʼóndóra ta kakandó yichi̱ra, ña̱ kuʼvi̱-inindó kunindóra, ña̱ kachíñundó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó xíʼin ndiʼi níma̱ndó ta saátu xíʼin ndiʼi ña̱ tákundó,* 13 ña̱ kundiku̱nndó ley xíʼin chiñu ña̱ xáʼnda Jehová nu̱úndó, ña̱ káʼi̱n xa̱ʼa̱ xíʼinndó vitin chi ña̱ va̱ʼa miíndó kúú ña̱yóʼo. 14 Kuenta mií Jehová Ndióxi̱ndó kúú ndiví xíʼin ndiʼi ña̱ íyo nu̱úña, ta saátu ñuʼú xíʼin ndiʼi ña̱ íyo nu̱úña. 15 Soo nda̱saa nu̱ú na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá kúú ña̱ ku̱yatin Jehová ta ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ kúʼvi̱-inira xínirana, ta nu̱ú ndiʼika na̱ ñuu, ndóʼó kúú na̱ nda̱kaxinra, saáchi se̱ʼena kúúndó nda̱a̱ táki̱ʼva xítondó vitin. 16 Ta vitin xíniñúʼu ndasandiindó* níma̱ndó ta va̱ása ixaso̱ʼokandó. 17 Saáchi Jehová Ndióxi̱ndó káʼnuníkara nu̱ú inka na̱ ndióxi̱, ta kúúra Rey nu̱ú na̱ rey, kúúra Ndióxi̱ ta̱ káʼnu ta̱ kúúmií ndee̱ ta̱ xíniñúʼu ixato̱ʼóna, ta va̱ása ndáka̱xinra nda̱a̱ ni iin na̱ yiví, ta va̱ása kíʼinra iin ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼin iin na̱ yiví tá ndátiinra ku̱a̱chi xíʼinna. 18 Nda̱kúní ndátiinra ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá ta saátu xa̱ʼa̱ ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱, kúʼvi̱-inira xínira na̱ ke̱e inka ñuu ta táxira ña̱ kuxuna xíʼin ti̱ko̱to̱na. 19 Saátu miíndó xíniñúʼu kuʼvi̱-inindó kunindó na̱ ke̱e inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ ndóo xíʼinndó, chi saátu miíndó na̱ ke̱e inka ñuu xi̱kuundó tá xi̱ndoondó chí Egipto.
20 ”Xíniñúʼu ixato̱ʼóndó Jehová Ndióxi̱ndó, xíniñúʼu kachíñundó nu̱úra ta va̱ása sandákoondóra, ta xíniñúʼu chinaʼándó* xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ra. 21 Ta̱yóʼo kúú ta̱ xíniñúʼu ndasakáʼnundó. Ta̱yóʼo kúú Ndióxi̱ndó, ke̱ʼéra ku̱a̱ʼání ña̱ ndáyáʼvi xa̱ʼa̱ndó ña̱ nda̱kanda̱-inina* xíʼin, ta xi̱ninu̱úndó ña̱yóʼo. 22 Ta 70 xi̱kuu na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá tá ni̱xa̱a̱na chí Egipto, ta vitin Jehová Ndióxi̱ndó ku̱a̱ʼání nda̱sara ndóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání kúú ki̱mi tí íyo chí ndiví.
11 ”Kuʼvi̱-inindó kunindó Jehová Ndióxi̱ndó ta keʼéndó ndiʼi ña̱ káʼa̱nra xíʼinndó, kundiku̱nndó ley ña̱ táxira xíʼin ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó. 2 Kúnda̱a̱-inindó ña̱ su̱ví xíʼin na̱ se̱ʼendó kúú ña̱ káʼi̱n chi xíʼin miívandó kúú ña̱ káʼi̱n, saáchi na̱ se̱ʼendó ta̱ʼán kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ consejo ña̱ táxi Jehová Ndióxi̱ndó, ni ta̱ʼán kunda̱a̱-inina ña̱ káʼnuníra ta kúúmiíníra ndee̱. 3 Va̱ása níxinina milagro xíʼin ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ke̱ʼéra xíʼin ta̱ rey faraón chí Egipto, ta saátu ña̱ ke̱ʼéra xíʼin ndiʼika na̱ ñuu kán, 4 ta ni va̱ása níxinituna ña̱ ke̱ʼéra xíʼin na̱ soldado ñuu Egipto, xíʼin kuáyi̱ sa̱na̱ ta̱ faraón ta saátu xíʼin carreta tú xáʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi, tá nda̱a ndiʼi ti̱kui̱í tá mar Rojo sa̱tána tá ndíku̱nna ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tándó, saá kúú ña̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová ndiʼi na̱yóʼo. 5 Na̱yóʼo ta̱ʼán kunina ña̱ ke̱ʼéra xa̱ʼa̱ndó chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí iinsaá nda̱a̱ tá ki̱xaa̱ndó yóʼo, 6 ni ña̱ ke̱ʼéra xíʼin ta̱ Datán xíʼin ta̱ Abiram, na̱ kúú se̱ʼe ta̱ Eliab se̱ʼe ta̱ Rubén, tá xi̱ni ndiʼi na̱ ñuu Israel ña̱ ni̱xu̱na̱ ñuʼú ta ko̱kóña na̱yóʼo xíʼin ndiʼi na̱ veʼena, ko̱kóña veʼe válína, kití sa̱na̱na xíʼin ndiʼika na̱ xi̱kitáʼan xíʼinna. 7 Soo ndóʼó xi̱ninu̱úvandó ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní ke̱ʼé Jehová.
8 ”Kuniso̱ʼondó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó vitin ña̱ va̱ʼa ndakú koondó ta ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó, 9 ta ku̱a̱ʼání tiempo kundoondó nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ta saátu ndaʼa̱ na̱ se̱ʼena, iin ñuʼú nu̱ú íyoní leche xíʼin ñu̱ñú.
10 ”Ñuʼú ña̱ ki̱ʼvindó nu̱ú, va̱ása íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼú ña̱ íyo chí Egipto nu̱ú ke̱endó, nu̱ú xi̱chiʼindó ta xi̱xiniñúʼundó xa̱ʼa̱ndó* tá xi̱koso̱ndó ña̱yóʼo, ta xi̱koso̱ndó ña̱yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva kóso̱na iin ñuʼú loʼo nu̱ú chíʼina. 11 Nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó íyoní yuku̱ xíʼin yoso̱. Ta sa̱vi̱ kúú tá kóso̱ nu̱ú ñuʼú yóʼo. 12 Mií Jehová Ndióxi̱ndó kúú ta̱ ndáaní ñuʼú yóʼo. Ndiʼi tiempo kíʼinní Jehová Ndióxi̱ndó kuenta xíʼin ña̱yóʼo, nda̱a̱ tá kíxáʼa ku̱i̱ya̱ iinsaá nda̱a̱ tá ndíʼiña.
13 ”Tá xíniso̱ʼondó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó vitin, kúʼvi̱-inindó xínindó Jehová Ndióxi̱ndó ta káchíñundó nu̱úra xíʼin ndiʼi níma̱ndó ta saátu xíʼin ndiʼi ña̱ tákundó,* 14 taxii̱ ña̱ kuun sa̱vi̱ nu̱ú ñuʼúndó mií tiempo ña̱ xíniñúʼu kuunrá, sa̱vi̱ nu̱ú xíʼin sa̱vi̱ kuee, ta ndóʼó ndakayandó ña̱ kuxundó ta koo vino xa̱á xíʼin aceite nu̱úndó. 15 Ta yi̱ʼi̱ taxii̱ ña̱ ná koo ku̱a̱ʼání ku̱ʼu̱ nu̱ú ñuʼúndó ña̱ kaxí kití sa̱na̱ndó, ta ndóʼó kuxundó ta xa̱a̱-inindó.* 16 Kiʼinníndó kuenta ta va̱ása taxindó sandáʼvina ndóʼó ta kuxíkándó tasaá kixáʼandó ndasakáʼnundó inka ndióxi̱ ta kuxítíndó nu̱úña. 17 Chi tá ná keʼéndó ña̱yóʼo, sa̱a̱ní Jehová xíʼinndó ta va̱ása taxikara ña̱ kuun sa̱vi̱, tasaá va̱ása kanaka ña̱ʼa nu̱ú ñuʼú, ta ndóʼó kamaní kuvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ va̱ʼaní ña̱ taxi Jehová ndaʼa̱ndó.
18 ”Níma̱ndó taánva̱ʼandó* tu̱ʼun ña̱ káʼi̱n xíʼinndó yóʼo ta keʼéndóña, nda̱a̱ táki̱ʼva koo ña̱ katúndó ndaʼa̱ndó xíʼin ta̱ʼya̱ndó* saá ná kooña, ña̱ va̱ʼa ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ña. 19 Sanáʼa̱ndó ña̱yóʼo se̱ʼendó ta ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ña xíʼinna tá íyondó veʼendó, tá ku̱a̱ʼa̱nndó yichi̱, tá xa̱a̱ ku̱su̱nndó á tá xa̱a̱ ndáko̱ondó. 20 Kaʼyindóña sa̱tá yitu̱n tú tíin yéʼé veʼendó ta saátu yéʼé ñuundó, 21 ña̱ va̱ʼa ndiʼi tiempo ná kundoo miíndó xíʼin na̱ se̱ʼendó nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱ndó xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
22 ”Tá ná kundiku̱nndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó vitin, tá kúʼvi̱-inindó xínindó Jehová Ndióxi̱ndó, ta xíkandó yichi̱ra ta va̱ása sándakoondóra, 23 Jehová tavára ndiʼi na̱ ñuu yóʼo nu̱úndó ta ndóʼó kuchiñundó kanitáʼanndó xíʼin ñuu ña̱ náʼnuka nu̱úndó ni ku̱a̱ʼání kúúna. 24 Nda̱a̱ ndáaka nu̱ú ná xa̱a̱ndó, taxii̱ ñuʼú kán ndaʼa̱ndó. Ta xáʼñu ñuʼúndó kixáʼaña chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ta xa̱a̱ña nda̱a̱ Líbano, kixáʼaña chí yu̱ta Éufrates ta xa̱a̱ña nda̱a̱ mar occidental.* 25 Nda̱a̱ ni iinna va̱ása kuchiñu kanitáʼan xíʼinndó, Jehová Ndióxi̱ndó kúú ta̱ sayíʼvi ndiʼi na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ya̱ʼandó ku̱ʼu̱nndó, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó.
26 ”Vitin táxii̱ ndaka̱xinndó ña̱yóʼo, á ndakiʼinndó bendición á ndakiʼinndó chiʼñava: 27 ndakiʼinndó bendición tá ná kuniso̱ʼondó ta kundiku̱nndó chiñu ña̱ xáʼnda Jehová Ndióxi̱ndó, ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin, 28 ta ndakiʼinndó chiʼña tá va̱ása xíniso̱ʼondó ta ni va̱ása ndíku̱nndó chiñu ña̱ xáʼnda Jehová Ndióxi̱ndó, ta saátu tá va̱ása ndíku̱nndó yichi̱ ña̱ káʼi̱n xíʼinndó kundiku̱nndó ta ndíku̱nndó inka ndióxi̱ ña̱ kǒo xíni̱ndó.
29 ”Tá ná sakíʼvi Jehová Ndióxi̱ndó miíndó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó ña̱ kooña herenciandó, xíniñúʼu ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ bendición ña̱ taxi Ndióxi̱ ndaʼa̱ndó chí yuku̱ Guerizim, ta chí yuku̱ Ebal ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ chiʼña ña̱ taxi Ndióxi̱ ndaʼa̱ndó. 30 Yuku̱ yóʼo íyoña chí táʼví yu̱ta Jordán, chí nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu* nu̱ú ñuʼú na̱ cananeo na̱ íyo chí Arabá, nu̱ú xítondaa Guilgal, yatin chí Moré nu̱ú íyo yitu̱n náʼnu. 31 Saáchi ya̱ʼandó yu̱ta Jordán ña̱ va̱ʼa ki̱ʼvindó ta ndakiʼinndó ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó taxira ndaʼa̱ndó. Tá ná ndakiʼinndóña ta kundoondó nu̱úña, 32 xíniñúʼu viíní saxínundó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼnda Ndióxi̱ndó ta kundiku̱nndó ndiʼi ley ña̱ táxira ndaʼa̱ndó, táʼan ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin.
12 ”Ña̱yóʼo kúú chiñu ña̱ xáʼnda Ndióxi̱ nu̱úndó xíʼin ley ña̱ táxira kundiku̱nndó, ta xíniñúʼu kiʼinndó kuenta ña̱ viíní kundiku̱nndó ña̱yóʼo ndiʼi tiempo ña̱ kutakundó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová ndaʼa̱ndó, ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. 2 Ta nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó, xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó nu̱ú xi̱ndasakáʼnu na̱ inka ñuu ndióxi̱na, ña̱ íyo yuku̱ ña̱ súkun, ña̱ íyo xi̱kí á ña̱ íyo xa̱ʼa̱ yitu̱n náʼnu. 3 Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó altar nu̱ú ndásakáʼnuna ndióxi̱na, nama̱ ña̱ xíniñúʼuna tá ndasakáʼnuna ña̱yóʼo, xíniñúʼu kaʼmindó yitu̱n tú ndásakáʼnuna,* ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼana ña̱ ndasakáʼnuna chi saá kúú ña̱ va̱ása ndakaʼánkana xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ ña̱yóʼo.
4 ”Va̱ása ndasakáʼnundó Jehová Ndióxi̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva ndásakáʼnu na̱yóʼo ndióxi̱na. 5 Nu̱úka ña̱ keʼéndó ña̱yóʼo, va̱ʼaka nandukúndó Jehová Ndióxi̱ndó nu̱ú ndaka̱xinra ndukáʼnu ki̱vi̱ra ta kúáʼanndó nu̱ú ndaka̱xinra ña̱ koora xíʼin ndiʼi na̱ tribundó. 6 Kán kúú nu̱ú ku̱ʼu̱nndó xíʼin kití tí kaʼmindó* tí so̱kóndó,* ta saátu kuniʼindó ndiʼi ña̱ʼa ña̱ so̱kóndó nu̱úra, iin táʼví loʼo* ña̱ taxindó ndaʼa̱ra xíʼin nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ndó taxindó ndaʼa̱ra, ña̱ so̱kóndó xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱ndoondó keʼéndó iin ña̱ʼa, ña̱ so̱kóndó xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ miíndó ta saátu ku̱ʼu̱n se̱ʼenu̱ú si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ndó xíʼinndó, se̱ʼenu̱ú ndikachi* sa̱na̱ndó xíʼin se̱ʼenu̱ú ti̱xúʼú* sa̱na̱ndó. 7 Ta yóʼo kuxundó xíʼin ndiʼi na̱ veʼendó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó ta kusi̱í-inindó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kéʼéndó saáchi Jehová Ndióxi̱ndó ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa taxira ndaʼa̱ndó.
8 ”Va̱ása keʼéndó táʼan ña̱ kéʼéyó vitin, chi iin tá iinyó kéʼéyó ña̱ kúni̱ miíyó, 9 saáchi ndóʼó ta̱ʼán ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó nu̱ú ndakindee̱ndó. 10 Tá ná ya̱ʼandó nu̱ú yu̱ta Jordán ta kundoondó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó, ta̱kán taxira ndakindee̱ndó ta va̱ása taxira kanitáʼanndó xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó ta va̱ʼaní kundoondó. 11 Ndiʼi ña̱ʼa ña̱ káʼi̱n xíʼinndó yóʼo, xíniñúʼu ku̱ʼu̱nña xíʼinndó nu̱ú ndaka̱xin Jehová Ndióxi̱ndó ndukáʼnu ki̱vi̱ra: kití tí kaʼmindó* ta so̱kóndórí nu̱úra, ndiʼi ña̱ʼa ña̱ so̱kóndó nu̱úra, iin táʼví loʼo* ña̱ taxindó ndaʼa̱ra xíʼin nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ndó taxindó ndaʼa̱ra, saátu ndiʼi ña̱ so̱kóndó xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱ndoondó keʼéndó iin ña̱ʼa nu̱ú Jehová. 12 Kusi̱íní-inindó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, miíndó, se̱ʼeta̱andó, se̱ʼe-síʼindó, na̱ káchíñundáʼvi nu̱úndó xíʼin na̱ levita na̱ ndóo ñuundó, saáchi na̱ levita kǒo herencia níndakiʼinna xíʼinndó. 13 Kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ása so̱kóndó kití tí kaʼmindó* inkaka lugar nu̱ú kúni̱ miíndó. 14 Chi xíniñúʼu so̱kóndó kití tí kaʼmindó nu̱ú ndaka̱xin mií Jehová nu̱ú ndóo na̱ tribundó, ta kán keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó.
15 ”Ama kúni̱ miíndó kivi kaʼníndó iin kití ta kuxundó ku̱ñurí nda̱a̱ ndáaka ñuu nu̱ú ndóondó, ta kusi̱í-inindó saáchi bendición ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó kúú ña̱yóʼo. Na̱ yiví na̱ yaku̱a̱* xíʼin na̱ yiví na̱ ndii* kivi kuxuna ku̱ñu yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva xíxina yusu. 16 Soo va̱ása xíniñúʼu kuxundó ni̱i̱rí; chi xíniñúʼu katandó ni̱i̱rí nu̱ú ñuʼú nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéndó xíʼin ti̱kui̱í. 17 Ñuu nu̱ú ndóondó va̱ása kivi kuxundó iin táʼví loʼo* ña̱ʼa ña̱ kúúmiíndó, ni vino xa̱á, ni aceite, ni se̱ʼenu̱ú si̱ndi̱ki̱, ni se̱ʼenu̱ú ndikachi á se̱ʼenu̱ú ti̱xúʼú sa̱na̱ndó, ni ña̱ so̱kóndó xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱ndoondó keʼéndó iin ña̱ʼa nu̱ú Ndióxi̱ á nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ndó taxindó ndaʼa̱ra á ña̱ so̱kóndó xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ miíndó. 18 Miíndó, se̱ʼeta̱andó, se̱ʼe-síʼindó, na̱ káchíñundáʼvi nu̱úndó xíʼin na̱ levita na̱ ndóo ñuu nu̱ú ndóondó, xíniñúʼu kuxundó ndiʼi ña̱ʼa yóʼo nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó nu̱ú ndaka̱xin Jehová Ndióxi̱ndó, ta kusi̱í-inindó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ keʼéndó. 19 Kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ása sandákoondaʼa̱ndó na̱ levita tá ná kundoondó nu̱ú ñuʼúndó.
20 ”Tá chéeka ná ndasa Jehová Ndióxi̱ndó ñuʼú nu̱ú kundoondó nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó, ta tá ná ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo: ‘Kúni̱i̱ kuxui̱ ku̱ñu’ saáchi kúni̱ndó kuxundóña, kiviva kuxundóña nda̱saaka yichi̱ kúni̱ miíndó. 21 Tá xíkání kíndo̱o nu̱ú nda̱kaxin Jehová Ndióxi̱ndó nu̱ú ndukáʼnu ki̱vi̱ra, kiviva kaʼníndó iin si̱ndi̱ki̱, iin ndikachi á iin ti̱xúʼú tí ta̱xi Jehová ndaʼa̱ndó, nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó ta kuxundórí ñuu nu̱ú ndóondó amaka kúni̱ miíndó. 22 Kivi kuxundó ku̱ñu yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva xíxindó yusu. Na̱ yiví na̱ yaku̱a̱ xíʼin na̱ yiví na̱ ndii kivi kuxuna ku̱ñu yóʼo. 23 Nda̱kúní koo inindó ta chikaa̱-inindó ña̱ va̱ása kuxundó ni̱i̱, saáchi ni̱i̱ kúú ña̱ táxi ña̱ táku tí kití yóʼo, ta va̱ása xíniñúʼu kuxundó ku̱ñu yóʼo tá kúúmiíña ni̱i̱. 24 Va̱ása kuxundó ni̱i̱. Xíniñúʼu katandóña nu̱ú ñuʼú nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéndó xíʼin ti̱kui̱í. 25 Va̱ása kuxundóña ña̱ va̱ʼa vií kundoondó xíʼin se̱ʼendó chi ña̱ va̱ʼava kúúña nu̱ú Jehová tá saá ná keʼéndó. 26 Tá ná ku̱ʼu̱nndó nu̱ú ndaka̱xin Jehová, ña̱ ku̱ʼu̱n kuití xíʼinndó kúú ña̱ʼa ña̱ yi̱i̱ ña̱ kúú kuentandó ta saátu ña̱ʼa ña̱ so̱kóndó xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱ndoondó keʼéndó iin ña̱ʼa. 27 Ta kán taxindó ku̱ñu xíʼin ni̱i̱ kití tí so̱kóndó tí kaʼmindó* nu̱ú altar Jehová Ndióxi̱ndó, ni̱i̱ kití tí so̱kóndó xíniñúʼu katandóña xa̱ʼa̱ altar Jehová Ndióxi̱ndó soo kiviva kuxundó ku̱ñurí.
28 ”Kiʼinníndó kuenta ña̱ viíní kundiku̱nndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó ña̱ va̱ʼa vií kundoondó xíʼin se̱ʼendó chi ña̱ va̱ʼava kúúña nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó tá saá ná keʼéndó.
29 ”Tá ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ñuu ña̱ ndakiʼinndó ta tá ná kundoondó ñuu kán, 30 kiʼinndó kuenta ña̱ va̱ása ki̱ʼvindó ku̱a̱chi tá ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ na̱ yiví yóʼo, ta va̱ása nda̱ka̱tu̱ʼunndó ndáa ki̱ʼva xi̱ndasakáʼnu na̱yóʼo ndióxi̱na chi ko̱to̱ka̱ kixáʼatu miíndó keʼéndó ña̱yóʼo. 31 Va̱ása ndasakáʼnundó Jehová Ndióxi̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱yóʼo chi tá ndásakáʼnuna ndióxi̱na kéʼéna ña̱ʼa ña̱ kini ña̱ sáa̱-ini Jehová xínira. Nda̱a̱ xáʼmina se̱ʼeta̱ana xíʼin se̱ʼe-síʼina nu̱ú ndióxi̱na. 32 Kiʼinníndó kuenta ña̱ viíní saxínundó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó. Va̱ása xíniñúʼu ndachinúukandó ña̱ káʼi̱n xíʼinndó ta ni va̱ása xíniñúʼu kindaandó táʼanña.
13 ”Tá ná kita iin na̱ profeta á iin na̱ xíniñúʼu xa̱ni ña̱ ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu ta ná taxina iin seña nu̱úndó á ná ka̱ʼa̱nna xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu, 2 ta ná xi̱nunu̱ú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinndó ta saátu ná ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼinndó ‘Ná ndasakáʼnuyó inka ndióxi̱’, ta va̱ása xíni̱ndó ndióxi̱ yóʼo, 3 va̱ása kuniso̱ʼondó na̱ profeta yóʼo ni na̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ xa̱ni, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó kúú ta̱ xítondosó ndóʼó ña̱ va̱ʼa kotora á ndixa kúʼvi̱-inindó xínindó Jehová Ndióxi̱ndó xíʼin ndiʼi níma̱ndó ta saátu xíʼin ndiʼi ña̱ tákundó.* 4 Xíniñúʼu kundiku̱nndó Jehová Ndióxi̱ndó ta ixato̱ʼóndóra; xíniñúʼu kandíxandó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara ta kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱nra; xíniñúʼu kachíñundó nu̱úra ta va̱ása sandákoondóra. 5 Soo na̱ profeta yóʼo á na̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ xa̱ni, xíniñúʼu kuvina saáchi chi̱kaa̱na-inindó ña̱ ku̱ʼu̱nndó contra Jehová, ta̱ kúú Ndióxi̱ndó ta̱ ta̱vá ndóʼó ti̱xin ñuu Egipto nu̱ú xi̱kachíñundáʼvindó, ta na̱yóʼo ta̱vána ndóʼó yichi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó xíʼinndó kundiku̱nndó. Ta xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó ndiʼi na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa na̱ ndóo xíʼinndó.
6 ”Tá ñanindó, se̱ʼeta̱andó, se̱ʼe-síʼindó, ñá síʼindó á iin na̱ va̱ʼaní kítáʼan xíʼinndó, káʼa̱n se̱ʼéna ña̱yóʼo xíʼinndó ‘Ná ndasakáʼnuyó inka ndióxi̱’, na̱yóʼo kúú ndióxi̱ na̱ va̱ása xíni̱ndó ta ni na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá va̱ása níxixini̱na na̱yóʼo, 7 ndióxi̱ na̱ ndásakáʼnu na̱ ñuu na̱ íyo yatin xíʼinndó á na̱ íyo xíká, á nda̱a̱ ndáaka ñuu ña̱ íyo nu̱ú ndóondó, 8 va̱ása taxindó saxínu̱na-inindó ta ni va̱ása kuniso̱ʼondóna. Va̱ása kundáʼvi-inindó kunindóna ta ni va̱ása ndakiʼinndó tu̱ʼunna. 9 Nu̱úka ña̱ keʼéndó ña̱yóʼo, xíniñúʼu kaʼníndóna. Miíndó kúú na̱ siʼna xíniñúʼu kaʼní na̱yóʼo tasaá ndakundiku̱n ndiʼi na̱ ñuu keʼéna ña̱yóʼo. 10 Xíniñúʼu kuunndó yu̱u̱na nda̱a̱ ná kuvina, saáchi xi̱kuni̱na sakúxíkána ndóʼó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó ta̱ ta̱vá ndóʼó ti̱xin ñuu Egipto nu̱ú xi̱kachíñundáʼvindó. 11 Tasaá ndiʼi na̱ ñuu Israel kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ña ta yi̱ʼvína, tasaá va̱ása ndikóna keʼéna táʼan ña̱ va̱ása va̱ʼa yóʼo.
12 ”Tá ná xa̱a̱ndó kundoondó iin ñuu ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ta ná kuniso̱ʼondó ña̱yóʼo: 13 ‘Sava na̱ ta̱a na̱ kíʼvi na̱ ndóo xíʼinndó, káʼa̱nna ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa sandáʼvina na̱ ñuundó: “Ná ndasakáʼnuyó inka ndióxi̱”, ta va̱ása xíni̱ndó na̱ ndióxi̱ yóʼo’, 14 xíniñúʼu nandukú va̱ʼandó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta tá ndixa ku̱uña ñuu nu̱ú ndóondó, 15 ndi̱ku̱n kaʼníndó na̱ ndóo ñuu kán xíʼin espada. Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó ñuu kán xíʼin espada ta saátu ndiʼi ña̱ʼa ña̱ íyo ñuu xíʼin kití sa̱na̱na. 16 Tándi̱ʼi, ndakayandó ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xi̱kuumiína ta chindoondóña ma̱ʼñú ya̱ʼvi ta kaʼmindó ñuu kán, ta ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xa̱ʼmindó yóʼo, táki̱ʼva koo ña̱ so̱kóndó nu̱ú* Jehová Ndióxi̱ndó saá kooña. Ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuu yóʼo ta va̱ása ndikókana ndasava̱ʼanaña. 17 Va̱ása xíniñúʼu ndakiʼinndó nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼu ndiʼi-xa̱ʼa̱ tasaá va̱ása sa̱a̱ka Jehová, ta kundáʼvi-inira kunira ndóʼó ta ku̱a̱ʼání ndasara ndóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. 18 Xíniñúʼu kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó ta saxínundó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin, chi saá kúú ña̱ kivi keʼéndó ña̱ va̱ʼa nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó.
14 ”Ndóʼó kúúndó se̱ʼe Jehová Ndióxi̱ndó. Va̱ása kaʼndandó ku̱ñundó ta ni va̱ása xa̱tándó xi̱níndó xa̱ʼa̱ iin na̱ ni̱xi̱ʼi̱. 2 Saáchi ndóʼó kúúndó iin ñuu ña̱ yi̱i̱ nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, ta Jehová Ndióxi̱ndó nda̱kaxinra ndóʼó nu̱ú ndiʼika na̱ ñuu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ndó koondó na̱ ñuura na̱ ndáyáʼviní, na̱ kúú kuenta miíra.
3 ”Va̱ása kuxundó nda̱a̱ ni iin kití tí yaku̱a̱. 4 Tíyóʼo kúú kití tí kivi kuxundó: si̱ndi̱ki̱, ndikachi,* ti̱xúʼú,* 5 yusu, ti̱xúʼú yukú xíʼin tí ndikachi yukú. 6 Kiviva kuxundó nda̱a̱ ndáaka kití tí nda̱taʼví chíi̱n, tí ndákaxíndi̱ʼi̱ ña̱ xáxirí. 7 Soo va̱ása kuxundó kití tí ndákaxíndi̱ʼi̱ kuití ña̱ xáxirí, á tí nda̱taʼví kuití chíi̱n, tá kúú: tí camello, tí leso* xíʼin tí damán, saáchi ndákaxíndi̱ʼi̱rí ña̱ xáxirí soo va̱ása níndata̱ʼví chíi̱nrí. Tí yaku̱a̱ xíniñúʼu koo tíyóʼo nu̱úndó. 8 Saátu va̱ása kuxundó tí kini̱, saáchi ni nda̱taʼvíva chíi̱nrí soo va̱ása ndákaxíndi̱ʼi̱rí ña̱ xáxirí. Tí yaku̱a̱ xíniñúʼu koo tíyóʼo nu̱úndó. Va̱ása kuxundó ku̱ñu tí kití yóʼo ta ni va̱ása tiinndórí tá ni̱xi̱ʼi̱rí.
9 ”Tíyóʼo kúú kití tí ñúʼu ini ti̱kui̱í tí kivi kuxundó, kivi kuxundó kití tí íyo ndi̱xi̱n xíʼin tí íyo nduchu* sa̱tá. 10 Soo va̱ása kuxundó tí kǒo ndi̱xi̱n ni tí kǒo nduchu sa̱tá. Tí yaku̱a̱ xíniñúʼu koo tíyóʼo nu̱úndó.
11 ”Kivi kuxundó nda̱a̱ ndáaka kití tí ndáchí tí va̱ása yaku̱a̱. 12 Soo va̱ása kivi kuxundó tíyóʼo: tí ta̱sú*, ta̱sú tí tíin ti̱a̱ká, tí buitre* tu̱ún, 13 tí milano real,* tí milano tu̱ún ta saátu nda̱a̱ ni iin nu̱ú tí milano, 14 nda̱a̱ ni iin nu̱ú saa ndáá, 15 tí avestruz, tí ti̱o̱mi, tí gaviota ta saátu nda̱a̱ ni iin nu̱ú tí halcón, 16 tí mochuelo, kalakoko* tí loʼo, tí cisne, 17 tí pelícano, tí buitre, saa tí tíin ti̱a̱ká, 18 tí cigüeña, ta saátu nda̱a̱ ni iin nu̱ú tí garza, tí abubilla ta ni tí chináká. 19 Ndiʼi kití válí tí íyo ndi̱xi̱n tí ndáchí tiʼvi, tí yaku̱a̱ xíniñúʼu koo tíyóʼo nu̱úndó. Va̱ása xíniñúʼu kuxundórí. 20 Kivi kuxundó nda̱a̱ ndáaka kití tí ndáchí, tí va̱ása yaku̱a̱.
21 ”Va̱ása kuxundó nda̱a̱ ni iin kití tí ni̱xi̱ʼi̱ tí nda̱ni̱ʼíndó. Kivi taxindórí ndaʼa̱ na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ ndóo xíʼinndó ta na̱yóʼo kivi kuxunarí, á kivi xi̱íkondórí* nu̱ú na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ ndóo xíʼinndó. Saáchi ndóʼó kúúndó iin ñuu yi̱i̱ nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó.
”Va̱ása sachíʼyo̱ndó ku̱ñu ti̱xúʼú loʼo xíʼin leche siʼírí.
22 ”Xíniñúʼu taxindó iin táʼví loʼo* ña̱ chíʼindó, ña̱ kana nu̱ú ñuʼúndó ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱. 23 Kivi kuxundó iin táʼví loʼo trigo ña̱ chíʼindó, vino xa̱á, aceite xíʼin se̱ʼe nu̱ú si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ndó ta saátu ndikachi sa̱na̱ndó, kuxundó ña̱yóʼo nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó nu̱ú ndaka̱xinra ndukáʼnu ki̱vi̱ra, tasaá ndiʼi tiempo sakúaʼandó ixato̱ʼóndó Jehová Ndióxi̱ndó.
24 ”Tá káni̱ní kíndo̱o nu̱ú ku̱ʼu̱nndó ta va̱ása kivi ku̱ʼu̱n ña̱ʼa yóʼo xíʼinndó nu̱ú ndaka̱xin Jehová Ndióxi̱ndó ndukáʼnu ki̱vi̱ra, saáchi xíkaní kíndo̱oña nu̱úndó (saáchi Jehová Ndióxi̱ndó taxira bendición ndaʼa̱ndó), 25 kivi ndakiʼinndó xu̱ʼún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta xu̱ʼún yóʼo kuniʼindóña ku̱ʼu̱nndó nu̱ú ndaka̱xin Jehová Ndióxi̱ndó. 26 Tasaá kivi kuniñúʼundó xu̱ʼún yóʼo ña̱ satándó* ña̱ kúni̱ndó: si̱ndi̱ki̱, ndikachi, ti̱xúʼú, vino, inkaka nu̱ú ndixi ta saátu ña̱ kúni̱ miíndó. Ta kán kuxundóña nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó ta kusi̱í-inindó xíʼin na̱ veʼendó. 27 Ta va̱ása sandákoondaʼa̱ndó na̱ levita na̱ ndóo xíʼinndó, saáchi na̱yóʼo kǒo níndakiʼinna herencia táʼan ña̱ nda̱kiʼin miíndó.
28 ”Iin yichi̱ nu̱ú u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ xíniñúʼu ndataánva̱ʼandó iin táʼví loʼo* ña̱ chi̱ʼindó ñuu nu̱ú ndóondó. 29 Tasaá na̱ levita na̱ kǒo níndakiʼin herencia xíʼinndó, na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ ndóo xíʼinndó, na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá, ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱, kivi kuxuna ña̱yóʼo nda̱a̱ ná xa̱a̱-inina,* tasaá vií kana ndiʼi ña̱ kéʼéndó chi taxi Jehová Ndióxi̱ndó bendición ndaʼa̱ndó.
15 ”Iin yichi̱ nu̱ú u̱xa̱ ku̱i̱ya̱ va̱ása xíniñúʼu ndakiʼinndó xu̱ʼún ndaʼa̱ na̱ níká* nu̱úndó.* 2 Siaʼa kúú ña̱ xíniñúʼu keʼéndó. Iin tá iinndó va̱ása xíniñúʼu ndukúndó xu̱ʼún nu̱ú na̱ níká nu̱úndó. Va̱ása xíniñúʼu ixandúxandó xíʼin na̱ táʼanndó á xíʼin na̱ ñanindó ña̱ chaʼvina ña̱ níkána nu̱úndó, chi ku̱i̱ya̱ yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu ixakáʼnu-inindó xa̱ʼa̱ ña̱ níkána nu̱úndó chi saá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová. 3 Tá na̱ inka ñuu kúú na̱ níká nu̱úndó kiviva ka̱ʼa̱nndó xíʼinna ná ndataxinaña ndaʼa̱ndó, soo nda̱a̱ ndáaka ña̱ níká na̱ ñanitáʼanndó nu̱úndó, va̱ása xíniñúʼu ndakiʼinndóña ndaʼa̱na. 4 Soo ni saá nda̱a̱ ni iin ndóʼó va̱ása xíniñúʼu xa̱a̱ndó koondó na̱ nda̱ʼví, saáchi taxiva Jehová bendición ndaʼa̱ndó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña herenciandó, 5 soo xíniñúʼu kuniso̱ʼondó ndiʼi ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó, ta xíniñúʼu saxínundó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin. 6 Saáchi Jehová Ndióxi̱ndó taxira bendición ndaʼa̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó vitin, ta ndóʼó taxi tóondó* ña̱ kúúmiíndó ndaʼa̱ ku̱a̱ʼání na̱ inka ñuu, soo miíndó va̱ása kakavíndó ndukú tóondó ña̱ʼa nu̱ú inkana, ta ndóʼó kaʼndachíñundó nu̱ú ku̱a̱ʼání ñuu soo na̱kán va̱ása kaʼndachíñuna nu̱úndó.
7 ”Tá iin na̱ táʼanndó ki̱ndoo ndáʼvina ta ndóona xíʼinndó ñuu ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó, xíniñúʼu kundáʼvi-inindó kunindóna ta va̱ʼa koo inindó xíʼinna. 8 Xíniñúʼu va̱ʼaní koo inindó xíʼinna ta taxindó nda̱a̱ ndáaka ña̱ xíniñúʼuna á ña̱ kúma̱ní nu̱úna. 9 Kiʼinníndó kuenta ña̱ va̱ása ndakanixi̱níndó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa yóʼo ta kachindó: ‘Xa̱a̱ ku̱yatin kixaa̱ ku̱i̱ya̱ u̱xa̱, ku̱i̱ya̱ ña̱ xíniñúʼu ixakáʼnu-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ níkána nu̱úi̱’, tá ná ndakanixi̱níndó ña̱yóʼo va̱ása va̱ʼaka koo inindó xíʼin na̱ táʼanndó na̱ nda̱ʼví ta va̱ása taxikandó ña̱ xíniñúʼuna. Tá ná natúʼunna xa̱ʼa̱ndó xíʼin Jehová, ki̱ʼvindó ku̱a̱chi nu̱úra. 10 Va̱ʼaní xíniñúʼu koo inindó xíʼinna ta su̱ví xíʼin ña̱ nduxa̱ taxindó ña̱ xíniñúʼuna chi tá va̱ʼa ná koo inindó taxiva Jehová Ndióxi̱ndó bendición ndaʼa̱ndó ta vií kana ndiʼi chiñu ña̱ kéʼéndó. 11 Chi ndiʼi tiempova koo na̱ nda̱ʼví nu̱ú ñuʼú yóʼo. Ña̱kán xáʼndai̱ chiñu yóʼo nu̱úndó: ‘Va̱ʼaní xíniñúʼu koo inindó xíʼin na̱ táʼanndó na̱ nda̱ʼví na̱ xóʼvi̱* na̱ ndóo xíʼinndó’.
12 ”Tá sa̱tándó iin na̱ ñuundó, iin ta̱ hebreo á iin ñá hebrea ña̱ kachíñundáʼvina nu̱úndó, ta xa̱a̱ i̱ñu̱ ku̱i̱ya̱ káchíñuna nu̱úndó, xíniñúʼu sañándóna ku̱i̱ya̱ u̱xa̱. 13 Tá ná sañándóna xíniñúʼu taxindó ña̱ʼa ná ku̱ʼu̱n xíʼinna. 14 Xíniñúʼu taxindó ndikachi* sa̱na̱ndó xíʼin ti̱xúʼú* sa̱na̱ndó ndaʼa̱na, ña̱ chíʼindó, aceitendó tá oliva, xíʼin vinondó. Nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼá kúú ña̱ ta̱xi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó* saá ku̱a̱ʼá koo ña̱ taxindó ndaʼa̱na. 15 Ndakaʼánndó chi na̱ xi̱kachíñundáʼvitu xi̱kuu miíndó chí Egipto ta Jehová Ndióxi̱ndó ta̱vára ndóʼó kán. Ña̱kán xáʼndai̱ chiñu yóʼo nu̱úndó.
16 ”Soo tá na̱ ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼinndó ‘Va̱ása ku̱ʼu̱nvíi̱’, saáchi kúʼvi̱-inina xínina ndóʼó ta saátu na̱ veʼendó, ta kúsi̱í-inina káchíñuna nu̱úndó, 17 saá kiʼinndó iin ka̱a ña̱ xi̱ín* nu̱ú ta kanindichi ndaandóna yéʼé ta kaanndó so̱ʼona, tasaá xa̱a̱na kachíñundáʼvina nu̱úndó ndiʼi ki̱vi̱ ña̱ ná kutakuna. Saátu keʼéndó xíʼin ñá káchíñu ndáʼvi nu̱úndó. 18 Tá ná taxindó ku̱ʼu̱n na̱ káchíñundáʼvi nu̱úndó, va̱ása ndakanixi̱níndó ña̱ su̱ví ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ níkeʼéndó ña̱ ta̱xindó ku̱a̱ʼa̱nna, saáchi i̱ñu̱ saá ku̱i̱ya̱ ña̱ ka̱chíñuna nu̱úndó ku̱a̱ʼáka ña̱ nda̱kiʼinndó nu̱úka ña̱ ndakiʼinndó tá ná chaʼvindó iin na̱ kachíñu nu̱úndó, ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo taxi Jehová bendición ndaʼa̱ndó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ke̱ʼéndó.
19 ”Xíniñúʼu ndasayi̱i̱ndó ndiʼi se̱ʼenu̱ú si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ndó tí kúú che̱e ta saátu se̱ʼenu̱ú ndikachi sa̱na̱ndó xíʼin se̱ʼenu̱ú ti̱xúʼú sa̱na̱ndó, ta taxindórí ndaʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó. Va̱ása xíniñúʼu sakáchíñundó se̱ʼenu̱ú si̱ndi̱ki̱* sa̱na̱ndó ta ni va̱ása xíniñúʼu kaʼndandó ixí* sa̱tá se̱ʼe nu̱ú ndikachi sa̱na̱ndó. 20 Miíndó xíʼin na̱ veʼendó xíniñúʼu kuxundó tíyóʼo nu̱ú Jehová ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱ nu̱ú ndaka̱xin Jehová. 21 Soo tá kití yóʼo kúúmiírí kue̱ʼe̱, va̱ása kívi kakarí, va̱ása kívi kotorí á kúúmiírí inkaka kue̱ʼe̱ ña̱ ndeé, va̱ása xíniñúʼu so̱kóndórí nu̱ú* Jehová Ndióxi̱ndó. 22 Xíniñúʼu kuxundó tíyóʼo ñuu nu̱ú ndóondó; ta na̱ yiví na̱ yaku̱a̱* xíʼin na̱ yiví na̱ ndii* kivi kuxuna tíyóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva xíxindó yusu. 23 Soo va̱ása xíniñúʼu kuxundó ni̱i̱rí, chi xíniñúʼu katandó ni̱i̱rí nu̱ú ñuʼú nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéndó xíʼin ti̱kui̱í.
16 ”Kotondó ama kíxáʼa yo̱o̱ abib* tasaá keʼéndó vikó ña̱ Pascua nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, saáchi tá ñuú yo̱o̱ abib kúú ña̱ ta̱vá Jehová Ndióxi̱ ndóʼó ti̱xin ñuu Egipto. 2 Xíniñúʼu kaʼníndó iin kití tí so̱kóndó nu̱ú* Jehová Ndióxi̱ndó ti̱xin vikó ña̱ Pascua, tíyóʼo kivi koorí iin ndikachi,* iin ti̱xúʼú* á iin si̱ndi̱ki̱, xíniñúʼu kaʼníndórí nu̱ú ndaka̱xin Jehová ndukáʼnu ki̱vi̱ra. 3 Va̱ása kuxundó nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ kúúmií yuxa̱n iyá* xíʼin tíyóʼo. U̱xa̱ ki̱vi̱ kúú ña̱ xíniñúʼu kuxundó si̱ta̱váʼa ña̱ kǒo yuxa̱n iyá kúúmií, nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéndó tá kamaní ke̱endó ñuu Egipto. Tá ná keʼéndó ña̱yóʼo saá ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xo̱ʼvi̱níndó* ta va̱ása nandóso-inindó ndáa ki̱ʼva kúú ña̱ ke̱endó ñuu Egipto. 4 Ti̱xin u̱xa̱ ki̱vi̱ va̱ása xíniñúʼu koo yuxa̱n iyá iníísaá nu̱ú ndóondó. Ta ku̱ñu kití tí so̱kóndó tá xi̱kuaá ña̱ ki̱vi̱ nu̱ú, va̱ása xíniñúʼu ndataánva̱ʼandóña* nda̱a̱ ná tu̱vi inka ki̱vi̱. 5 Va̱ása kaʼníndó kití tí so̱kóndó ti̱xin vikó ña̱ Pascua nda̱a̱ ndáaka ñuu ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó. 6 Xíniñúʼu kaʼníndórí nu̱ú ndaka̱xin Jehová Ndióxi̱ndó ndukáʼnu ki̱vi̱ra. Kití tí so̱kóndó ti̱xin vikó ña̱ Pascua xíniñúʼu kaʼníndórí tá xa̱a̱ xi̱kuaá, tá xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvi ñu̱ʼu,* mií ki̱vi̱ ña̱ ke̱endó ti̱xin ñuu Egipto. 7 Ixanduvindó tí kití yóʼo ta kuxundórí nu̱ú ndaka̱xin Jehová Ndióxi̱ndó, ta tá xi̱ta̱a̱n* kivi ndandikóndó veʼe válíndó. 8 I̱ñu̱ ki̱vi̱ kúú ña̱ xíniñúʼu kuxundó si̱ta̱váʼa ña̱ kǒo yuxa̱n iyá kúúmií, ta ki̱vi̱ u̱xa̱ xíniñúʼu keʼéndó iin reunión ña̱ ndáyáʼviní xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó. Va̱ása xíniñúʼu kachíñundó.
9 ”Tá ná kixáʼandó kaʼndandó cebada, saá xíniñúʼu kixáʼandó kaʼvindó u̱xa̱ semana. 10 Tasaá xíniñúʼu keʼéndó Vikó ña̱ Semana xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó, ta xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ miíndó xíniñúʼu so̱kóndó ña̱ʼa nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼá kúú ña̱ ta̱xira ndaʼa̱ndó saá xíniñúʼu koo ña̱ taxindó ndaʼa̱ra. 11 Ta xíniñúʼu kusi̱í-inindó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, miíndó, se̱ʼeta̱andó, se̱ʼe-síʼindó, ta̱ káchíñundáʼvi nu̱úndó, ñá káchíñundáʼvi nu̱úndó, na̱ levita na̱ ndóo xíʼinndó, na̱ ke̱e inka ñuu na̱ ndóo xíʼinndó, na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá xíʼin ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱, ndiʼindó xíniñúʼu kusi̱í-inindó nu̱ú ndaka̱xin Jehová Ndióxi̱ndó ña̱ ndukáʼnu ki̱vi̱ra. 12 Ndakaʼánndó chi na̱ xi̱kachíñundáʼvitu xi̱kuu miíndó chí Egipto, ña̱kán kuniso̱ʼondó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó ta saxínundóña.
13 ”U̱xa̱ ki̱vi̱ xíniñúʼu keʼéndó Vikó ña̱ Cabaña,* tá ná ndakayandó ña̱ chi̱ʼindó ta saátu tá ná ndakiʼinndó aceitendó tá oliva xíʼin vinondó. 14 Kusi̱í-inindó ti̱xin vikó yóʼo, miíndó, se̱ʼeta̱andó, se̱ʼe-síʼindó, ta̱ káchíñundáʼvi nu̱úndó, ñá káchíñundáʼvi nu̱úndó, na̱ levita, na̱ ke̱e inka ñuu na̱ ndóo xíʼinndó, na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá xíʼin ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱, ndiʼi na̱ ndóo ñuundó. 15 U̱xa̱ ki̱vi̱ kúú ña̱ xíniñúʼu keʼéndó vikó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó mií nu̱ú ndaka̱xin Jehová, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó taxira bendición ndaʼandó ta va̱ʼaní kana ndiʼi ña̱ chi̱ʼindó, ta saátu va̱ʼaní kana ndiʼi ña̱ keʼéndó ta kusi̱íní-inindó.
16 ”U̱ni̱ yichi̱ nu̱ú ku̱i̱ya̱, ndiʼi na̱ ta̱a xíniñúʼu ku̱ʼu̱nna nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó nu̱ú ndaka̱xin miíra: ti̱xin Vikó ña̱ si̱ta̱váʼa ña̱ kǒo yuxa̱n iyá xíʼin, Vikó ña̱ Semana xíʼin Vikó ña̱ Cabaña, ta ndiʼi na̱yóʼo xíniñúʼu kuniʼina ña̱ʼa ku̱ʼu̱n xíʼinna nu̱ú Jehová. 17 Nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼá kúú ña̱ ta̱xi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó saá xíniñúʼu koo ña̱ kuniʼi iin tá iin na̱yóʼo ku̱ʼu̱n xíʼinna.
18 ”Ti̱xin ndiʼi ñuu ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó, xíniñúʼu ndaka̱xinndó na̱ ndatiin ku̱a̱chi xíʼin na̱ kiʼin kuenta xíʼin iin tá iin tribu, ta na̱yóʼo xíniñúʼu nda̱kúní ndatiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu. 19 Nda̱kúní ndatiinndó ku̱a̱chi ta va̱ása ndaka̱xinndó na̱ yiví na̱ ndatiinndó ku̱a̱chi xíʼin. Va̱ása xíniñúʼu kandíxandó kiʼinndó iin ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanndó xíʼin na̱ yiví na̱ ndátiinna ku̱a̱chi xíʼin, saáchi tá ná kiʼinndó ña̱yóʼo va̱ása nda̱kúka ndatiinndó ku̱a̱chi xíʼinna ta nasamandó ña̱ káʼa̱n na̱ nda̱kú-ini. 20 Yichi̱ ña̱ nda̱kú xíniñúʼu nandukúndó ta nina ña̱ nda̱kú xíniñúʼu keʼéndó ña̱ va̱ʼa kutakundó ta kuchiñundó ndakiʼinndó ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó.
21 ”Va̱ása chiʼindó nda̱a̱ ni iin yitu̱n tú ndasakáʼnundó* yatin nu̱ú kundichi altar ña̱ ixava̱ʼandó xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó.
22 ”Ta saátu va̱ása xíniñúʼu keʼéndó iin nama̱ ña̱ kuniñúʼundó ña̱ ndasakáʼnundó inka ndióxi̱, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó kúndasínu̱úra xínira ña̱yóʼo.
17 ”Tá ná so̱kóndó* iin si̱ndi̱ki̱ á iin ndikachi* nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, tíyóʼo va̱ása xíniñúʼu koorí iin kití tí ndu̱chiʼña á tí kúúmií iin kue̱ʼe̱, saáchi kúndasíní Jehová Ndióxi̱ndó tíyóʼo.
2 ”Tá ti̱xin iin ñuu ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ná koo iin ta̱a á iin ñaʼá na̱ ki̱xáʼa kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, ta yáʼandosóna ña̱ ki̱ndoona xíʼinra, 3 ta na̱yóʼo kíxáʼana ndásakáʼnuna inka ndióxi̱ ta xíkuxítína nu̱úña ta saátu nu̱ú ñu̱ʼu,* nu̱ú yo̱o̱ á nu̱ú ndiʼi ña̱ íyo chí ndiví ta va̱ása níka̱ʼi̱n xíʼinna keʼéna ña̱yóʼo. 4 Tá na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼinndó á xi̱niso̱ʼondó xa̱ʼa̱ña, xíniñúʼu nandukú va̱ʼandó xa̱ʼa̱ña. Ta tá ni̱xa̱a̱ndó ku̱ndaa̱-inindó ña̱ ndixa ku̱uva ña̱ va̱ása va̱ʼa yóʼo ti̱xin ñuu Israel, 5 chí yéʼé ñuundó xíniñúʼu tavándó ta̱ ta̱a á ñá ñaʼá na̱ ke̱ʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa ta xíniñúʼu kuunndó yu̱u̱na nda̱a̱ ná kuvina. 6 Xíniñúʼu koo u̱vi̱ á u̱ni̱ testigo na̱ natúʼun xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé na̱yóʼo tasaá kivi kaʼníndóna. Soo va̱ása xíniñúʼu kaʼníndóna tá íyo iin kuití testigo. 7 Na̱ testigo kúú na̱ siʼna xíniñúʼu kuun yu̱u̱ na̱ yiví yóʼo ta saáví kundiku̱n ndiʼi na̱ ñuu keʼéna ña̱yóʼo. Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó ndiʼi na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa.
8 ”Tá ti̱xin iin ñuu nu̱ú ndóondó xíniñúʼu ndatiinndó iin ku̱a̱chi ña̱ yo̱ʼvi̱ní* túvindó, sana xíniñúʼu ndatiinndó ku̱a̱chi xíʼin iin na̱ xa̱ʼní, xíʼin iin na̱ ta̱xi ku̱a̱chi nu̱ú na̱ chíñu á xíniñúʼu ndatiinndó ku̱a̱chi xíʼin na̱ ka̱nitáʼan á nda̱a̱ ndáaka ku̱a̱chi kúúña, xíniñúʼu ku̱ʼu̱nndó nu̱ú ndaka̱xin Jehová Ndióxi̱ndó. 9 Kúáʼanndó nu̱ú na̱ su̱tu̱ levita xíʼin na̱ juez na̱ káchíñu ki̱vi̱ saá, ta natúʼunndó xíʼinna xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi yóʼo, ta na̱kán ka̱ʼa̱nna xíʼinndó ndáaña kuu. 10 Tasaá xíniñúʼu keʼéndó ndiʼi ña̱ ka̱ʼa̱nna xíʼinndó lugar nu̱ú ndaka̱xin Jehová. Kiʼin va̱ʼandó kuenta ña̱ viíní kundiku̱nndó ndiʼi ña̱ ka̱ʼa̱nna xíʼinndó. 11 Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n ley ña̱ na̱ʼa̱na nu̱úndó saá xíniñúʼu keʼéndó ta kundiku̱nndó ña̱ nda̱kaxinna. Viíní xíniñúʼu kundiku̱nndó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinndó. 12 Tá iin ta̱a ni̱nuní kúnira ta va̱ása xíínra kuniso̱ʼora ña̱ káʼa̱n na̱ ndátiin ku̱a̱chi ni ña̱ káʼa̱n na̱ su̱tu̱ na̱ káchíñu nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, ta̱ ta̱a yóʼo xíniñúʼu kuvira. Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa ti̱xin ñuu Israel. 13 Tasaá, ndiʼi na̱ ñuu kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta yi̱ʼvína ta va̱ása ndikókana ni̱nu kunina.
14 ”Tá ná ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ta ndakiʼinndóña ta kundoondó nu̱úña ta ná kixáʼandó ka̱ʼa̱nndó, ‘Taxi ná ndaka̱xinndi̱ iin rey ta̱ kaʼndachíñu nu̱úndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ñuu na̱ ndóo yatin xíʼinndi̱’, 15 tasaá xíniñúʼu ndasandó rey iin ta̱ ndaka̱xin mií Jehová Ndióxi̱ndó. Xíniñúʼu ndaka̱xinndó iin ta̱ ñuu miíndó ña̱ koora rey. Va̱ása xíniñúʼu ndaka̱xinndó na̱ inka ñuu ña̱ koona rey nu̱úndó. 16 Ta ta̱ koo rey nu̱úndó, va̱ása xíniñúʼu kuumiíra ku̱a̱ʼání kuáyi̱ ta ni va̱ása xíniñúʼu ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu ña̱ ndikóna chí Egipto ña̱ va̱ʼa ndukúna ku̱a̱ʼáka kuáyi̱, saáchi Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinndó: ‘Nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása ndikóndó chí yichi̱ yóʼo’. 17 Ta saátu va̱ása xíniñúʼu koo ku̱a̱ʼání ná síʼira ña̱ va̱ʼa ná kǒo kuxíkára nu̱úi̱. Ta ni va̱ása xíniñúʼu kuumiíra ku̱a̱ʼání plata xíʼin oro. 18 Tá ná xa̱a̱ra nduura rey, xíniñúʼu sandáya̱ʼara Ley yóʼo nu̱ú iin tutu ta xa̱a̱ña kooña kuenta miíra, ta nu̱ú Ley ña̱ chíkaa̱va̱ʼa na̱ su̱tu̱ levita kúú nu̱ú kotondaara ña̱yóʼo ta kaʼyiraña.
19 ”Kuenta miíra koo ley yóʼo ta xíniñúʼu kaʼviraña ndiʼi ki̱vi̱ ña̱ ná kutakura, ña̱kán va̱ʼa sakúaʼara ixato̱ʼóra Jehová Ndióxi̱ra ta kundiku̱nra ndiʼi ña̱ káʼa̱n Ley yóʼo ta kundiku̱nra ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úra. 20 Tasaá va̱ása ni̱nu kunira nu̱ú na̱ ñuu Israel ta va̱ása sandákoora kundiku̱nra chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úra ta ku̱a̱ʼání tiempo kaʼndachíñura ta saátu se̱ʼera nu̱ú na̱ ñuu Israel.
18 ”Na̱ su̱tu̱ levita xíʼin ndiʼi na̱ tribu ta̱ Leví, va̱ása ndakiʼinna nda̱a̱ ni iin herencia xíʼin na̱ ñuu Israel. Na̱yóʼo kuxuna ña̱ kaʼmina ta so̱kóna nu̱ú* Jehová chi ña̱yóʼo kúú herenciana. 2 Ña̱kán va̱ása ndakiʼinna nda̱a̱ ni iin herencia xíʼin na̱ ñanitáʼanna. Jehová kúú herenciana nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna.
3 ”Ña̱yóʼo kúú ña̱ kivi ndakiʼin na̱ su̱tu̱ ndaʼa̱ na̱ ñuu. Nda̱a̱ ndáaka na̱ ná so̱kó kití nu̱ú Ndióxi̱, iin si̱ndi̱ki̱ á iin ndikachi,* xíniñúʼu taxina so̱ko̱rí ndaʼa̱ ta̱ su̱tu̱, ta saátu ta̱ʼya̱-yuʼu̱rí* xíʼin xitirí. 4 Tá ná chiʼindó trigo xíniñúʼu taxindó mií ña̱ nu̱ú va̱ʼa ka̱na ndaʼa̱na, ta saátu vino xa̱ándó xíʼin aceitendó, ta tá ná kaʼndandó ixí* sa̱tá ndikachi sa̱na̱ndó xíniñúʼu taxindó mií ña̱ nu̱ú va̱ʼa xa̱ʼndandó. 5 Jehová Ndióxi̱ndó nda̱kaxinra ta̱ su̱tu̱ yóʼo ta saátu na̱ se̱ʼera nu̱ú ndiʼika na̱ tribu ña̱ va̱ʼa kachíñuna xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Jehová ndiʼi tiempo.
6 ”Soo tá iin na̱ levita sándakoona ñuu Israel nu̱ú ndóona ta kúni̱na ku̱ʼu̱nna nu̱ú ndaka̱xin mií Jehová,* 7 na̱yóʼo kivi kachíñuna nu̱ú Jehová Ndióxi̱na lugar kán nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé inkaka ñanitáʼanna na̱ levita na̱ xa̱a̱ káchíñu nu̱ú Jehová lugar kán. 8 Tá ná ndakiʼinna ña̱ kuxuna, inkáchi xíniñúʼu kooña xíʼin ña̱ ndákiʼin na̱ xa̱a̱ íyo kán, ta xa̱a̱ síín kúú miíva ña̱ ndakiʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱íkona* ña̱ʼa na̱ táʼanna na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
9 ”Tá ná ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó va̱ása keʼéndó ña̱ kini táʼan ña̱ kéʼé na̱ ñuu na̱ ndóo kán. 10 Nda̱a̱ ni iin na̱ ndóo xíʼinndó va̱ása xíniñúʼu kaʼmina se̱ʼena, ni va̱ása xíniñúʼu kundoo na̱ ndáku* xíʼinndó, na̱ kéʼé magia, na̱ xíto ña̱ kuu chí nu̱únínu á na̱ tási, 11 na̱ chíkaa̱ ña̱ tási inkana, na̱ ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú na̱ ndáku, á na̱ káʼa̱n xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱. 12 Saáchi Jehová kúndasíníra xínira na̱ kéʼé ña̱yóʼo, ta Jehová Ndióxi̱ndó sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi na̱ ñuu na̱ kéʼé ña̱ kini yóʼo. 13 Xíniñúʼu ndiiní* koondó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó.
14 ”Saáchi na̱ ñuu na̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó, xi̱xiniso̱ʼona ña̱ xi̱kaʼa̱n na̱ xi̱keʼé magia xíʼin na̱ ndáku, soo Jehová Ndióxi̱ndó va̱ása taxira keʼéndó ña̱yóʼo. 15 Jehová Ndióxi̱ndó ndaka̱xinra iin na̱ koo profeta nu̱úndó, ta iin na̱ ñanitáʼan miíndó koo na̱yóʼo. Xíniñúʼu kuniso̱ʼondóna. 16 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ndu̱kúndó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó chí Horeb tá nda̱kutáʼan ndiʼi na̱ ñuu. Ta ni̱ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo: ‘Va̱ása taxiún kuniso̱ʼondi̱ tu̱ʼun Jehová Ndióxi̱ndi̱, ni ña̱ koto tukundi̱ ñuʼu̱ yóʼo chi va̱ása kúni̱ndi̱ kuvindi̱’. 17 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n: ‘Va̱ʼava ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna. 18 Ndaka̱xii̱n iin ta̱ koo profeta nu̱úna nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yóʼó, ta iin ñanitáʼanna koo ta̱yóʼo, ta miíi̱ ka̱ʼa̱n xíʼinra ndáaña ka̱ʼa̱nra ta ta̱yóʼo ka̱ʼa̱nra xíʼinna xa̱ʼa̱ ndiʼi chiñu ña̱ xa̱ʼndai̱. 19 Ndukúi̱ kuenta nu̱ú na̱ va̱ása xíín kuniso̱ʼo ña̱ ka̱ʼa̱nra tá ná kuniñúʼura ki̱víi̱.
20 ”’Tá iin na̱ profeta xíniñúʼuna ki̱víi̱ ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa ña̱ kǒo níka̱ʼi̱n xíʼinna á xíniñúʼutuna ki̱vi̱ inka ndióxi̱, na̱ profeta yóʼo xíniñúʼu kuvina. 21 Soo kivi ndakanixi̱níndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo: “¿Ndáa ki̱ʼva kunda̱a̱-inindi̱ ña̱ su̱ví Jehová kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n tu̱ʼun kán?”. 22 Tá iin ta̱ profeta xíniñúʼura ki̱vi̱ Jehová ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa ta va̱ása níxi̱nunu̱úña, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ su̱ví Jehová kúú ta̱ níka̱ʼa̱nña. Ta̱ profeta yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nraña xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱nuní kúnira. Ta va̱ása xíniñúʼu yi̱ʼvíndó kunindóra’.
19 ”Tá ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó ñuu ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó, ta nda̱kiʼinndó ñuʼú kán ta ni̱xa̱a̱ndó xi̱kundoondó ñuu ña̱ íyo kán ta nda̱kiʼinndó veʼena, 2 ta nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña kuentandó, xíniñúʼu ndaka̱xinndó u̱ni̱ ñuu. 3 U̱ni̱ táʼví xíniñúʼu ndataʼvíndó ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña kuentandó, ta xíniñúʼu ndasaviíndó yichi̱ ña̱ xa̱a̱ ñuu yóʼo ña̱ va̱ʼa nda̱a̱ ndáaka na̱ xa̱ʼní sana, kivi kununa xa̱a̱na ñuu yóʼo.
4 ”Soo ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu keʼéndó xíʼin iin na̱ xa̱ʼní sana na̱ xi̱nu ni̱xa̱a̱ ñuu yóʼo ña̱ va̱ʼa sakǎkuna miína: tá xa̱ʼní sanana iin na̱ yiví ta va̱ása níxi̱saa̱-inina xi̱xininana, 5 tá kúú, tá ku̱a̱ʼa̱nna xíʼin ñanitáʼanna chí yuku̱ ña̱ kayana titu̱n ta nda̱ni̱ʼina yáchana ña̱ kaʼndana iin yitu̱n soo ki̱ta xi̱ní yáchana ta ka̱niña ñanitáʼanna ta ni̱xi̱ʼi̱na, na̱ xa̱ʼní sana yóʼo xíniñúʼu kununa ku̱ʼu̱nna ñuu yóʼo ña̱ va̱ʼa sakǎkuna miína. 6 Chi tá ná kǒo keʼéna ña̱yóʼo, na̱ táʼan na̱ ni̱xi̱ʼi̱, xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱nína kivi ku̱ʼu̱nna sa̱tána ta kaʼnínana saáchi xíkání ki̱ndoo ñuu yóʼo nu̱úna. Soo na̱ yiví yóʼo va̱ása níxiniñúʼu kuvina chi va̱ása níxi̱saa̱-inina kunina na̱ xa̱ʼnína. 7 Ña̱kán kúú ña̱ xáʼndai̱ chiñu yóʼo nu̱úndó: ‘Ndaka̱xinndó u̱ni̱ ñuu’.
8 ”Tá ku̱a̱ʼáka ná ndasa Jehová Ndióxi̱ndó ñuʼú ña̱ taxira ndaʼa̱ndó, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ta tá ná taxira ndiʼi ñuʼú yóʼo ndaʼa̱ndó, 9 saá xíniñúʼu ndaka̱xinndó inka u̱ni̱ka ñuu soo xíniñúʼu kundiku̱nndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó vitin, ña̱ kuʼvi̱-inindó kunindó Jehová Ndióxi̱ndó ta kakandó yichi̱ra. 10 Tá saá ná keʼéndó, nda̱a̱ ni iin na̱ yiví na̱ kǒo kúúmií ku̱a̱chi, va̱ása kaʼnínana nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña herenciandó, tasaá va̱ása ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ndó ña̱ xa̱ʼníndó na̱ yiví.
11 ”Soo tá iin ta̱a xi̱saa̱-inira xi̱xinira ñanitáʼanra ta sa̱túkue̱ʼe̱ra ta̱yóʼo ta ni̱xi̱ʼi̱ra, ta tándi̱ʼi ta̱ ta̱a yóʼo xi̱nura ta ni̱xa̱a̱ra ñuu yóʼo, 12 tasaá na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuura,* xíniñúʼu chindaʼána iin na̱ ku̱ʼu̱n nandukú ta̱yóʼo ta ndataxina ta̱yóʼo ndaʼa̱ na̱ táʼan na̱ ni̱xi̱ʼi̱, ta ta̱yóʼo xíniñúʼu kuvira. 13 Va̱ása kundáʼvi-inindó kunindó ta̱yóʼo. Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ xáʼní na̱ yiví na̱ kǒo ku̱a̱chi ti̱xin ñuu Israel tasaá vií kundoondó.
14 ”Tá ná ndakiʼinndó herencia nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña kuentandó, va̱ása sakándandó ña̱ʼa ña̱ ndíta xáʼñu* ñuʼú na̱ íyo yatin xíʼinndó, ña̱ ka̱ta na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
15 ”Va̱ása kivi chikaa̱na ku̱a̱chi iin na̱ yiví tá iin kuití na̱ yiví nátúʼun xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé na̱yóʼo, chi xíniñúʼu koo u̱vi̱ á u̱ni̱ na̱ testigo na̱ natúʼun xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé na̱yóʼo. 16 Tá iin na̱ kúú testigo chíkaa̱ ku̱a̱china iin ta̱a ña̱ ni̱ya̱ʼandosóra ña̱ káʼa̱n ley, 17 u̱vi̱ saá na̱yóʼo xíniñúʼu ku̱ʼu̱nna nu̱ú Jehová, nu̱ú na̱ su̱tu̱ xíʼin na̱ ndátiin ku̱a̱chi na̱ káchíñu ki̱vi̱ saá. 18 Na̱ ndátiin ku̱a̱chi, xíniñúʼu nandukú va̱ʼana xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta tá ñá vatá kúú ña̱ káʼa̱n na̱ testigo yóʼo ta chíkaa̱na ku̱a̱chi ñanitáʼanna, 19 nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kuni̱na keʼéna xíʼin ñanitáʼanna saá xíniñúʼu keʼéndó xíʼinna ta xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa na̱ íyo xíʼinndó. 20 Tasaá kunda̱a̱-ini inkana xa̱ʼa̱ na̱yóʼo ta yi̱ʼvína ta va̱ása ndikóna keʼéna táʼan ña̱ va̱ása va̱ʼa yóʼo. 21 Va̱ása kundáʼvi-inindó kunindóna: tá iinna xa̱ʼnína, xíniñúʼu kuvina, tá iinna kánina inkana ta sátukue̱ʼe̱na nduchúnu̱úna, sándakavana nu̱ʼuna, sátukue̱ʼe̱na ndaʼa̱na á xa̱ʼa̱na, saátu xíniñúʼu keʼéna xíʼin na̱yóʼova.
20 ”Tá ku̱a̱ʼa̱nndó kanitáʼanndó xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó ta xítondó ña̱ ku̱a̱ʼání kúú kuáyi̱ sa̱na̱na, carretana, ta saátu ku̱a̱ʼání kúú soldadona nu̱úndó, va̱ása yi̱ʼvíndó nu̱úna chi Jehová Ndióxi̱ndó ta̱ ta̱vá ndóʼó chí ñuu Egipto va̱ása sandákoondaʼa̱ra ndóʼó. 2 Ta tá xa̱a̱ ku̱yatin kanitáʼanndó xíʼinna, ta̱ su̱tu̱ xíniñúʼu kuyatinra ta ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu. 3 Ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu ka̱ʼa̱nra xíʼinna: ‘Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ ñuu Israel. Xa̱a̱ ku̱nu̱mí kanitáʼanndó xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó. Va̱ása ndakava-inindó, va̱ása yi̱ʼvíndó nu̱ú na̱yóʼo, 4 saáchi Jehová Ndióxi̱ndó kúú ta̱ ku̱ʼu̱n xíʼinndó ta kanitáʼanra xa̱ʼa̱ndó xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó tasaá sakǎkura ndóʼó’.
5 ”Saátu na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado, ña̱yóʼo xíniñúʼu ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ ñuu: ‘¿Á íyo iin na̱ i̱xava̱ʼa iin veʼe xa̱á ta ta̱ʼán kuniñúʼunaña? Ná ndikóna veʼena chi i̱yoní kuvina nu̱ú ku̱a̱chi ta inkana koo ini veʼe yóʼo. 6 ¿Á íyo iin na̱ chi̱ʼi tú uva ta ta̱ʼán kaxína ku̱i̱ʼi yóʼo? Ná ndikóna veʼena chi i̱yoní kuvina nu̱ú ku̱a̱chi ta inkana kaxí ku̱i̱ʼi yóʼo. 7 ¿Á íyo iin ta̱ ki̱ndoo tindaʼa̱ xíʼin iin ñaʼá ta ta̱ʼán tindaʼa̱ra xíʼinñá? Ná ndikóra veʼera chi i̱yoní kuvira nu̱ú ku̱a̱chi ta inkara tindaʼa̱ xíʼin ñá ñaʼá yóʼo’. 8 Saátu xíniñúʼu nda̱ka̱tu̱ʼun na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ña̱yóʼo na̱ ñuu: ‘¿Á íyo iin na̱ yíʼviní ta ndákava-inina? Ná ndikóna veʼena, tasaá va̱ása sandákavana-ini na̱ ñanitáʼanna’. 9 Ta tá ná sandíʼi na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin na̱ ñuu, xíniñúʼu ndaka̱xinna inka na̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ta na̱yóʼo kuniʼina yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu.
10 ”Tá ná kuyatinndó iin ñuu ña̱ kanitáʼanndó xíʼinna, siʼna ka̱ʼa̱nndó xíʼinna ndáaña xíniñúʼu keʼéna tasaá va̱ása kanitáʼanndó xíʼinna. 11 Tá ka̱ndíxana ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó xíʼinna ta ta̱xina ña̱ ná ki̱ʼvindó ñuuna, ndiʼi na̱ íyo ñuu yóʼo kachíñundáʼvina nu̱úndó. 12 Soo tá va̱ása níkandíxana ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó xíʼinna ta kúni̱na kanitáʼanna xíʼinndó, saá xíniñúʼu ndakasindó sa̱tá ñuuna, 13 ta Jehová Ndióxi̱ndó ndataxira ñuu yóʼo ndaʼa̱ndó, ta ndóʼó xíniñúʼu kaʼníndó ndiʼi na̱ ta̱a na̱ íyo ñuu yóʼo xíʼin espadandó. 14 Soo kivi ndakiʼinndó ná ñaʼá, na̱ va̱lí, kití sa̱na̱na xíʼin ndiʼika ña̱ íyo ñuuna (ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmiína) ta kuxundó ndiʼi ña̱ ndakiʼinndó ñuu yóʼo chi Jehová Ndióxi̱ndó kúú ta̱ ta̱xi ña̱yóʼo ndaʼa̱ndó.
15 ”Saá keʼéndó xíʼin ndiʼi ñuu ña̱ kíndo̱o xíká nu̱úndó, ña̱ va̱ása íyo nu̱ú ñuʼú nu̱ú kundoondó. 16 Soo xíniñúʼu kaʼníndó ndiʼi na̱ yiví na̱ ndóo ñuu ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú ña̱ ndataxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña herenciandó, ta saátu kaʼníndó kití sa̱na̱na. 17 Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ hitita, na̱ amorreo, na̱ cananeo, na̱ perizita, na̱ heveo xíʼin na̱ jebuseo, nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱ʼnda Jehová Ndióxi̱ndó chiñu nu̱úndó, 18 chi saá va̱ása sanáʼa̱na ndóʼó táʼan ña̱ kini ña̱ kéʼéna nu̱ú ndióxi̱na tá ndásakáʼnunana tasaá ki̱ʼvindó ku̱a̱chi nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó.
19 ”Tá ni̱xa̱a̱ndó xi̱kundoondó sa̱tá iin ñuu ña̱ ndakiʼinndóña, ta xa̱a̱ naʼání kánitáʼanndó xíʼin na̱ ñuu kán, va̱ása xíniñúʼu kaʼndandó yitu̱n tú íyo kán xíʼin yácha. Kivi kaxíndó ku̱i̱ʼi ndaʼa̱nú soo va̱ása kaʼndandónú. Va̱ása xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó yitu̱n nda̱a̱ táki̱ʼva sándiʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ yiví. 20 Nda̱saa yitu̱n tú kǒo ku̱i̱ʼi táxi kúú tú kivi kaʼndandó. Kivi kaʼndandó yitu̱n yóʼo ta kuniñúʼundónú ña̱ ndakasindó sa̱tá ñuu ña̱ kúni̱ kanitáʼan xíʼinndó nda̱a̱ ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ndóña.
21 ”Tá nu̱ú iin ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó nda̱ni̱ʼíndó iin na̱ xa̱ʼnína soo kǒo kúnda̱a̱-inindó ndáana xa̱ʼní na̱yóʼo, 2 na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* xíʼin na̱ ndátiin ku̱a̱chi xíʼinna, xíniñúʼu keena ta tavána ki̱ʼva ndáa ñuu kúú ña̱ íyo yatinka nu̱ú kánduʼú* na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yóʼo. 3 Tasaá na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú ñuu ña̱ íyo yatin nu̱ú kánduʼú na̱ ni̱xi̱ʼi̱, xíniñúʼu kiʼinna iin si̱ndi̱ki̱ tí yúta̱* tí ta̱ʼán kuiso yókó* ta ta̱ʼán kachíñurí 4 ta na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu xíniñúʼu ku̱ʼu̱nna xíʼin tí si̱ndi̱ki̱ yóʼo nu̱ú iin yoso̱ nu̱ú xínu ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í nu̱ú ta̱ʼán taʼvína ta ni ta̱ʼán chiʼina, ta kán xíniñúʼu ka̱ʼnu̱na su̱kúnrí.
5 ”Ta na̱ su̱tu̱ levita ku̱ʼu̱nna yoso̱ kán saáchi mií Jehová kúú ta̱ nda̱kaxin na̱yóʼo ña̱ va̱ʼa kachíñuna nu̱úra, ta saátu ña̱ va̱ʼa kuniñúʼuna ki̱vi̱ Jehová tá ná taxina bendición ndaʼa̱ na̱ ñuu. Na̱yóʼo kúú na̱ ka̱ʼa̱n ndáa ki̱ʼva nduvií ku̱a̱chi nu̱ú kánitáʼanna. 6 Tasaá, na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú ñuu ña̱ kíndo̱o yatin nu̱ú kánduʼú na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yóʼo, xíniñúʼu ndakatana ndaʼa̱na sa̱tá si̱ndi̱ki̱ tí yúta̱ tí ni̱xa̱ʼnu̱na su̱kún chí yoso̱ 7 ta xíniñúʼu ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: ‘Va̱ása níxaʼníndi̱ na̱yóʼo ta va̱ása níxinindi̱ ndáaña ku̱u. 8 Jehová va̱ása chika̱ún ku̱a̱chi na̱ ñuún na̱ nda̱taváún, ta ndakata ku̱a̱chi na̱ ñuún xa̱ʼa̱ na̱ yiví na̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ kǒo kúúmií ku̱a̱chi’. Tasaá va̱ása ka̱ʼa̱nna ña̱ xa̱ʼní na̱ ñuu yóʼo na̱ yiví kán. 9 Tá ná keʼéndó ña̱yóʼo saá kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ xa̱ʼní iin na̱ yiví na̱ kǒo kúúmií ku̱a̱chi, tasaá kúú ña̱ keʼéndó ña̱ va̱ʼa nu̱ú Jehová.
10 ”Tá ku̱a̱ʼún kanitáʼún xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó ta Jehová Ndióxi̱ún chíndeétáʼanra xíʼún ña̱ kuchiñún ta ndákiʼúnna ku̱a̱ʼa̱nna xíʼún 11 ta xíʼin na̱ nda̱kiʼún ku̱a̱ʼa̱n xíʼún xi̱niún iin ñaʼá ñá liviní ta kútóúnñá ta kúni̱ún tindaʼún xíʼinñá, 12 kiviva ku̱ʼu̱n ñáyóʼo xíʼún veʼún ta xíniñúʼu xa̱táñá xi̱níñá ta ndasaviíñá chíi̱nñá, 13 nasa̱mañá ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxiñá tá nda̱kiʼúnñá, ta kindo̱oñá kooñá veʼún. Iin yo̱o̱ kuakuñá xa̱ʼa̱ yiváñá xíʼin siʼíñá. Tándi̱ʼi, kivi ku̱su̱ún xíʼinñá ta xa̱a̱ñá kooñá ñá síʼún. 14 Soo tá va̱ása kútóúnñá, kivi taxiún ná ku̱ʼu̱nñá nda̱a̱ ndáaka nu̱ú kúni̱ miíñá soo va̱ása kivi xi̱íkoúnñá* ta ni va̱ása ixandi̱va̱ʼún xíʼinñá, saáchi sa̱kúkaʼún nu̱úñá.
15 ”Tá iin ta̱a íyo u̱vi̱ ñá síʼira ta iinñá kúʼvi̱ka-inira xínira ta íyo se̱ʼera xíʼin u̱vi̱ saáná, soo ñá va̱ása kúʼvi̱ní-inira xínira kúú ñá sa̱káku se̱ʼenu̱úra, 16 tá ná ndataʼvíra herencia xíʼin na̱ se̱ʼera, va̱ása xíniñúʼu ndataxira ña̱ xíniñúʼu ndakiʼin se̱ʼenu̱úra ndaʼa̱ se̱ʼera ta̱ sa̱káku ñá kúʼvi̱ka-inira xínira. 17 Ta̱yóʼo xíniñúʼu ndakunira ña̱ se̱ʼenu̱úra kúú ta̱ sa̱káku ñá va̱ása kúʼvi̱ní-inira xínira, ta nda̱a̱ u̱vi̱ka yichi̱ ndachinúura ña̱ taxira ndaʼa̱ ta̱yóʼo, chi ta̱yóʼo kúú se̱ʼenu̱úra. Ta̱yóʼo kúúmiíra derecho ña̱ ndakiʼinra herencia xa̱ʼa̱ ña̱ kúúra ta̱ nu̱ú.
18 ”Tá iin ta̱a íyo iin se̱ʼera ta̱ so̱ʼoní ta va̱ása xíniso̱ʼora ña̱ káʼa̱n yivára ni siʼíra, ta na̱yóʼo xa̱a̱ táxinína consejo ndaʼa̱ra ta va̱ása xíínra kuniso̱ʼora, 19 na̱ yivára xíniñúʼu tiinnara, ta ku̱ʼu̱nna xíʼinra nu̱ú na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu na̱ ndóo chí yéʼé ñuu 20 ta ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu: ‘So̱ʼoní se̱ʼendi̱ ta va̱ása xíínra kandíxara ña̱ káʼa̱nndi̱. Xíxi náʼnáníra* ta xíʼiníra nda̱a̱ xínira’. 21 Tasaá, ndiʼi na̱ ta̱a na̱ íyo ñuura xíniñúʼu kuunna yu̱u̱ra nda̱a̱ ná kuvira. Saá kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa na̱ íyo xíʼinndó, ta ndiʼi na̱ ñuu Israel kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ña ta yi̱ʼvína.
22 ”Tá iin ta̱a ni̱ki̱ʼvira ku̱a̱chi ña̱ xíniñúʼu kuvira xa̱ʼa̱, ta xáʼnindóra ta kátikaandóra ndaʼa̱ iin yitu̱n, 23 va̱ása xíniñúʼu kutikaara iníí ñuú ndaʼa̱ yitu̱n yóʼo chi mií ki̱vi̱ saá xíniñúʼu sandúxu̱nndóra, saáchi Ndióxi̱ sákuisochiʼñara* na̱ kátikaana ndaʼa̱ yitu̱n, ta va̱ása xíniñúʼu ixayaku̱a̱ndó ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña herenciandó.
22 ”Tá nda̱ñúʼu si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ na̱ ñanitáʼún á ndikachi* sa̱na̱na ta yóʼó nda̱ni̱ʼúnrí, xíníñúʼu ndakiʼúnrí ta ndataxiúnrí ndaʼa̱na. 2 Soo tá va̱ása yatin íyona xíʼún á va̱ása xíni̱únna. Xíniñúʼu ndakiʼún tíyóʼo ku̱ʼu̱nrí xíʼún veʼún ta kán koorí xíʼún nda̱a̱ ná xa̱a̱na nandukúnarí ta ndataxiúnrí ndaʼa̱na. 3 Saátu xíniñúʼu keʼún xíʼin burro sa̱na̱na, ti̱ko̱to̱na á nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ña̱ kúú kuentana ña̱ nda̱ñúʼu ta nda̱ni̱ʼúnña. Xíniñúʼu ka̱ʼún xíʼinna ña̱ nda̱ni̱ʼún ña̱yóʼo.
4 ”Tá xi̱niún nda̱kava burro á si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ na̱ ñanitáʼún chí yichi̱, va̱ása ya̱ʼa kuitíún ta ku̱ʼún, chi xíniñúʼu chindeétáʼún xíʼinna ña̱ ndaniʼinarí.
5 ”Ná ñaʼá va̱ása xíniñúʼu kundixiná ti̱ko̱to̱ ta̱a, ta ni ta̱ ta̱a va̱ása xíniñúʼu kundixira ti̱ko̱to̱ ná ñaʼá. Saáchi Jehová kúndasíra xínira na̱ kéʼé ña̱yóʼo.
6 ”Tá ku̱a̱ʼa̱nndó chí yichi̱ ta nda̱ni̱ʼíndó iin chi̱ʼyo̱ ta ñuʼú nduxú válí á ndi̱ví iniña ta kánuuña ndaʼa̱ iin yitu̱n á nu̱ú ñuʼú kánduʼúña,* ta xi̱nindó kánuu iin nduxú síʼi sa̱tá nduxú válí yóʼo á sa̱tá ndi̱ví yóʼo, va̱ása xíniñúʼu ndakiʼinndó nduxú síʼi yóʼo ku̱ʼu̱nrí xíʼinndó ni nduxú válí se̱ʼerí. 7 Kivi kindo̱ún xíʼin nduxú válí yóʼo soo xíniñúʼu sañáún siʼírí. Saá xíniñúʼu keʼún ña̱ vií koún ta ku̱a̱ʼá ku̱i̱ya̱ kutakún.
8 ”Tá ná ixava̱ʼandó iin veʼe, xíniñúʼu ixava̱ʼandó iin nama̱ loʼo yuʼúña. Tasaá tá ná ndakava iin na̱ yiví, va̱ása kuisondó ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ kuvina.
9 ”Tá ná chiʼindó tú uva, va̱ása xíniñúʼu chiʼindó inka nu̱ú si̱ʼva̱. Chi tá ná keʼéndó ña̱yóʼo, ndiʼi ña̱ ná chiʼindó ta saátu ndiʼi ña̱ ná kana ndaʼa̱ tú uva, xíniñúʼu ndataxindó ña̱yóʼo ti̱xin tabernáculo.
10 ”Va̱ása chitáʼanndó iin si̱ndi̱ki̱ xíʼin iin burro tá táʼvíndó.
11 ”Va̱ása kundixindó ti̱ko̱to̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ixí* ndikachi ña̱ nda̱saka̱ xíʼin lino.
12 ”Xíniñúʼu ku̱kundó* yi̱ʼva̱ válí yuʼú ku̱mí saá ti̱tu̱n ti̱ko̱to̱ndó.
13 ”Tá iin ta̱a ti̱ndaʼa̱ra xíʼin iin ñaʼá ta kísi̱ra xíʼinñá, soo so̱ndíʼi sáa̱-inira xínirañá 14 ta chíkaa̱ ku̱a̱chirañá ña̱ kéʼéñá ña̱ va̱ása va̱ʼa ta káʼa̱nra ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ñá, ‘Yi̱ʼi̱ ti̱ndaʼíi̱ xíʼin ñá ñaʼá yóʼo soo tá ni̱ki̱si̱i̱ xíʼinñá, ki̱ʼin kuenta ña̱ xa̱a̱ ni̱ki̱si̱ñá xíʼin inka ta̱a’, 15 tasaá yiváñá xíʼin siʼíñá, ku̱ʼu̱nna nu̱ú na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu,* na̱ ndóo chí yéʼé ñuu ta na̱ʼa̱na ti̱ko̱to̱ ña̱ náʼa̱ ña̱ ta̱ʼán ku̱su̱nñá xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a. 16 Ta xíniñúʼu ka̱ʼa̱n yiváñá ña̱yóʼo xíʼin na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu: ‘Ta̱xii̱ se̱ʼi̱ ndaʼa̱ ta̱ ta̱a yóʼo ña̱ kooñá ñá síʼira soo sáa̱-inira xínirañá 17 ta vitin káʼa̱nra xa̱ʼa̱ñá ña̱ va̱ása va̱ʼa íyo ña̱ kéʼéñá ta káchira: “Kǒo ña̱ náʼa̱ nu̱úi̱ ña̱ ndixa ta̱ʼán ku̱su̱n se̱ʼún xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a”. Soo yóʼo níʼii̱ ña̱ náʼa̱ ña̱ ta̱ʼán ku̱su̱n se̱ʼi̱ xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a’. Tasaá xíniñúʼu sandákaa̱na ti̱ko̱to̱ ña̱ níʼina ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna nu̱ú na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu. 18 Tasaá na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu, tiinna ta̱ ta̱a yóʼo ta kaninara. 19 Ta ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ chaʼvira 100 xu̱ʼún* ña̱ plata ta ndataxina ña̱yóʼo ndaʼa̱ yiváñá. Saáchi ta̱ ta̱a yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ iin ñá israelita ñá ta̱ʼán ku̱su̱n xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a. Ta kookavañá ñá síʼira ta xíniñúʼu koora xíʼin ñáyóʼo ndiʼi ku̱i̱ya̱ ña̱ ná kutakura.
20 ”Soo tá ña̱ ndixa kúú ña̱ káʼa̱nra xa̱ʼa̱ñá, ta kǒo ña̱ náʼa̱ ña̱ ta̱ʼán ku̱su̱nñá xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a, 21 xíniñúʼu tavána ñá loʼo yóʼo chí yéʼé veʼe yiváñá, ta na̱ ta̱a na̱ ñuuñá xíniñúʼu kuunna yu̱u̱ñá nda̱a̱ ná kuviñá, saáchi ña̱ kaʼan nu̱ú kúú ña̱ ke̱ʼéñá ti̱xin ñuu Israel, chi xa̱a̱ ni̱ki̱si̱ñá xíʼin iin ta̱a tá íyokañá veʼe yiváñá. Saá kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa na̱ íyo xíʼinndó.
22 ”Tá nda̱ni̱ʼíndó iin ta̱a ña̱ kísi̱ra xíʼin ñá síʼi inka ta̱a, u̱vi̱ saána xíniñúʼu kuvi. Xíniñúʼu kuvi ta̱ ta̱a ta̱ ni̱ki̱si̱ xíʼin ñá ñaʼá yóʼo ta saátu mií ñá ñaʼá yóʼo. Saá kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa na̱ íyo xíʼinndó.
23 ”Tá iin ñá kúa̱an ñá ta̱ʼán ku̱su̱n xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a xa̱a̱ ki̱ndooñá tindaʼa̱ñá xíʼin iin ta̱a, soo inkara nda̱ni̱ʼírañá ñuu nu̱ú íyoñá ta ni̱ki̱si̱ra xíʼinñá, 24 xíniñúʼu tavándó u̱vi̱ saána chí yéʼé ñuu ta kuunndó yu̱u̱na nda̱a̱ ná kuvina, xíniñúʼu kuvi ñá loʼo yóʼo saáchi kǒo nínda̱ʼyi̱ñá ña̱ chindeétáʼanna xíʼinñá ta xíniñúʼu kuvi ta̱ ta̱a yóʼo, saáchi sa̱kúkaʼanra nu̱ú ñá síʼi ñanitáʼanra. Saá kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa na̱ íyo xíʼinndó.
25 ”Soo tá chí yuku̱ nda̱ni̱ʼí ta̱ ta̱a yóʼo ñá loʼo ñá xa̱a̱ ki̱ndoo tindaʼa̱ xíʼin inka ta̱a, ti̱in tuúnrañá* ta ni̱ki̱si̱ra xíʼinñá, iinlá ta̱ ta̱a yóʼo kúú ta̱ xíniñúʼu kuvi; 26 soo va̱ása kaʼníndó ñá loʼo yóʼo. Chi va̱ása níki̱ʼviñá nda̱a̱ ni iin ku̱a̱chi ña̱ xíniñúʼu kuviñá xa̱ʼa̱. Nda̱a̱ táki̱ʼva ndátiinndó ku̱a̱chi xíʼin ta̱ ta̱a ta̱ káni ñanitáʼanra ta xáʼnírara saá xíniñúʼu keʼéndó xíʼin ta̱yóʼo. 27 Saáchi chí yuku̱ nda̱ni̱ʼírañá ta ñá loʼo yóʼo ni̱nda̱ʼyi̱vañá ña̱ chindeétáʼanna xíʼinñá soo kǒo na̱ níxiniso̱ʼo ña̱ chindeétáʼanna xíʼinñá.
28 ”Tá iin ta̱a nda̱ni̱ʼíra iin ñá loʼo ñá kúa̱an ñá ta̱ʼán kindo̱o tindaʼa̱ xíʼin inka ta̱a, tíin tuúnrañá ta kísi̱ra xíʼinñá ta ndáni̱ʼínana, 29 ta̱ ni̱ki̱si̱ xíʼinñá xíniñúʼu taxira 50 xu̱ʼún* ña̱ plata ndaʼa̱ yivá ñá loʼo yóʼo, ta ñáyóʼo xa̱a̱ñá kooñá ñá síʼira. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kúkaʼanra nu̱úñá, xíniñúʼu koora xíʼinñá ndiʼi ku̱i̱ya̱ ña̱ ná kutakura.
30 ”Nda̱a̱ ni iin ta̱a va̱ása xíniñúʼu tindaʼa̱ra xíʼin ñá síʼi yivára ña̱ va̱ʼa kǒo sakúkaʼanra nu̱ú yivára.
23 ”Nda̱a̱ ni iin ta̱a ta̱ sa̱chóʼma̱na ndi̱vi̱* ta saátu nda̱a̱ ni iin ta̱a ta̱ xa̱ʼndana nu̱ú tátálásara,* va̱ása kivi xa̱a̱ra koora ta̱ ñuu Jehová.*
2 ”Nda̱a̱ ni iin na̱ kúú se̱ʼesákána va̱ása kivi koona na̱ ñuu Jehová, ta nda̱a̱ ni iin na̱ se̱ʼe na̱yóʼo va̱ása kivi xa̱a̱na koona na̱ ñuu Jehová.
3 ”Nda̱a̱ ni iin na̱ ammonita ni na̱ moabita va̱ása kivi xa̱a̱na koona na̱ ñuu Jehová. Ta nda̱a̱ ni iin na̱ se̱ʼena va̱ása kivi xa̱a̱na koona na̱ ñuu Jehová, 4 saáchi va̱ása níxiinna taxina ña̱ kuxundó, ni va̱ása níxiinna taxina ti̱kui̱í koʼondó tá ke̱endó chí Egipto, ta cha̱ʼvina ta̱ Balaam se̱ʼe ta̱ Beor ta̱ ke̱e chí Petor ña̱ íyo chí Mesopotamia ña̱ va̱ʼa sakúisochiʼñara* ndóʼó. 5 Soo Jehová Ndióxi̱ndó va̱ása níxiinra kuniso̱ʼora ta̱ Balaam. Nu̱úka ña̱ keʼéra saá, Jehová Ndióxi̱ndó nda̱sara chiʼña kán iin bendición, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó xi̱kuʼvi̱ní-inira xi̱xinira ndóʼó. 6 Nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása keʼéndó iin ña̱ʼa xa̱ʼa̱na ña̱ va̱ʼa kundoo viína.
7 ”Va̱ása sa̱a̱-inindó kunindó na̱ edomita saáchi na̱ táʼanndó kúúna.
”Va̱ása sa̱a̱-inindó kunindó na̱ egipcio, saáchi na̱ inka ñuu xi̱kuundó tá xi̱ndoondó ñuuna. 8 Ta na̱ se̱ʼexíkúá* na̱yóʼo kiviva xa̱a̱na koona na̱ ñuu Jehová.
9 ”Tá ná kundoo naʼandó* iin lugar ña̱ kanitáʼanndó xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó, xíniñúʼu kiʼinníndó kuenta ña̱ kǒo keʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa.* 10 Tá iin ta̱a kúyaku̱a̱ra* xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ta nduta̱ra tá ñuú, xíniñúʼu kitara chí sa̱tá nu̱ú kundoondó ta va̱ása ki̱ʼvira nu̱ú kundoondó. 11 Tá xa̱a̱ xi̱kuaá, xíniñúʼu kuchira tasaá kivi ndikóra ki̱ʼvira nu̱ú kundoondó tá xa̱a̱ ná ki̱ʼvi ñu̱ʼu.* 12 Chí sa̱tá nu̱ú kundoondó xíniñúʼu ndaka̱xinndó iin nu̱ú se̱ʼé ta kán kúú nu̱ú tatándó. 13 Xíniñúʼu kuniʼindó iin ña̱ʼa ña̱ kuniñúʼundó kaanndó ta tá xa̱a̱ ná ku̱ʼu̱nndó tatándó, xíniñúʼu kaanndó iin ya̱vi̱ ta kán tatándó, tándi̱ʼi ndakasindó sa̱táña. 14 Saáchi Jehová Ndióxi̱ndó íyora xíʼinndó nu̱ú ndóondó ña̱ va̱ʼa sakǎkura ndóʼó ta saátu ña̱ va̱ʼa ndataxira na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó ndaʼa̱ndó, ña̱kán ña̱ yi̱i̱ xíniñúʼu koo nu̱ú kundoondó ña̱ va̱ʼa ná kǒo kunira iin ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéndó ta sandákoondaʼa̱ra ndóʼó.
15 ”Tá iin na̱ káchíñundáʼvi xi̱nuna nu̱ú na̱ káchíñuna nu̱ú ta ni̱xa̱a̱na nu̱úndó, va̱ása xíniñúʼu ndataxindóna ndaʼa̱ na̱ káchíñuna nu̱ú. 16 Na̱yóʼo kivi koona xíʼinndó ñuu ña̱ ná ndaka̱xin miína, nda̱a̱ ndáaka ñuu nu̱ú kúni̱ miína koona ta va̱ása xíniñúʼu ixandi̱va̱ʼandó xíʼinna.
17 ”Nda̱a̱ ni iin ná se̱ʼe na̱ ñuu Israel va̱ása kivi xa̱a̱ná kooná ná kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a,* ta nda̱a̱ ni iin na̱ ta̱a se̱ʼe na̱ ñuu Israel va̱ása kivi xa̱a̱na koona na̱ kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ñaʼá. 18 Xu̱ʼún ña̱ kíʼin iin ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a á iin ta̱ kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ñaʼá, va̱ása xíniñúʼu taxindóña ña̱ kuniñúʼunaña veʼe Jehová Ndióxi̱ndó ña̱ va̱ʼa saxínundó iin ña̱ ki̱ndoondó xíʼinra, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó kúndasíra xínira ña̱yóʼo.
19 ”Va̱ása kiʼinndó si̱kí xu̱ʼún ndaʼa̱ na̱ ñanitáʼanndó, ni si̱kí ña̱ʼa ña̱ xíxina ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ña̱ kivi kiʼinndó si̱kí. 20 Kiviva kiʼinndó si̱kí ña̱ʼa nu̱ú na̱ inka ñuu na̱ íyo xíʼinndó, soo va̱ása kivi kiʼinndó si̱kíña ndaʼa̱ na̱ ñanitáʼanndó chi saá kúú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó bendición ndaʼa̱ndó ta vií kana ndiʼi ña̱ keʼéndó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó.
21 ”Tá ná kindo̱ondó keʼéndó iin ña̱ʼa nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, xíniñúʼu kama saxínundóña, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó ndukúraña nu̱úndó ta tá ná va̱ása saxínundóña, ki̱ʼvindó ku̱a̱chi. 22 Soo kǒoví ku̱a̱chi ki̱ʼvindó tá va̱ása kíndo̱ondó keʼéndó iin ña̱ʼa nu̱ú Ndióxi̱. 23 Xíniñúʼu keʼéndó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó ta xíniñúʼu saxínundó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó taxindó ndaʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ miíndó.
24 ”Tá ná ki̱ʼvindó nu̱ú íyo tú uva na̱ ñanitáʼanndó, kiviva kaxíndó nda̱saaka uva kúni̱ndó nda̱a̱ ná xa̱a̱-inindó,* soo va̱ása xíniñúʼu taánndórí ini morrándó ña̱ ndakiʼinndórí ku̱ʼu̱n xíʼinndó.
25 ”Tá ná ki̱ʼvindó nu̱ú íyo trigo na̱ ñanitáʼanndó, kiviva kindaandó ña̱ xa̱a̱ xu̱xa kaxíndó, soo va̱ása xíniñúʼu kaʼndandó ku̱a̱ʼáña ña̱ ku̱ʼu̱nña xíʼinndó.
24 ”Tá iin ta̱a tíndaʼa̱ra xíʼin iin ñaʼá, soo tándi̱ʼi va̱ása kúni̱kara koora xíʼinñá chi ku̱ndaa̱-inira ña̱ ke̱ʼéñá iin ña̱ kaʼan nu̱ú, ta̱yóʼo kaʼyira iin tutu ña̱ káʼa̱n ña̱ xa̱a̱ ni̱ndo̱oñá, ta taxira ña̱yóʼo ndaʼa̱ñá ta ka̱ʼa̱nra xíʼinñá ná kitañá veʼera. 2 Tá xa̱a̱ ná kitañá veʼera kiviva tindaʼa̱ñá xíʼin inka ta̱a. 3 Tá ta̱ u̱vi̱ ta̱ ti̱ndaʼa̱ xíʼinñá kíxáʼara sáa̱-inira xínirañá, káʼyira iin tutu ña̱ káʼa̱n ña̱ xa̱a̱ ni̱ndo̱oñá ta táxira ña̱yóʼo ndaʼa̱ñá ta káʼa̱nra xíʼinñá ná kitañá veʼera á tá ni̱xi̱ʼi̱ ta̱yóʼo, 4 ta̱ nu̱ú ta̱ ti̱ndaʼa̱ xíʼinñá, ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n xíʼinñá ná kitañá veʼera, va̱ása kivi tindaʼa̱ tukura xíʼinñá saáchi xa̱a̱ ku̱yaku̱a̱ñá, ta kúndasí Jehová xínira ña̱yóʼo. Va̱ása xíniñúʼu ki̱ʼvindó ku̱a̱chi yóʼo nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña herenciandó.
5 ”Tá sa̱kán ti̱ndaʼa̱ iin ta̱a, va̱ása xíniñúʼu ku̱ʼu̱nra kanitáʼanra nu̱ú ku̱a̱chi ta saátu va̱ása xíniñúʼu taxina inkaka chiñu ndaʼa̱ra. Iin ku̱i̱ya̱ va̱ása xíniñúʼu keʼéra chiñu yóʼo ta sakúsi̱íra-ini ñá síʼira.
6 ”Nda̱a̱ ni iinndó va̱ása xíniñúʼu kindo̱ondó xíʼin molino ndaʼa̱ á yu̱u̱ molino ña̱ sa̱ndákoona ndaʼa̱ndó xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xi tóondó ña̱ʼa ndaʼa̱na,* saáchi tá ná kindo̱ondó xíʼin ña̱yóʼo va̱ása kivi keʼéna ña̱ʼa ña̱ kuxuna.
7 ”Tá iin na̱ israelita i̱xakuíʼnána ñanitáʼanna á i̱xandiva̱ʼana xíʼinna á ni̱xi̱íkonana,* na̱ ke̱ʼé ña̱yóʼo xíniñúʼu kuvina. Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa na̱ íyo xíʼinndó.
8 ”Tá íyo kue̱ʼe̱ lepra* ñuundó, kiʼinníndó kuenta ña̱ keʼéndó ndiʼi ña̱ ka̱ʼa̱n na̱ su̱tu̱ levita xíʼinndó, xíniñúʼu keʼéndó ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinna. 9 Ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé Jehová Ndióxi̱ndó xíʼin ñá Míriam chí yichi̱ tá ke̱endó chí Egipto.
10 ”Tá ná taxi tóondó nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ndaʼa̱ na̱ ñanitáʼanndó, va̱ása ki̱ʼvindó veʼena ta ndakiʼinndó ña̱ʼa ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna taxina ndaʼa̱ndó xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xi tóondó ndaʼa̱na. 11 Chí ke̱ʼe* kindo̱ondó ta mií na̱ ta̱xi tóondó ña̱ʼa ndaʼa̱ xíniñúʼu tavána ña̱yóʼo ta taxinaña ndaʼa̱ndó. 12 Soo tá na̱ nda̱ʼví kúúna, va̱ása kindo̱ondó xíʼin ti̱ko̱to̱ ña̱ ta̱xina ndaʼa̱ndó nda̱a̱ inka ki̱vi̱. 13 Ta ndi̱ku̱n tá xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvi ñu̱ʼu* xíniñúʼu ndataxindó ña̱yóʼo ndaʼa̱na, ta na̱yóʼo ndakandúʼuna* xíʼin ti̱ko̱to̱na ta taxina bendición ndaʼa̱ndó, ta Jehová Ndióxi̱ndó kotora ña̱ ke̱ʼéndó ña̱ nda̱kú.
14 ”Va̱ása sandáʼvindó na̱ káchíñu táti̱* nu̱úndó na̱ nda̱ʼví na̱ kúma̱ní ña̱ʼa nu̱ú, ni kúúna na̱ ñanitáʼanndó á na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ íyo xíʼinndó. 15 Xíniñúʼu chaʼvindóna mií ki̱vi̱ saá tá kúma̱níka ki̱ʼvi ñu̱ʼu, saáchi na̱ nda̱ʼví kúúna ta xu̱ʼún yóʼo kúú ña̱ kuniñúʼuna satána* ña̱ kuxuna tasaá kutakuna. Saáchi tá ná va̱ása chaʼvindóna, na̱yóʼo ka̱ʼa̱nkúáchina* xa̱ʼa̱ndó xíʼin Jehová ta ki̱ʼvindó ku̱a̱chi.
16 ”Na̱ íyo se̱ʼe va̱ása xíniñúʼu kuvina xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé se̱ʼena, ta ni na̱ se̱ʼena va̱ása xíniñúʼu kuvina xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé na̱ yivána. Iin tá iinna xíniñúʼu kuvina xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvina.
17 ”Nda̱kú ndatiinndó ku̱a̱chi xíʼin na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ íyo xíʼinndó ta saátu xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá, ta ni va̱ása kindo̱ondó xíʼin ti̱ko̱to̱ iin ñá ni̱xi̱ʼi̱ yii̱ ña̱ ta̱xiñá ndaʼa̱ndó xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xi tóondó iin ña̱ʼa ndaʼa̱ñá. 18 Ndakaʼánndó chi na̱ xi̱kachíñundáʼvitu xi̱kuu miíndó chí Egipto, ta Jehová Ndióxi̱ndó ta̱vára ndóʼó ñuu kán. Ña̱kán xáʼndai̱ chiñu yóʼo nu̱úndó.
19 ”Tá ná ndakayandó ña̱ chi̱ʼindó ta na̱ndóso-inindó xa̱ʼa̱ iin numi ña̱yóʼo, va̱ása ndikóndó nandukúndóña. Xíniñúʼu sandákoondóña ña̱ va̱ʼa ndakiʼin inkana ña̱yóʼo, tá kúú na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ íyo xíʼinndó, na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá xíʼin ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱, tasaá nda̱a̱ ndáaka ña̱ kéʼéndó vií kanaña ta Jehová Ndióxi̱ndó taxira bendición ndaʼa̱ndó.
20 ”Tá ndákisindó ndaʼa̱ tú olivo, iin kuití yichi̱ xíniñúʼu keʼéndó ña̱yóʼo. Tí ná kindo̱o ndaʼa̱nú kúú tí kivi ndakiʼin na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ íyo xíʼinndó, na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá xíʼin ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱.
21 ”Tá ná ndakayandó uva tí chi̱ʼindó, va̱ása ndikóndó ndakayandó tí xa̱a̱ ni̱ndo̱o. Chi tíyóʼo kúú tí kivi ndakiʼin na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ íyo xíʼinndó, na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá xíʼin ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱. 22 Ndakaʼánndó chi na̱ xi̱kachíñundáʼvitu xi̱kuu miíndó chí Egipto. Ña̱kán xáʼndai̱ chiñu yóʼo nu̱úndó.
25 ”Tá ka̱ku ku̱a̱chi xíʼin u̱vi̱ na̱ ta̱a, na̱yóʼo xíniñúʼu ku̱ʼu̱nna nu̱ú na̱ ndátiin ku̱a̱chi ta na̱yóʼo kúú na̱ ndatiin ku̱a̱chi xíʼinna, ta ka̱ʼa̱nna ndáana kúú na̱ kúúmií ku̱a̱chi ta ndáana va̱ása kúúmiíña. 2 Tá xíniñúʼu kanina ta̱ kúúmií ku̱a̱chi yóʼo, ta̱ ndátiin ku̱a̱chi xíʼinra xíniñúʼu ka̱ʼa̱nra ña̱ ná ndakandúʼu ndeera ta ná kaninara. Tá kininí íyo ña̱ ke̱ʼéra, ku̱a̱ʼá yichi̱ xíniñúʼu kaninara, soo tá va̱ása ndeéní íyo ña̱ ke̱ʼéra loʼo yichi̱ xíniñúʼu kaninara. 3 Nda̱a̱ 40 kuití yichi̱ xíniñúʼu kaninara. Tá ku̱a̱ʼáka yichi̱ ná kaninara, sakúkaʼanndó nu̱úra.
4 ”Va̱ása ndakasiún ña̱ʼa yuʼú tí si̱ndi̱ki̱ tá xíkarí nu̱ú trigo ña̱ xáñi̱ríña.*
5 ”Tá yatin íyo iin ta̱a xíʼin ñanira ta iin ta̱yóʼo ni̱xi̱ʼi̱ra soo kǒo se̱ʼera níxi̱yo xíʼin ñá síʼira, ñáyóʼo xíniñúʼu tindaʼa̱ñá xíʼin iin na̱ veʼera. Ñani yii̱ñá kúú ta̱ xíniñúʼu tindaʼa̱ xíʼinñá tasaá saxínura ña̱ xíniñúʼu keʼéra.* 6 Ta se̱ʼenu̱úñá xíniñúʼu kunaníra nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱naní yii̱ñá ta̱ ni̱xi̱ʼi̱, tasaá va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ra ti̱xin ñuu Israel.
7 ”Soo tá ta̱ ta̱a yóʼo va̱ása xíínra tindaʼa̱ra xíʼin ñá síʼi ñanira ta̱ ni̱xi̱ʼi̱, ñáyóʼo xíniñúʼu ku̱ʼu̱nñá nu̱ú na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* na̱ ndóo chí yéʼé ñuu ta ka̱ʼa̱nñá ña̱yóʼo xíʼinna: ‘Ñani yiíi̱, kúni̱ra ña̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ ñanira ti̱xin ñuu Israel. Va̱ása xíínra saxínura ña̱ xíniñúʼu keʼéra chi kǒo xíínra tindaʼa̱ra xíʼi̱n’. 8 Na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu xíniñúʼu kananara ta ka̱ʼa̱nna xíʼinra. Soo tá káʼa̱nkara ña̱yóʼo ‘Va̱ása kúni̱i̱ tindaʼíi̱ xíʼinñá’, 9 ñá síʼi ñanira, xíniñúʼu kuyatinñá nu̱ú na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu, taváñá ndu̱xa̱nra, kundaañá tási̱íñá* nu̱úra ta kachiñá ‘Saá xíniñúʼu keʼéna xíʼin ta̱ ta̱a ta̱ va̱ása xíín ná ku̱i̱na̱ na̱ veʼe ñanira’. 10 Ta nani saá, siaʼa kunaní na̱ veʼera nu̱ú na̱ ñuu Israel: Na̱ veʼe ta̱ ta̱vána ndu̱xa̱n.
11 ”Tá kánitáʼan u̱vi̱ na̱ ta̱a ta ñá síʼi iin ta̱yóʼo kíʼviñá ña̱ va̱ʼa ndakiʼinñá tu̱ʼun yii̱ñá, soo ñáyóʼo tíinñá nu̱ú yi̱i̱ ta̱ káni yii̱ñá, 12 xíniñúʼu kaʼndandó ndaʼa̱ñá ta va̱ása xíniñúʼu kundáʼvi-inindó kunindóñá.
13 ”Va̱ása taánndó ini bolsando u̱vi̱ nu̱ú yu̱u̱ tá kátandó ña̱ʼa, iin yu̱u̱ ña̱ chée xíʼin iin yu̱u̱ ña̱ loʼo. 14 Ti̱xin veʼendó, va̱ása xíniñúʼu kúúmiíndó u̱vi̱ nu̱ú ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼundó tá chúʼunndó ña̱ʼa, iin ña̱ chée xíʼin iin ña̱ loʼo. 15 Ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼundó kátandó ña̱ʼa, ki̱ʼvaní xíniñúʼu kooña, ta ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼundó chúʼunndó ña̱ʼa, viíní xíniñúʼu chuʼunña, chi tá ná keʼéndó ña̱yóʼo naʼá koondó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó. 16 Saáchi Jehová Ndióxi̱ndó kúndasíra xínira na̱ yiví na̱ sándaʼvi.
17 ”Ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé na̱ amalequita xíʼinndó chí yichi̱ tá ke̱endó ñuu Egipto. 18 Tá ku̱naaníndó, ni̱xa̱ʼa̱nna nda̱kutáʼanna xíʼinndó chí yichi̱ ta xa̱ʼnína na̱ ni̱ndo̱o va̱xi chí sa̱tándó. Va̱ása níyi̱ʼvína kunina Ndióxi̱. 19 Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó ndiʼi na̱ amalequita na̱ íyo nu̱ú iníísaá ñuyǐví tá ná taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndakindeéndó, chi sakǎkura ndóʼó nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó na̱ kundoo yatin nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ña̱ kooña herenciandó, tasaá nda̱a̱ ni iinna va̱ása ndakaʼán xa̱ʼa̱na. Va̱ása nandósondó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
26 ”Tá xa̱a̱ ná ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ña̱ kooña herenciandó ta xa̱a̱ nda̱kiʼinndóña ta xa̱a̱ ndóondó nu̱úña, 2 xíniñúʼu ndakayandó sava ña̱ chi̱ʼindó, mií ña̱ nu̱ú va̱ʼa ka̱na, ña̱yóʼo kúú ña̱ ndakayandó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó, taándóña ini iin canasta ta ku̱ʼu̱nndó xíʼinña nu̱ú ndaka̱xin Jehová Ndióxi̱ndó ndukáʼnu ki̱vi̱ra. 3 Xíniñúʼu ku̱ʼu̱nndó nu̱ú ta̱ su̱tu̱ ta̱ káchíñu ki̱vi̱ saá ta ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼinra: ‘Vitin káʼi̱n nu̱ú Jehová Ndióxi̱yó ña̱ ni̱ki̱ʼvii̱ nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱yó xíʼin na̱ táʼanyó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá’.
4 ”Tasaá ta̱ su̱tu̱ kiʼinra canasta yóʼo ndaʼa̱ndó ta chinúuraña nu̱ú altar Jehová Ndióxi̱ndó. 5 Tándi̱ʼi, ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó: ‘Ta̱ arameo xi̱kuu yivándi̱ ta xa̱a̱ síín síín nu̱ú ni̱xi̱yora tá ni̱xa̱a̱ra xi̱koo naʼara ñuu Egipto ta loʼova xi̱kuu na̱ veʼera. Soo tá ni̱xa̱a̱ra kán xíʼin na̱ veʼera, ni̱xa̱a̱na ndu̱una iin ñuu káʼnuní ta ndakúní ni̱xi̱yona ta saátu ku̱a̱ʼání xi̱kuuna. 6 Soo na̱ egipcio ki̱xáʼana íxandi̱va̱ʼana xíʼinndi̱ ta sa̱xóʼvi̱nína* ndi̱ʼi̱ ta ve̱ení chiñu ta̱xina ndaʼa̱ndi̱. 7 Tasaá ki̱xáʼandi̱ xákundáʼvindi̱ nu̱ú Jehová ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ táʼanndi̱ na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinndi̱, ta xi̱niso̱ʼova Jehová ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndi̱ ta xi̱nira ña̱ ni̱xo̱ʼvi̱níndi̱ xíʼin ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ xi̱ndoʼondi̱. 8 Tándi̱ʼi, Jehová ta̱vára ndi̱ʼi̱ chí Egipto xíʼin ndee̱ra ta ke̱ʼéra ña̱ʼa ña̱ i̱yoní ta saátu ke̱ʼéra milagro. 9 Tasaá ki̱xaa̱ra xíʼinndi̱ yóʼo ta ta̱xira ñuʼú yóʼo ndaʼa̱ndi̱ nu̱ú íyoní leche xíʼin ñu̱ñú. 10 Ta vitin ki̱xaa̱ndi̱ xíʼin ña̱ chi̱ʼindi̱, mií ña̱ nu̱ú va̱ʼa ka̱na nu̱ú ñuʼú ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱ndi̱’.
”Ta xíniñúʼu chinúundóña nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó ta kuxítíndó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó. 11 Tándi̱ʼi, kusi̱í-inindó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ʼa ña̱ ta̱xi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó ta saátu ndaʼa̱ na̱ veʼendó, saátu kusi̱í-ini na̱ levita xíʼin na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ ndóo xíʼinndó.
12 ”Ku̱i̱ya̱ u̱ni̱, tá ná ndataʼvíndó iin táʼví loʼo* ña̱ chi̱ʼindó, xíniñúʼu taxindó ña̱yóʼo ndaʼa̱ na̱ levita, ndaʼa̱ na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ ndóo xíʼinndó, ndaʼa̱ na̱ kǒo yivá ta saátu ndaʼa̱ ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱, ta na̱yóʼo kuxunaña ñuu nu̱ú ndóondó nda̱a̱ ná xa̱a̱-inina.* 13 Tasaá ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó: ‘Xa̱a̱ ta̱vándi̱ ña̱ʼa ña̱ yi̱i̱ yóʼo veʼendi̱ ta ta̱xindi̱ña ndaʼa̱ na̱ levita, ndaʼa̱ na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ ndóo xíʼinndi̱, ndaʼa̱ na̱ kǒo yivá ta saátu ndaʼa̱ ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼún xíʼinndi̱. Va̱ása níya̱ʼandosóndi̱ chiñu ña̱ xa̱ʼndaún nu̱úndi̱. 14 Kǒo níxixindi̱ ña̱yóʼo tá ku̱suchí-inindi̱ ta va̱ása nítiinndi̱ña tá ku̱yaku̱a̱ndi̱,* ni va̱ása nítaxindi̱ña nda’a̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Ndíku̱nndi̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndi̱ ta ke̱ʼéndi̱ ndiʼi chiñu ña̱ xa̱ʼndaún nu̱úndi̱. 15 Ña̱kán, nda̱a̱ chí ndiví nu̱ú yi̱i̱ nu̱ú íyoún, taxi bendición ndaʼa̱ndi̱ chi na̱ ñuún kúúndi̱, saátu taxiún bendición sa̱tá ñuʼú ña̱ ta̱xiún ndaʼa̱ndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼún xíʼin na̱ táʼanndi̱ na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, nu̱ú íyoní leche xíʼin ñu̱ñú’.
16 ”Vitin kúú ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó xíʼinndó ña̱ saxínundó ndiʼi ley yóʼo xíʼin ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó. Xíniñúʼu kundiku̱nndóña ta saxínundóña xíʼin ndiʼi níma̱ndó ta saátu xíʼin ndiʼi ña̱ tákundó.* 17 Vitin Jehová káʼa̱nra xíʼinndó ña̱ kúúra Ndióxi̱ndó soo xíniñúʼu kundiku̱nndó ña̱ káʼa̱nra, kandíxandó leyra ta keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó. 18 Ta miíndó ni̱ka̱ʼa̱nndó xíʼin Jehová ña̱ koondó na̱ ñuura ta kandíxandó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó ta kundayáʼvindó nu̱úra nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó. 19 Ta nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndó, ta̱yóʼo ndasara ndóʼó iin ñuu ña̱ ndáyáʼvika nu̱ú inkaka ñuu ña̱ ke̱ʼéra ta taxira ná ndukáʼnundó, ka̱ʼa̱n va̱ʼana xa̱ʼa̱ndó ta kuxini̱na ndóʼó, soo xíniñúʼu na̱ʼa̱ndó ña̱ kúúndó iin ñuu ña̱ yi̱i̱ nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó”.
27 Tasaá ta̱ Moisés xíʼin na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Israel ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin na̱ ñuu: “Keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó vitin. 2 Tá ná ya̱ʼandó yu̱ta Jordán ña̱ va̱ʼa ya̱ʼandó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó, ndaka̱xinndó yu̱u̱ náʼnu ta chikaa̱ndó yeso sa̱táña.* 3 Ta tá ná ya̱ʼandó yu̱ta yóʼo, kaʼyindó ndiʼi tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱ú Ley yóʼo sa̱tá yu̱u̱ yóʼo, tasaá kivi ki̱ʼvindó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó nu̱ú íyoní leche xíʼin ñu̱ñú, nda̱a̱ táki̱ʼva ki̱ndoo Jehová xíʼinndó, ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. 4 Tá xa̱a̱ ná ya̱ʼandó yu̱ta Jordán, xíniñúʼu chindoondó yu̱u̱ yóʼo chí yuku̱ Ebal ta chikaa̱ndó yeso sa̱táña, nda̱a̱ táki̱ʼva káʼi̱n xíʼinndó vitin. 5 Ta mií kán keʼéndó iin altar ña̱ yu̱u̱ xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó. Va̱ása xíniñúʼu kuniñúʼundó ña̱ʼa ña̱ ka̱a ña̱ taʼvíndó yu̱u̱ yóʼo. 6 Xíʼin yu̱u̱ ña̱ níí xíniñúʼu ixava̱ʼandó altar nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, ta nu̱ú ña̱yóʼo kaʼmindó kití tí so̱kóndó nu̱ú* Jehová Ndióxi̱ndó. 7 Xíniñúʼu so̱kóndó ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan viíndó xíʼin Ndióxi̱, ta kán kuxundóña ta kusi̱í-inindó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó. 8 Káxiní kaʼyindó ña̱ káʼa̱n Ley yóʼo sa̱tá yu̱u̱ yóʼo”.
9 Tasaá ta̱ Moisés xíʼin na̱ su̱tu̱ levita ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin na̱ ñuu Israel: “Ndóʼó na̱ ñuu Israel, ya̱a̱ koondó ta kuniso̱ʼondó. Vitin ni̱xa̱a̱ndó ndu̱undó na̱ ñuu Jehová Ndióxi̱ndó. 10 Xíniñúʼu kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó ta keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó ta kundiku̱nndó leyra ña̱ káʼi̱n xa̱ʼa̱ xíʼinndó vitin”.
11 Ki̱vi̱ saá, ta̱ Moisés xa̱ʼndara chiñu yóʼo nu̱ú na̱ ñuu: 12 “Tá xa̱a̱ ná ya̱ʼandó yu̱ta Jordán, na̱ tribu ta̱ Simeón, ta̱ Leví, ta̱ Judá, ta̱ Isacar, ta̱ José xíʼin ta̱ Benjamín, kunditana chí yuku̱ Guerizim ta chikaa̱na bendición na̱ ñuu. 13 Ta na̱ tribu ta̱ Rubén, ta̱ Gad, ta̱ Aser, ta̱ Zabulón, ta̱ Dan xíʼin ta̱ Neftalí, kunditana chí yuku̱ Ebal ta ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ chiʼña ña̱ ndakiʼin na̱ ñuu. 14 Ta ndeéní ka̱ʼa̱n na̱ levita ña̱yóʼo xíʼin na̱ ta̱a ñuu Israel:
15 ”‘Na̱ kéʼé iin ña̱ʼa ña̱ ndasakáʼnunaña á na̱ kéʼé iin ndióxi̱ ña̱ ka̱a ña̱ kúndasí Jehová xínira, ña̱ kéʼéna xíʼin ndaʼa̱na ta chíse̱ʼénaña, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
16 ”‘Na̱ va̱ása íxato̱ʼó yivána xíʼin siʼína, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
17 ”‘Na̱ sáka̱nda̱ ña̱ʼa ña̱ ndíta xáʼñu* ñuʼú na̱ íyo yatin xíʼinna, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
18 ”‘Na̱ sándañúʼu na̱ kúáa* chí yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nna, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
19 ”‘Na̱ va̱ása nda̱kú ndátiin ku̱a̱chi xíʼin na̱ inka ñuu na̱ íyo xíʼinndó, ta ni va̱ása nda̱kú ndátiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá ni xíʼin ná ni̱xi̱ʼi̱ yi̱i̱, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
20 ”‘Na̱ ná ku̱su̱n xíʼin ñá síʼi yivána, ná ndakiʼinna chiʼña chi sákukaʼanna nu̱ú yivána’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
21 ”‘Na̱ xíi̱n xíʼin kití, ná ndakiʼinna chiʼña. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
22 ”‘Na̱ ná ku̱su̱n xíʼin ku̱ʼvana, kúúñá se̱ʼe yivána á se̱ʼe siʼína, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
23 ”‘Na̱ ná ku̱su̱n xíʼin si̱sona, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
24 ”‘Na̱ ná koose̱ʼé ña̱ kundatuna ñanitáʼanna ta ná kaʼnínana, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
25 ”‘Na̱ kíʼin xu̱ʼún ña̱ va̱ʼa kaʼnína ñanitáʼanna na̱ kǒo ku̱a̱chi, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
26 ”‘Na̱ kǒo íxato̱ʼó tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱ú Ley yóʼo ta kǒo kándíxanaña, ná ndakiʼinna chiʼña’. (Ta ndiʼi na̱ ñuu kachina ‘Saá koo’).
28 ”Tá kándíxandó ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó ta kéʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin, Jehová Ndióxi̱ndó chindeétáʼanra xíʼinndó ña̱ kundayáʼvikandó nu̱ú inka na̱ ñuu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú. 2 Ndakiʼinndó ndiʼi bendición yóʼo tá ndiʼi ki̱vi̱ kándíxandó ña̱ káʼa̱n Jehová:
3 ”Ndakiʼinndó bendición tá íyondó chí ñuu ta saátu ndakiʼinndó bendición tá íyondó chí yuku̱.
4 ”Na̱ se̱ʼendó ndakiʼinna bendición, ña̱ chíʼindó ndakiʼinña bendición, ta saátu si̱ndi̱ki̱ válí sa̱na̱ndó xíʼin ndikachi* válí sa̱na̱ndó ndakiʼinrí bendición.
5 ”Ndakiʼinndó bendición tá ná kutú canastandó xíʼin xikóʼóndó* nu̱ú ndákavandó yuxa̱n.
6 ”Ndakiʼinndó bendición tá ná keʼéndó nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa.
7 ”Jehová chindeétáʼanra xíʼinndó ña̱ kuchiñundó kanitáʼanndó xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó. Ndatakana ña̱ kanitáʼanna xíʼinndó soo xa̱a̱ síín síín kununa ku̱ʼu̱nna nu̱úndó. 8 Jehová chikaa̱ra bendición nu̱ú ndátaánva̱ʼandó* ña̱ kuxundó ta saátu taxira bendición ndaʼa̱ndó ña̱ vií kana ña̱ keʼéndó. Taxiva Jehová Ndióxi̱ndó bendición ndaʼa̱ndó nu̱ú ñuʼú ña̱ taxira ndaʼa̱ndó. 9 Tá ná keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼnda Jehová Ndióxi̱ndó nu̱úndó ta xíkandó yichi̱ra, Jehová ndasara ndóʼó iin ñuu ña̱ yi̱i̱ní nda̱a̱ táki̱ʼva ki̱ndoora xíʼinndó. 10 Ndiʼi na̱ ñuu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú kunda̱a̱-inina ña̱ níʼindó ki̱vi̱ Jehová ta yi̱ʼvína kunina ndóʼó.
11 ”Jehová taxira ña̱ ná koo ku̱a̱ʼání se̱ʼendó, ña̱ ná koo ku̱a̱ʼání kití sa̱na̱ndó ta va̱ʼaní kana ña̱ʼa nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová ndaʼa̱ndó, ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. 12 Nda̱a̱ tá kéʼé iin ta̱a tá xúnara nu̱ú táanva̱ʼara ña̱ʼa ta távára mií ña̱ va̱ʼaka, ki̱ʼva saá keʼé Jehová ta kunára ndiví ña̱ va̱ʼa ná kuun sa̱vi̱ mií tiempo ña̱ xíniñúʼu kuunrá, ta taxira bendición ndaʼa̱ndó ña̱ vií kana ndiʼi ña̱ keʼéndó. Ndóʼó taxi tóondó* ña̱ kúúmiíndó ndaʼa̱ ku̱a̱ʼání na̱ inka ñuu, soo miíndó va̱ása kakavíndó ndukú tóondóña nu̱ú inkana. 13 Jehová taxira ná kuniʼindó yichi̱ nu̱ú inkana ta su̱ví miíndó kuniʼina yichi̱ nu̱ú, ta miíndó kúú na̱ kundayáʼvika... tá ná keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼnda Jehová Ndióxi̱ndó nu̱úndó, ña̱ káʼi̱n xíʼinndó kandíxandó ta saxínundóña. 14 Viíní keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó vitin ta va̱ása ku̱ʼu̱nndó ni chí ndaʼa̱ kúáʼa ni chí ndaʼa̱ yitin ña̱ kundiku̱nndó inka na̱ ndióxi̱ ta ndasakáʼnundóna.
15 ”Soo tá va̱ása xíniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó ta va̱ása kéʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó ni va̱ása ndíku̱nndó ley ña̱ káʼa̱nra xíʼinndó ña̱ káʼi̱n xa̱ʼa̱ xíʼinndó vitin, saá kúú ña̱ ndakiʼinndó ndiʼi chiʼña yóʼo:
16 ”Ndakiʼinndó chiʼña tá íyondó chí ñuu ta ndakiʼinndó chiʼña tá íyondó chí yuku̱.
17 ”Ndakiʼinndó chiʼña tá ná kuvichí* ini canastandó xíʼin xikóʼóndó nu̱ú ndákavandó yuxa̱n.
18 ”Na̱ se̱ʼendó ndakiʼinna chiʼña, ña̱ chíʼindó ndakiʼinña chiʼña ta saátu si̱ndi̱ki̱ válí sa̱na̱ndó xíʼin ndikachi válí sa̱na̱ndó, ndakiʼinrí chiʼña.
19 ”Ndakiʼinndó chiʼña tá ná keʼéndó nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa.
20 ”Jehová sakúisochiʼñara* ndóʼó, taxira ña̱ ndeéní ná yi̱ʼvíndó ta taxira castigo ndaʼa̱ndó nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ndó, xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ kéʼéndó ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱ndákoondóra.* 21 Jehová taxira ña̱ ná kiʼin kue̱ʼe̱ ndóʼó nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ndó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó. 22 Jehová taxira castigo ndaʼa̱ndó, taxira ná kiʼinndó kue̱ʼe̱ tuberculosis, kue̱ʼe̱ kaʼní, kaa kuiñu ndóʼó, taxira ná kixi kaʼní sa̱tándó, taxira ná kanitáʼanna xíʼinndó, taxira ña̱ ndeéní kani ta̱chí niʼní ta taxira ná kiʼin kue̱ʼe̱ ndaʼa̱ ña̱ chiʼindó. Kundoʼondó ndiʼi ña̱yóʼo nda̱a̱ ná kuvindó. 23 Ndasi ndiví ta va̱ása kuunka sa̱vi̱ ta saátu va̱ása kana ña̱ʼa nu̱ú ñuʼú. 24 Yu̱ti ndasa Jehová sa̱vi̱ ta nda̱a̱ chí ndiví ko̱yo ña̱yóʼo sa̱tándó nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ndó. 25 Tá ná kanitáʼan na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó xíʼinndó, Jehová taxira ña̱ kuchiñuna xíʼinndó. Ndatakandó ña̱ kanitáʼanndó xíʼinna soo xa̱a̱ síín síín nu̱ú kunundó ku̱ʼu̱nndó, ndiʼi na̱ ñuu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ndeéní yi̱ʼvína tá ná kunina ndóʼó. 26 Kití tí ndáchí xíʼin kití tí íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo, kaxírí ku̱ñundó tá ná kuvindó ta kǒo na̱ taxínrí.
27 ”Jehová taxira castigo ndaʼa̱ndó ta kana ndi̱ʼi náʼnu ña̱ táʼyi ñii̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo na̱ ñuu Egipto, kiʼinndó kue̱ʼe̱ hemorroide, kana ndi̱ʼi kúáʼa ñii̱ndó ta saátu kana inkaka kue̱ʼe̱ ñii̱ndó ta va̱ása kivi ndaʼandó xíʼin ña̱yóʼo. 28 Jehová sasánara ndóʼó, sakúkúara ndóʼó ta ni kǒo kunda̱a̱-inindó ndáaña keʼéndó. 29 Nda̱a̱ táki̱ʼva xíka na̱ kúáa saá kakandó tá káʼñu,* nda̱a̱ táki̱ʼva xíka ndaʼa̱ na̱ kúáa* tá naa saá kaka ndaʼa̱ndó, ta ndiʼi ña̱ keʼéndó va̱ása vií kanaña; sandáʼvina ndóʼó ta ixakuíʼnana ña̱ kúúmiíndó ta kǒo na̱ chindeétáʼan xíʼinndó. 30 Kindo̱ondó ña̱ tindaʼa̱ndó xíʼin iin ñaʼá soo inka ta̱a tiin tuúnrañá* ta ku̱su̱nra xíʼinñá. Ixava̱ʼandó iin veʼe soo va̱ása koondó iniña, chiʼindó tú uva soo va̱ása kaxíndó ku̱i̱ʼi ndaʼa̱nú. 31 Kuninu̱úndó kaʼnína si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ndó ta va̱ása kuxundó ku̱ñurí. Kuninu̱úndó ixakuíʼnana burro sa̱na̱ndó ta va̱ása kivi ndakiʼinndórí. Ndataxina ndikachi sa̱na̱ndó ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó ta kǒo na̱ chindeétáʼan xíʼinndó. 32 Kuninu̱úndó ndataxina se̱ʼeta̱andó xíʼin se̱ʼe-síʼindó ndaʼa̱ na̱ inka ñuu, ta ndakaʼánkavíndó xa̱ʼa̱na soo kǒo ña̱ kivi keʼéndó. 33 Na̱ ñuu na̱ va̱ása xíni̱ndó kúú na̱ kuxu ndiʼi ña̱ chíʼindó xíʼin ndiʼika ña̱ xíxindó. Ndiʼi tiempo sandáʼvina ndóʼó ta saxóʼvi̱na* ndóʼó. 34 Sanandó tá ná kunindó ndiʼi ña̱yóʼo.
35 ”Jehová taxira castigo ndaʼa̱ndó chi kana ndi̱ʼi táʼyi ña̱ náʼnu ñii̱ndó, ña̱ va̱ása kivi ndaʼandó nu̱ú, kanaña koʼndondó xíʼin xa̱ʼa̱-si̱ʼinndó, kanaña ini xa̱ʼa̱ndó iinsaá nda̱a̱ xa̱ʼñundó. 36 Jehová kuniʼira ndóʼó ta saátu ta̱ rey ta̱ nda̱kaxinndó kaʼndachíñu nu̱úndó, ta ku̱ʼu̱nra xíʼinndó iin ñuu ña̱ va̱ása xíni̱ndó, ta ni na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá va̱ása níxi̱xini̱naña. Kán ndasakáʼnundó inka ndióxi̱, ndióxi̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin yitu̱n, xíʼin ndióxi̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin yu̱u̱. 37 Tá ná xa̱a̱ndó ñuu nu̱ú ná chindaʼá Jehová ndóʼó, na̱kán yi̱ʼvína tá ná kuniso̱ʼona xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ndo̱ʼondó ta saátu kusi̱kindaana ndóʼó ta kundasína kunina ndóʼó.
38 ”Ku̱a̱ʼání si̱ʼva̱ chiʼindó soo loʼovaña ndakayandó, saáchi kaxí tí ti̱ka náʼnu ña̱yóʼo. 39 Chiʼindó tú uva soo va̱ása koʼondó vino ta ni va̱ása ndakayandó uva ndaʼa̱nú, saáchi ti̱kuxí* kúú tí kaxí ndiʼi tíyóʼo. 40 Koo tú olivo iníísaá ñuu nu̱ú kundoondó soo va̱ása koo aceite tá chikaa̱ndó ñii̱ndó, saáchi ko̱yo ndiʼi tí aceituna ndaʼa̱ túyóʼo. 41 Koo se̱ʼeta̱andó xíʼin se̱ʼe-síʼindó, soo ndakiʼinna na̱yóʼo ku̱ʼu̱n xíʼinna. 42 Kití válí tí xíka tiʼvi, kaxírí ndiʼi yitu̱n tú íyo nu̱ú ñuʼúndó ta saátu ndiʼi ña̱ kána nu̱ú ñuʼúndó. 43 Na̱ inka ñuu na̱ ndóo xíʼinndó, ndakúka koona nu̱úndó, soo ndóʼó va̱ása ndakúka koondó. 44 Na̱kán taxi tóona ña̱ʼa ndaʼa̱ndó soo miíndó kǒo ña̱ kivi taxi tóondó ndaʼa̱na. Na̱kán kúú na̱ kuniʼi yichi̱ nu̱úndó ta su̱ví miíndó kúú na̱ kuniʼi yichi̱ nu̱úna.
45 ”Ndakiʼinndó ndiʼi chiʼña yóʼo nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ndó, saáchi va̱ása níxiniso̱ʼondó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó ta ni va̱ása níkeʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xa̱ʼndara nu̱úndó ta saátu va̱ása níxi̱ndiku̱nndó ndiʼi ley ña̱ ta̱xira ndaʼa̱ndó. 46 Ndiʼi tiempo koo ña̱yóʼo sa̱tándó ta saátu sa̱tá na̱ se̱ʼendó na̱ kaku chí nu̱únínu, ta kooña iin señal nu̱úna ña̱ kǒo keʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé miíndó, 47 saáchi va̱ása níkusi̱í-inindó kachíñundó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó ta saátu va̱ása níkusi̱í-inindó tá ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼání ña̱ʼa nu̱úndó. 48 Jehová chindaʼára na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó ña̱ kanitáʼanna xíʼinndó ta tá ná kachíñundó nu̱úna, kuni̱kavíndó kuxundó ta kuni̱kavíndó koʼondó ti̱kui̱í, kuma̱ní ti̱ko̱to̱ kundixindó ta kuma̱ní ña̱ʼa nu̱úndó. Chinúura iin yókó* tú ka̱a su̱kúnndó nda̱a̱ ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó.
49 ”Jehová chindaʼára iin ñuu ña̱ íyo xíkání, ña̱ íyo nda̱a̱ inka táʼví nu̱ú ñuʼú ña̱ xa̱a̱ña kanitáʼanña xíʼinndó. Va̱ása kunda̱a̱-inindó tu̱ʼunna ta xa̱a̱na sa̱tándó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí ta̱sú,* 50 kue̱ʼe̱ní koo na̱ ñuu yóʼo ta va̱ása ixato̱ʼóna na̱ chée ni va̱ása kundáʼvi-inina kunina na̱ va̱lí. 51 Na̱kán kuxuna se̱ʼe kití sa̱na̱ndó xíʼin ña̱ kana nu̱ú ñuʼúndó nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ndó. Kuxuna ndiʼi trigondó, sandíʼina vino xa̱ándó xíʼin aceitendó, kuxuna se̱ʼe si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ndó xíʼin se̱ʼe ndikachi sa̱na̱ndó nda̱a̱ ná sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndóʼó. 52 Ndakasina sa̱tá ndiʼi ñuundó ta va̱ása kivika keendó nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi nama̱ súkun ña̱ íyo sa̱táña, ña̱ ndáaní-inindó. Ndakasina sa̱tá ndiʼi ñuu ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú ña̱ ta̱xi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó. 53 Tasaá kuxundó se̱ʼendó, kuxundó ku̱ñu se̱ʼeta̱andó xíʼin se̱ʼe-síʼindó na̱ ta̱xi Jehová Ndióxi̱ndó ndaʼa̱ndó, xa̱ʼa̱ ña̱ ndakasi na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó sa̱tá ñuundó ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ndi̱ʼi-inindó.
54 ”Nda̱a̱ ta̱a ta̱ va̱ʼaní ni̱xi̱yo ini ta̱ va̱ása níxi̱kuma̱ní ña̱ʼa nu̱ú, va̱ása kundáʼvi-inira kunira ñanira ni ñá síʼira ñá xi̱kuʼvi̱ní-inira xi̱xinira ni na̱ va̱lí se̱ʼera na̱ ná kindo̱o, 55 tá ná kuxura ku̱ñu se̱ʼera va̱ása taxiraña ña̱ kuxunaña xíʼinra saáchi va̱ása koo inkaka ña̱ kuxura, xa̱ʼa̱ ña̱ ndakasi na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó sa̱tá ñuundó ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ndi̱ʼi-inindó. 56 Ta ñaʼá ñá yi̱i̱ní ñá kǒo níxi̱kuma̱ní nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱ú, ñá kǒo níndakanixi̱ní ña̱ kaka xáʼáñá xa̱ʼa̱ ña̱ yi̱i̱níñá, va̱ása kundáʼvi-iniñá kuniñá yii̱ñá ta̱ xi̱kuʼvi̱ní-iniñá xi̱xiniñá ni va̱ása kundáʼvi-iniñá kuniñá se̱ʼeta̱añá ni se̱ʼe-síʼiñá, 57 ni va̱ása kundáʼvi-iniñá kuniñá sókó ña̱ kita ti̱xinñá chi kuxu se̱ʼéñáña ta saátu va̱ása kundáʼvi-iniñá kuniñá na̱ va̱lí na̱ sakákuñá chi kuxu se̱ʼéñána, xa̱ʼa̱ ña̱ ndakasi na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó sa̱tá ñuundó ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ndi̱ʼi-inindó.
58 ”Tá va̱ása ndíku̱nndó Ley ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú libro yóʼo ta va̱ása íxato̱ʼóndó ki̱vi̱ Jehová Ndióxi̱ndó ña̱ ndáyáʼviní ña̱ káʼnuní, 59 Jehová taxira castigo ndaʼa̱ndó ta saátu ndaʼa̱ na̱ se̱ʼendó na̱ kaku chí nu̱únínu, taxira castigo ña̱ náʼnuní ta naʼání kooña nu̱úndó ta saátu taxira kue̱ʼe̱ ña̱ xo̱ʼvi̱níndó xíʼin ta naʼání koo kue̱ʼe̱ yóʼo nu̱úndó. 60 Taxira ña̱ ná xo̱ʼvi̱ tukundó xíʼin kue̱ʼe̱ ña̱ xi̱yiʼvíníndó xi̱xinindó chí Egipto ta va̱ása ndaʼandó xíʼinña. 61 Soo su̱ví nda̱saa ña̱yóʼo, chi Jehová taxira inkaka kue̱ʼe̱ nu̱úndó á inkaka castigo ña̱ kǒo va̱xi nu̱ú Ley yóʼo nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ndó. 62 Ni ku̱a̱ʼání ná xa̱a̱ndó koondó nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání kúú ki̱mi tí íyo chí ndiví, loʼonívandó kindo̱o saáchi va̱ása níxiniso̱ʼondó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó.
63 ”Ta nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé Jehová ña̱ chi̱ndeétáʼanra xíʼinndó ña̱ va̱ʼa xi̱ndoondó ta ndu̱ku̱a̱ʼándó, saátu keʼé Jehová ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó, ta va̱ása kundookandó nu̱ú ñuʼú ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí ndakiʼinndó chi na̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱va koondó.
64 ”Jehová taxira ña̱ xa̱a̱ síín síín ñuu ku̱ʼu̱nndó kundoondó, chí nu̱ú kíxáʼa ñuʼú iinsaá nda̱a̱ nu̱ú ndíʼiña, kán ndasakáʼnundó inka ndióxi̱, ndióxi̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin yitu̱n xíʼin ndióxi̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin yu̱u̱ ña̱ va̱ása níxi̱xini̱ndó ta ni na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá va̱ása níxi̱xini̱naña. 65 Va̱ása kivi koo táxi̱nndó xíʼin na̱ ñuu kán ta ni va̱ása koo nu̱ú kivi ndakindee̱ndó, Jehová taxira ña̱ ndi̱ʼiní-inindó ta kunaa nduchúnu̱úndó. 66 Nina na̱ kaka i̱yo koondó chi kuni̱ na̱ yiví kaʼnína ndóʼó. Ñuú xíʼin káʼñu yi̱ʼvíndó, ta kǒo kunda̱a̱-inindó á na̱ kutaku kúúndó á na̱ kuvi kúúndó. 67 Xa̱ʼa̱ ña̱ yi̱ʼvíníndó ta saátu xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kunindó kuu, ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo tá xi̱ta̱a̱n* ‘Á va̱ʼakaví xi̱kuaá ná kooña’ ta tá xi̱kuaá ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo ‘Á va̱ʼakaví xi̱ta̱a̱n ná kooña’. 68 Xíʼin barco sandándikó Jehová ndóʼó chí Egipto, ta ndikóndó chí yichi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó va̱ása ndikóndó. Kán xi̱íkondó* miíndó ña̱ kachíñundáʼvindó nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó soo nda̱a̱ ni iinna va̱ása kandíxana satána* ndóʼó”.
29 Ña̱yóʼo kúú trato ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Moisés keʼéra xíʼin na̱ ñuu Israel tá ndóona chí Moab, ta xa̱a̱ inkava kúú trato ña̱ ke̱ʼéra xíʼinna tá xi̱ndoona chí Horeb.
2 Tasaá sa̱ndátaka ta̱ Moisés ndiʼi na̱ ñuu Israel ta ni̱ka̱ʼa̱nra tu̱ʼun yóʼo xíʼinna: “Ndóʼó xi̱ninu̱úndó ña̱ ke̱ʼé Jehová xíʼin ta̱ faraón, xíʼin na̱ xi̱kachíñu nu̱úra ta saátu xíʼin iníísaá ñuu Egipto, 3 ndóʼó xi̱ninu̱úndó castigo ña̱ chi̱ndaʼára sa̱tána ta saátu señal xíʼin milagro ña̱ ke̱ʼéra. 4 Soo nda̱a̱ vitin ta̱ʼán taxi Jehová ña̱ kunda̱a̱ káxi inindó xíʼin ña̱ xi̱nindó ta saátu xíʼin ña̱ xi̱niso̱ʼondó. 5 ‘Ti̱xin 40 ku̱i̱ya̱ ña̱ xi̱niʼi̱ yichi̱ nu̱úndó tá ni̱xi̱kandó chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí, va̱ása níndiʼi-xa̱ʼa̱ ti̱ko̱to̱ndó ni ndu̱xa̱nndó. 6 Va̱ása níxixindó si̱ta̱váʼa ta ni va̱ása níxiʼindó vino, ni nda̱a̱ ni iinka nu̱ú ndixi, ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inindó ña̱ yi̱ʼi̱ kúú Jehová Ndióxi̱ndó’. 7 Tasaá tá ki̱xaa̱yó yóʼo, ta̱ Sehón ta̱ xi̱xaʼndachíñu chí Hesbón xíʼin ta̱ Og ta̱ xi̱xaʼndachíñu chí Basán, ki̱xina ka̱nitáʼanna xíʼinyó soo ku̱chiñuvayó ka̱nitáʼanyó xíʼinna. 8 Tasaá nda̱kiʼinyó ñuʼúna ta ta̱xiyóña ndaʼa̱ na̱ tribu ta̱ Rubén, na̱ tribu ta̱ Gad xíʼin iin táʼví na̱ tribu ta̱ Manasés ña̱ kooña herenciana. 9 Ña̱kán saxínundó trato yóʼo ta keʼéndó ña̱ káʼa̱nña, tasaá va̱ʼa kana ndiʼi ña̱ keʼéndó.
10 ”Vitin ndiʼindó ndítandó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó, na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ tribu, na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu,* na̱ chíñu, ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel, 11 na̱ va̱lí, ná síʼindó, na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ íyo xíʼinndó, na̱ ndákaya titu̱n xíʼin na̱ tává ti̱kui̱í. 12 Ndítandó yóʼo ña̱ va̱ʼa chikaa̱ndó iin trato xíʼin Jehová Ndióxi̱ndó, ta vitin chíkaa̱ Jehová Ndióxi̱yó trato yóʼo xíʼinndó, 13 vitin ndasara ndóʼó na̱ ñuura ta koora Ndióxi̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ki̱ndoora xíʼinndó, ta saátu nda̱a̱ táki̱ʼva ki̱ndoora xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ta̱ Abrahán, ta̱ Isaac xíʼin ta̱ Jacob.
14 ”Soo su̱ví nda̱saa xíʼin ndóʼó chíkai̱ trato yóʼo. 15 Kéʼíi̱ña xíʼin na̱ ndíta xíʼinyó yóʼo vitin nu̱ú Jehová Ndióxi̱yó ta saátu xíʼin na̱ kǒo ndíta xíʼinyó yóʼo vitin. 16 (Saáchi ndóʼó kúnda̱a̱-inindó ndáa ki̱ʼva xi̱ndooyó chí ñuu Egipto ta saátu ndáa ki̱ʼva ni̱ya̱ʼayó ma̱ʼñú ku̱a̱ʼání ñuu tá va̱xiyó chí yichi̱. 17 Ta xi̱nindó ña̱ kini ña̱ kéʼéna, ta saátu xi̱nindó ndióxi̱ ña̱ kini ña̱ ndásakáʼnuna, ña̱ ku̱vaʼa xíʼin yitu̱n, xíʼin yu̱u̱, xíʼin plata ta saátu xíʼin oro). 18 Kiʼinníndó kuenta ña̱ nda̱a̱ ni iin ta̱a, nda̱a̱ ni iin ñaʼá, nda̱a̱ ni iin na̱ familia ta nda̱a̱ ni iin na̱ tribu na̱ íyo yóʼo ná va̱ása kuxíkána nu̱ú Jehová Ndióxi̱yó, ta kixáʼana ndasakáʼnuna ndióxi̱ ña̱ ndásakáʼnu na̱ inka ñuu, saáchi na̱ ná keʼé ña̱yóʼo xa̱a̱na koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱oʼo* iin planta tú xa̱tu̱ní tú o̱va̱ní.
19 ”Soo tá iin na̱ yiví xíniso̱ʼona tu̱ʼun yóʼo ta ni̱nuní kúnina ta ndákani-inina ña̱yóʼo ‘Kǒoví ña̱ kundoʼi̱ tá ná keʼíi̱ ña̱ kúni̱ miíi̱’, tá ná keʼéna ña̱yóʼo sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ íyo yatin xíʼinna, 20 va̱ása ixakáʼnu-ini Jehová xa̱ʼa̱na. Ta sa̱a̱ní Jehová xíʼinna ta ndakiʼinna ndiʼi chiʼña ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú libro yóʼo ta va̱ása taxi Jehová ndakaʼán nda̱a̱ ni iin na̱ yiví na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo xa̱ʼa̱na. 21 Ta tavá síín Jehová na̱yóʼo ti̱xin ndiʼi tribu na̱ ñuu Israel, tasaá ndakiʼinna ndiʼi chiʼña ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú trato ña̱ va̱xi nu̱ú Ley yóʼo.
22 ”Tá ná kuni na̱ se̱ʼendó na̱ kaku chí nu̱únínu xíʼin na̱ inka ñuu na̱ kee xíká, castigo ña̱ chindaʼá Jehová nu̱ú ñuʼúndó, 23 tá ná kunina ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ñuʼúndó xíʼin azufre,* ta saátu ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña xíʼin ñi̱i̱ ta saátu ñuʼu̱, tá ná kunina ña̱ va̱ása chíʼindó ta ni va̱ása kána ña̱ʼa nu̱úña, ña̱ kǒo ku̱ʼu̱ kúii̱ kána nu̱úña ta náʼa̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱naʼa̱ Sodoma, Gomorra, Admá xíʼin Zeboyim, ña̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová tá ni̱sa̱a̱níra, 24 tasaá na̱yóʼo xíʼin inkaka na̱ ñuu kachina: ‘¿Nda̱chun ke̱ʼé Jehová saá xíʼin ñuʼú yóʼo? ¿Nda̱chun ni̱sa̱a̱níra xíʼinna?’. 25 Tasaá na̱yóʼo ka̱ʼa̱nna; ‘Saáchi sa̱ndákoona trato ña̱ chi̱kaa̱na xíʼin Jehová, ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ táʼanna na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, trato ña̱ chi̱kaa̱ra xíʼinna tá ta̱várana ti̱xin ñuu Egipto. 26 Na̱yóʼo ki̱xáʼana ndásakáʼnuna inka ndióxi̱ ta xi̱kuxítína nu̱úna, ni va̱ása níxi̱xini̱na ndióxi̱ yóʼo ta ni va̱ása níka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ ndasakáʼnunaña. 27 Tasaá ni̱sa̱a̱ní Jehová xíʼinna ta chi̱ndaʼára chiʼña ña̱ va̱xi nu̱ú libro yóʼo sa̱tána. 28 Ta ni̱sa̱a̱ní Jehová ta ta̱várana nu̱ú ñuʼú nu̱ú xi̱ndoona ta chi̱ndaʼárana inka ñuu nu̱ú ndóona nda̱a̱ vitin’.
29 ”Jehová Ndióxi̱yó xíni̱ra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ íyo se̱ʼé, soo ta̱xira ná kunda̱a̱-iniyó xíʼin na̱ se̱ʼeyó xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ra ná kunda̱a̱-iniyó ta xíniñúʼu saxínuyó ndiʼi ña̱ va̱xi nu̱ú Ley yóʼo.
30 ”Tá ná xi̱nu ndiʼi tu̱ʼun yóʼo xa̱ʼa̱ndó ta ná ndakiʼinndó bendición á chiʼña ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó, ta ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ña tá ná kundoondó ndiʼi ñuu ña̱ chindaʼá Jehová Ndióxi̱ndó ndóʼó ku̱ʼu̱nndó. 2 Tá miíndó xíʼin na̱ se̱ʼendó ndíkóndó nu̱ú Jehová ta xíniso̱ʼondó ndiʼi ña̱ káʼa̱nra xíʼinndó xíʼin ndiʼi níma̱ndó ta saátu xíʼin ndiʼi ña̱ tákundó,* ta saátu kéʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó vitin, 3 Jehová Ndióxi̱ndó taxira ná ndikóndó ta kundáʼvi-inira kunira ndóʼó, ta tavá Jehová Ndióxi̱ndó ndóʼó ñuu nu̱ú chi̱ndaʼára ndóʼó. 4 Ni xíkání ná kundoondó, nda̱a̱ kán tavá Jehová Ndióxi̱ndó ndóʼó ta sandándikóra ndóʼó. 5 Jehová Ndióxi̱ndó ku̱ʼu̱nra xíʼinndó nu̱ú ñuʼú ña̱ ku̱chiñu na̱ yivándó nda̱kiʼinna ta kundoondó nu̱úña, taxira ña̱ va̱ʼaní kundoondó ta ku̱a̱ʼáníka koondó nu̱ú na̱ yivándó. 6 Jehová Ndióxi̱ndó ndasandiira* níma̱ndó saátu ndasandiira níma̱ na̱ se̱ʼendó na̱ kaku chí nu̱únínu, ña̱ va̱ʼa kuʼvi̱-inindó kunindó Jehová Ndióxi̱ndó xíʼin ndiʼi níma̱ndó ta saátu xíʼin ndiʼi ña̱ tákundó,* tasaá va̱ása kuvindó. 7 Ta chindaʼá Jehová Ndióxi̱ndó ndiʼi chiʼña yóʼo nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó ta saátu na̱ i̱xandi̱va̱ʼa xíʼinndó.
8 ”Tasaá ndikóndó, kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Jehová ta keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úndó ña̱ káʼi̱n xa̱ʼa̱ xíʼinndó vitin. 9 Jehová chindeétáʼanra xíʼinndó ña̱ viíní kana ndiʼi ña̱ keʼéndó, taxira ña̱ ku̱a̱ʼání koo se̱ʼendó, ku̱a̱ʼání koo kití sa̱na̱ndó ta saátu ku̱a̱ʼání koo ña̱ ndakiʼinndó tá ná chiʼindó, saáchi kuni̱ tuku Jehová chindeétáʼanra xíʼinndó ña̱ va̱ʼaní koondó nda̱a̱ táki̱ʼva chi̱ndeétáʼanra xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. 10 Chi kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ndó ta keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara ta kundiku̱nndó leyra ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú libro nu̱ú va̱xi Ley, ta ndikóndó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó xíʼin ndiʼi níma̱ndó ta saátu xíʼin ndiʼi ña̱ tákundó.*
11 ”Chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó vitin va̱ása yo̱ʼvi̱* kunda̱a̱-inindó xíʼinña, ta ni va̱ása ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinndó keʼéndóña.* 12 Su̱ví nda̱a̱ chí ndiví íyoña ña̱kán ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo: ‘¿Ndáana ndaa xa̱ʼa̱ña chí ndiví ña̱ va̱ʼa kuniso̱ʼoyóña ta keʼéyó ña̱ káʼa̱nña?’. 13 Saátu, va̱ása íyoña nda̱a̱ inka táʼví yuʼú tá mar ña̱kán ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo: ‘¿Ndáana ku̱ʼu̱n nda̱a̱ inka táʼví yuʼú tá mar ta kuniʼinaña kixina ña̱ va̱ʼa kuniso̱ʼoyóña ta keʼéyó ña̱ káʼa̱nña?’. 14 Saáchi va̱ása xíká íyo tu̱ʼun yóʼo nu̱úndó, yuʼúndó ndíkaa̱ña saátu ndíkaa̱ña níma̱ndó ña̱ va̱ʼa saxínundóña.
15 ”Vitin táxii̱ ndaka̱xinndó ña̱yóʼo, ña̱ kutakundó á ña̱ kuvindó, ña̱ keʼéndó ña̱ va̱ʼa á ña̱ va̱ása va̱ʼa. 16 Tá ná keʼéndó chiñu ña̱ xáʼnda Jehová Ndióxi̱ndó nu̱úndó ña̱ káʼi̱n xa̱ʼa̱ xíʼinndó vitin, ta ná kuʼvi̱-inindó kunindó Jehová Ndióxi̱ndó, kakandó yichi̱ra, keʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara ta kundiku̱nndó leyra, saá nduku̱a̱ʼándó ta taxi Jehová Ndióxi̱ndó bendición ndaʼa̱ndó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó.
17 ”Soo tá kúxíkándó nu̱ú Ndióxi̱ ta va̱ása xíniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱nra, táxindó ña̱ sáxi̱nu̱na-inindó ña̱ kuxítíndó nu̱ú inka ndióxi̱ ta ndásakáʼnundóña, 18 vitin káʼi̱n xíʼinndó ña̱ kuvivandó. Va̱ása naʼáví kundoondó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó tá ná ya̱ʼandó yu̱ta Jordán. 19 Ndiʼi na̱ íyo chí ndiví xíʼin na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo kúúna testigo ña̱ táxii̱ ná ndaka̱xinndó á kúni̱ndó kutakundó á kúni̱ndó kuvindó, á kúni̱ndó ndakiʼinndó bendición á kúni̱ndó ndakiʼinndó chiʼña. Ta ña̱ va̱ʼa kutaku miíndó xíʼin na̱ se̱ʼendó na̱ kaku chí nu̱únínu, xíniñúʼu ndaka̱xinndó ña̱ kutakundó, 20 kuʼvi̱-inindó kunindó Jehová Ndióxi̱ndó, kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱nra ta va̱ása sandákoondóra, saáchi miíra kúú ta̱ táxi ña̱ tákundó ta taxira ña̱ naʼá kundoondó nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱ ta̱ Abrahán, ta̱ Isaac xíʼin ta̱ Jacob, na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá”.
31 Tasaá ta̱ Moisés ki̱tara ta ni̱ka̱ʼa̱nra tu̱ʼun yóʼo xíʼin na̱ ñuu Israel: 2 “Vitin xa̱a̱ 120 ku̱i̱ya̱i̱ ta va̱ása kívika kuniʼii̱ yichi̱ nu̱úndó, saáchi Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼi̱n: ‘Va̱ása ya̱ʼún yu̱ta Jordán’. 3 Jehová Ndióxi̱ndó kunúura ku̱ʼu̱nra nu̱úndó ta kunindó ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ ñuu kán nu̱úndó ta ndakiʼinndó ñuʼúna. Ta̱ Josué kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱úndó tá ná ya̱ʼandó inka táʼví yuʼú tá yu̱ta Jordán nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová. 4 Nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé Jehová xíʼin ta̱ Sehón xíʼin ta̱ Og na̱ xi̱xaʼndachíñu nu̱ú na̱ amorreo tá sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra ñuuna, saá keʼéra xíʼin na̱ ñuu kán. 5 Jehová sandíʼi-xa̱ʼa̱rana nu̱úndó ta nda̱a̱ táki̱ʼva ka̱ʼi̱n xíʼinndó saá keʼéndó xíʼinna. 6 Ndakú koo inindó ta va̱ása yi̱ʼvíndó. Va̱ása yi̱ʼvíndó kunindóna, saáchi Jehová Ndióxi̱ndó kúú ta̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinndó. Va̱ása sandákoondaʼa̱ra ndóʼó ta ni va̱ása kuxíkára nu̱úndó”.
7 Tasaá ta̱ Moisés ka̱nara ta̱ Josué, ta nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu Israel ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinra: “Ndakú koo iniún ta va̱ása yi̱ʼvíún, saáchi yóʼó kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu yóʼo ña̱ va̱ʼa ya̱ʼana nu̱ú ñuʼú ña̱ taxi Jehová ndaʼa̱na, ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra taxira ndaʼa̱ndó xíʼin na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá ta yóʼó kúú ta̱ taxiña ndaʼa̱na ña̱ kooña herenciana. 8 Jehová kúú ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ún ta chindeétáʼanra xíʼún. Va̱ása sandákoondaʼa̱ra yóʼó ta ni va̱ása kuxíkára nu̱ún. Va̱ása yi̱ʼvíún”.
9 Tasaá ta̱ Moisés ka̱ʼyira Ley yóʼo ta ta̱xiraña ndaʼa̱ na̱ su̱tu̱ levita na̱ xi̱niʼi arca ña̱ trato Jehová, ta saátu ta̱xiraña ndaʼa̱ ndiʼi na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Israel. 10 Ta ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Moisés ña̱yóʼo xíʼinna: “Iin yichi̱ nu̱ú u̱xa̱ ku̱i̱ya̱, va̱ása xíniñúʼu ndakiʼinndó xu̱ʼún ndaʼa̱ na̱ níká* nu̱úndó ti̱xin Vikó ña̱ Cabaña, 11 tá ná ku̱ʼu̱n ndiʼi na̱ ñuu Israel nu̱ú Jehová nu̱ú ndaka̱xinra, xíniñúʼu kaʼvindó Ley yóʼo nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu Israel ña̱ va̱ʼa ná kuniso̱ʼonaña. 12 Sandátakandó ndiʼi na̱ ñuu, na̱ ta̱a, ná ñaʼá, na̱ va̱lí xíʼin na̱ inka ñuu na̱ ki̱xaa̱ ndóo xíʼinndó ña̱ va̱ʼa ná kuniso̱ʼona Ley ta sakúaʼanaña, saátu ña̱ va̱ʼa ná ixato̱ʼóna Jehová Ndióxi̱na ta saxínuna ndiʼi tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱úña. 13 Tasaá na̱ se̱ʼena na̱ ta̱ʼán kuniso̱ʼo xa̱ʼa̱ Ley yóʼo, kuniso̱ʼonaña ta sakúaʼana ixato̱ʼóna Jehová Ndióxi̱ndó ndiʼi tiempo ña̱ ná kundoondó nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó tá ná ya̱ʼandó yu̱ta Jordán”.
14 Tándi̱ʼi, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Moisés: “Xa̱a̱ ku̱yatin kuviún. Ka̱ʼa̱n xíʼin ta̱ Josué ná kixira xíʼún chí yéʼé tabernáculo ña̱ va̱ʼa taxii̱ chiñu ndaʼa̱ra ña̱ kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu”. Tasaá ta̱ Moisés xíʼin ta̱ Josué ni̱xa̱ʼa̱nna xi̱nditana chí yéʼé tabernáculo. 15 Tasaá ki̱ta Jehová chí nu̱ú níndichi tabernáculo ti̱xin iin vi̱kó ta chí yéʼé tabernáculo xi̱kunúu vi̱kó kán.
16 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Moisés: “Xa̱a̱ ku̱nu̱mí kuviún ta na̱ ñuu yóʼo kixáʼana ndasakáʼnuna inka ndióxi̱, ndióxi̱ ña̱ ndásakáʼnu na̱ inka ñuu nu̱ú ku̱ʼu̱nna. Na̱yóʼo sandákoona yi̱ʼi̱ ta va̱ása kundiku̱nkana trato ña̱ ke̱ʼíi̱ xíʼinna. 17 Tasaá kúú ña̱ sa̱íi̱ xíʼinna ta sandákoondaʼíi̱na ta va̱ása chindeétáʼankai̱ xíʼinna nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱na. Ta tá ná ya̱ʼana nu̱ú ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo ta ná xo̱ʼvi̱na,* ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: ‘Ndóʼoyó ndiʼi ña̱yóʼo chi Ndióxi̱ sa̱ndákoondaʼa̱ra miíyó’. 18 Soo va̱ása chindeétáʼanvíi̱ xíʼinna xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéna chi nda̱kundiku̱nna inka ndióxi̱.
19 ”Kaʼyindó yaa yóʼo ta sanáʼa̱ndóña na̱ israelita. Ná sakúaʼana yaa yóʼo ña̱ va̱ʼa ndakaʼánna ndáaña ndóʼo na̱ íxaso̱ʼo nu̱ú Ndióxi̱. 20 Tá ná kundakai̱na ku̱ʼu̱nna kundoona nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n taxii̱ ndaʼa̱na xíʼin na̱ táʼanna na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, iin ñuʼú nu̱ú íyoní leche xíʼin ñu̱ñú, ta tá ná kuxuna nda̱a̱ xa̱a̱-inina* ta va̱ʼaní ná kundoona, saá kixáʼana kundiku̱nna inka ndióxi̱ ta ndasakáʼnunana, va̱ása ixato̱ʼókana yi̱ʼi̱ ta va̱ása kundiku̱nkana trato ña̱ ke̱ʼíi̱ xíʼinna. 21 Tá ná ya̱ʼana nu̱ú ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo ta xo̱ʼvi̱nína, yaa yóʼo sandákaʼánña miína ndáaña ndóʼo na̱ íxaso̱ʼo nu̱ú Ndióxi̱ (saáchi se̱ʼena na̱ kaku chí nu̱únínu, va̱ása xíniñúʼu nandóso-inina xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo), tá kúma̱níka kundakai̱na ku̱ʼu̱nna kundoona nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n taxii̱ ndaʼa̱na, xa̱a̱ kúnda̱a̱va-inii̱ ndáaña ndákanixi̱nína keʼéna”.
22 Ña̱kán, ta̱ Moisés ka̱ʼyira yaa yóʼo mií ki̱vi̱ saá ta sa̱náʼa̱raña na̱ israelita.
23 Tasaá, ta̱xira* chiñu ndaʼa̱ ta̱ Josué se̱ʼe ta̱ Nun ña̱ kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinra: “Ndakú koo iniún ta va̱ása yi̱ʼvíún, saáchi yóʼó kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú na̱ israelita ña̱ va̱ʼa ya̱ʼana nu̱ú ñuʼú ña̱ ki̱ndoi̱ taxii̱ ndaʼa̱na, ta chindeétáʼi̱n xíʼún”.
24 Tá sa̱ndíʼi ta̱ Moisés ka̱ʼyira Ley yóʼo nu̱ú iin libro, 25 xa̱ʼndara chiñu yóʼo nu̱ú na̱ levita na̱ xi̱niʼi arca ña̱ trato Jehová: 26 “Kuniʼindó libro nu̱ú va̱xi Ley yóʼo ku̱ʼu̱n xíʼinndó ta chindúʼundóña síi̱n* arca ña̱ trato Jehová Ndióxi̱ndó ta kuniñúʼuna ña̱yóʼo ña̱ ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinndó. 27 Saáchi xíni̱vai̱ ña̱ so̱ʼoníndó. Tá vitin tákui̱ íxaso̱ʼondó nu̱ú Jehová, kachikaví tá ná kuvii̱. 28 Sandátakandó ndiʼi na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ tribundó xíʼin na̱ chíñu ña̱ va̱ʼa ka̱ʼi̱n ña̱yóʼo xíʼinna. Ndiʼi na̱ íyo chí ndiví xíʼin na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo kúúna testigo xa̱ʼa̱ ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼinna vitin. 29 Saáchi kúnda̱a̱va-inii̱ ña̱ tá ná kuvii̱, kixáʼandó keʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa ta sandákoondó kundiku̱nndó yichi̱ ña̱ sa̱náʼi̱ ndóʼó kundiku̱nndó. Ta kixi ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo nu̱úndó chí nu̱únínu, saáchi keʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú Jehová ta sasáa̱ndóra”.
30 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Moisés xíʼin ndiʼi na̱ ñuu Israel ña̱ káʼa̱n yaa yóʼo:
32 “Kuniso̱ʼo ndiʼi ndóʼó na̱ íyo chí ndiví ña̱ ka̱ʼi̱n,
ta ná kuniso̱ʼo na̱ íyo nu̱ú ñuʼú tu̱ʼun ña̱ ka̱ʼi̱n.
2 Nda̱a̱ táki̱ʼva kóyo sa̱vi̱ saá ko̱yo ña̱ sánáʼi̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva kóyo yúyú saá ko̱yo tu̱ʼi̱n,
nda̱a̱ táki̱ʼva kúun yáá sa̱vi̱ sa̱tá yita*
ta saátu nda̱a̱ táki̱ʼva ndeéní kúun sa̱vi̱ sa̱tá ku̱ʼu̱ saá koo tu̱ʼi̱n.
3 Saáchi ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Jehová.
Ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Ndióxi̱yó ña̱ káʼnuníña.
4 Íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu,
ndiʼi ña̱ kéʼéra va̱ʼaníña, saáchi nda̱kúní íyo yichi̱ra.
Kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ nda̱kúní-ini.
Nda̱kúní ndátiinra ku̱a̱chi, va̱ása sándaʼvira.
5 Miívandó kúú na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa.
Su̱ví se̱ʼera kúúndó; miíndó kúúmií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼondó.
Na̱ yiví ku̱a̱chi kúúndó ta ndi̱va̱ʼaní-inindó.
6 ¿Á ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu keʼéndó xíʼin Jehová,
ndóʼó na̱ ñuu na̱ kíʼvi na̱ va̱ása vií ndákanixi̱ní?
¿Á su̱ví yivándó kúúra ta i̱xava̱ʼara ndóʼó ta ta̱xira ña̱ tákundó,
ta saátu nda̱sara ndóʼó iin ñuu ña̱ káʼnuní?
7 Ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ tiempo ña̱ ni̱ya̱ʼa,
ndakanixi̱níndó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼo na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
Nda̱ka̱tu̱ʼunndó na̱ yivándó ta na̱yóʼo natúʼunna xíʼinndó;
nda̱ka̱tu̱ʼunndó na̱ xa̱a̱ chée ta na̱yóʼo natúʼunna xíʼinndó.
8 Tá nda̱taʼví Ndióxi̱ ta̱ káʼnuní ñuʼú xíʼin ndiʼi na̱ ñuu,
tá nda̱taʼvíra na̱ se̱ʼe ta̱ Adán,*
chi̱ndúʼúra xáʼñu* ñuʼú iin tá iin ñuu,
nda̱saa kúú mií na̱ ñuu saá kúú ñuʼú ña̱ ta̱xira ndaʼa̱na.
9 Saáchi kuenta mií Jehová kúú na̱ ñuura;
ta̱ Jacob kúú herenciara.
10 Nu̱ú ñuʼú yi̱chí nda̱ni̱ʼírara,
iin ñuʼú yi̱chí nu̱ú kǒo ña̱ʼa íyo,
nu̱ú xáku kití yukú.
Xi̱ndaarara ña̱ va̱ʼa kǒo ña̱ kundoʼora,
ta xi̱ndaarara nda̱a̱ táki̱ʼva ndáara nduchúnu̱úra.
11 Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí ta̱sú* tá sánáʼa̱rí se̱ʼerí ña̱ ndachírí,
tí ndáchí sa̱tá se̱ʼe válírí, ndándikarí ndi̱xi̱nrí ta tíinrí se̱ʼe válírí,
ndísorí se̱ʼe válírí sa̱tá ndi̱xi̱nrí,
12 saá xi̱niʼi Jehová yichi̱ nu̱úra;*
ta kǒo ndióxi̱ na̱ inka ñuu níxi̱chindeétáʼan xíʼinra.
13 Ta̱xira ña̱ kaʼndachíñura chí yuku̱ ña̱ súkun,
ta ña̱ kána chí yuku̱ ta̱xira xi̱xira.
Ñu̱ñú ña̱ ñúʼu kándíka yu̱u̱ ta̱xira xa̱xira
xíʼin aceite tá íyo ini yu̱u̱ téʼé,
14 mantequilla* si̱ndi̱ki̱, leche tí ndikachi* xíʼin tí ti̱xúʼú* ta̱xira xi̱ʼira,
ndikachi tí va̱ʼaníka ta̱xira xi̱xira,
saátu ndikachi che̱e tí íyo chí Basán xíʼin ti̱xúʼú che̱e,
ta̱xira mií trigo ña̱ va̱ʼaní xi̱xira.
Ta ta̱xira nduta̱ tí uva tá ndu̱u vino xi̱ʼira.
15 Tá ndu̱nduʼú ta̱ Jesurún,*
i̱xaso̱ʼora ta ki̱xáʼara kítaxáʼara.*
Ndóʼó ndu̱nduʼúndó, ve̱ení ni̱xa̱a̱ndó ndu̱undó ta ni̱xa̱a̱-inindó.*
Saá sa̱ndákoondó Ndióxi̱ ta̱ i̱xava̱ʼa ndóʼó
ta ku̱ndasíndó xi̱nindó Ndióxi̱
ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱u̱ káʼnu ña̱ sáka̱ku ndóʼó.
16 Ndóʼó sa̱sáa̱níndóra xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱sakáʼnundó ndióxi̱ na̱ inka ñuu;
sa̱sáa̱ndóra chi ke̱ʼéndó ña̱ʼa ña̱ kininí.
17 Ni̱so̱kóndó ña̱ʼa nu̱ú* na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa ta kǒo níso̱kóndóña nu̱ú Ndióxi̱,
ni̱so̱kóndó ña̱ʼa nu̱ú na̱ ndióxi̱ na̱ va̱ása xíni̱ndó,
na̱ ndióxi̱ xa̱á, ndióxi̱ na̱ sa̱kán ku̱ndaa̱-inina xa̱ʼa̱,
ndióxi̱ na̱ va̱ása níxi̱xini̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
18 Na̱ndóso-inindó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱u̱ káʼnu,
ta̱ kúú yivándó, va̱ása níndakaʼánndó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ ta̱xi ña̱ tákundó.
19 Tá xi̱ni Jehová ña̱yóʼo, va̱ása níxiinkara kunira ndóʼó,
saáchi se̱ʼeta̱ara xíʼin se̱ʼe-síʼira sa̱sáa̱nara.
20 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra: ‘Va̱ása chindeétáʼankai̱ xíʼinna
tasaá kotoi̱ ndáaña kundoʼona.
Saáchi ndi̱va̱ʼaní-inina ta va̱ása nda̱kú íyo inina.
21 Na̱yóʼo sa̱sáa̱nína yi̱ʼi̱ chi nda̱sakáʼnuna ndióxi̱ vatá;
sa̱sáa̱na yi̱ʼi̱ chi nda̱sakáʼnuna ña̱ʼa ña̱ va̱ása ndáyáʼvi.
Kuniñúʼi̱ na̱ va̱ása kúú na̱ ñuu Israel ña̱ va̱ʼa ná koo ña̱ kúini̱-inina,*
sasái̱na xíʼin inka ñuu na̱ va̱ása vií ndákanixi̱ní.
22 Sáa̱níi̱ ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ saá íyoña,
kaʼmiña Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱,
kaʼmiña ñuʼú xíʼin ña̱ kána nu̱úña
ta kaʼmiña xa̱ʼa̱ yuku̱.
23 Taxii̱ ná kixi ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo nu̱úna
nda̱a̱ táki̱ʼva keʼé ta̱ kinína xíʼin kuxu̱n* saá keʼíi̱.
24 Kuvitána xíʼin so̱ko,
kiʼinna kue̱ʼe̱ kaʼní ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼina.
25 Chí sa̱tá veʼendó kaʼnína se̱ʼendó xíʼin espada,
ta chí iniña yi̱ʼvíníndó,
yi̱ʼví ta̱ va̱lí kúa̱an xíʼin ná ta̱ʼán ku̱su̱n xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a,
yi̱ʼví na̱ va̱lí ta saátu na̱ xa̱a̱ chée.
26 Xi̱kuni̱i̱ ka̱ʼi̱n ña̱yóʼo: “Taxii̱ ña̱ xa̱a̱ síín síín ku̱ʼu̱nna
ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása ndakaʼán xa̱ʼa̱na”.
27 Soo va̱ása níka̱ʼi̱nña chi ni̱yi̱ʼvíi̱ ña̱ ka̱ʼa̱n na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱ ña̱yóʼo:
“Kuchiñuvayó chi kúúmiíyó ndee̱, su̱ví Jehová kúú ta̱ níkeʼé ña̱yóʼo”.
28 Saáchi ndóʼó kúúndó iin ñuu na̱ va̱ása vií ndákanixi̱ní*
ta íxayo̱ʼvi̱níña xíʼinndó kunda̱a̱-inindó.
29 Va̱ʼaní tá na̱ ndíchi níxi̱kuundó chi ndakanixi̱níndó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo.
Ndakanixi̱níndó xa̱ʼa̱ ña̱ kundoʼondó.
30 ¿Á kivi ku̱ʼu̱n iin ta̱a sa̱tá mil na̱ israelita?
¿Á kivi ku̱ʼu̱n u̱vi̱ ta̱a sa̱tá u̱xu̱ mil na̱ israelita?
Kivi kuu ña̱yóʼo tá Ndióxi̱ ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱u̱ káʼnu ná sandákoora na̱yóʼo
tá ná ndataxi Jehová na̱yóʼo ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni miína.
31 Saáchi ndióxi̱ na̱yóʼo va̱ása íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱ miíyó,
ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱u̱ káʼnu,
ta nda̱a̱ na̱ sáa̱-ini xíni miíyó kúnda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
32 Na̱yóʼo íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tú uva tú íyo chí Sodoma
saátu tú íyo chí yuku̱ Gomorra.
Uvana kúúmiírí veneno ta o̱va̱nírí.
33 Veneno tí ko̱o̱ kúú vinona,
veneno ña̱ xáʼní ña̱ kúúmií tí ko̱o̱ kue̱ʼe̱.
34 Ndiʼi ña̱ ke̱ʼéndó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ nda̱taánva̱ʼii̱* saá íyoña, ta kútu̱va̱ʼa* ndásiña.
35 Miíi̱ kúú ta̱ ndatiin ku̱a̱chi xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna xíʼinndó,
ta taxii̱ castigo ndaʼa̱na mií tiempo ña̱ xíniñúʼu ndakavana,
saáchi xa̱a̱ ku̱yatin tiempo ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱na,
ta xa̱a̱ ku̱nu̱mí xo̱ʼvi̱na* xa̱ʼa̱ ña̱ ndátuna ndakiʼinna’.
36 Saáchi Jehová ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuura
ta kundáʼvi-inira kunira na̱ káchíñu nu̱úra
tá ná kunira ña̱ kǒoka ndee̱na,
tá ná kunira ña̱ kíndo̱o kuití na̱ kǒo kívi ndakiʼin tu̱ʼun xíʼin na̱ ku̱vitá.
37 Tasaá kachira: ‘¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n na̱ ndióxi̱ndó na̱ xi̱ndaaní-inindó kundaa ndóʼó,
38 na̱ xi̱xixi ña̱ʼa ña̱ va̱ʼaní ña̱ xi̱sokóndó,
na̱ xi̱xiʼi vino tá xi̱sokóndó?
Ná ndakuitana ta ná chindeétáʼanna xíʼinndó.
Ná kundaana ndóʼó.
39 Kunda̱a̱-inindó vitin chi yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱,
kǒo inka ndióxi̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱.
Kivi taxii̱ ña̱ kuvina ta kivi taxii̱ ña̱ kutakuna.
Kivi satúkue̱ʼi̱na* ta kivi sandáʼi̱na ta kǒo na̱ kivi sakǎkuna ndaʼíi̱.
40 Ndániʼii̱ ndaʼíi̱ chí ndiví
ta káʼi̱n ña̱yóʼo, “yi̱ʼi̱ ta̱ kúú Ndióxi̱ ta̱ táku ndiʼi tiempo, chínaʼíi̱”,*
41 tá ná ndasaxi̱íi̱n espadai̱ ña̱ yéʼe̱ní
ta ná koo tu̱ʼvai̱ ña̱ nda̱kúní ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼinndó,
ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼin na̱ íyo contra xíʼi̱n
ta taxii̱ castigo ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱.
42 Flechai̱, nda̱a̱ táki̱ʼva koo ña̱ xi̱ni xíʼin ni̱i̱ saá kooña,
ta espadai̱ nda̱a̱ táki̱ʼva koo ña̱ kuxu ku̱ñu saá kooña:
ni̱i̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱ xíʼin ni̱i̱ na̱ ñúʼu veʼeka̱a,
ta saátu xi̱ní na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱’.
43 Kusi̱í-ini ndiʼi ndóʼó na̱ ñuu na̱ kítáʼan xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱,
saáchi taxira ná chaʼvina xa̱ʼa̱ ni̱i̱ na̱ káchíñu nu̱úra,
ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó
ta ndakatara ku̱a̱chi ñuʼú nu̱ú ndóo na̱ ñuura”.
44 Tasaá ta̱ Moisés ni̱xa̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Hosea* se̱ʼe ta̱ Nun, ta ni̱ka̱ʼa̱nra ndiʼi tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱ú yaa yóʼo xíʼin ndiʼi na̱ ñuu. 45 Tá sa̱ndíʼi ta̱ Moisés ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ndiʼi na̱ ñuu Israel, 46 ka̱chira: “Kuniso̱ʼo va̱ʼandó ndiʼi ña̱ káʼi̱n xíʼinndó vitin, ta ka̱ʼa̱nndó xíʼin na̱ se̱ʼendó ná kundiku̱nna ndiʼi ña̱ káʼa̱n Ley yóʼo. 47 Saáchi tu̱ʼun yóʼo ndáyáʼviníña ta taxiña ña̱ kutakundó. Tu̱ʼun yóʼo kivi taxiña ña̱ kutakundó ku̱a̱ʼání tiempo nu̱ú ñuʼú ña̱ ndakiʼinndó tá ná ya̱ʼandó yu̱ta Jordán”.
48 Ta mií ki̱vi̱ saá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Moisés, ta ka̱chira: 49 “Kúandaa chí yuku̱ Nebo ña̱ ndíkaa̱ chí yuku̱ Abarim, ña̱ níndichi chí Moab ña̱ xítondaa chí Jericó, ña̱ va̱ʼa kotoún ñuʼú Canaán ña̱ taxii̱ ndaʼa̱ na̱ israelita. 50 Ta yuku̱ kán kuviún ta ndu̱xu̱ún nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ndu̱xu̱n na̱ táʼún na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ndu̱xu̱n ñaniún ta̱ Aarón tá ni̱xi̱ʼi̱ra chí yuku̱ Hor, 51 saáchi ndóʼó va̱ása nda̱kú níxi̱yo inindó xíʼi̱n nu̱ú na̱ ñuu Israel, ta va̱ása níndasakáʼnundó yi̱ʼi̱ nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu yóʼo chí nu̱ú xi̱ñuʼu ti̱kui̱í tá Meribá chí Cadés nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Zin. 52 Xíká koto kuitíún ña̱yóʼo, soo va̱ása ki̱ʼviún nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n taxii̱ ndaʼa̱ na̱ ñuu Israel”.
33 Tasaá ta̱ Moisés, ta̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ bendición ña̱ ndakiʼin na̱ israelita tá ná kuvira. 2 Ka̱chira:
“Nda̱a̱ chí Sinaí ki̱xi Jehová
ta nda̱a̱ chí Seír nda̱ye̱ʼe̱ra sa̱tána.
Nda̱a̱ táki̱ʼva ndáye̱ʼe̱ ñu̱ʼu,* saá nda̱ye̱ʼe̱ra chí yuku̱ Parán,
ta ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼání na̱ ángel na̱ íyoní ndee̱ xíʼinra,
ta chí ndaʼa̱ kúaʼara ni̱xi̱yo na̱ xáʼa̱n kánitáʼan nu̱ú ku̱a̱chi.
3 Xi̱kuʼvi̱-inira xi̱xinira na̱ ñuura.
Ndiʼi na̱ ñuu na̱ yi̱i̱, ndaʼún íyona.
Xa̱ʼún ni̱xi̱yona;
ta ki̱xáʼana xíniso̱ʼona tu̱ʼún.
4 (Ta̱ Moisés xa̱ʼndara iin chiñu nu̱úndó ta ta̱xira iin ley ndaʼa̱ndó,
xa̱ʼa̱ ña̱ kúúndó na̱ ñuu ta̱ Jacob).
5 Ta ndu̱ura rey chí Jesurún,*
tá nda̱kutáʼan ndiʼi na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu
ta saátu ndiʼi na̱ tribu na̱ ñuu Israel.
6 Ná kutaku ta̱ Rubén ta ná va̱ása kuvira,
ta na̱ ta̱a na̱ veʼera, ku̱a̱ʼání ná xa̱a̱na koona”.
7 Ta ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ta̱ Judá:
“Jehová, kuniso̱ʼo ña̱ káʼa̱n ta̱ Judá
ta chindeétáʼan xíʼinra ña̱ ndikóra ñuura.
Xíʼin ndee̱ra kánitáʼanra xa̱ʼa̱ ña̱ xíniñúʼu ndakiʼinra,
ta chindeétáʼan xíʼinra ña̱ kuchiñura nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni miíra”.
8 Xa̱ʼa̱ ta̱ Leví ka̱chira:
ta̱ xi̱tondosóún chí Masá.
Yóʼó ki̱xáʼún kánitáʼún xíʼinra chí nu̱ú xi̱ndikaa̱ ti̱kui̱í chí Meribá,
9 ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin yivára ta saátu xíʼin siʼíra: ‘Kǒo níxi̱ndaa-inii̱ ndóʼó’.
Ta nda̱a̱ na̱ ñanira kǒo níndakunirana ña̱ kúúna ñanira
ta va̱ása níkandíxara ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ se̱ʼera.
Saáchi na̱yóʼo ka̱ndíxana tu̱ʼún
ta sa̱xínuna trato ña̱ ki̱ndoún xíʼinna.
10 Ná sanáʼa̱na ta̱ Jacob xa̱ʼa̱ ley ña̱ ta̱xiún
ta ná sanáʼa̱na na̱ ñuu Israel xa̱ʼa̱ Ley ña̱ kúúmiíún.
Ná so̱kóna* ña̱ʼa ña̱ xáʼa̱n támi ña̱ chíʼmána nu̱ún
ta ná va̱ása so̱kó ñáʼñuna ña̱ʼa nu̱ú altar ña̱ kúúmiíún.
11 Jehová, taxi bendición ndaʼa̱ra ta taxi ná ndakiʼinra ndee̱,
kusi̱í-iniún ndakiʼún ña̱ táxira ndaʼún, ña̱ i̱xava̱ʼara xíʼin ndaʼa̱ra.
Ka̱ʼnu̱ xa̱ʼa̱-si̱ʼin na̱ kúni̱ kanitáʼan xíʼinra,
tasaá na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá va̱ása ndakunditakana”.
12 Xa̱ʼa̱ ta̱ Benjamín ka̱chira:
“Ta̱ kúʼvi̱ní-ini Jehová xínira, viíní ná koora ta yatin ná koora xíʼinra;
tá ná kundaarara iníísaá ki̱vi̱,
ma̱ʼñú so̱ko̱ra koora”.
13 Xa̱ʼa̱ ta̱ José ka̱chira:
“Ná taxi Jehová bendición sa̱tá ñuʼúra,
xíʼin ña̱ʼa ña̱ íyo chí ndiví,
xíʼin yúyú xíʼin ti̱kui̱í tá kána nu̱ú ñuʼú yóʼo,
14 xíʼin ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ña̱ sákuaʼnu ñu̱ʼu
xíʼin ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ña̱ ndákiʼinra yo̱o̱ tá yo̱o̱,
15 xíʼin ña̱ʼa ña̱ va̱ʼaní ña̱ íyo chí yuku̱ yatá,*
ta saátu ña̱ʼa ña̱ va̱ʼaní ña̱ íyo chí xi̱kí ña̱ va̱ása ndíʼi-xa̱ʼa̱,
16 ña̱ʼa ña̱ va̱ʼaní ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú xíʼin ndiʼi ña̱ xáʼnu nu̱úña,
xíʼin bendición ta̱ ki̱ta ma̱ʼñú tú iñú.
Ná ndakiʼin ta̱ José ndiʼi ña̱yóʼo,*
xa̱ʼñu ta̱ nda̱kaxinna nu̱ú ndiʼika na̱ ñanira.
17 Ndee̱ra íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndee̱ iin si̱ndi̱ki̱ loʼo tí sa̱kán ka̱ku,
ta ndiki̱ra íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndiki̱ iin si̱ndi̱ki̱ yukú.
Xíʼin ña̱yóʼo chindaʼára inka ñuu,
xíkání chindaʼára ndiʼina.
Yáʼaka u̱xu̱ mil kúú na̱yóʼo, ta soldado ta̱ Efraín kúúna,
saátu yáʼaka mil kúú na̱ soldado ta̱ Manasés”.
18 Xa̱ʼa̱ ta̱ Zabulón ka̱chira:
“Kusi̱í-iniún Zabulón tá ná kitaún ku̱ʼún kachíñún,
ta yóʼó Isacar, kusi̱í-iniún tá íyoún ti̱xin veʼe loʼún.
19 Chí yuku̱ kana na̱yóʼo na̱ ñuu.
Ta kán so̱kó na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú ña̱ʼa nu̱ú Ndióxi̱.
Saáchi tavána ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa ña̱ ñúʼu ini tá mar
ta saátu ña̱ va̱ʼa ña̱ ñúʼu ti̱xin yu̱ti”.
20 Xa̱ʼa̱ ta̱ Gad ka̱chira:
“Na̱ táxika ñuʼú ndaʼa̱ ta̱ Gad, ná ndakiʼinna bendición.
Ta̱yóʼo, ndáku̱ndeera* nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin tí ndikaʼa*
tí íyo tu̱ʼva ña̱ kindaarí ndaʼa̱na xíʼin xa̱ʼñuna.
21 Ñuʼú ña̱ va̱ʼaka ndaka̱xinra koo kuentara,
ña̱yóʼo kúú táʼví ña̱ ndakiʼinra ndaʼa̱ ta̱ táxi ley.
Na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu, ndatakana.
Jehová kúú ta̱ taxi chiñu ndaʼa̱ra ña̱ nda̱kúní ndatiinra ku̱a̱chi,
ta saátu ña̱ xa̱a̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ keʼéra xíʼin na̱ ñuu Israel”.
22 Xa̱ʼa̱ ta̱ Dan ka̱chira:
“Ta̱ Dan íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo se̱ʼe iin tí ndikaʼa.
Nda̱a̱ chí Basán kitara kanitáʼanra”.
23 Xa̱ʼa̱ ta̱ Neftalí ka̱chira:
“Ta̱ Neftalí kúsi̱í-inira xa̱ʼa̱ ndiʼi bendición ña̱ táxi Jehová ndaʼa̱ra.
Ndakiʼinra ñuʼú ña̱ ndíkaa̱ chí nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu ta saátu ña̱ ndíkaa̱ chí sur”.
24 Xa̱ʼa̱ ta̱ Aser ka̱chira:
“Bendición ña̱ nda̱kiʼin ta̱ Aser kúú ña̱ íyo ku̱a̱ʼání se̱ʼera.
Ná kusi̱í-ini na̱ ñanira xíʼinra
ta ná sandáxira xa̱ʼa̱ra xíʼin aceite.
25 Xíʼin hierro ta saátu xíʼin cobre ku̱vaʼa ña̱ ndási yéʼún,
ta va̱ása kundi̱ʼi-iniún nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱.
26 Kǒo na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, Ndióxi̱ na̱ Jesurún,
ta̱ yáʼa ma̱ʼñú ndiví ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ra chindeétáʼanra xíʼún
ta̱ kánuu sa̱tá vi̱kó, ta̱ káʼnuní.
27 Nda̱a̱ tá tiempo xi̱naʼáví ndáa Ndióxi̱ yóʼó;
chindeétáʼanra xíʼún ta kundaara yóʼó ndiʼi tiempo.
Tavára na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó
ta kachira: ‘Sandíʼi-xa̱ʼa̱ndóna’.
28 Va̱ʼaní kundoo na̱ ñuu Israel,
na̱ se̱ʼe ta̱ Jacob kundoo síínna
nu̱ú iin ñuʼú nu̱ú íyoní trigo* ta saátu nu̱ú íyoní vino xa̱á
ta chí ndiví ko̱yo yúyú.
29 Si̱íní íyo ndóʼó na̱ ñuu Israel.
¿Ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndóʼó
chi kúúndó iin ñuu ña̱ sa̱kǎku Jehová?
Ta̱yóʼo kúú ta̱ ndáa ndóʼó
táki̱ʼva íyo iin espadandó ña̱ káʼnuní, saá íyora.
34 Tasaá, ta̱ Moisés ke̱era chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Moab ta nda̱ara chí yuku̱ Nebo, chí yuku̱ ña̱ Pisgá, ña̱ xítondaa chí Jericó. Ta ni̱na̱ʼa̱ Jehová ndiʼi ñuʼú ña̱ íyo chí Galaad iinsaá nda̱a̱ chí Dan nu̱úra, 2 saátu ni̱na̱ʼa̱ra ndiʼi ñuʼú ña̱ íyo chí Neftalí nu̱úra xíʼin ña̱ íyo chí Efraín ta saátu ña̱ íyo chí Manasés, ta saátu ndiʼi ñuʼú ña̱ kíndo̱o chí Judá iinsaá nda̱a̱ chí mar occidental,* 3 ñuʼú ña̱ kíndo̱o chí Négueb xíʼin ñuʼú ña̱ ndíkaa̱ chí Jordán, ñuu Jericó nu̱ú ni̱xi̱yoní tú ñu̱u̱ iinsaá nda̱a̱ chí Zóar.
4 Tándi̱ʼi, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinra: “Ña̱yóʼo kúú ñuʼú ña̱ ki̱ndoi̱ taxii̱ ndaʼa̱ ta̱ Abrahán, ta̱ Isaac xíʼin ta̱ Jacob tá ni̱ka̱ʼi̱n ña̱yóʼo xíʼinna ‘Taxii̱ ñuʼú yóʼo ndaʼa̱ na̱ se̱ʼún’. Taxii̱ ná kuniúnña soo va̱ása ki̱ʼviún nu̱úña”.
5 Tasaá nu̱ú ñuʼú ña̱ Moab ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Moisés ta̱ xi̱kachíñu nu̱ú Jehová, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová. 6 Nu̱ú yoso̱ ña̱ íyo chí Moab sa̱ndúxu̱nrara, nu̱ú xítondaa Bet-Peor. Ta nda̱a̱ vitin, nda̱a̱ ni iinna va̱ása xíni̱ ndáa míí ni̱ndu̱xu̱nra. 7 Tá ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Moisés 120 ku̱i̱ya̱ xi̱kuumiíra. Va̱ʼaní xi̱xitora ta ni̱xi̱yokava ndee̱ra. 8 Tasaá, na̱ ñuu Israel xa̱kuna xa̱ʼa̱ ta̱ Moisés chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Moab, 30 ki̱vi̱ xa̱kuna xa̱ʼa̱ra.
9 Ta̱ Josué se̱ʼe ta̱ Nun, nda̱kiʼinra ña̱ ndíchi tá chi̱núu ta̱ Moisés ndaʼa̱ra xi̱níra, ta na̱ israelita ki̱xáʼana xíniso̱ʼona ña̱ káʼa̱nra ta ke̱ʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Moisés. 10 Ta ti̱xin ñuu Israel ta̱ʼán kana iin profeta ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ta̱ Moisés, chi va̱ʼaní xi̱xini̱ Jehová ta̱yóʼo. 11 Jehová xi̱niñúʼura ta̱ Moisés ña̱ ke̱ʼéra milagro ti̱xin ñuu Egipto ña̱ va̱ʼa taxira castigo ndaʼa̱ ta̱ faraón xíʼin na̱ xi̱kachíñu nu̱úra ta saátu iníísaá ñuu Egipto. 12 Ta saátu, ta̱ Moisés ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ ni̱xi̱yoní ndee̱ ndaʼa̱ra, ta ke̱ʼéra ña̱ʼa ña̱ nda̱kanda̱-ini* na̱ ñuu Israel xíʼin.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1,000 yichi̱ka ná ndasaku̱a̱ʼára ndóʼó”.
Inka variante “xuxa kóchon”.
Inka variante “kotose̱ʼéna”, “kotoniʼnivíxína”.
Inka variante “xi̱kaʼa̱nválíndó”, “xi̱kaʼa̱nyuʼu̱níndó”.
Koto glosario, chinaʼá.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ta̱ níndichi nu̱ún”.
Á sana “Ndióxi̱ nda̱sandakúra-inira”.
Á “Va̱ása satáʼanndóna”.
Inka variante “kueenndó”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, Creta.
Inka variante “si̱kó”.
Ña̱yóʼo xi̱kuuña iin yitu̱n káni̱ á iin ka̱a ña̱ káni̱ ña̱ xi̱chikaa̱na sa̱tá yéʼé ñuuna tasaá va̱ása ku̱náña.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “9 codo”. Koto apéndice B14.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “4 codo”. Koto apéndice B14.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘ñuu válí nu̱ú ni̱xi̱yo veʼe válí ta̱ Jaír’.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, mar Muerto.
Á “nu̱ú kíta ñu̱ʼu”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ndachiva̱ʼandó”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “U̱xu̱ tu̱ʼun”. Káʼa̱ntuna Decálogo xíʼinña.
Inka variante “káñuʼu”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Á “xi̱tu̱n”.
Á “na̱ kúú herenciara”.
Koto glosario, chinaʼá.
Koto glosario, alma.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, mar Salado á mar Muerto.
Inka variante “se̱ʼeñáni síkona”.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Koto glosario, anciano.
Koto glosario, alma.
Á “ndanuundóña xíʼin se̱ʼendó”.
Inka variante “tie̱ʼéndó”, “taanndó”.
Inka variante “kutú ti̱xinndó”, “ndaʼa-inindó”.
Koto glosario, chinaʼá.
Á “Masah”. Koto apéndice A2.
Koto glosario, yitu̱n tú ndásakáʼnuna.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Á “ndi̱ʼiní-inina”.
Inka variante “chi̱se̱ʼé”.
Inka variante “kutú ti̱xinndó”, “ndaʼa-inindó”.
Á “ko̱o̱ xa̱ti̱”.
Inka variante “sa̱kánai̱ña”.
Á “Masah”. Koto apéndice A2.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “U̱xu̱ tu̱ʼun”. Káʼa̱ntuna Decálogo xíʼinña.
Koto glosario, alma.
Inka variante “ndasayi̱i̱ndó”, “ndasayaandó”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “ku̱a̱ʼa̱n-inina”, “nda̱kaʼnda-inina”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ña̱ xi̱xiniñúʼuna xa̱ʼa̱na ña̱ va̱ʼa sakándana iin ña̱ʼa ña̱ xi̱tavá ti̱kui̱í tá xi̱koso̱na á xi̱xunána chi̱chi xíʼin xa̱ʼa̱na ña̱ va̱ʼa ya̱ʼa ti̱kui̱í.
Koto glosario, alma.
Inka variante “kutú ti̱xinndó”, “ndaʼa-inindó”.
Inka variante “ndachiva̱ʼandó”.
Inka variante “tie̱ʼéndó”, “taanndó”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, mar Grande á mar Mediterráneo.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Koto glosario, yitu̱n tú ndásakáʼnuna.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Inka variante “taxindó”.
Koto glosario, diezmo.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Koto glosario, diezmo.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Koto glosario, ña̱ yaku̱a̱.
Inka variante “yi̱i̱”, “yaa”. Koto glosario, ña̱ va̱ása yaku̱a̱.
Koto glosario, diezmo.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Koto glosario, alma.
Inka variante “taxindó ndaʼa̱”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “liebre”. Tá káa leso saá káarí, soo náni̱ka so̱ʼorí xíʼin xa̱ʼa̱rí ta káʼnukarí.
Inka variante “luchu”, “machi”.
Á “águila”. Inka variante “síʼñá”.
Táki̱ʼva káa pilo, pelo á ti̱ko̱mbóxi̱ saá káa tíyóʼo.
Tu̱ʼun hebreo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ iin saa tí ni̱xi̱yo ñuu Israel, tí káa táki̱ʼva káa síʼñá.
Inka variante “kulutu”, “ti̱yomi sa̱yi”.
Inka variante “si̱kóndórí”.
Koto glosario, diezmo.
Inka variante “kueenndó”.
Koto glosario, diezmo.
Inka variante “kutú ti̱xinna”, “ndaʼa-inina”.
Inka variante “na̱ ndíká”, “na̱ níʼi iká”.
Sana ku̱i̱ya̱ yóʼo kúú ña̱ xi̱ ixakáʼnu-inina xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱níkana nu̱úna, á xi̱ndatuna ku̱a̱ʼáka tiempo ña̱ va̱ʼa ndakiʼinnaña ndaʼa̱na.
Inka variante “satátundó”.
Inka variante “ndóʼo-ini”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼá kúú bendición ta̱xi Jehová ndaʼa̱ndó”.
Inka variante “si̱i̱n”, “see̱n”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “si̱ndi̱ki̱ che̱e”.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “taxindórí ndaʼa̱”.
Koto glosario, ña̱ yaku̱a̱.
Inka variante “yi̱i̱”, “yaa”. Koto glosario, ña̱ va̱ása yaku̱a̱.
Koto apéndice B15.
Inka variante “taxindó ndaʼa̱”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Á “levadura”.
Inka variante “ndo̱ʼoní-inindó”.
Inka variante “ndachiva̱ʼandóña”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ñaʼa”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, veʼe válí nu̱ú xi̱ndoo naʼana.
Koto glosario, yitu̱n tú ndásakáʼnuna.
Inka variante “taxindó”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “xuxa kóchon”.
Inka variante “taxina ndaʼa̱”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “leke yuʼúrí”.
Inka variante “yisi̱”.
Á “nu̱ú ndaka̱xin Jehová ña̱ ndasakáʼnunara”.
Inka variante “si̱kóna”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Inka variante “yi̱i̱ní”, “yaaní”.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “sáʼñú”.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “kúnduʼu”, “nándúʼú síi̱n”.
Inka variante “ítíá”.
Inka variante “íku”, “yúkú”.
Inka variante “si̱kóúnñá”.
Inka variante “ñáʼñaníra”.
Inka variante “chíka̱a̱ra chiʼña”, “sáta̱vi̱chiʼñara”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “kúnduʼuña”, “nándúʼú síi̱nña”.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “ki̱kundó”.
Koto glosario, anciano.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “100 siclo”. Koto apéndice B14.
Inka variante “ti̱in kúítírañá”, “ti̱in u̱ʼvi̱rañá”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “50 siclo”. Koto apéndice B14.
Inka variante “ndu̱u̱”.
Inka variante “tíatiara tíaxa”.
Á “ki̱ʼvina ti̱xin congregación Jehová”.
Inka variante “chikaa̱ra chiʼña”, “satávi̱chiʼñara”.
Inka variante “se̱ʼeñáni síko”.
Inka variante “tóondó”, “tínaʼandó”.
Á “ña̱ va̱ása kuyaku̱a̱ndó”.
Koto glosario, ña̱ yaku̱a̱.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Á “ná kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a chí templo”. Ña̱yóʼo sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ iin na̱ kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a á ku̱a̱ʼá ñaʼá ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnuna ndióxi̱ vatá na̱ cananeo.
Inka variante “kutú ti̱xinndó”, “ndaʼa-inindó”.
Á “sa̱tátundóna iin ña̱ʼa”.
Inka variante “ni̱si̱kónana”.
Tu̱ʼun hebreo ña̱ xíniñúʼuna tá káʼa̱nna xa̱ʼa̱ lepra, ku̱a̱ʼá ña̱ʼa kúni̱ kachiña. Kivi ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ ku̱a̱ʼá nu̱ú kue̱ʼe̱ xíkun ña̱ kána ñii̱na ta saátu inkaka kue̱ʼe̱ xíkun ña̱ kána ti̱ko̱to̱na á veʼena.
Inka variante “ya̱ta̱”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ndakundúʼuna”, “kondúʼú síi̱nna”.
Inka variante “tátu̱”, “naʼa”.
Inka variante “kueenna”.
Inka variante “ka̱ʼa̱nválína”, “ka̱ʼa̱n-yuʼu̱na”.
Inka variante “xíniʼniríña”, “xáʼniríña”.
Koto glosario, ta̱ tíndaʼa̱ xíʼin ñá síʼi ñanira ta̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “tá yuʼu̱ñá”.
Inka variante “sa̱ndóʼona”.
Koto glosario, diezmo.
Inka variante “kutú ti̱xinna”, “ndaʼa-inina”.
Koto glosario, ña̱ yaku̱a̱.
Koto glosario, alma.
Koto glosario, anciano.
Á “chikaa̱ndó kaka sa̱táña”.
Inka variante “taxindó ndaʼa̱”.
Inka variante “sáʼñú”.
Inka variante “kóʼo no̱o̱”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “teʼe̱ndó”.
Inka variante “ndáchiva̱ʼandó”.
Inka variante “satátundó”.
Inka variante “kuyuchí”.
Inka variante “chikaa̱ra chiʼña”, “satávi̱chiʼñara”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ta sa̱ndákoondó yi̱ʼi̱”.
Inka variante “ñúú káʼñu”.
Inka variante “kóʼo no̱o̱”.
Inka variante “tiin kúítírañá”, “tiin u̱ʼvi̱rañá”.
Inka variante “sandóʼona”.
Inka variante “mpelo̱”, “ti̱ku̱sú”.
Inka variante “íku”, “yúkú”.
Á “águila”. Inka variante “síʼñá”.
Inka variante “ñaʼa”.
Inka variante “si̱kóndó”.
Inka variante “kueenna”.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “yoʼo̱”.
Ña̱yóʼo kúú iin ya̱a̱ ña̱ kamaní xíxi̱ ta kininí xáʼa̱nña tá xíxi̱ña.
Koto glosario, alma.
Inka variante “ndasayi̱i̱ra”, “ndasayaara”.
Koto glosario, alma.
Koto glosario, alma.
Inka variante “xuxa”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “va̱ása xíká íyoña”.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “na̱ ndíká”, “na̱ níʼi iká”.
Inka variante “ndoʼo-inina”.
Inka variante “kutú ti̱xinna”, “ndaʼa-inina”.
Sana Ndióxi̱ káʼa̱nña xa̱ʼa̱.
Inka variante “xiín”.
Inka variante “ita”, “itia”, “yi̱ku̱”.
Á sana “na̱ yiví”.
Inka variante “sáʼñú”.
Á “águila”. Inka variante “síʼñá”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ta̱ Jacob.
Ña̱yóʼo kúú iin xa̱ʼan yaa ña̱ kána tá kísina leche á crema.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú’. Ña̱yóʼo kúú inka ki̱ʼva ña̱ xi̱kaʼa̱nna xíʼin na̱ ñuu Israel.
Inka variante “chícháʼara”.
Inka variante “chi̱tú ti̱xinndó”, “nda̱ʼa-inindó”.
Inka variante “Ta̱xindó ña̱ʼa ndaʼa̱”.
Inka variante “u̱ní-inina”, “i̱ni̱-inina”.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inka variante “Ñáñá”, “Ka̱ká”.
Inka variante “koxi̱”.
Á “ko̱o̱ xa̱ti̱na”.
Inka variante “káñuʼu”.
Á sana “na̱ va̱ása xíniso̱ʼo consejo”.
Inka variante “ndachiva̱ʼii̱”.
Inka variante “tuunva̱ʼa”.
Inka variante “ndoʼo-inina”.
Inka variante “sandákue̱ʼi̱na”.
Koto glosario, chinaʼá.
Ña̱yóʼo kúú ki̱vi̱ nu̱ú ta̱ Josué. Hosea kúú inka ki̱ʼva ña̱ káʼa̱nna xíʼin Hosaya, ta kúni̱ kachiña ‘ta̱ sa̱kǎku Jah’.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú’. Ña̱yóʼo kúú inka ki̱ʼva ña̱ xi̱kaʼa̱nna xíʼin na̱ ñuu Israel.
Koto glosario, ña̱ Urim xíʼin ña̱ Tumim.
Xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ káʼa̱n ña̱yóʼo.
Inka variante “taxina”.
Á sana, “yuku̱ ña̱ íyo chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Ná kixi ndiʼi ña̱yóʼo xi̱ní ta̱ José”.
Inka variante “nákundayira”, “ndákandiera”.
Á “león”.
Á “cebada”.
Inka variante “kañuʼuna”.
Inka variante “ku̱niʼniún”, “ku̱a̱ʼniún”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, mar Grande á mar Mediterráneo.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-ini”, “nda̱kaʼnda-ini”.