PRIMERO ÑA̱ SAMUEL
1 Ni̱xi̱yo iin ta̱ efraimita ta̱ ñuu Ramataim-Zofim* ña̱ ndíkaa̱ chí yuku̱ nu̱ú íyo ñuʼú na̱ tribu ta̱ Efraín, ta̱yóʼo xi̱naníra Elcaná ta xi̱kuura se̱ʼe ta̱ Jeroham, se̱ʼe ta̱ Elihú, se̱ʼe ta̱ Tohu ta̱ xi̱kuu se̱ʼe ta̱ Zuf. 2 Ta ni̱xi̱yo u̱vi̱ ná síʼira, iinñá xi̱naní Ana ta inkañá xi̱naní Peniná. Ñá Peniná ni̱xi̱yo se̱ʼeñá xíʼinra soo ñá Ana kǒo se̱ʼeñá níxi̱yo. 3 Ndiʼi ku̱i̱ya̱, ta̱ Elcaná xi̱xaʼa̱nra nda̱a̱ Siló ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnura* Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel ta so̱kóra ña̱ʼa nu̱úra.* Ta ta̱ Hofní xíʼin ta̱ Finehás se̱ʼe ta̱ Elí kúú na̱ xi̱kuu su̱tu̱ nu̱ú Jehová ñuu kán.
4 Iin ki̱vi̱, ta̱ Elcaná ni̱so̱kóra iin kití nu̱ú Ndióxi̱ ta ta̱xira loʼo ña̱yóʼo kuxu ñá síʼira ñá Peniná ta saátu na̱ ta̱a válí xíʼin ná ñaʼá válí se̱ʼeñá. 5 Soo mií ña̱ va̱ʼaka ta̱xira kuxu ñá Ana, chi ñákán kúú ñá xi̱kuni̱níkara xi̱xinira. Soo Jehová ta̱ʼán taxira ña̱ koo se̱ʼeñá. 6 Ta ñá Peniná, inka ñá síʼi ta̱ Elcaná ndiʼi tiempo xi̱kusi̱kindaañá ñá Ana ña̱ va̱ʼa sakúsuchíñá-iniñá, saáchi Jehová ta̱ʼán taxira ña̱ koo se̱ʼeñá. 7 Saá xi̱keʼéñá xíʼinñá ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱. Ta ndiʼi yichi̱ ña̱ xi̱xaʼa̱n ñá Ana chí nu̱ú íyo veʼe Jehová, ñá Peniná xi̱kusi̱kindaaníñáñá ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xi̱xakuní ñá Ana ta va̱ása níxi̱xixiñá. 8 Soo yii̱ñá ta̱ Elcaná ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “Ana, ¿nda̱chun xákún? ¿Nda̱chun va̱ása xíxiún? ¿Nda̱chun kúsuchíní-iniún? Íyovai̱ xíʼún, ¿á va̱ása ndáyáʼvikava yi̱ʼi̱ nu̱úka ña̱ kuumiíún u̱xu̱ na̱ va̱lí?”.
9 Tándi̱ʼi xi̱xina ta xi̱ʼina loʼo vino chí Siló, ñá Ana nda̱kundichiñá ta nda̱kiʼinñá ku̱a̱ʼa̱nñá. Ta ta̱ su̱tu̱ Elí íyora nu̱ú iin tayi̱ tú níndichi yéʼé templo* Jehová. 10 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ndíʼi̱-ini ñá Ana, ki̱xáʼañá káʼa̱nñá xíʼin Jehová ta xákukavíñá. 11 Ta ni̱ka̱ʼa̱nñá ña̱yóʼo xíʼinra: “Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, kúnda̱a̱va-iniún ña̱ ndeéní xóʼvi̱i̱.* Tá ná kǒo nandóso-iniún xa̱ʼíi̱ ta taxiún ña̱ ná kaku iin ta̱ loʼo se̱ʼi̱, yi̱ʼi̱ ndataxii̱ra ndaʼún Jehová ña̱ kachíñura nu̱ún ndiʼi tiempo ña̱ ná kutakura. Ta nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása ta̱ʼnda̱ ixí* xi̱níra”.
12 Ta naʼá va̱ʼa ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼin Jehová, ta ta̱ Elí xíto kuitíra ña̱ kánda̱ yuʼúñá. 13 Ta ñá Ana xi̱kaʼa̱n ya̱áñá ta yuʼú kuitíñá xi̱kanda̱ soo va̱ása níxi̱taku̱ ña̱ xi̱kaʼa̱nñá. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta̱ Elí nda̱kanixi̱níra ña̱ xi̱ʼiñá ta ni̱xi̱niivañá. 14 Ña̱kán ta̱ Elí ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “¿Nda̱a̱ ama sandákoún ña̱ koʼún? Va̱ása koʼokaún vino”. 15 Ta ñá Ana ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Va̱ása táta. Va̱ása níxiʼivíi̱ vino ni inkaka ndixi. Ñá xóʼvi̱níva kúi̱ ña̱kán káʼi̱n xíʼin Jehová xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ndóʼi̱. 16 Va̱ása ndakanixi̱níún xa̱ʼíi̱ ña̱ kúi̱ iin ñaʼá ñá kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa. Tá xi̱niún ña̱ xákui̱ ta káʼa̱n ya̱íi̱, xa̱ʼa̱ ña̱ ndíʼi̱ní-inii̱ ta xóʼvi̱níi̱ kúú ña̱ ke̱ʼíi̱ña”. 17 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Elí xíʼinñá: “Kǒo kundi̱ʼika-iniún ta mií Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel ná taxira ña̱ ndu̱kún nu̱úra”. 18 Ta ñákán nda̱kuiinñá: “Tíxa̱ʼviún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní-iniún xíʼi̱n”. Tasaá nda̱kiʼinñá ku̱a̱ʼa̱nñá ta ki̱xáʼañá xíxiñá, ta va̱ása níkusuchíka-iniñá.
19 Tá inka ki̱vi̱ ya̱chi̱ní nda̱koona, ta siʼnaka nu̱ú Jehová xi̱kuxítína tasaá ndi̱kóna veʼena chí Ramá. Ta ta̱ Elcaná ni̱ki̱si̱ra xíʼin ñá síʼira ñá Ana, ta Jehová nda̱kaʼánvara xa̱ʼa̱ñá. 20 Tasaá ni̱ke̱e se̱ʼe ñá Ana ta tá kúma̱níka xi̱nu iin ku̱i̱ya̱, ka̱ku iin ta̱ loʼo se̱ʼeñá. Ta chi̱naníñára Samuel* saáchi xi̱kachiñá: “Nu̱ú Jehová kúú ña̱ ndu̱kúi̱ra”.
21 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ta̱ Elcaná ni̱xa̱ʼa̱nra xíʼin na̱ veʼera ña̱ va̱ʼa so̱kóra ña̱ʼa nu̱ú Jehová nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼéra ndiʼi ku̱i̱ya̱ ta saátu ña̱ so̱kóra ña̱ʼa nu̱úra xa̱ʼa̱ iin ña̱ ki̱ndoora xíʼinra. 22 Soo ñá Ana va̱ása níxa̱ʼa̱nñá ta ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼin yii̱ñá: “Tá ná va̱ása chichínka ta̱ loʼo yóʼo saá ku̱ʼi̱n xíʼinra nu̱ú Jehová ta kán kindo̱ora kachíñura nu̱úra”. 23 Ta yii̱ñá ta̱ Elcaná ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “Kivi keʼún ña̱ va̱ʼa túvi miívaún, kivi kindo̱ovaún nda̱a̱ ná sandákoora ña̱ chichínra ta mií Jehová ná saxínu ña̱ ni̱ka̱ʼún”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ki̱ndooñá veʼeñá ta nda̱kundeéñá sa̱chíchínñá ta̱ loʼo se̱ʼeñá nda̱a̱ tá sa̱ndákoora chichínra.
24 Tá xa̱a̱ sa̱ndákoo ta̱ loʼo yóʼo ña̱ chichínra nda̱kiʼinñára ku̱a̱ʼa̱n xíʼinñá chí Siló. Ta saátu ni̱xa̱ʼa̱n iin si̱ndi̱ki̱ tí u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ xíʼinñá, 11 kilo* ña̱ harina, xíʼin iin ki̱si káʼnu tá vino. Ta ni̱xa̱ʼa̱nñá xíʼin ta̱ loʼo yóʼo chí Siló nu̱ú níndichi veʼe Jehová. 25 Tasaá xa̱ʼnína si̱ndi̱ki̱ yóʼo ta nda̱kiʼinna ta̱ loʼo yóʼo ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna chí nu̱ú ta̱ Elí. 26 Ta ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Táta, yi̱ʼi̱ kúú ñá ñaʼá ñá ki̱xi ni̱ka̱ʼa̱n xíʼin Jehová yóʼo. 27 Ni̱ka̱ʼi̱n xíʼin Jehová ña̱ ná taxira ña̱ kaku iin ta̱ loʼo se̱ʼi̱, ta sa̱xínuvara ña̱ ndu̱kúi̱ nu̱úra. 28 Vitin ndataxii̱ra ndaʼa̱ Jehová ta kachíñura nu̱ú Jehová ndiʼi tiempo ña̱ ná kutakura”.
Ta ta̱kán* xi̱kuxítíra nu̱ú Jehová.
2 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ñá Ana xíʼin Ndióxi̱:
“Tíxa̱ʼvi Jehová kúsi̱íní-inii̱;
Jehová táxira ndee̱ ndaʼíi̱.
Va̱ʼa ndákuii̱n yuʼú na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱,
saáchi kúsi̱íní-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ sáka̱kún yi̱ʼi̱.
2 Iinlá miíún Jehová kúú Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱.
Kǒo inka na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yóʼó.
Ndióxi̱ miíndi̱ ndakúníún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu.
3 Va̱ása ni̱nuní kunindó.
Va̱ása ka̱ʼa̱nndó tu̱ʼun ña̱ náʼa̱ ña̱ ni̱nuní kúnindó,
saáchi Jehová kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ kúnda̱a̱-ini xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa
ta viíní ndátiinra ku̱a̱chi.
4 Kuxu̱n* na̱ ta̱a na̱ ndakúní cháchi válínú,
soo na̱ va̱ása ndakú ndákiʼinna ndee̱.
5 Na̱ xi̱kuumií ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ kuxuna,
vitin káchíñuna nu̱ú inkana ña̱ va̱ʼa kuumiína ña̱ kuxuna,
soo na̱ xi̱xiʼi̱ so̱ko, vitin íyo ña̱ xíxina.
Ñá ñaʼá ñá va̱ása níkivi koo se̱ʼe, vitin nda̱a̱ u̱xa̱ se̱ʼeñá íyo,
soo ñá ñaʼá ñá ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼání se̱ʼe, vitin ki̱ndoo mitúʼunñá.
6 Jehová kúúmiíra ndee̱ ña̱ taxira ña̱ kutakuna ta saátu ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱rana.
Kúúmiíra ndee̱ ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra iinna* ta saátu ña̱ sandátakurana.
7 Jehová kivi taxira ña̱ ku̱i̱ká ndaʼa̱ iin na̱ yiví ta saátu ña̱ sandákoo ndáʼvirana.
Kivitu taxira ña̱ kundayáʼvi iin na̱ yiví ta saátu ña̱ va̱ása kundayáʼvina.
8 Ndániʼira na̱ vitá-ini nu̱ú yáká*
ta saátu ndániʼira na̱ nda̱ʼví nu̱ú ya̱a̱*
ña̱ va̱ʼa koona xíʼin na̱ kúúmií iin chiñu ña̱ ndáyáʼvi
ta saátu ña̱ kuumiína iin chiñu va̱ʼa.
Jehová kúú ta̱ chi̱ndúʼú xa̱ʼa̱ ñuʼú yóʼo
ta nu̱ú ña̱yóʼo chi̱núura ñuʼú nu̱ú kána ña̱ʼa.
9 Ndáara na̱ nda̱kú-ini xíʼinra,
ta na̱ ndi̱va̱ʼa-ini táanrana nu̱ú naa ña̱ va̱ʼa kǒo ka̱ʼa̱nkana,
saáchi nda̱a̱ ni iin na̱ ta̱a va̱ása kuchiñuna nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá xíʼin ndee̱ miína.
10 Jehová sakúachi válíra na̱ kánitáʼan xíʼinra,*
tá ná na̱ʼa̱ra ña̱ sáa̱níra ndeéní ni̱ʼi chí ndiví.
Jehová ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ndóo nu̱ú iníísaá ñuʼú.
Taxira ndee̱ ndaʼa̱ rey ta̱ nda̱kaxinra.
Taxira ndee̱ ndaʼa̱ ta̱ nda̱kaxinra”.
11 Tándi̱ʼi, ta̱ Elcaná nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra veʼera chí Ramá. Soo ta̱ loʼo Samuel ki̱ndoora káchíñura nu̱ú Jehová ta ta̱ su̱tu̱ Elí kúú ta̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼinra.
12 Soo na̱ ta̱a se̱ʼe ta̱ Elí ndi̱va̱ʼaní ni̱xi̱yo inina, ta va̱ása ní ixato̱ʼóna Jehová. 13 Nu̱úka ña̱ ndakiʼinna iin kuití táʼví ña̱ʼa ña̱ xi̱taxi na̱ ñuu ndaʼa̱na xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuuna su̱tu̱, ña̱yóʼova xi̱keʼéna: tá iin ta̱a xi̱sokóra* iin ña̱ʼa, iin ta̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin ta̱ su̱tu̱ xi̱xaa̱ra xíʼin iin tenedor káʼnu tú u̱ni̱ ka̱a yuʼú tá kánuu ku̱ñu síso̱ña 14 ta xi̱chikaa̱ranú ini nda̱a̱ ndáaka ki̱si ña̱ xi̱xiniñúʼuna ña̱ sachíʼyo̱na* ku̱ñu. Ta ta̱ su̱tu̱ xi̱ndakiʼinra ndiʼi ña̱ xi̱tavá tú tenedor yóʼo. Tasaá xi̱keʼéna xíʼin ndiʼi na̱ ñuu Israel na̱ xi̱xaʼa̱n chí Siló. 15 Tá kúma̱níka kaʼmina xa̱ʼan* kití tí so̱kóna nu̱ú Ndióxi̱ ña̱ va̱ʼa kana yi̱ʼma̱ña, iin ta̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin ta̱ su̱tu̱ xi̱xaʼa̱nra xi̱kaʼa̱nra xíʼin ta̱ ta̱a ta̱ xi̱sokó kití yóʼo nu̱ú* Ndióxi̱: “Ku̱ñu ña̱ yíʼí ña̱ kivi yatan taxiún ndaʼa̱ ta̱ su̱tu̱ saáchi va̱ása kúni̱ra ku̱ñu ña̱ xa̱a̱ ni̱chi̱ʼyo̱”. 16 Soo ta̱ ta̱a kán xi̱kaʼa̱nra xíʼinra: “Siʼna ná kaʼmina xa̱ʼan ña̱ va̱ʼa kana yi̱ʼma̱ña, tándi̱ʼi saá kivi ndakiʼún nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ miíún”. Ta ta̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin ta̱ su̱tu̱ xi̱kachira: “Va̱ása, ndi̱ku̱n taxiún ku̱ñu ndaʼíi̱ saáchi tá kǒo kindai̱ña ndaʼún”. 17 Ndeéní ni̱xi̱yo ku̱a̱chi ña̱ xi̱kiʼvi na̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin na̱ su̱tu̱ yóʼo nu̱ú Jehová, saáchi va̱ása ní ixato̱ʼóna ña̱ʼa ña̱ xi̱sokó na̱ yiví nu̱ú Jehová.
18 Ni iin ta̱ loʼo xi̱kuu ta̱ Samuel, soo xi̱kachíñura nu̱ú Jehová ta xi̱ndixira iin efod* ña̱ lino. 19 Ndiʼi ku̱i̱ya̱, siʼíra xi̱ ixava̱ʼañá iin ti̱ko̱to̱ loʼo ña̱ kǒo ndaʼa̱ ta xi̱ndataxiñáña ndaʼa̱ra tá xi̱xaʼa̱nñá xíʼin yii̱ñá ña̱ so̱kóna ña̱ʼa nu̱ú Ndióxi̱ ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱. 20 Ta̱ Elí chi̱kaa̱ra bendición ta̱ Elcaná xíʼin ñá síʼira ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Mií Jehová ná taxi ña̱ koo inka se̱ʼún xíʼin ñá síʼún, saáchi nda̱taxiñá ta̱ loʼo yóʼo ndaʼa̱ Jehová”. Tasaá nda̱ndikóna veʼena. 21 Jehová ku̱ndáʼvi-inira xi̱nira ñá Ana ta ni̱ke̱e tuku se̱ʼeñá. Ni̱xi̱yo u̱ni̱ ta̱a xíʼin u̱vi̱ ná ñaʼá se̱ʼeñá. Soo ta̱ Samuel xáʼnukara ku̱a̱ʼa̱nra ta ndákundeéra káchíñukara nu̱ú Jehová.
22 Ta̱ Elí xa̱a̱ ku̱chéenívara, soo xi̱kunda̱a̱-inira xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xi̱keʼé na̱ se̱ʼera xíʼin na̱ ñuu Israel. Ta xi̱kunda̱a̱tu-inira ña̱ xi̱kisi̱na xíʼin ná ñaʼá ná xi̱kachíñu yéʼé ña̱ tabernáculo. 23 Ta xi̱kaʼa̱nra xíʼin na̱ ta̱a se̱ʼera: “¿Nda̱chun kéʼéndó ña̱yóʼo? Ndiʼi na̱ ñuu nátúʼunna xíʼi̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéndó. 24 Se̱ʼe miíi̱, su̱ví ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ káʼa̱n na̱ ñuu Jehová xa̱ʼa̱ndó. 25 Tá iin ta̱a ná ki̱ʼvira ku̱a̱chi nu̱ú inka ta̱a sana koo iin na̱ kuakundáʼvi nu̱ú Jehová xa̱ʼa̱ ta̱yóʼo. Soo tá iin ta̱a ná ki̱ʼvira ku̱a̱chi nu̱ú Jehová, ¿ndáana kuakundáʼvi nu̱úra xa̱ʼa̱ ta̱yóʼo?”. Soo na̱yóʼo va̱ása níkandíxana ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n yivána, saáchi mií Jehová kúú ta̱ xa̱a̱ nda̱kaxin ña̱ kaʼnírana. 26 Ta ta̱ Samuel ndákundeéra xáʼnura ta xi̱kuni̱ní Jehová xi̱xinirara ta saátu na̱ yiví xi̱kuni̱nína xi̱xininara.
27 Ta iin ta̱a ta̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ ni̱xa̱ʼa̱nra ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Elí: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘¿Á va̱ása nína̱ʼa̱ káxivai̱ miíi̱ nu̱ú na̱ táʼan na̱ veʼún na̱ xi̱ndoo tiempo xi̱naʼá, tá xi̱ndoona chí Egipto ta xi̱kachíñundáʼvina veʼe ta̱ faraón? 28 Nu̱ú ndiʼi na̱ tribu na̱ ñuu Israel ta̱kán kúú ta̱ nda̱kaxii̱n ña̱ koora su̱tu̱ nu̱úi̱. Nda̱kaxii̱nra ña̱ va̱ʼa ndaara nu̱ú níndichi altar ña̱ va̱ʼa so̱kóra ña̱ʼa, ña̱ chiʼmára ta saátu ña̱ kundixira iin efod ña̱ kachíñura nu̱úi̱. Ta ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xi̱xaʼmi na̱ ñuu Israel ña̱ xi̱sokóna nu̱úi̱ ta̱xii̱ña ndaʼa̱ na̱ veʼe ta̱ táʼún ta̱ ni̱xi̱yo xi̱naʼá. 29 ¿Nda̱chun va̱ása chíndayáʼvindó ña̱ʼa ña̱ táxina ndaʼíi̱, ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó so̱kóndó ti̱xin veʼi̱? ¿Nda̱chun íxato̱ʼókaún na̱ se̱ʼún nu̱úka ña̱ ixato̱ʼún yi̱ʼi̱? Miívandó ndeéní ni̱ndunduʼú xíʼin mií ña̱ va̱ʼaka ña̱ táxi na̱ ñuu Israel ndaʼíi̱.
30 ”’Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel: “Ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n, ña̱ na̱ veʼún ta saátu na̱ veʼe ta̱ táʼún ta̱ ni̱xi̱yo xi̱naʼá ndiʼi tiempo kachíñuna nu̱úi̱”. Soo ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: “Su̱ví saáka kooña vitin, saáchi ixato̱ʼíi̱ na̱ íxato̱ʼó yi̱ʼi̱, soo na̱ kúndasí xíni yi̱ʼi̱ kundasíi̱ kunii̱na”. 31 Xa̱ʼa̱ ña̱kán si̱lóʼo kúma̱ní ta taxii̱ tu̱ndóʼo ndaʼún ta saátu ndaʼa̱ na̱ veʼe yiváún ta nda̱a̱ ni iin na̱ veʼún va̱ása xa̱a̱na kuchéena. 32 Tá ná keʼíi̱ ña̱ va̱ʼa xa̱ʼa̱ na̱ ñuu Israel, koo iin ta̱ sa̱a̱-iniún kuniún ti̱xin veʼi̱, ta nda̱a̱ ni iin na̱ ta̱a veʼún va̱ása xa̱a̱na kuchéena. 33 Ta iin ta̱ táʼún ta̱ ná sandákoi̱ ña̱ va̱ʼa kachíñura nu̱úi̱ nu̱ú altar, saxóʼvi̱níra* yóʼó ta nda̱a̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ nduchúnu̱ún. Ta ndiʼika na̱ veʼún kaʼnínana xíʼin espada. 34 Ta ña̱ kundoʼo se̱ʼún ta̱ Hofní xíʼin ta̱ Finehás kooña iin señal nu̱ún: iin kuití ki̱vi̱ kuvi u̱vi̱ saá na̱yóʼo. 35 Tasaá ndaka̱xii̱n inka ta̱ koo su̱tu̱ nu̱úi̱ ta nda̱kú koo inira xíʼi̱n. Ta̱yóʼo keʼéra ña̱ kúni̱i̱. Na̱ veʼera* ndiʼi tiempo koona su̱tu̱ nu̱úi̱ ta ndiʼi tiempo kachíñura nu̱ú ta̱ nda̱kaxii̱n. 36 Ta na̱ ki̱ndoo ti̱xin veʼún kixina kuxítína nu̱úra ña̱ ndukúna iin chiñu ta saátu ña̱ kuxuna. Ta kachina xíʼinra: “Ixaa loʼún ña̱ ma̱ní, taxiún chiñu ndaʼa̱ndi̱ ña̱ koondi̱ su̱tu̱ ña̱ va̱ʼa ni̱ʼíndi̱ loʼo ña̱ kuxundi̱”’”.
3 Ta ta̱ loʼo Samuel nda̱kundeéra ka̱chíñura nu̱ú Jehová, ta ta̱ Elí kúú ta̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼinra. Tiempo saá, va̱ása níxi̱kaʼa̱n ni̱ʼi Jehová xíʼin na̱ yiví ta sava kuití yichi̱ xi̱naʼa̱ra visión nu̱úna.
2 Iin ki̱vi̱, ta̱ Elí kánduʼúra* nu̱ú xi̱tora (ta va̱ása kívika kotora). 3 Ta ta̱ Samuel kánduʼúra ini templo Jehová, ta ta̱ʼán ndaʼvana lámpara veʼe Ndióxi̱. Tá tiempo saá, Arca Ndióxi̱ ni̱xi̱yonú ini templo.* 4 Tasaá ka̱na Jehová ta̱ Samuel ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Yóʼo kánduʼíi̱”. 5 Ta xínura ni̱xa̱ʼa̱nra nda̱a̱ nu̱ú kánduʼú ta̱ Elí ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Táta, ¿á ka̱naún yi̱ʼi̱? Yóʼo ki̱xai̱”. Soo ta̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Va̱ása, va̱ása níkanai̱ yóʼó. Kúáʼan ndakandúʼún”. Tasaá, ta̱ Samuel nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra ndakandúʼúra. 6 Ta ka̱na tuku Jehová: “Samuel”. Ña̱kán nda̱koo ta̱ Samuel ta ku̱a̱ʼa̱nra nu̱ú kánduʼú ta̱ Elí ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Táta, ¿á ka̱naún yi̱ʼi̱? Yóʼo ki̱xai̱”. Soo ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Va̱ása yivá, va̱ása níkanai̱ yóʼó. Kúáʼan ndakandúʼún”. 7 (Ta̱ Samuel ta̱ʼán xa̱a̱ra kunda̱a̱ va̱ʼa inira xa̱ʼa̱ Jehová, ta nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra). 8 Ta Jehová ka̱na tukurara ña̱ yichi̱ u̱ni̱: “Samuel”. Tasaá nda̱koo ta̱ Samuel ta ku̱a̱ʼa̱nra nu̱ú kánduʼú ta̱ Elí ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ka̱naún yi̱ʼi̱, yóʼo ki̱xai̱”.
Saá kúú ña̱ ki̱ʼin ta̱ Elí kuenta ña̱ mií Jehová kúú ta̱ kána ta̱ loʼo yóʼo. 9 Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Elí xíʼin ta̱ Samuel: “Kúáʼan ndakandúʼún. Ta tá ná ka̱ʼa̱n tukura xíʼún, ña̱yóʼo ka̱ʼún xíʼinra ‘Ta̱ káchíñu nu̱úvaún kúi̱ Jehová, ña̱kán ka̱ʼa̱n xíʼi̱n chi xíniso̱ʼovai̱ yóʼó’”. Tasaá ku̱a̱ʼa̱n ta̱ Samuel ndakandúʼúra.
10 Ta ka̱na tuku Jehová: “Samuel, Samuel”. Ta ta̱ Samuel nda̱kuiinra: “Ta̱ káchíñu nu̱úvaún kúi̱, ña̱kán ka̱ʼa̱n xíʼi̱n chi xíniso̱ʼovai̱ yóʼó”. 11 Ta Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Samuel: “Keʼíi̱ iin ña̱ʼa chí ñuu Israel, ta nda̱a̱ ndáaka na̱ ná kuniso̱ʼo xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ndeéní ndakanda̱-inina. 12 Ki̱vi̱ saá, saxínui̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n keʼíi̱ xíʼin ta̱ Elí ta saátu xíʼin na̱ veʼera. 13 Xíniñúʼu ka̱ʼún xíʼinra ña̱ taxii̱ castigo ndaʼa̱ na̱ veʼera ta ndiʼi tiempo koo ña̱yóʼo, xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ xa̱a̱ kúnda̱a̱-ini miíra xa̱ʼa̱. Na̱ se̱ʼera va̱ása íxato̱ʼóna Ndióxi̱, ta ta̱ʼán ka̱ʼa̱nra xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 14 Xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ chi̱náʼíi̱* nu̱ú na̱ veʼe ta̱ Elí ña̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ ná so̱kóna nu̱úi̱,* va̱ása kivi ndakataña ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvi na̱ veʼe ta̱ Elí”.
15 Tasaá nda̱kandúʼú ta̱ Samuel iinsaá nda̱a̱ tá ni̱tu̱vi, saá nda̱koora ta nda̱kunára yéʼé veʼe Jehová. Soo xi̱yiʼvíra ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Elí xa̱ʼa̱ visión ña̱ xi̱nira. 16 Tasaá ka̱na ta̱ Elí ta̱ Samuel ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Samuel, se̱ʼe miíi̱”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Yóʼo ki̱xai̱”. 17 Ta ta̱ Elí ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáaña kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼún? Ixaún ña̱ ma̱ní va̱ása chise̱ʼún ña̱yóʼo nu̱úi̱. Mií Ndióxi̱ ná taxi castigo ndaʼún tá ná va̱ása natúʼún xíʼi̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼún”. 18 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ta̱ Samuel na̱túʼun ndiʼira xíʼinra ta kǒo níchise̱ʼéra nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa. Ta ta̱ Elí ni̱ka̱ʼa̱nra: “Mií Jehová ni̱ka̱ʼa̱nña. Nda̱a̱ ndáaka ña̱ va̱ʼa túvi miíra ná keʼévaraña”.
19 Ta̱ Samuel nda̱kundeéra xa̱ʼnura ta Jehová xi̱chindeétáʼanra xíʼinra, ña̱kán ni̱xi̱nu ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra. 20 Ndiʼi na̱ ñuu Israel na̱ xi̱ndoo chí Dan iinsaá nda̱a̱ Beer-Seba, ku̱ndaa̱-inina ña̱ mií Jehová kúú ta̱ nda̱kaxin ta̱ Samuel ña̱ koora profeta. 21 Ta ku̱a̱ʼákava yichi̱ ki̱ta Jehová nu̱ú ta̱ Samuel ti̱xin visión chí Siló, saáchi chí Siló kúú nu̱ú ku̱ndaa̱ va̱ʼa ini ta̱ Samuel xa̱ʼa̱ Jehová. Kán kúú nu̱ú ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra ndáaña kúú ña̱ kúni̱ra keʼéra.
4 Ta ndiʼi na̱ ñuu Israel xi̱kunda̱a̱-ini xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kaʼa̱n ta̱ Samuel.
Tiempo saá, na̱ ñuu Israel ke̱ena ku̱a̱ʼa̱nna kanitáʼanna xíʼin na̱ filisteo. Na̱ ñuu Israel xi̱kundoona yatin chí Ebenézer ta na̱ filisteo xi̱kundoona chí Afec. 2 Ta na̱ filisteo xa̱a̱ xi̱koo tu̱ʼvana ña̱ kanitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ni̱xi̱yo ku̱a̱chi yóʼo, na̱ ñuu Israel kǒo níkuchiñuna xíʼinna. Ta na̱ filisteo xa̱ʼnína 4,000 na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel chí nu̱ú ka̱nitáʼanna. 3 Tá nda̱ndikó na̱ soldado chí nu̱ú xi̱ndoona, na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Israel ni̱ka̱ʼa̱nna: “¿Nda̱chun ta̱xi Jehová ña̱ ku̱chiñu na̱ filisteo ka̱nitáʼanna xíʼinyó? Ná taváyó arca ña̱ trato tú kúú kuenta Jehová chí Siló, ta ná ku̱ʼu̱nnú xíʼinyó ña̱ va̱ʼa sakǎkunú miíyó nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni miíyó”. 4 Tasaá chi̱ndaʼána sava na̱ ta̱a ku̱a̱ʼa̱nna chí Siló, ta na̱yóʼo nda̱kiʼinna arca ña̱ trato tú kúú kuenta Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, ta̱ íyo nu̱ú tronora sa̱tá* na̱ querubín na̱ níndoso sa̱tá tú arca. Ta saátu ta̱ Hofní xíʼin ta̱ Finehás se̱ʼe ta̱ Elí ku̱a̱ʼa̱nna xíʼin arca ña̱ trato tú kúú kuenta Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱.
5 Tá ni̱xa̱a̱na xíʼin arca ña̱ trato tú kúú kuenta Jehová chí nu̱ú ndóo na̱ soldado, ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel ndeéní ni̱nda̱ʼyi̱na ta nda̱a̱ ka̱nda ñuʼú. 6 Tá xi̱niso̱ʼo na̱ filisteo ña̱ ndeéní ndáʼyi̱na, saá ni̱ka̱ʼa̱nna: “¿Nda̱chun ndeéní ndáʼyi̱na chí nu̱ú ndóo na̱ hebreo?”. Tá ku̱ndaa̱-ini na̱ filisteo ña̱ ni̱xa̱a̱ Arca Jehová chí nu̱ú ndóo na̱ ñuu Israel, 7 ni̱yi̱ʼvínína ta xi̱kaʼa̱nna: “Ki̱xaa̱ Ndióxi̱ chí nu̱ú ndóona”. Ta saátu xi̱kaʼa̱nna: “Va̱ása kuchiñukayó xíʼinna. Nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán kuu ña̱yóʼo. 8 Va̱ása kuchiñuyó xíʼinna. ¿Ndáana sakǎku miíyó ndaʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ káʼnuní yóʼo? Ndióxi̱ yóʼo kúú ta̱ ta̱xi castigo ndaʼa̱ na̱ ñuu Egipto chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí, ta ku̱a̱ʼání ña̱ʼa xi̱niñúʼura ña̱ xa̱ʼnírana. 9 Ndóʼó na̱ filisteo, ndakú koo inindó ta ta̱a va̱ʼa koondó. Chi tá ná va̱ása keʼéndó ña̱yóʼo, xa̱a̱ndó kachíñundó nu̱ú na̱ hebreo nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kachíñuna nu̱ú miíndó. Ña̱kán ta̱a va̱ʼa koondó ta kanitáʼanndó xíʼinna”. 10 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, na̱ filisteo ki̱xáʼana kánitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel ta ku̱chiñuna xíʼinna ta na̱yóʼo xi̱nuna nu̱ú na̱ filisteo. Ku̱a̱ʼánína xa̱ʼnína: 30,000 na̱ soldado na̱ xíka xáʼá ni̱xi̱ʼi̱. 11 Ta saátu nda̱kiʼin na̱ filisteo Arca Ndióxi̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna, ta ta̱ Hofní xíʼin ta̱ Finehás se̱ʼe ta̱ Elí ni̱xi̱ʼi̱vana.
12 Iin ta̱a ta̱ tribu ta̱ Benjamín ki̱tara nu̱ú kánitáʼanna ta xínura ku̱a̱ʼa̱nra, mií ki̱vi̱ kán ni̱xa̱a̱ra chí Siló ta ni̱nda̱ta̱ ti̱ko̱to̱ra ta níndoso ñuʼú xi̱níra. 13 Tá ni̱xa̱a̱ ta̱ ta̱a yóʼo, ta̱ Elí íyora ndátura chí yuʼú yichi̱ ta ndíʼi̱kaví-inira xa̱ʼa̱ Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱. Tá ni̱ki̱ʼvi ta̱ ta̱a yóʼo ñuu kán ta na̱túʼunra xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱u, ndiʼi na̱ ñuu ki̱xáʼa ndáʼyi̱ kóʼóna.* 14 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ Elí ña̱ ndáʼyi̱na, ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra: “¿Nda̱chun ndeéní ndáʼyi̱na?”. Tasaá xínu ta̱ ta̱a kán ni̱xa̱ʼa̱nra na̱túʼunra xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱u xíʼin ta̱ Elí. 15 (Ta̱ Elí xi̱kuumiíra 98 ku̱i̱ya̱. Va̱ása níxi̱kandaka nduchúnu̱úra ta va̱ása níxi̱kivika kotora). 16 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ ta̱a yóʼo xíʼin ta̱ Elí: “Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ke̱e chí nu̱ú kánitáʼanna ta ki̱xai̱ yóʼo, vitin ke̱i̱ kán va̱xii̱”. Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ Elí ña̱yóʼo ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáaña ku̱u yivá?”. 17 Tasaá, ta̱ ta̱a yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Na̱ ñuu Israel va̱ása níkuchiñuna kanitáʼanna xíʼin na̱ filisteo ta xi̱nuna nu̱úna. Ta saátu ni̱xi̱ʼi̱ se̱ʼún ta̱ Hofní xíʼin ta̱ Finehás, ta na̱ filisteo nda̱kiʼinna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna”.
18 Tá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ ta̱a yóʼo xa̱ʼa̱ Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ xíʼin ta̱ Elí, nda̱kava símara* nu̱ú tayi̱ tú íyora yéʼé kán ta ku̱unra si̱kíra* nu̱ú ñuʼú ta ni̱xi̱ʼi̱vara, saáchi xa̱a̱ chéeníra ta ve̱eníra. Ki̱ʼva 40 ku̱i̱ya̱ nda̱tiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu Israel. 19 Xa̱nura ñá síʼi ta̱ Finehás ñúʼu se̱ʼeñá ta xa̱a̱ ku̱nu̱mí kaku se̱ʼeñá. Tá ku̱ndaa̱-iniñá ña̱ nda̱kiʼinna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna ta saátu ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ yii̱ñá xíʼin si̱soñá, iin kama xi̱kuxítíñá chi ki̱xáʼa xáʼnda se̱ʼeñá ña̱ kakuña, ta ka̱kuva ña̱ loʼo yóʼo. 20 Xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ ku̱numí kuviñá, ná ñaʼá ná ndóo xíʼinñá ni̱ka̱ʼa̱nná xíʼinñá: “Va̱ása yi̱ʼvíún, saáchi ka̱ku iin ta̱ loʼo se̱ʼún”. Soo ñáyóʼo va̱ása níndakuiinñá yuʼúná. 21 Ta chi̱naníñá ta̱ loʼo se̱ʼeñá Icabod* ta ka̱chiñá: “Ña̱ ndáyáʼviní ña̱ xi̱kuumií na̱ ñuu Israel nda̱kiʼinnaña ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna”. Ni̱ka̱ʼa̱nñá ña̱yóʼo saáchi nda̱kiʼinna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼo si̱soñá xíʼin yii̱ñá. 22 Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nñá: “Vitin nda̱kiʼinna ña̱ ndáyáʼviní ña̱ xi̱kuumií na̱ ñuu Israel ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna, saáchi nda̱kiʼinna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna”.
5 Tá nda̱kiʼin na̱ filisteo Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ chí Ebenézer, ni̱xa̱ʼa̱nnú xíʼinna nda̱a̱ Asdod. 2 Tándi̱ʼi, na̱ filisteo ni̱xa̱ʼa̱nna xíʼin Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ chí templo ña̱ Dagón, ta ka̱nindichinanú síi̱n* ña̱ ndióxi̱ Dagón. 3 Na̱ ñuu Asdod ya̱chi̱ní nda̱koona tá inka ki̱vi̱ ta nda̱ni̱ʼína ña̱ ndióxi̱ Dagón kánduundéeña* nu̱ú ñuʼú. Ta ndu̱vaña yatin nu̱ú Arca Jehová. Tasaá nda̱niʼinaña ta ka̱nindichinaña nu̱ú xi̱ndichiña. 4 Tá ya̱chi̱ní nda̱koo na̱ ñuu kán inka ki̱vi̱, xi̱ni tukuna ña̱ kánduundée ña̱ Dagón nu̱ú ñuʼú yatin nu̱ú Arca Jehová. Ta xi̱ní ña̱ Dagón xíʼin u̱vi̱ saá ndaʼa̱ña ni̱ta̱ʼnda̱ña ta ndóoña nda̱a̱ chí yéʼé templo. Soo táʼví ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ti̱a̱ká, kǒo ña̱ níndoʼoña. 5 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, nda̱a̱ tiempo vitin ni na̱ su̱tu̱ na̱ káchíñu nu̱ú ña̱ Dagón ta nda̱a̱ ni iin na̱ yiví va̱ása xáñi̱na* xa̱ʼa̱ yéʼé nu̱ú xi̱ndoo ndaʼa̱ña xíʼin xi̱níña tá kíʼvina ini templo ña̱ Dagón ña̱ íyo chí Asdod.
6 Jehová ta̱xira castigo ndaʼa̱ na̱ yiví na̱ íyo chí Asdod ta saátu ndaʼa̱ ndiʼika na̱ ndóo nu̱ú ñuʼúna. Sa̱xóʼvi̱nírana* saáchi ki̱xáʼa kúúmiína hemorroide.* 7 Tá xi̱ni na̱ ta̱a ñuu Asdod ndiʼi ña̱ kúu yóʼo, ni̱ka̱ʼa̱nna: “Arca Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel va̱ása kivika koonú ñuuyó, saáchi sáxo̱ʼvi̱níra miíyó ta saátu kéʼéra xíʼin ndióxi̱yó Dagón”. 8 Ña̱kán ka̱nana ndiʼi na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunnana: “¿Ndáaña keʼéyó xíʼin Arca Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel?”. Ta na̱yóʼo ka̱china: “Xíniñúʼu ku̱ʼu̱nyó ndakayó Arca Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel chí Gat”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán nda̱kiʼinnanú ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna chí kán.
9 Tá ni̱xa̱ʼa̱nna nda̱koona Arca chí Gat, Jehová ta̱xira castigo ndaʼa̱ na̱ yiví na̱ ndóo kán, xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱yi̱ʼvínína. Ta̱xira castigo ndaʼa̱ ndiʼi na̱ yiví na̱ íyo ñuu kán, kúúna na̱ náʼnu á na̱ va̱lí, ta ndiʼina ki̱xáʼa kúúmií hemorroide. 10 Xa̱ʼa̱ ña̱kán nda̱kiʼin tukuna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna chí Ecrón. Soo tá ni̱xa̱a̱ Arca Ndióxi̱ ñuu kán, ndiʼi na̱ ñuu Ecrón ki̱xáʼana ndáʼyi̱ kóʼóna* ta káchina: “Ki̱xaa̱na xíʼin Arca Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel yóʼo ña̱ va̱ʼa kaʼnína miíyó ta saátu na̱ ñuuyó”. 11 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ka̱nana na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinna: “Tavándó Arca Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel yóʼo. Sandándikóndónú nu̱ú ke̱enú ña̱ va̱ʼa kǒo kuviyó ta va̱ása kuvi na̱ ñuuyó”. Saáchi ndiʼi na̱ ñuu kán xi̱yiʼvínína kuvina chi Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ndeéní castigo ta̱xira ndaʼa̱na: 12 ndiʼi na̱ va̱ása níxi̱ʼi̱ ki̱ʼinna hemorroide. Ta na̱ yiví ñuu kán xi̱xitona chí ndiví ta ndeéní xi̱kanana ña̱ ná chindeétáʼanna xíʼinna.
6 Arca Jehová u̱xa̱ yo̱o̱ ni̱xi̱yonú nu̱ú ñuʼú na̱ filisteo. 2 Tasaá na̱ filisteo ka̱nana na̱ su̱tu̱ ta saátu na̱ ndáku* ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunnana: “¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéndi̱ xíʼin Arca Jehová? Ka̱ʼa̱nndó xíʼinndi̱ ndáa ki̱ʼva sandándikóndi̱nú nu̱ú ke̱enú”. 3 Na̱yóʼo nda̱kuiinna: “Tá ná sandándikóndó arca ña̱ trato tú kúú kuenta Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, xíniñúʼu taxindó sava ña̱ʼa ña̱ so̱kóna nu̱úra* ta saátu ndakaʼánndó taxindó sava ña̱ʼa ndaʼa̱ra xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindó. Saá kúú ña̱ ndaʼandó ta kunda̱a̱-inindó nda̱chun kúú ña̱ ta̱ʼán sandákoora ña̱ saxóʼvi̱ra ndóʼó”.* 4 Ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunnana: “¿Ndáaña xíniñúʼu taxindi̱ xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindi̱?”. Ta na̱yóʼo nda̱kuiinna: “Xa̱ʼa̱ ña̱ u̱ʼu̱n kúú na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo, chindaʼándó u̱ʼu̱n ña̱ʼa ña̱ oro ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ hemorroide* ta saátu u̱ʼu̱n ti̱ín tí oro saáchi iin tá iin ndóʼó ta saátu na̱ xáʼndachíñu nu̱úndó inkáchi ña̱ sáxo̱ʼvi̱ ndóʼó. 5 Xíniñúʼu keʼéndó iin ña̱ʼa ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ti̱ín ta saátu ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ hemorroide ña̱ ku̱a̱ʼa̱n sándiʼi-xa̱ʼa̱ ñuu yóʼo. Ta xíniñúʼu ixato̱ʼóndó Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, ta sana saá sandákoora taxira castigo ndaʼa̱yó, ndaʼa̱ ndióxi̱yó ta saátu va̱ása sakúisochiʼñakara* ñuʼúyó. 6 ¿Nda̱chun va̱ása xíínndó kandíxandó ta kéʼéndó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé na̱ ñuu Egipto ta saátu ta̱ faraón? Tá ki̱xáʼa Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel ta̱xira tu̱ndóʼo ndaʼa̱ na̱ ñuu kán saá kúú ña̱ ta̱xina ke̱e na̱ ñuu Israel, ta na̱yóʼo nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna. 7 Ña̱kán, ixatu̱ʼvandó iin carreta xa̱á ta ndukúndó u̱vi̱ si̱ndi̱ki̱ tí íyo se̱ʼe tí ta̱ʼán chinúuna yókó* xi̱ní ña̱ taʼvírí. Tándi̱ʼi katúnndórí ña̱ va̱ʼa xi̱tárí carreta, soo ndakiʼinndó se̱ʼerí ndataánndó ini corra. 8 Chikaa̱ndó Arca Jehová ini carreta ta ini iin caja taánndó sava ña̱ʼa ña̱ oro ña̱ taxindó ndaʼa̱ra xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindó. Tándi̱ʼi taxindó ná ku̱ʼu̱n si̱ndi̱ki̱ xíʼin carreta 9 ta kotondó ndáa míí ku̱ʼu̱nrí. Tá ná ku̱ʼu̱nrí chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Bet-Semes chí nu̱ú ke̱e Arca, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ mií Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel kúú ta̱ ta̱xi ndiʼi tu̱ndóʼo yóʼo ndaʼa̱yó. Soo tá ná va̱ása ku̱ʼu̱nrí chí kán saá kunda̱a̱-iniyó ña̱ su̱ví miíra nítaxi castigo ndaʼa̱yó, chi iin ña̱ ku̱u sanava kúúña”.
10 Ta na̱ ta̱a yóʼo ke̱ʼéna ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinna. Ndu̱kúna u̱vi̱ si̱ndi̱ki̱ síʼi tí íyo se̱ʼe ta ka̱túnnarí ña̱ xi̱tárí carreta ta nda̱ka̱sina se̱ʼe válírí ini corra. 11 Tasaá chi̱núuna Arca Jehová sa̱tá carreta xíʼin caja nu̱ú ñúʼu ti̱ín tí oro ta saátu ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ hemorroide ña̱ ndóʼona. 12 Tí si̱ndi̱ki̱ yóʼo nda̱kiʼin nda̱kúrí ku̱a̱ʼa̱nrí chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Bet-Semes. Xákurí ku̱a̱ʼa̱nrí, soo nda̱a̱ ni loʼo va̱ása níkeerí yichi̱, ni chí ndaʼa̱ kúaʼa ni chí ndaʼa̱ yitin. Ta na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo ndíku̱nna ni̱xa̱ʼa̱nna sa̱tárí nda̱a̱ tá ni̱xa̱a̱na nu̱ú íyo xáʼñu* na̱ ñuu Bet-Semes. 13 Na̱ yiví ñuu Bet-Semes ñúʼuna chí yoso̱ ndákayana trigo. Tá nda̱niʼina nu̱úna, xi̱nina Arca Ndióxi̱ ta ku̱si̱íní-inina. 14 Tasaá, tú carreta yóʼo ni̱ki̱ʼvinú nu̱ú ñuʼú ta̱ Josué ta̱ betsemita ta xi̱kundichinú nu̱ú íyo iin yu̱u̱ káʼnu. Ta xi̱niñúʼuna tú carreta yóʼo ña̱ koonú titu̱n, ta xa̱ʼmina si̱ndi̱ki̱ yóʼo ña̱ va̱ʼa so̱kónarí nu̱ú Jehová.
15 Na̱ levita sa̱núuna Arca Jehová ta saátu nu̱ú ñúʼu ña̱ʼa ña̱ oro ta chi̱ndósonaña sa̱tá yu̱u̱ káʼnu kán. Ki̱vi̱ kán, na̱ ta̱a ñuu Bet-Semes xa̱ʼmina kití* ta ni̱so̱kónarí nu̱ú Jehová ta saátu ni̱so̱kóna inkaka ña̱ʼa.
16 Tá xi̱ni u̱ʼu̱n saá na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo ña̱yóʼo, mií ki̱vi̱ saá ndi̱kóna chí Ecrón. 17 Na̱ filisteo chi̱ndaʼána hemorroide ña̱ oro ndaʼa̱ Jehová xa̱ʼa̱ ku̱a̱china: iinña xa̱ʼa̱ ñuu Asdod, iinña xa̱ʼa̱ ñuu Gaza, iinña xa̱ʼa̱ ñuu Asquelón, iinña xa̱ʼa̱ ñuu Gat ta saátu iinña xa̱ʼa̱ ñuu Ecrón. 18 Iin ti̱ín ta̱xina xa̱ʼa̱ iin tá iin ñuu nu̱ú xi̱xaʼndachíñu u̱ʼu̱n saá na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo (ta̱xinarí xa̱ʼa̱ ñuu ña̱ kútu̱ní ndási ta saátu xa̱ʼa̱ ñuu válí ña̱ íyo chí yuku̱).
Ta yu̱u̱ káʼnu nu̱ú chi̱ndúʼúna Arca Jehová nu̱ú ñuʼú ta̱ Josué ta̱ betsemita, kúúña testigo xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nda̱a̱ tiempo vitin. 19 Soo Ndióxi̱ xa̱ʼníra na̱ ta̱a ñuu Bet-Semes saáchi xi̱nina Arca Jehová. Xa̱ʼníra 50,070 na̱ ñuu kán. Ta na̱ ñuu ki̱xáʼana xákuna xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ ni̱xi̱ʼi̱, saáchi mií Jehová kúú ta̱ ta̱xi castigo ndaʼa̱na. 20 Ta na̱ ta̱a ñuu Bet-Semes xi̱kachina: “¿Ndáana kivi kuyatin nu̱ú Jehová, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱? ¿Ndáana ku̱ʼu̱nra nu̱ú tá ná sandákoora miíyó?”. 21 Tasaá chi̱ndaʼána na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin na̱ ndóo ñuu Quiryat-Jearim: “Na̱ filisteo sa̱ndándikóna Arca Jehová, kixindó ndakiʼinndónú ku̱ʼu̱n xíʼinndó”.
7 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, na̱ ta̱a na̱ ñuu Quiryat-Jearim ni̱xa̱ʼa̱nna nda̱kiʼinna Arca Jehová, ta ku̱a̱ʼa̱nnú xíʼinna chí veʼe ta̱ Abinadab ña̱ íyo iin xi̱kí. Ta nda̱sayi̱i̱na se̱ʼera ta̱ Eleazar ña̱ va̱ʼa kundaara Arca Jehová.
2 Xa̱a̱ 20 ku̱i̱ya̱ ni̱ya̱ʼa nda̱a̱ tá ki̱xaa̱ Arca chí Quiryat-Jearim. Ta ndiʼi na̱ ñuu Israel ki̱xáʼa tukuna nándukúna Jehová. 3 Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu Israel: “Tá xíʼin ndiʼi níma̱ndó kúni̱ndó ndikóndó nu̱ú Jehová, sandákoondó ndióxi̱ na̱ inka ñuu ta saátu ña̱ ndióxi̱ Astoret,* ta iinlá nu̱ú Jehová kachíñundó xíʼin ndiʼi níma̱ndó, tasaá sakǎkura ndóʼó nu̱ú na̱ filisteo”. 4 Na̱ ñuu Israel sa̱ndákoona ña̱ Baal* ta saátu ña̱ ndióxi̱ Astoret ta ki̱xáʼana ndásakáʼnuna iinlá mií Jehová.
5 Ta ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Sandákutáʼanndó ndiʼi na̱ ñuu Israel chí Mizpá, ta yi̱ʼi̱ ka̱ʼi̱n xíʼin Jehová xa̱ʼa̱ndó”. 6 Xa̱ʼa̱ ña̱kán nda̱kutáʼanna chí Mizpá. Ta̱vána ti̱kui̱í ta xa̱tanará ña̱ va̱ʼa kuni Jehová ña̱yóʼo, ta va̱ása níxixina iníí ki̱vi̱ kán. Ta kán ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: “Ni̱ki̱ʼvindi̱ ku̱a̱chi nu̱ú Jehová”. Saá ki̱xáʼa ta̱ Samuel kúúra juez nu̱ú na̱ ñuu Israel chí Mizpá.
7 Tá ku̱ndaa̱-ini na̱ filisteo ña̱ nda̱kutáʼan na̱ ñuu Israel chí Mizpá, na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo ke̱ena ku̱a̱ʼa̱nna kanitáʼanna xíʼinna. Tá ku̱ndaa̱-ini na̱ ñuu Israel xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ni̱yi̱ʼvínína xi̱nina na̱ filisteo. 8 Xa̱ʼa̱ ña̱kán na̱ ñuu Israel ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Samuel: “Va̱ása sandákoún ña̱ ka̱ʼún xíʼin Jehová Ndióxi̱yó ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinyó ta ná sakǎkura miíyó nu̱ú na̱ filisteo”. 9 Tasaá ki̱ʼin ta̱ Samuel iin ndikachi* loʼo ta xa̱ʼmirarí* ta ni̱so̱kórarí nu̱ú* Jehová. Ta̱ Samuel xa̱kundáʼvira nu̱ú Jehová ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼin na̱ ñuu Israel, ta Jehová nda̱kuiinvara yuʼúra. 10 Nani xíxi̱ kití tí ni̱so̱kó ta̱ Samuel, na̱ filisteo ki̱xáʼana kúyatinna ña̱ kanitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel. Ki̱vi̱ saá ndeéní ni̱ni̱ʼi chí ndiví i̱xaa Jehová ta na̱ filisteo ndeéní ni̱yi̱ʼvína ta ni kǒo níkunda̱a̱ka-inina ndáaña keʼéna, tasaá ku̱chiñu na̱ ñuu Israel ka̱nitáʼanna xíʼinna. 11 Ña̱kán na̱ ta̱a ñuu Israel ke̱ena chí Mizpá ta ta̱xínna na̱ filisteo ta xa̱ʼnínana iinsaá nda̱a̱ tá ni̱xa̱a̱na chí sur ña̱ Bet-Car. 12 Tándi̱ʼi, ta̱ Samuel ki̱ʼinra iin yu̱u̱ ta ka̱nindichiraña yatin ñuu Mizpá xíʼin Jesaná, ta chi̱naníraña Ebenézer* saáchi ka̱chira: “Jehová chi̱ndeétáʼanra xíʼinyó nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ke̱ʼéra tá ya̱chi̱”. 13 Saá kúú ña̱ ku̱chiñuna ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ filisteo. Ta ndiʼi tiempo ña̱ xi̱taku ta̱ Samuel va̱ása nítaxika Jehová ña̱ ki̱ʼvi na̱ filisteo nu̱ú ñuʼú na̱ ñuu Israel. 14 Ta na̱ ñuu Israel nda̱kiʼin tukuna ñuu ña̱ ki̱ndaa na̱ filisteo ndaʼa̱na, nda̱kiʼinna Ecrón iinsaá nda̱a̱ Gat. Ta nda̱kiʼintuna ndiʼi ñuʼú ña̱ ni̱xi̱yo ñuu kán ndaʼa̱ na̱ filisteo.
Ta saátu kǒoka ku̱a̱chi níxikuumiína xíʼin na̱ amorreo.
15 Ta̱ Samuel nda̱tiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu Israel ndiʼi tiempo ña̱ xi̱takura. 16 Ndiʼi ku̱i̱ya̱ xi̱xaʼa̱nra chí Betel, Guilgal xíʼin Mizpá ña̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu Israel. 17 Tándi̱ʼi, xi̱ndandikóra chí Ramá, saáchi kán ni̱xi̱yo veʼera ta saátu xi̱ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu Israel. Ta chí Ramá i̱xava̱ʼara iin altar nu̱ú so̱kóna ña̱ʼa nu̱ú Jehová.
8 Tá xa̱a̱ ku̱chéení ta̱ Samuel, ta̱xira chiñu ndaʼa̱ na̱ se̱ʼera ña̱ ndatiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu Israel. 2 Se̱ʼera ta̱ nu̱ú xi̱naníra Joel ta se̱ʼera ta̱ u̱vi̱ xi̱naníra Abías. Ta u̱vi̱ saá na̱yóʼo xi̱kuuna juez chí Beer-Seba. 3 Soo na̱ se̱ʼera va̱ása níxi̱keʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé miíra. Xi̱kuni̱na kuumiína ña̱ ku̱i̱ká, xi̱sandáʼvina na̱ yiví ta va̱ása nda̱kú níxi̱ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinna.
4 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ndiʼi na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Israel nda̱kutáʼanna ta nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí Ramá nu̱ú ta̱ Samuel. 5 Ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Xa̱a̱ ku̱chéenívaún, ta na̱ se̱ʼún va̱ása kéʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼún. Ña̱kán ndaka̱xin iin rey ña̱ va̱ʼa ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinndi̱, nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ inka ñuu”. 6 Soo ta̱ Samuel va̱ása níkutóora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ ndaka̱xinra iin rey ta̱ ndatiin ku̱a̱chi xíʼinna. Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin Jehová. 7 Ta Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Keʼé ndiʼi ña̱ káʼa̱n na̱ ñuu xíʼún, saáchi su̱ví yóʼóví kúú ta̱ kúndasína xínina. Yi̱ʼi̱va kúú ta̱ va̱ása kúni̱na koo rey nu̱úna. 8 Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna tá ta̱vái̱na chí Egipto, saá ndákundeéna kéʼéna nda̱a̱ vitin. Nina sándakoona yi̱ʼi̱ ta kíxáʼana ndásakáʼnuna inka ndióxi̱. Ta ki̱ʼva saátu kúú ña̱ kéʼéna xíʼin yóʼóva vitin. 9 Keʼé ña̱ káʼa̱nna, soo káxi va̱ʼa ka̱ʼún xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ kivi kundoʼona. Ka̱ʼa̱n xíʼinna ña̱ ta̱ rey ta̱ kaʼndachíñu nu̱úna kuumiíra derecho ña̱ ndukúra ku̱a̱ʼání ña̱ʼa nu̱úna”.
10 Ña̱kán ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ndiʼi na̱ yiví na̱ kúni̱ ña̱ koo iin rey nu̱úna xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra. 11 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Rey ta̱ kaʼndachíñu nu̱úndó ndukúra ña̱yóʼo nu̱úndó: ndakiʼinra se̱ʼeta̱andó ku̱ʼu̱nna xíʼinra ña̱ va̱ʼa kavana carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi, ña̱ kosona* kuáyi̱ ta saátu ña̱ koona soldado na̱ kaka xáʼá ku̱ʼu̱n nu̱ú carretara. 12 Savatuna kiʼinna kuenta xíʼin na̱ soldadora: koo na̱ kiʼin kuenta xíʼin mil na̱ soldado ta saátu na̱ kiʼin kuenta xíʼin cincuentana. Inkatuna taxira chiñu ndaʼa̱na ña̱ taʼvína ta sakéena* ña̱ kana nu̱ú ñuʼúra, ña̱ ixava̱ʼana ña̱ʼa ña̱ kuniñúʼuna ña̱ kanitáʼanna ta saátu ña̱ʼa ña̱ kuniñúʼu carretara. 13 Ta saátu ndakiʼinra se̱ʼe-síʼindó ña̱ ku̱ʼu̱nná ixava̱ʼaná ña̱ʼa ña̱ xáʼa̱n támi,* ña̱ keʼéná si̱ta̱váʼa ta saátu ña̱ keʼéná ña̱ʼa ña̱ kuxuna. 14 Ndakiʼintura ñuʼúndó mií ña̱ va̱ʼaka ta saátu nu̱ú íyo tú uva xíʼin tú olivo, ta taxira ña̱yóʼo ndaʼa̱ na̱ káchíñu nu̱úra. 15 Ta ndakiʼinra iin táʼví* ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ná kana nu̱ú ñuʼúndó ta saátu uva tí chiʼindó. Ta taxiraña ndaʼa̱ na̱ kúúmií iin chiñu ña̱ ndáyáʼviní nu̱úra ta saátu ndaʼa̱ inkaka na̱ káchíñu nu̱úra. 16 Ta saátu ndakiʼinra na̱ ta̱a xíʼin ná ñaʼá na̱ káchíñu nu̱úndó ña̱ kachíñuna nu̱úra. Ta ndakiʼintura kití sa̱na̱ndó mií tí va̱ʼaka ta saátu burro sa̱na̱ndó ña̱ kachíñurí nu̱úra. 17 Ndakiʼintura iin táʼví* ndiʼi ndikachi sa̱na̱ndó, ta miíndó xa̱a̱ndó koondó na̱ kachíñu nu̱úra. 18 Kixaa̱ iin ki̱vi̱ ña̱ ndandikóní-inindó xa̱ʼa̱ ta̱ rey ta̱ nda̱kaxinndó. Soo tá ná kuu ña̱yóʼo, Jehová va̱ása ndakuiinra ña̱ ka̱ʼa̱nndó xíʼinra”.
19 Soo na̱ ñuu va̱ása níkandíxana ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼinna, ta ka̱china: “Kǒo ku̱a̱chiví, kúni̱vandi̱ kuumiíndi̱ iin rey. 20 Tasaá kúú ña̱ koondi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndiʼika na̱ ñuu. Ta ta̱ koo rey nu̱úndi̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinndi̱, kuniʼira yichi̱ nu̱úndi̱ ta ku̱ʼu̱nra xíʼinndi̱ nu̱ú ku̱a̱chi”. 21 Tándi̱ʼi xi̱niso̱ʼo ta̱ Samuel ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ ñuu, saá ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin Jehová. 22 Ta Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Samuel: “Kuniso̱ʼo ña̱ káʼa̱nna, ta ndaka̱xin iin rey ña̱ kaʼndachíñura nu̱úna”. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼin na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel: “Iin tá iinndó, ndikóndó ñuundó”.
9 Ni̱xi̱yo iin ta̱a ta̱ xi̱naní Quis, ta ta̱ tribu ta̱ Benjamín xi̱kuura. Ta̱yóʼo xi̱kuura se̱ʼe ta̱ Abiel, se̱ʼe ta̱ Zeror, se̱ʼe ta̱ Becorat, se̱ʼe ta̱ Afías. Ta kúikání ni̱xi̱yora. 2 Ni̱xi̱yo iin ta̱ loʼo se̱ʼera ta̱ xi̱naní Saúl, ta ta̱yóʼo liviní xi̱naʼa̱ra. Nda̱a̱ ni iin na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel va̱ása níxi̱naʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱naʼa̱ ta̱yóʼo. Ta súkunní ni̱xi̱yora ta so̱ko̱ kuitíra xi̱xaa̱ ndiʼina.
3 Iin ki̱vi̱ nda̱ñúʼu burro sa̱na̱ ta̱ Quis yivá ta̱ Saúl. Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Saúl: “Ixaún ña̱ ma̱ní, kúáʼan nandukún burro sa̱na̱yó ta ná ku̱ʼu̱n iin ta̱ káchíñu nu̱úyó xíʼún”. 4 Na̱yóʼo ni̱xa̱ʼa̱nna chí nu̱ú íyo yuku̱ nu̱ú ñuʼú na̱ tribu ta̱ Efraín, ta saátu chí Salisá soo va̱ása níndani̱ʼínarí. Ni̱xa̱ʼa̱nna ndiʼi ñuʼú ña̱ ni̱xi̱yo chí Saalim, ta ni yóʼo kǒo níndani̱ʼínarí. Ni̱xi̱kana nu̱ú iníí ñuʼú na̱ tribu ta̱ Benjamín, soo kǒorí níndani̱ʼína.
5 Tá xa̱a̱ ni̱xa̱a̱na chí Zuf, ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ káchíñu nu̱úra: “Ná ndikóyó, chi sana kixáʼa yivái̱ kundi̱ʼi-inira xa̱ʼa̱yó nu̱úka ña̱ kundi̱ʼi-inira xa̱ʼa̱ burro”. 6 Soo ta̱ káchíñu nu̱úra ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Chí ñuu káa íyo iin ta̱a ta̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ ta íxato̱ʼónínara. Ta ndiʼi ña̱ káʼa̱nra xínuvaña, ná ku̱ʼu̱nyó nu̱úra ta sana kivi ka̱ʼa̱nra xíʼinyó ndáa míí ku̱ʼu̱nyó”. 7 Ta ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ káchíñu nu̱úra: “Soo tá ná ku̱ʼu̱nyó, ¿ndáa ña̱ʼa taxiyó ndaʼa̱ra? Kǒokaví si̱ta̱váʼa ñúʼu ini bolsayó. Kǒokaví ña̱ʼa kúúmiíyó ña̱ kivi taxiyó ndaʼa̱ ta̱ ta̱a ta̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱. ¿Á ndáaka ña̱ kúúmiíyó kivi taxiyó ndaʼa̱ra?”. 8 Ta̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kúúmiívai̱ loʼo plata,* ña̱yóʼo taxii̱ ndaʼa̱ ta̱ ta̱a ta̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, ta ka̱ʼa̱nra xíʼinyó ndáa míí ku̱ʼu̱nyó”. 9 (Tá ya̱chi̱, tá xi̱kuni̱ iin na̱ yiví na̱ ñuu Israel nda̱ka̱tu̱ʼunna Ndióxi̱, xi̱kachina: “Ná ku̱ʼu̱nyó nu̱ú iin na̱ táxi consejo”. Chi saá kúú ña̱ xi̱kaʼa̱nna xíʼin iin na̱ profeta tá ya̱chi̱). 10 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin ta̱ káchíñu nu̱úra: “Va̱ʼava, ná ku̱ʼu̱nyó”. Ta nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna ñuu nu̱ú íyo ta̱ ta̱a ta̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱.
11 Tá ku̱a̱ndaana chí nu̱ú íyo ñuu yóʼo, nda̱kutáʼanna xíʼin sava ná válí ná ku̱a̱ʼa̱n tavá ti̱kui̱í ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunnaná: “¿Á íyo ta̱ táxi consejo ñuu yóʼo?”. 12 Ta nákán nda̱kuiinná: “Chí nu̱úka loʼo íyora. Sa̱kán ki̱xaa̱ra saáchi vitin so̱kóna ña̱ʼa nu̱ú* Ndióxi̱ chí nu̱ú ndásakáʼnunara,* ña̱kán kama koondó ku̱ʼu̱nndó. 13 Ndi̱ku̱n tá ná ki̱ʼvindó ñuu, ndakutáʼanndó xíʼinra. Soo kama ku̱ʼu̱nndó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ndó tá kúma̱níka ku̱ʼu̱nra kuxura chí nu̱ú ndásakáʼnuna Ndióxi̱.* Chi va̱ása kixáʼaví na̱ yiví kuxuna tá kǒora xáa̱, chi nda̱a̱ ná xa̱a̱ra chikaa̱ra bendición sa̱tá ña̱ ni̱so̱kóna saáví kúú ña̱ kuxuna. Tá kama ná ku̱ʼu̱nndó ndakutáʼanvandó xíʼinra”. 14 Ña̱kán nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí ñuu. Ta tá ku̱a̱ʼa̱nna chí ma̱ʼñú ñuu, xi̱nina ña̱ va̱xi ta̱ Samuel ndakutáʼanra xíʼinna ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna chí nu̱ú ndásakáʼnuna Ndióxi̱.*
15 Tá kúma̱ní iin ki̱vi̱ ña̱ kixaa̱ ta̱ Saúl, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Samuel: 16 “Taa̱n ki̱ʼva hora yóʼo chindaʼíi̱ iin ta̱ ta̱a ta̱ ke̱e chí nu̱ú ñuʼú na̱ tribu ta̱ Benjamín ña̱ kixira nu̱ún. Xíniñúʼu ndaka̱xiúnra ña̱ va̱ʼa kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ ñui̱ Israel. Ta̱kán sakǎkura na̱ ñui̱ nu̱ú na̱ filisteo. Saáchi xi̱nii̱ ña̱ xóʼvi̱nína* ta xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ xákundáʼvinína nu̱úi̱”. 17 Tá xi̱ni ta̱ Samuel ta̱ Saúl, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Yóʼo ki̱xaa̱ ta̱a ta̱ ni̱ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ xíʼún, ta̱yóʼo kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñui̱”.
18 Tasaá ku̱yatin ta̱ Saúl nu̱ú ta̱ Samuel ma̱ʼñú yéʼé ñuu kán ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “Ixaún ña̱ ma̱ní, ¿á kivi ka̱ʼún xíʼi̱n ndáa míí íyo veʼe ta̱ táxi consejo?”. 19 Ta ta̱ Samuel nda̱kuiinra yuʼú ta̱ Saúl: “Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ táxi consejo. Kunúu nu̱úi̱ ña̱ ku̱ʼu̱nyó chí nu̱ú ndásakáʼnuna Ndióxi̱.* Vitin kuxundó xíʼi̱n ta taa̱n ndakiʼinndó ku̱ʼu̱nndó. Yi̱ʼi̱ ka̱ʼa̱n xíʼún xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kúni̱ún kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱. 20 Kǒo kundi̱ʼi-iniún xa̱ʼa̱ burro tí nda̱ñúʼu xa̱a̱ íyo u̱ni̱ ki̱vi̱, saáchi xa̱a̱ nda̱ni̱ʼívanarí. ¿Á su̱ví kuenta miíún xíʼin kuenta na̱ veʼe yiváún kúú ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ íyo ñuu Israel?”. 21 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ Saúl ña̱yóʼo saá ni̱ka̱ʼa̱nra: “Soo yi̱ʼi̱ ti̱xin na̱ tribu ta̱ Benjamín ki̱xii̱ ta na̱kán kúú na̱ loʼoka nu̱ú ndiʼi na̱ tribu na̱ ñuu Israel, ta na̱ veʼe yi̱ʼi̱ ni loʼo va̱ása ndáyáʼvina ti̱xin ndiʼi na̱ familia na̱ tribu ta̱ Benjamín, ¿nda̱chun káʼún ña̱yóʼo xíʼi̱n?”.
22 Tasaá nda̱kiʼin ta̱ Samuel ta̱ Saúl xíʼin ta̱ káchíñu nu̱úra ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra chí nu̱ú kuxuna, ta ta̱xira lugar mií ña̱ ndáyáʼvika kundoona nu̱ú ndiʼika na̱ nda̱kutáʼan kán, ta 30 na̱ ta̱a kúú na̱ nda̱kutáʼan. 23 Saá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼin ta̱ íxava̱ʼa ña̱ʼa kuxuna: “Kúáʼan ndakiʼún ku̱ñu ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼún chikaa̱va̱ʼún”. 24 Ña̱kán ta̱ íxava̱ʼa ña̱ʼa kuxuna níʼira si̱ʼin kití tí ni̱so̱kóna nu̱ú Ndióxi̱ ki̱xaa̱ra ta ta̱xiraña kuxu ta̱ Saúl. Tasaá ta Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra: “Kuxu, chi ña̱yóʼo kúú ña̱ chi̱kaa̱va̱ʼana ña̱ va̱ʼa kuxúnña ki̱vi̱ vitin, saáchi ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinna: ‘Íyo na̱ kuxu xíʼi̱n ki̱vi̱ vitin’”. Ña̱kán ta̱ Saúl xi̱xira xíʼin ta̱ Samuel ki̱vi̱ kán. 25 Tándi̱ʼi, ke̱ena chí nu̱ú ndásakáʼnu na̱ yiví Ndióxi̱* ta nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí ñuu, ta ta̱ Samuel nda̱kundeéra na̱túʼunra xíʼin ta̱ Saúl chí xi̱ní veʼe. 26 Tá inka ki̱vi̱ ya̱chi̱ní nda̱koona, tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n túvi ta̱ Samuel ka̱nara ta̱ Saúl saáchi ki̱ndoora ni̱ki̱si̱ra chí xi̱ní veʼe ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Xa̱a̱ koo tu̱ʼvaún ña̱ ku̱ʼún, tasaá nda̱yíi̱ yóʼó”. Ta̱ Saúl i̱xatu̱ʼvara miíra ta u̱vi̱ saána ke̱ena chí ke̱ʼe.* 27 Tá xa̱a̱ ke̱ena ku̱a̱ʼa̱nna ñuu kán, ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Saúl: “Ka̱ʼa̱n xíʼin ta̱ káchíñu nu̱ún ña̱ siʼnaka miíra ná kunúu ku̱ʼu̱n, soo miíún kundatu loʼún”. Ta ta̱kán nda̱kunúura ku̱a̱ʼa̱nra tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼin ta̱ Saúl: “Íyo iin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xíʼi̱n ña̱ xíniñúʼu ka̱ʼi̱n xíʼún”.
10 Tasaá ki̱ʼin ta̱ Samuel ña̱ʼa nu̱ú ñúʼu aceite ta sa̱káarará xi̱ní ta̱ Saúl. Saá chi̱tóra* nu̱úra ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Jehová nda̱kaxinra yóʼó ña̱ va̱ʼa kuniʼún yichi̱ nu̱ú na̱ ñuura. 2 Tá ná ndakiʼún ku̱ʼún ta ya̱ʼún yatin nu̱ú ni̱ndu̱xu̱n ñá Raquel chí Zelzá ña̱ ndíkaa̱ nu̱ú ñuʼú na̱ tribu ta̱ Benjamín, ndakutáʼún xíʼin u̱vi̱ na̱ ta̱a. Ta na̱kán ka̱ʼa̱nna xíʼún: ‘Xa̱a̱ nda̱ni̱ʼívana burro tí nándukún. Vitin va̱ása ndíʼi̱ka-ini yiváún xa̱ʼa̱ tíkán, chi xa̱ʼa̱ ndóʼóva ndíʼi̱-inira ta káchira: “¿Ndáaña keʼíi̱ ña̱ va̱ʼa ndani̱ʼíi̱ se̱ʼi̱?”’. 3 Soo ndakundeéún ku̱ʼún nda̱a̱ ná xa̱ún nu̱ú níndichi yitu̱n káʼnu chí Tabor. Kán ndakutáʼún xíʼin u̱ni̱ na̱ ta̱a na̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Betel ña̱ ndasakáʼnuna Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱. Iinra ku̱ʼu̱n u̱ni̱ ti̱xúʼú* válí xíʼinra, inkara kuniʼira u̱ni̱ si̱ta̱váʼa ta inkara kuniʼi iin ki̱si káʼnu tá vino. 4 Na̱kán nda̱ka̱tu̱ʼunna yóʼó á íyo va̱ʼún ta taxina u̱vi̱ si̱ta̱váʼa ndaʼún ta xíniñúʼu kiʼúnña ndaʼa̱na. 5 Tándi̱ʼi, xa̱ún nda̱a̱ xi̱kí nu̱ú ndásakáʼnuna Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, nu̱ú ndóo iin tiʼvi na̱ soldado filisteo. Tá ná xa̱ún chí ñuu, kuniún iin tiʼvi na̱ profeta na̱ va̱xinuu chí nu̱ú ndásakáʼnuna Ndióxi̱.* Ta nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n na̱ profeta saá ka̱ʼa̱nna ku̱ʼu̱nna, ta chí nu̱ú ku̱ʼu̱n na̱ yiví na̱ sákaʼa instrumento tú kúúmií yi̱ʼva̱, pandereta, flauta xíʼin arpa. 6 Ta espíritu Jehová taxiña ndee̱ ndaʼún, ta saátu miíún ndakutáʼún ku̱ʼún xíʼinna ta ka̱ʼún nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n na̱ profeta. Ta nasa̱ma ndiʼi ki̱ʼva ña̱ keʼún. 7 Tá ná kuu ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼún yóʼo, chikaa̱ ndee̱ ña̱ keʼún nda̱a̱ ndáaka ña̱ kivi keʼún, saáchi Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ íyora xíʼún. 8 Tándi̱ʼi, ndakiʼún ku̱ʼún chí Guilgal ta kán xa̱i̱ ndakutáʼi̱n xíʼún ña̱ va̱ʼa kaʼmii̱ kití* ta so̱kói̱rí nu̱ú* Ndióxi̱ ta saátu ña̱ so̱kói̱ ña̱ʼa nu̱úra ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan viíyó xíʼinra. Kán kundatún yi̱ʼi̱ u̱xa̱ ki̱vi̱ nda̱a̱ ná xa̱i̱, tasaá ka̱ʼi̱n xíʼún ndáaña xíniñúʼu keʼún”.
9 Ña̱kán nda̱kiʼin ta̱ Saúl ku̱a̱ʼa̱nra ta ki̱ndoo ta̱ Samuel. Saá na̱sama Ndióxi̱ ña̱ ñúʼu níma̱ ta̱ Saúl ña̱ va̱ʼa nasa̱ma ndiʼi ki̱ʼva ña̱ kéʼéra, ta ki̱vi̱ kán ku̱u ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel. 10 Tá nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí nu̱ú íyo xi̱kí loʼo, nda̱kutáʼanna xíʼin iin tiʼvi na̱ profeta. Tasaá espíritu Ndióxi̱ ta̱xiña ndee̱ ndaʼa̱ ta̱ Saúl ta nda̱kutáʼanra xíʼin na̱ profeta kán ta ki̱xáʼara káʼa̱nra nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n na̱ profeta. 11 Tá xi̱ni na̱ yiví na̱ xi̱xini̱ ta̱ Saúl tá ya̱chi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱nra xíʼin na̱ profeta kán ta káʼa̱nra nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n na̱kán, ki̱xáʼa káʼa̱nna xíʼin táʼanna: “¿Ndáaña ndo̱ʼo ta̱ Saúl se̱ʼe ta̱ Quis? ¿Á xa̱a̱ profetava kúúra?”. 12 Tasaá iin ta̱a ta̱ íyo kán ka̱chira: “¿Ndáa ta̱ kúú yivá ndiʼika na̱ profeta káa?”. Tasaá kúú ña̱ ki̱xáʼana káʼa̱nna “¿Á nda̱a̱ ta̱ Saúl kúú profeta vitin?”.
13 Tá sa̱ndíʼira ni̱ka̱ʼa̱nra nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n na̱ profeta, saá nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí nu̱ú ndásakáʼnuna Ndióxi̱.* 14 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ñani yivá ta̱ Saúl ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara ta saátu ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ káchíñu nu̱úra: “¿Ndáa míí ni̱xa̱ʼa̱nndó?”. Ta̱ Saúl nda̱kuiinra: “Burrova ni̱xa̱ʼa̱nndi̱ na̱ndukúndi̱, soo xa̱ʼa̱ ña̱ kǒorí níndani̱ʼíndi̱ ni̱xa̱ʼa̱nndi̱ nu̱ú ta̱ Samuel”. 15 Ta xito ta̱ Saúl ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrana: “¿Ta ndáaña ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼinndó? Ixandó ña̱ ma̱ní natúʼunndó xíʼi̱n”. 16 Ta ta̱ Saúl nda̱kuiinra yuʼú xitora: “Ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndi̱ ña̱ xa̱a̱ nda̱ni̱ʼína burro”. Soo ta̱ Saúl va̱ása níka̱ʼa̱nra xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ koora rey.
17 Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ndiʼi na̱ ñuu ña̱ ná ndakutáʼanna nu̱ú Jehová chí Mizpá 18 ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu Israel: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel: ‘Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ta̱vá na̱ ñuu Israel chí Egipto ta sa̱kǎkui̱na ndaʼa̱ na̱ ñuu Egipto ta saátu nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu na̱ xi̱ ixandi̱va̱ʼa xíʼinna. 19 Soo vitin, ku̱ndasíndó xi̱nindó Ndióxi̱ ta̱ sa̱kǎku ndóʼó nu̱ú ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéna xíʼinndó ta saátu nu̱ú ña̱ xi̱sandíʼi̱ní-inindó. Ta vitin káchindó: “Kǒo ku̱a̱chiví. Ndaka̱xin iin rey ta̱ kaʼndachíñu nu̱úndi̱”. Ña̱kán, xa̱a̱ koo tu̱ʼvandó xíʼin na̱ veʼendó ta kunditandó nu̱ú Jehová xíʼin na̱ tribundó’”.
20 Ña̱kán ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin iin tá iin tribu na̱ ñuu Israel ña̱ ná kuyatinna, ta na̱ nda̱kaxinra kúú na̱ tribu ta̱ Benjamín. 21 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná kuyatin na̱ tribu ta̱ Benjamín, ta iin tá familia na̱yóʼo ku̱yatin. Ta na̱ familia na̱ nda̱kaxinra kúú na̱ matrita, tasaá nda̱kaxinra ta̱ Saúl se̱ʼe ta̱ Quis. Soo na̱ndukúna ta̱yóʼo ta kǒora níndani̱ʼína. 22 Tasaá ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunna Jehová: “¿Á xa̱a̱ ki̱xaa̱ ta̱ ta̱a kán yóʼo?”. Ta Jehová nda̱kuiinra: “Xa̱a̱ ki̱xaa̱vara, soo ndíkaa̱se̱ʼéra nu̱ú ndóo ña̱ʼa ña̱ ki̱xaa̱ xíʼinndó”. 23 Tasaá xínuna ni̱xa̱ʼa̱nna na̱ndukúnara ta ta̱vánara. Tá xi̱kundichi ta̱ Saúl ma̱ʼñú na̱ ñuu, ki̱ʼinna kuenta ña̱ súkunníra ta so̱ko̱ kuitíra xi̱xaa̱ ndiʼina. 24 Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu: “¿Á xa̱a̱ xi̱nindó ndáa ki̱ʼva náʼa̱ ta̱ nda̱kaxin Jehová? Nda̱a̱ ni iin na̱ ñuu yóʼo va̱ása íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱yóʼo”. Ta ndiʼina ndeéní ki̱xáʼana káʼa̱nna: “Ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ ná kutaku ta̱ rey”.
25 Tándi̱ʼi ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼin na̱ ñuu xa̱ʼa̱ derecho ña̱ kuumií na̱ rey, ka̱ʼyira ña̱yóʼo nu̱ú iin libro ta ta̱xiva̱ʼaraña* ini tabernáculo Jehová. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ndiʼina ña̱ ná ndikóna veʼena. 26 Ta̱ Saúl nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí veʼera chí Guibeá,* ta Jehová chi̱kaa̱ra-ini sava na̱ ta̱a na̱ xíni̱ní kanitáʼan ña̱ ná ku̱ʼu̱nna xíʼinra. 27 Soo sava na̱ ta̱a na̱ ndi̱va̱ʼa-ini ni̱ka̱ʼa̱nna: “¿Ndáa ki̱ʼva sakǎku ta̱yóʼo miíyó?”. Va̱ása níchindayáʼvinara ta kǒo nda̱a̱ ni iin regalo nítaxina ndaʼa̱ra. Soo ta̱ Saúl kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níka̱ʼa̱nra.
11 Ta̱ Nahás ta̱ ammonita ni̱xa̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ta xi̱kundoona chí Jabés ña̱ kíndo̱o chí Galaad ña̱ kanitáʼanna xíʼinna. Ta ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ñuu Jabés ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Nahás: “Keʼé iin trato xíʼinndi̱, ta ndi̱ʼi̱ kachíñundi̱ nu̱ún”. 2 Ta̱ Nahás ta̱ ammonita nda̱kuiinra: “Keʼévai̱ iin trato xíʼinndó, soo xíniñúʼu taxindó tavái̱ nduchúnu̱úndó tí ndíkaa̱ chí táʼví kúaʼa. Keʼíi̱ ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa sakúkaʼi̱n nu̱ú na̱ ñuu Israel”. 3 Na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Jabés ni̱ka̱ʼa̱nna: “Kundatún u̱xa̱ ki̱vi̱, ña̱ va̱ʼa ná chindaʼándi̱ na̱ ku̱ʼu̱n natúʼun xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ndiʼi na̱ ñuu Israel. Soo tá kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ níkixi sakǎku ndi̱ʼi̱, saá keʼéndi̱ ña̱ káʼún”. 4 Tá ni̱xa̱a̱ na̱ chi̱ndaʼána chí Guibeá ñuu ta̱ Saúl, ta na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin na̱ ñuu, ndiʼina ndeéní ki̱xáʼana xákuna.
5 Ta̱ Saúl xa̱a̱ ndi̱kóra ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nra chí yuku̱ xíʼin si̱ndi̱ki̱. Tasaá ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra: “¿Ndáaña ndóʼo na̱ ñuu? ¿Nda̱chun ndiʼina ndeéní xákuna?”. Tasaá na̱túʼunna xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ ta̱a na̱ ke̱e chí Jabés. 6 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ Saúl ña̱yóʼo, espíritu Ndióxi̱ ta̱xiña ndee̱ ndaʼa̱ra ta ni̱sa̱a̱níra. 7 Ta ki̱ʼinra u̱vi̱ si̱ndi̱ki̱ ta xa̱ʼnda válírarí ta ta̱xira táʼví ku̱ñurí ndaʼa̱ na̱ ni̱xa̱ʼa̱n na̱túʼun xíʼinna, ña̱ va̱ʼa ná kuniʼinaña ku̱ʼu̱n xíʼinna nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu Israel. Ta na̱yóʼo xi̱kachina: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱ na̱ va̱ása xíín kundiku̱n sa̱tá ta̱ Saúl xíʼin ta̱ Samuel”. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ni̱yi̱ʼvíní na̱ ñuu xi̱nina Jehová* ta inkáchi nda̱kutáʼanna ku̱a̱ʼa̱nna. 8 Tasaá nda̱kaʼvi ta̱ Saúl ndiʼi na̱yóʼo chí Bézec: 30,000 xi̱kuu na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá ta 300,000 xi̱kuu ndiʼika na̱ ta̱a na̱ tribu na̱ ñuu Israel. 9 Ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin na̱ ki̱xi na̱túʼun xíʼinna: “Kúáʼanndó ka̱ʼa̱nndó xíʼin na̱ ta̱a na̱ ndóo chí Jabés ña̱ ndíkaa̱ chí Galaad: ‘Káʼñu* taa̱n sakǎkundi̱ ndóʼó’”. Tasaá ni̱xa̱ʼa̱nna na̱túʼunna xíʼin na̱ ta̱a ñuu Jabés, ta na̱yóʼo ni̱kusi̱íní-inina. 10 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n na̱ ta̱a ñuu Jabés xíʼin na̱ ammonita: “Taa̱n keʼéndi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó, ta kivi keʼéndó xíʼinndi̱ nda̱a̱ ndáaka ña̱ va̱ʼa túvi miívandó”.
11 Tá inka ki̱vi̱, u̱ni̱ tiʼvi nda̱taʼví ta̱ Saúl na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra. Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n túvi,* ni̱xa̱ʼa̱n se̱ʼéna nda̱a̱ ma̱ʼñú nu̱ú ndóo na̱ ammonita ta ki̱xáʼana xáʼnínana ta ke̱ʼéna ña̱yóʼo nda̱a̱ káʼñu. Ta na̱ ammonita na̱ ni̱ka̱ku xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna, xa̱a̱ síín síín nda̱kiʼin iin tá iinna ku̱a̱ʼa̱nna. 12 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n na̱ ñuu xíʼin ta̱ Samuel: “¿Ndáana kúú na̱ xi̱kaʼa̱n ña̱ va̱ása kúni̱na ña̱ ná koo ta̱ Saúl rey nu̱úyó? Ná ndataxinana ndaʼa̱yó ña̱ kaʼníyóna”. 13 Soo ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra: “Va̱ása kuvi nda̱a̱ ni iin na̱ ta̱a ki̱vi̱ vitin, saáchi vitin sa̱kǎku Jehová na̱ ñuu Israel”.
14 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu: “Ná ku̱ʼu̱nyó chí Guilgal ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱n tukuyó ña̱ kúú ta̱ Saúl rey”. 15 Tasaá ndiʼi na̱ ñuu ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú Jehová chí Guilgal ta kán nda̱sana ta̱ Saúl rey. Tándi̱ʼi ni̱so̱kóna ña̱ʼa nu̱ú* Jehová ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan viína xíʼinra. Ta ta̱ Saúl xíʼin ndiʼi na̱ ñuu Israel ni̱kusi̱íní-inina ki̱vi̱ kán.
12 Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu Israel: “Ke̱ʼíi̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n ta nda̱kaxii̱n iin rey ta̱ kaʼndachíñu nu̱úndó. 2 Ta̱yóʼo kúú rey ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱úndó. Yi̱ʼi̱ xa̱a̱ ku̱chéenívai̱ ta xa̱a̱ ka̱na vi̱xi xi̱níi̱ ta xíʼin miíndó ndíta na̱ se̱ʼi̱. Nda̱a̱ tá ni̱xi̱yo loʼovíi̱ ki̱xáʼíi̱ níʼii̱ yichi̱ nu̱úndó iinsaá nda̱a̱ vitin. 3 Yóʼo ki̱xai̱ vitin. Ka̱ʼa̱nndó nu̱ú Jehová ta saátu nu̱ú ta̱ nda̱kaxinra á xa̱a̱ ke̱ʼíi̱ ña̱yóʼo: ¿Xa̱a̱ nda̱saa yichi̱ nda̱kiʼii̱n iin si̱ndi̱ki̱ á iin burro sa̱na̱ndó? ¿Á íyo ndóʼó na̱ xa̱a̱ sa̱ndáʼvii̱ á i̱xandi̱va̱ʼi̱ xíʼinndó? ¿Á íyo iin ndóʼó na̱ ta̱xi ña̱ʼa ndaʼíi̱ ña̱ va̱ʼa chise̱ʼé yuʼíi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéndó? Tá saá íyoña, ka̱ʼa̱nndó ta chaʼvii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼíi̱”. 4 Ta nda̱kuiinna yuʼúra: “Nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán sandáʼviún ndi̱ʼi̱ ta ni va̱ása ní ixandi̱va̱ʼún xíʼinndi̱ ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níkiʼún ndaʼa̱ndi̱ ña̱ va̱ʼa chise̱ʼé yuʼún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéndi̱”. 5 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Jehová kúúra testigo ta saátu ta̱ nda̱kaxinra ña̱ kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ kivi ka̱ʼa̱n ku̱a̱chindó xa̱ʼíi̱”. Ta na̱kán ka̱china: “Testigo kúúvara”.
6 Tasaá ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu: “Jehová, ta̱ xi̱niñúʼu ta̱ Moisés xíʼin ta̱ Aarón ña̱ ta̱vára na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá ñuu Egipto, kúúra testigo xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 7 Ta vitin koo tu̱ʼvandó, chi ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼinndó nu̱ú Jehová ta sandákaʼíi̱n ndóʼó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ke̱ʼé Jehová xa̱ʼa̱ndó ta saátu xa̱ʼa̱ na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
8 ”Tá ni̱ki̱ʼvi ta̱ Jacob ñuu Egipto, na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá xa̱kundáʼvina nu̱ú Jehová ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinna, ta Jehová chi̱ndaʼára ta̱ Moisés xíʼin ta̱ Aarón ña̱ va̱ʼa ta̱vánana ñuu Egipto tasaá ki̱xaa̱na xi̱kundoona yóʼo. 9 Soo na̱ táʼanndó na̱ndóso-inina xa̱ʼa̱ Jehová, xa̱ʼa̱ ña̱kán nda̱taxirana ndaʼa̱ ta̱ Sísara ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ñuu Hazor, ta saátu nda̱taxirana ndaʼa̱ na̱ filisteo, xíʼin ndaʼa̱ ta̱ rey ñuu Moab ta na̱yóʼo ka̱nitáʼanna xíʼinna. 10 Tasaá xa̱kundáʼvina nu̱ú Jehová ta ka̱china: ‘Ni̱ki̱ʼvindi̱ ku̱a̱chi nu̱ún Jehová, saáchi sa̱ndákoondi̱ yóʼó ta ki̱xáʼandi̱ ndásakáʼnundi̱ ña̱ Baal ta saátu ña̱ Astoret. Soo vitin sakǎku ndi̱ʼi̱ ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni ndi̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa iinlá miíún ndasakáʼnundi̱’. 11 Ta Jehová chi̱ndaʼára ta̱ Jerubaal, ta̱ Bedán, ta̱ Jefté ta saátu yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa sakǎkura ndóʼó ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó na̱ ndóo yatin xíʼinndó tasaá vií kundoondó. 12 Soo tá ki̱xaa̱ ta̱ Nahás rey na̱ ammonita, tuku ta tuku ni̱ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n: ‘Kúni̱ndi̱ kuumiíndi̱ iin rey’. Soo mií ña̱ nda̱a̱, Jehová Ndióxi̱yó kúú Rey nu̱úndó. 13 Yóʼo íyo rey ta̱ nda̱kaxinndó, Jehová nda̱kaxinra ta̱yóʼo ña̱ koora rey nu̱úndó. 14 Tá ndóʼó yíʼvindó xínindó Jehová,* káchíñundó nu̱úra, kándíxandó ña̱ káʼa̱nra, kéʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼnda Jehová, ta miíndó ta saátu ta̱ rey ta̱ kaʼndachíñu nu̱úndó ndíku̱nndó Jehová Ndióxi̱yó, va̱ʼaní kana ña̱ kéʼéndó. 15 Soo tá va̱ása kándíxandó ndiʼi ña̱ káʼa̱n Jehová ta tá va̱ása kéʼéndó ndiʼi chiñu ña̱ xáʼnda Jehová, Jehová taxira castigo ndaʼa̱ndó ta saátu ndaʼa̱ na̱ yivándó. 16 Ña̱kán koo tu̱ʼvandó chi Jehová keʼéra iin ña̱ʼa ña̱ ndakanda̱ní-inindó xíʼin. 17 Tiempo ña̱ ndákayandó trigo kúúña, ¿á su̱ví saá? Ka̱ʼi̱n xíʼin Jehová ña̱ ndeéní ná ko̱yo taxa ta ná kuun sa̱vi̱. Tasaá kunda̱a̱-inindó ña̱ va̱ása va̱ʼa íyo ña̱ ke̱ʼéndó nu̱ú Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ ndu̱kúndó iin rey”.
18 Ta̱ Samuel xa̱kundáʼvira nu̱ú Jehová, ta Jehová ta̱xira ña̱ ni̱ko̱yo taxa ta ku̱un sa̱vi̱ ki̱vi̱ kán, ta ndiʼi na̱ ñuu ni̱yi̱ʼvínína xi̱nina Jehová ta saátu ni̱yi̱ʼvínína xi̱nina ta̱ Samuel. 19 Ta ndiʼi na̱ ñuu ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Samuel: “Ka̱ʼa̱n xíʼin Jehová Ndióxi̱yó saáchi va̱ása kúni̱ndi̱ kuvindi̱, xa̱a̱ ku̱a̱ʼáníva ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéndi̱ nu̱úra, soo ni̱ki̱ʼvi tukundi̱ ku̱a̱chi nu̱úra xa̱ʼa̱ ña̱ ndu̱kúndi̱ iin rey”.
20 Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼin na̱ ñuu: “Va̱ása yi̱ʼvíndó. Ña̱ nda̱a̱ kúúvaña xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéndó. Soo va̱ása sandákoondó ña̱ ndasakáʼnundó Jehová. Xíʼin ndiʼi níma̱ndó kachíñundó nu̱ú Jehová. 21 Va̱ása kuxíkándó nu̱úra xa̱ʼa̱ ña̱ ndakundiku̱nndó ndióxi̱ vatá na̱ va̱ása ndáyáʼvi ta ni va̱ása kivi sakǎkuna nda̱a̱ ni iin na̱ yiví saáchi kǒo ndee̱ kúúmiína. 22 Xa̱ʼa̱ ña̱ ndáyáʼviní ki̱vi̱ Jehová va̱ása sandákoora na̱ ñuura. Saáchi mií Jehová kúú ta̱ nda̱kaxin ndóʼó ña̱ koondó na̱ ñuura. 23 Soo yi̱ʼi̱ va̱ása kivi sandákoi̱ ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼinra xa̱ʼa̱ndó saáchi tá ná sandákoi̱ ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼin Jehová xa̱ʼa̱ndó ki̱ʼvii̱ ku̱a̱chi nu̱úra. Ña̱kán ndakundeévai̱ sanáʼi̱ ndóʼó ña̱ keʼéndó ña̱ va̱ʼa ta nda̱kúní koo ña̱ keʼéndó. 24 Soo ndóʼó, xíniñúʼu yi̱ʼvíndó kunindó Jehová ta nda̱kúní koo inindó kachíñundó nu̱úra ta xíʼin ndiʼi níma̱ndó keʼéndó ña̱yóʼo ta kǒo nandóso-inindó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ʼa ña̱ ke̱ʼéra xa̱ʼa̱ndó. 25 Soo ta ná ndakundeéndó keʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa, miíndó xíʼin ta̱ rey ta̱ xáʼndachíñu nu̱úndó ndiʼi-xa̱ʼa̱vandó”.
13 Ta̱ Saúl xi̱kuumiíra [?]* ku̱i̱ya̱ tá ndu̱ura rey, ta u̱vi̱ ku̱i̱ya̱ xa̱ʼndachíñura nu̱ú na̱ ñuu Israel. 2 Ta̱ Saúl nda̱kaxinra 3,000 na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel. Ta 2,000 na̱yóʼo ni̱xa̱ʼa̱n xíʼinra chí Micmash ta saátu chí yuku̱ ña̱ ni̱xi̱yo chí Betel ta 1,000 kúú na̱ ni̱xa̱ʼa̱n xíʼin ta̱ Jonatán chí Guibeá, ñuu na̱ tribu ta̱ Benjamín. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ndiʼika na̱ ñuu ña̱ ná ndikóna veʼena. 3 Ta̱ Jonatán ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ filisteo na̱ xi̱ndoo chí Gueba, ta inkaka na̱ filisteo ku̱ndaa̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱u yóʼo. Ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná tivina ndiki̱ iníísaá nu̱ú ñuʼú na̱ ñuu Israel ta ná kachina: “Ná kuniso̱ʼo na̱ hebreo ña̱yóʼo”. 4 Ta ndiʼi na̱ ñuu Israel ku̱ndaa̱-ini xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo: “Ta̱ Saúl ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ filisteo ta vitin ndiʼi na̱ filisteo kúndasína xínina na̱ ñuu Israel”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ndiʼika na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel ña̱ ná ku̱ʼu̱nna ndakutáʼanna xíʼin ta̱ Saúl chí Guilgal.
5 Na̱ filisteo nda̱kutáʼanna ña̱ kanitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel. Xi̱kuumiína 30,000 carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi, 6,000 na̱ yósó* kuáyi̱ ta ku̱a̱ʼáníka xi̱kuu na̱ soldado nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání kúú yu̱ti ña̱ íyo yuʼú tá mar. Ni̱xa̱ʼa̱nna chí Micmash ña̱ kíndo̱o chí este ña̱ Bet-Aven ta kán xi̱kundoona. 6 Ta na̱ ta̱a ñuu Israel ki̱xáʼana ndíʼi̱ní-inina saáchi ku̱a̱ʼání kúú na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ki̱xáʼana xíko̱ose̱ʼéna* ini kavá, ini ya̱vi̱, chí yuku̱, ya̱vi̱ ña̱ ni̱xi̱yo ti̱xin ñuʼú ta saátu ini pozo nu̱ú kǒo ti̱kui̱í. 7 Ta sava na̱ hebreo nda̱a̱ ni̱ya̱ʼana chí yu̱ta Jordán ta ni̱xa̱a̱na nu̱ú ñuʼú na̱ tribu ta̱ Gad ta saátu chí Galaad. Soo ta̱ Saúl ki̱ndookara chí Guilgal ta ndiʼi na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra nda̱a̱ kísini̱nuna xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼvina. 8 Ta xi̱ndatukara u̱xa̱ ki̱vi̱, nda̱a̱ tá ni̱xi̱nu ki̱vi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼinra. Soo ta̱ Samuel ta̱ʼán xa̱a̱ra chí Guilgal ta na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼin ta̱ Saúl xa̱a̱ ki̱xáʼana ndákiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna. 9 Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl: “Taxindó kití ná kaʼmiyórí* ta so̱kóyórí nu̱ú* Ndióxi̱ ta saátu tí so̱kóyó nu̱úra ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan viíyó xíʼinra”. Saá ki̱xáʼara xáʼmira kití yóʼo ta ni̱so̱kórarí nu̱ú Ndióxi̱.
10 Soo tá ndi̱ʼi xa̱ʼmira kití tí ni̱so̱kóra nu̱ú Ndióxi̱, ki̱xaa̱ ta̱ Samuel. Tasaá ki̱ta ta̱ Saúl ku̱a̱ʼa̱nra ndakutáʼanra xíʼinra ña̱ va̱ʼa chindeérara. 11 Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Nda̱chun ke̱ʼún ña̱yóʼo?”. Tasaá nda̱kuiin ta̱ Saúl: “Saáchi ki̱ʼii̱n kuenta ña̱ ki̱xáʼa na̱ yiví sándakoona yi̱ʼi̱ ta va̱ása níkixa̱ún ki̱vi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼún xíʼi̱n, ta na̱ filisteo ki̱xáʼana ndákutáʼanna chí Micmash. 12 Ta nda̱kanixi̱níi̱: ‘Na̱ filisteo kixaa̱na chí Guilgal yóʼo ña̱ kanitáʼanna xíʼi̱n, ta yi̱ʼi̱ ta̱ʼán ka̱ʼi̱n xíʼin Jehová ña̱ chindeétáʼanra xíʼi̱n’. Va̱ása níxi̱kunda̱a̱-inii̱ ndáaña keʼíi̱ ña̱kán kúú ña̱ xa̱ʼmii̱ kití ta ni̱so̱kói̱rí nu̱úra”.
13 Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Saúl: “Kíʼvíní íyo ña̱ ke̱ʼún. Va̱ása níkandíxaún chiñu ña̱ xa̱ʼnda Jehová Ndióxi̱yó. Tá níkeʼún ña̱yóʼo, Jehová taxira ña̱ kaʼndachíñún ndiʼi tiempo nu̱ú na̱ ñuu Israel. 14 Soo vitin va̱ása ku̱a̱ʼáka tiempo kaʼndachíñún. Jehová ndani̱ʼíra inka ta̱a ta̱ keʼé ña̱ sákusi̱í-inira. Ta Jehová taxira ña̱ kuniʼi ta̱yóʼo yichi̱ nu̱ú na̱ ñuura saáchi yóʼó va̱ása níkeʼún chiñu ña̱ xa̱ʼnda Jehová nu̱ún”.
15 Tasaá ke̱e ta̱ Samuel chí Guilgal ta ku̱a̱ʼa̱nra chí Guibeá, ñuu na̱ tribu ta̱ Benjamín. Ta̱ Saúl nda̱kaʼvira na̱ ta̱a na̱ kítáʼanka xíʼinra ta ki̱ʼva 600 xi̱kuuna. 16 Ta̱ Saúl xíʼin se̱ʼera ta̱ Jonatán ta saátu ndiʼika na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ki̱ndoona chí Gueba, ñuu na̱ tribu ta̱ Benjamín. Soo na̱ filisteo xi̱kundoona chí Micmash. 17 Chí nu̱ú xi̱ndoo na̱ filisteo xi̱kee u̱ni̱ tiʼvi na̱ soldado. Iin tiʼvi na̱yóʼo ku̱a̱ʼa̱nna chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Ofrá ta saátu chí Sual, 18 ta inkana ku̱a̱ʼa̱n yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Bet-Horón, ta na̱ u̱ni̱ ku̱a̱ʼa̱nna chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí nu̱ú íyo xáʼñu* chí nu̱ú túvi yoso̱ ña̱ Zeboím chí táʼví nu̱ú xi̱ndikaa̱ ñuʼú yi̱chí.
19 Tiempo saá, kǒo níxi̱yo na̱ xi̱ ixava̱ʼa ña̱ʼa ña̱ ka̱a chí ñuu Israel saáchi na̱ filisteo ka̱china: “Va̱ása taxiyó ña̱ ixava̱ʼa na̱ hebreo espada ni lanza”. 20 Ndiʼi na̱ ñuu Israel xi̱niñúʼu ku̱ʼu̱nna nda̱a̱ nu̱ú ndóo na̱ filisteo ña̱ va̱ʼa ndasaxi̱ínna* yuʼú ya̱ta̱, pico, yácha xíʼin kiʼí.* 21 Xi̱niñúʼu chaʼvina iin pim* ña̱ va̱ʼa ndasaxi̱ínna yuʼú ya̱ta̱, pico, rastrillo ña̱ ka̱a ña̱ u̱ni̱ yuʼú, yácha ta saátu ka̱a ña̱ xi̱ín nu̱ú ña̱ xi̱xiniñúʼuna ña̱ kanina kití. 22 Tá ki̱xaa̱ hora ña̱ kanitáʼanna, na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼin ta̱ Saúl ta saátu xíʼin ta̱ Jonatán kǒo espada ni lanza níxikuumiína. Iinlá ta̱ Saúl xíʼin se̱ʼera ta̱ Jonatán xi̱kuumií espada xíʼin lanza.
23 Ta iin tiʼvi na̱ soldado filisteo nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí Micmash chí nu̱ú kininí káa.
14 Iin ki̱vi̱, ta̱ Jonatán se̱ʼe ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ chíndeétáʼan xíʼinra ña̱ ndísora ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼura ña̱ kanitáʼanra: “Ná ku̱ʼu̱nyó chí inka táʼví nu̱ú ki̱xaa̱ na̱ soldado filisteo ndóona”. Soo va̱ása nínatúʼunra xíʼin yivára xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 2 Ta̱ Saúl xíʼin 600 na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra xi̱ndoona xa̱ʼa̱ iin tú ti̱ndísi̱* chí Migrón ña̱ kíndo̱o yatin chí Guibeá. 3 (Ta̱ xi̱ndixi efod* xi̱kuu ta̱ Ahíya se̱ʼe ta̱ Ahitub ñani ta̱ Icabod, se̱ʼe ta̱ Finehás se̱ʼe ta̱ Elí ta̱ xi̱kuu su̱tu̱ nu̱ú Jehová chí Siló). Kǒo níkunda̱a̱-ini na̱ soldado ña̱ ki̱ta ta̱ Jonatán ku̱a̱ʼa̱nra. 4 Nu̱ú kininí káa nu̱ú xi̱kuni̱ ta̱ Jonatán ya̱ʼara ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ra nda̱a̱ nu̱ú ndóo na̱ soldado filisteo, ni̱xi̱yo u̱vi̱ yu̱u̱ ña̱ náʼnuní ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ nu̱ʼu. Iinña xi̱ndúʼu iin táʼví ta inkaña xi̱ndúʼu inka táʼví, iinña xi̱naní Bozez ta inkaña xi̱naní Sené. 5 Iin yu̱u̱ yóʼo súkunní ni̱xi̱yoña ta xi̱ndúʼuña chí norte chí nu̱ú xítondaa Micmash, ta inkaña xi̱ndúʼu chí sur chí nu̱ú xítondaa Gueba.
6 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jonatán xíʼin ta̱ níʼi escudora: “Ná ku̱ʼu̱nyó nda̱a̱ nu̱ú ndóo na̱ ta̱a na̱ va̱ása ndásakáʼnu Ndióxi̱. Sana chindeétáʼanva Jehová xíʼinyó saáchi kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa sási nu̱ú Jehová ña̱ sakǎkura na̱ ñuura, ta kivi kuniñúʼura ku̱a̱ʼána á loʼona ña̱ keʼéra ña̱yóʼo”. 7 Tasaá, ta̱ níʼi escudo ta̱ Jonatán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kivi keʼún ña̱ va̱ʼa túvi miívaún. Kivi ku̱ʼún nda̱a̱ ndáaka nu̱ú kúni̱ miíún, ta yi̱ʼi̱ kundiku̱nvai̱ ku̱ʼi̱n sa̱táún”. 8 Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jonatán xíʼinra: “Ná ku̱ʼu̱nyó nda̱a̱ nu̱ú ndóo na̱ ta̱a kán ta taxiyó ná kunina miíyó. 9 Tá ná ka̱ʼa̱nna xíʼinyó: ‘Ña̱á kundatundó nda̱a̱ ná xa̱a̱ndi̱ nu̱úndó’. Kán kindo̱oyó kundatuyó ta va̱ása ndaayó nu̱ú ndóona. 10 Soo tá ná ka̱ʼa̱nna xíʼinyó: ‘Ndaandó ta kanitáʼanndó xíʼinndi̱’. Saá kúú ña̱ ndaayó. Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ na̱ʼa̱ nu̱úyó ña̱ mií Jehová ndataxina ndaʼa̱yó”.
11 Tasaá, u̱vi̱ saána ta̱xina ña̱ ná kuni na̱ soldado filisteo miína. Ta ni̱ka̱ʼa̱nna: “Kotondó, na̱ hebreo xa̱a̱ ki̱xáʼana kéena ini ya̱vi̱ nu̱ú xi̱ñuʼu-se̱ʼéna”. 12 Ta na̱ soldado filisteo ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Jonatán ta saátu xíʼin ta̱ níʼi escudora: “Naʼandó, ndaandó chí yóʼo tasaá kunindó ndáaña keʼéndi̱ xíʼinndó”. Ta ta̱ Jonatán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ níʼi escudora: “Ná ku̱ʼu̱nyó saáchi Jehová ndataxirana ndaʼa̱ na̱ ñuu Israel”. 13 Tasaá ki̱xáʼa ta̱ Jonatán ku̱a̱ndaara, ta ta̱ níʼi escudora ndíku̱nra ku̱a̱ʼa̱nra sa̱tára. Ta̱ Jonatán kánuura ku̱a̱ʼa̱nra chí nu̱ú ta ki̱xáʼara xáʼníra na̱ filisteo ta ta̱ níʼi escudora xi̱ndiku̱nra chí sa̱tára ta xi̱xaʼní va̱ʼara na̱ xi̱kindo̱o. 14 Tá yichi̱ nu̱ú ña̱ ka̱nitáʼan ta̱ Jonatán xíʼin ta̱ níʼi escudora xíʼinna, xa̱ʼnína 20 na̱ ta̱a ta va̱ása xíkáví níxa̱ʼa̱nna keʼéna ña̱yóʼo.*
15 Ta ndiʼi na̱ soldado na̱ filisteo na̱ ni̱xa̱a̱ xi̱kundoo kán, ni̱yi̱ʼvínína. Ta saátu nda̱a̱ na̱ soldado na̱ ku̱a̱ʼa̱n kanitáʼan xíʼin na̱ ñuu Israel ni̱yi̱ʼvínína. Ta ñuʼú ki̱xáʼaña kánda̱ña ta ni̱yi̱ʼvíní na̱ filisteo i̱xaa Ndióxi̱. 16 Ta na̱ chi̱ndoo ta̱ Saúl ndáa chí Guibeá, ñuʼú na̱ tribu ta̱ Benjamín, xi̱niso̱ʼona ña̱ ndeéní ndáʼyi̱ na̱ filisteo xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼvina.
17 Ta ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ta̱a na̱ ndóo xíʼinra: “Ixandó ña̱ ma̱ní sayáʼandó lista ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó ndáana kúú na̱ ke̱e ku̱a̱ʼa̱n”. Ña̱kán tá sa̱yáʼana lista ki̱ʼinna kuenta ña̱ kǒo ta̱ Jonatán ni ta̱ níʼi escudora. 18 Ta ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Ahíya: “Kúáʼan ndakiʼin Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱”. (Saáchi kán ni̱xi̱yo Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ xíʼin na̱ ñuu Israel). 19 Tá káʼa̱nka ta̱ Saúl xíʼin ta̱ su̱tu̱, ndeéníka ki̱xáʼana ndáʼyi̱na chí nu̱ú ndóo na̱ filisteo. Ta ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ su̱tu̱: “Va̱ása keʼékaúnña”. 20 Ta̱ Saúl xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra nda̱kutáʼanna ta ku̱a̱ʼa̱nna kanitáʼanna xíʼinna. Tasaá xi̱nina ña̱ xáʼní-táʼan mií na̱ filisteo xíʼin espadana, ta ndeéní ni̱xi̱yo ku̱a̱chi. 21 Ta na̱ hebreo na̱ ni̱xa̱ʼa̱n nda̱kutáʼan xíʼin na̱ filisteo chí nu̱ú ndóona, nda̱kutáʼan tukuna xíʼin na̱ ta̱a ñuu Israel na̱ xi̱kitáʼan xíʼin ta̱ Saúl ta saátu xíʼin ta̱ Jonatán. 22 Ta ndiʼi na̱ ñuu Israel na̱ xi̱ndoose̱ʼé chí nu̱ú ñuʼú na̱ tribu ta̱ Efraín ku̱ndaa̱-inina ña̱ ki̱xáʼa na̱ filisteo xínuna. Tasaá nda̱kutáʼanna xíʼin na̱ ta̱a ñuu Israel na̱ ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi ta ki̱xáʼana kátaxínna na̱ filisteo. 23 Xi̱ndiku̱nna ni̱xa̱ʼa̱nna sa̱tána ta xa̱ʼnínana nda̱a̱ tá ni̱xa̱a̱na chí Bet-Aven, ki̱vi̱ saá sa̱kǎku Jehová na̱ ñuu Israel.
24 Soo ki̱vi̱ kán, na̱ ta̱a ñuu Israel ku̱naanína saáchi íyo iin ña̱ chi̱naʼá* ta̱ Saúl ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu ña̱ saátu ná keʼéna, ka̱chira: “Nda̱a̱ ndáaka na̱ ta̱a ná kuxu tá kúma̱níka kuxi̱kuaá, ta saátu tá kúma̱níka sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱, ná ndakiʼinna chiʼña”. Ña̱kán nda̱a̱ ni iin na̱yóʼo va̱ása níxixina.
25 Tá ni̱xa̱a̱ ndiʼi na̱yóʼo chí yuku̱, xi̱nina ña̱ ndóo ñu̱ñú nu̱ú ñuʼú. 26 Tá ni̱ki̱ʼvina chí yuku̱ xi̱nina ña̱ kóyo ñu̱ñú. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱yiʼvína nu̱ú ña̱ chi̱naʼá ta̱ Saúl va̱ása níxaxínaña. 27 Soo ta̱ Jonatán va̱ása níxiniso̱ʼora tá chi̱naʼá yivára xíʼin na̱ soldado. Ña̱kán sa̱káa̱ra ndaʼa̱ra xíʼin yitu̱n tú níʼira ta chi̱kaa̱ranú ini yoko̱ ñu̱ñú. Tá xa̱xíra ña̱yóʼo nda̱kiʼinra ndee̱ra. 28 Tasaá iin ta̱ soldado kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ndeéní íyo ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n yiváún xíʼinndi̱ chinaʼándi̱. Ka̱chira: ‘Nda̱a̱ ndáaka na̱ ta̱a ná kuxu ki̱vi̱ vitin, ná ndakiʼinna chiʼña’. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ndeéní ku̱naa ndiʼina”. 29 Soo ta̱ Jonatán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Su̱ví ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ níkeʼé yivái̱ xíʼin na̱ ñuu. Loʼo kuitíva ñu̱ñú xa̱xíi̱ ta nda̱kiʼii̱n ndeíi̱. 30 Ña̱kán tá na̱ soldado níxixina ña̱ʼa ña̱ nda̱kiʼinna ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá ki̱vi̱ vitin, sana ku̱a̱ʼáníkava na̱ filisteo kaʼnína”.
31 Ki̱vi̱ saá, na̱ soldado ku̱chiñuna ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ filisteo chí Micmash iinsaá nda̱a̱ tá ni̱xa̱a̱na chí Ayalón, ta ku̱naanína tá sa̱ndíʼina. 32 Ña̱kán xínuna ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ndóo ña̱ʼa ña̱ nda̱kiʼinna, ta ki̱ʼinna ndikachi,* si̱ndi̱ki̱ ta saátu si̱ndi̱ki̱ válí ta xa̱ʼnínarí nu̱ú ñuʼú kán. Ta ki̱xáʼana xíxina ku̱ñu kán soo va̱ása nítavána ni̱i̱ña. 33 Ña̱kán ni̱xa̱ʼa̱nna na̱túʼunna xíʼin ta̱ Saúl: “Na̱ ta̱a ni̱ki̱ʼvina ku̱a̱chi nu̱ú Jehová, saáchi ki̱xáʼana xíxina ku̱ñu soo va̱ása nítavána ni̱i̱ña”. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra: “Na̱yóʼo va̱ása nda̱kú níxi̱yo inina. Ña̱kán kamandó, satúvindó iin yu̱u̱ káʼnu ta ná kixaa̱ña nda̱a̱ yóʼo”. 34 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl: “Kúáʼanndó chí nu̱ú ndóo na̱ ta̱a ta ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼinna: ‘Ná kixi si̱ndi̱ki̱ ta saátu ndikachi xíʼinndó ta yóʼo kaʼníndórí, tándi̱ʼi saá kuxundórí. Soo va̱ása kuxundó ku̱ñu ña̱ va̱ása nítavándó ni̱i̱ ña̱ va̱ʼa kǒo ki̱ʼvindó ku̱a̱chi nu̱ú Jehová’”. Ta ñuú saá, iin tá iinna ni̱xa̱ʼa̱nna xíʼin si̱ndi̱ki̱ tí nda̱kiʼinna ta kán xa̱ʼnínarí. 35 Ta ta̱ Saúl i̱xava̱ʼara iin altar xa̱ʼa̱ Jehová, ña̱yóʼo xi̱kuu altar ña̱ nu̱ú ña̱ ke̱ʼéra xa̱ʼa̱ Jehová.
36 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo, ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra: “Tá ñuú ku̱ʼu̱nyó kataxínyó na̱ filisteo iinsaá nda̱a̱ tá ná tu̱vi ta ndakiʼinyó ndiʼi ña̱ʼana. Ta kaʼníyó ndiʼina”. Ta na̱ ta̱a kán nda̱kuiinna yuʼúra: “Kivi keʼún nda̱a̱ ndáaka ña̱ va̱ʼa túvi miívaún”. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ su̱tu̱ xíʼinna: “Ná nda̱ka̱tu̱ʼunyó Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱”. 37 Ta ta̱ Saúl ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra Ndióxi̱: “¿Á xíniñúʼu ku̱ʼi̱n kataxíi̱ na̱ filisteo? ¿Á ndataxiúnna ndaʼa̱ na̱ ñuu Israel?”. Soo Ndióxi̱ va̱ása níndakuiinra yuʼúra ki̱vi̱ kán. 38 Ña̱kán ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Ndóʼó na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado, kuyatinndó ta nandukúndó ndáana kúú na̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi ki̱vi̱ vitin. 39 Chínaʼíi̱ xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku, ta̱ sa̱kǎku na̱ ñuu Israel, ña̱ kuviva na̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi ni kúúra ta̱ Jonatán se̱ʼi̱”. Soo kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ níndakuiin yuʼúra. 40 Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a ñuu Israel: “Iin táʼví kundita ndiʼi ndóʼó ta inka táʼví kundichi yi̱ʼi̱ xíʼin se̱ʼi̱ ta̱ Jonatán”. Ta na̱kán nda̱kuiinna: “Kivi keʼún nda̱a̱ ndáaka ña̱ va̱ʼa túvi miívaún”.
41 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin Jehová: “Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, kuniñúʼu ña̱ Tumim ña̱ va̱ʼa ka̱ʼún xíʼinndi̱”. Ta ta̱ Saúl xíʼin ta̱ Jonatán kúú na̱ nda̱kaxinra, ta ndiʼika na̱ ta̱a ñuu Israel kǒo ku̱a̱chi níxikuumiína. 42 Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl: “Chikaa̱ndó suerte ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó á yi̱ʼi̱ á se̱ʼi̱ ta̱ Jonatán kúúmií ku̱a̱chi”. Saá ku̱ndaa̱-inina ña̱ ku̱a̱chi ta̱ Jonatán xi̱kuuña. 43 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin ta̱ Jonatán: “Ka̱ʼa̱n xíʼi̱n ndáaña ke̱ʼún”. Ta ta̱ Jonatán nda̱kuiinra yuʼúra: “Xíʼin yitu̱n tú níʼii̱ yóʼo ki̱ʼi̱n loʼo kuití ñu̱ñú xa̱xíi̱. Yóʼo íyoi̱, va̱ʼa kuvivai̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼíi̱”.
44 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl: “Ndeéní ná koo castigo ña̱ taxi Ndióxi̱ ndaʼíi̱ tá ná va̱ása kuviún Jonatán”. 45 Soo ndiʼi na̱ ta̱a ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Saúl: “Va̱ása xíniñúʼu kuviví ta̱ Jonatán saáchi ta̱yóʼo kúú ta̱ sa̱kǎku na̱ ñuu Israel. Chínaʼándi̱ xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku ña̱ nda̱a̱ ni iin ixí* xi̱níra va̱ása tu̱ndaa ndaʼa̱na.* Saáchi ndiʼi ña̱ ke̱ʼéra ki̱vi̱ vitin, mií Ndióxi̱ kúú ta̱ chi̱ndeétáʼan xíʼinra ña̱ ke̱ʼéraña”. Saá kúú ña̱ sa̱kǎkuna ta̱ Jonatán ta va̱ása níxi̱ʼi̱ra.
46 Tasaá sa̱ndákoo ta̱ Saúl ña̱ kundiku̱nra sa̱tá na̱ filisteo, ta na̱ filisteo nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna nu̱ú ñuʼúna.
47 Ta ta̱ Saúl ki̱xáʼa ku̱a̱ʼáka ndee̱ kúúmiíra chí ñuu Israel ta ka̱nitáʼanra xíʼin ndiʼi na̱ xi̱saa̱-ini xi̱xiniñaʼá na̱ xi̱ndoo yatin kán: tá kúú na̱ moabita, na̱ ammonita, na̱ edomita, na̱ rey na̱ ni̱xi̱yo chí Zobá ta saátu na̱ filisteo. Ta nda̱a̱ ndáaka na̱ xi̱kanitáʼanra xíʼin, xi̱kuchiñura xíʼinna. 48 Ndakú ni̱xi̱yo inira ta ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ amalequita. Ta sa̱kǎkura na̱ ñuu Israel nu̱ú na̱ xi̱ndakiʼin ña̱ʼana.
49 Na̱yóʼo xi̱kuu na̱ ta̱a se̱ʼe ta̱ Saúl: ta̱ Jonatán, ta̱ Isví xíʼin ta̱ Malki-Súa. Ta ni̱xi̱yotu u̱vi̱ ná ñaʼá se̱ʼera, ñá nu̱ú xi̱naníñá Merab ta ñá loʼoka xi̱naníñá Mical. 50 Ta ñá síʼi ta̱ Saúl xi̱kuu ñá Ahinoam se̱ʼe ta̱ Ahimáaz. Ta ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ta̱ Saúl xi̱kuu ta̱ Abner se̱ʼe ta̱ Ner xitora. 51 Ta̱ Quis xi̱kuura yivá ta̱ Saúl, ta ta̱ Ner yivá ta̱ Abner xi̱kuura se̱ʼe ta̱ Abiel.
52 Ta ndiʼi tiempo ña̱ xa̱ʼndachíñu ta̱ Saúl ndeéní ni̱xi̱yo ku̱a̱chi xíʼin na̱ filisteo. Ña̱kán tá xi̱xini ta̱ Saúl iin ta̱a ta̱ ndakú ta̱ va̱ása yíʼvi, xi̱ndakiʼinrara ña̱ koora soldado.
15 Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Saúl: “Jehová chi̱ndaʼára yi̱ʼi̱ ña̱ ndaka̱xii̱n yóʼó ña̱ koún rey nu̱ú na̱ ñuura Israel. Soo vitin kuniso̱ʼo ña̱ ka̱ʼa̱n Jehová xíʼún. 2 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel: ‘Na̱ amalequita xíniñúʼu ndakiʼinna castigo xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna xíʼin na̱ ñuu Israel, saáchi ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel tá ke̱ena chí Egipto. 3 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, kúáʼan kanitáʼún xíʼin na̱ amalequita. Xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼún ndiʼina ta saátu ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmiína. Va̱ása taxiún ña̱ ka̱ku nda̱a̱ ni iinna.* Kaʼníún ta̱a xíʼin ñaʼá, na̱ va̱lí xíʼin na̱ sa̱kán ka̱ku, si̱ndi̱ki̱ xíʼin ndikachi,* camello xíʼin burro’”. 4 Xa̱ʼa̱ ña̱kán sa̱ndákutáʼan ta̱ Saúl na̱ soldado chí Telaim ta nda̱kaʼvirana. Ni̱xi̱yo 200,000 na̱ soldado na̱ xi̱xika xáʼá na̱ ke̱e ti̱xin ndiʼika tribu na̱ ñuu Israel ta 10,000 xi̱kuu na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá.
5 Tasaá ni̱xa̱a̱ ta̱ Saúl nda̱a̱ ñuu ña̱ Amalec ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ soldado ña̱ ná kundoose̱ʼéna yatin nu̱ú íyo iin yoso̱. 6 Ta ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin na̱ quenita: “Kuxíkándó nu̱ú na̱ amalequita, ña̱ va̱ʼa kǒo sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ndóʼó. Saáchi ndóʼó ni̱na̱ʼa̱ndó ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inindó* xínindó na̱ ñuu Israel tá ke̱ena chí Egipto”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán na̱ quenita ku̱xíkána nu̱ú na̱ amalequita. 7 Ta ta̱ Saúl ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ amalequita, ki̱xáʼara kánitáʼanra xíʼinna chí Havilá iinsaá nda̱a̱ chí Sur, ña̱ kíndo̱o yatin Egipto. 8 Xa̱ʼníra ndiʼi na̱ yiví xíʼin espada, soo nda̱kiʼinra ta̱ Agag, ta̱ rey ña̱ ñuu Amalec ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra. 9 Ta̱ Saúl xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra va̱ása níxaʼnína ta̱ Agag, ni ndikachi mií tí va̱ʼaka ni si̱ndi̱ki̱ mií tí va̱ʼaka, ni kití tí nduʼú ni ti̱xúʼú* che̱e, ta saátu nda̱kiʼinna ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi. Va̱ása níxiinna sandíʼi-xa̱ʼa̱na ña̱yóʼo. Soo ña̱ʼa ña̱ va̱ása ndáyáʼvi á ña̱ va̱ása níxikuni̱na, sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱naña.
10 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Samuel: 11 “Kúsuchíní-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kaxii̱n ta̱ Saúl ña̱ koora rey, saáchi sa̱ndákoora ña̱ kundiku̱nra yi̱ʼi̱ ta va̱ása níxiniso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra”. Ta ta̱ Samuel ni̱ndi̱ʼi̱ní-inira xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta iníí ñuú xa̱kundáʼvira nu̱ú Jehová. 12 Tá inka ki̱vi̱, ya̱chi̱ní nda̱koo ta̱ Samuel ña̱ va̱ʼa ndakutáʼanra xíʼin ta̱ Saúl, soo ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼinra: “Ta̱ Saúl ku̱a̱ʼa̱nra chí Carmelo, ta kán ka̱nindichira iin yu̱u̱ káʼnu ña̱ va̱ʼa ná ndakaʼánna xa̱ʼa̱ra. Tándi̱ʼi nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí Guilgal”. 13 Tá xa̱a̱ nda̱kutáʼan ta̱ Samuel xíʼin ta̱ Saúl, ta̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Samuel: “Mií Jehová ná taxi ña̱ va̱ʼa ndaʼún. Ke̱ʼévai̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n”. 14 Soo ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Tá saá, ¿nda̱chun xíniso̱ʼi̱ ña̱ ndáʼyi̱ ndikachi ta saátu si̱ndi̱ki̱?”. 15 Ta ta̱ Saúl nda̱kuiinra: “Sa̱na̱ na̱ amalequita kúúrí. Saáchi na̱ ta̱a na̱ ni̱xa̱ʼa̱n xíʼi̱n va̱ása níxaʼnína ndikachi xíʼin si̱ndi̱ki̱ mií tí va̱ʼaka, chi sa̱ndákoonarí ña̱ va̱ʼa so̱kóyórí nu̱ú* Jehová Ndióxi̱yó. Soo sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱vandi̱ ndiʼika ña̱ʼa”. 16 Ta ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Saúl: “Xa̱a̱ va̱ʼa, ná ka̱ʼi̱n xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n tá ñuú”. Ta ta̱ Saúl ka̱chira: “Ka̱ʼa̱n xíʼi̱n”.
17 Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Á ndákaʼún ña̱ ni̱ka̱ʼún ña̱ va̱ása ndáyáʼviún tá ndu̱ún ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ú ndiʼi na̱ tribu na̱ ñuu Israel, ta saátu tá nda̱kaxin Jehová yóʼó ña̱ koún rey nu̱ú na̱ ñuu Israel? 18 Tándi̱ʼi, Jehová ta̱xira iin chiñu ndaʼún ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼún: ‘Kúáʼan sandíʼi-xa̱ʼún na̱ amalequita xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvina. Ta kanitáʼún xíʼinna nda̱a̱ ná sandíʼi-xa̱ʼúnna’. 19 Tá saá, ¿nda̱chun va̱ása níkandíxaún ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová? Nu̱úka ña̱yóʼo, nda̱kiʼún ndiʼi ña̱ʼana ta ke̱ʼún ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú Jehová”.
20 Soo ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Samuel: “Ka̱ndíxavai̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n. Ni̱xa̱ʼi̱n ta sa̱xínui̱ chiñu ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼíi̱, sa̱ndíʼi-xa̱ʼíi̱ na̱ amalequita ta nda̱kiʼii̱n ta̱ Agag, rey na̱ ñuu Amalec va̱xi xíʼi̱n. 21 Soo na̱ ta̱a na̱ ni̱xa̱ʼa̱n xíʼi̱n nda̱kiʼinna ndikachi xíʼin si̱ndi̱ki̱ síʼi mií tí va̱ʼaka tí xi̱niñúʼu ndiʼi-xa̱ʼa̱, ña̱ va̱ʼa so̱kóyórí nu̱ú Jehová Ndióxi̱yó chí Guilgal”.
22 Ta ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Ndáaña kúú ña̱ kútóoka Jehová? ¿Ña̱ kaʼmiyó kití* ta so̱kóyórí nu̱úra xíʼin ña̱ so̱kóyó inkaka ña̱ʼa? ¿Á ña̱ kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n Jehová? Mií ña̱ nda̱a̱: va̱ʼaka ña̱ kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱nra nu̱úka ña̱ so̱kóyó ña̱ʼa nu̱úra, ta va̱ʼaka ña̱ keʼéyó ña̱ káʼa̱nra nu̱úka ña̱ so̱kóyó xa̱ʼan* ti̱xúʼú che̱e nu̱úra. 23 Ta ña̱ ixaso̱ʼoyó íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ku̱ʼu̱nyó nu̱ú na̱ ndáku,* ta ña̱ keʼéyó ña̱ kúni̱ miíyó íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ keʼéyó magia ta ndasakáʼnuyó ña̱ terafim.* Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása níxiún kandíxaún ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová, vitin va̱ása kúni̱kara ña̱ koún rey”.
24 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin ta̱ Samuel: “Ni̱ki̱ʼvivai̱ ku̱a̱chi. Va̱ása níkeʼíi̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n ta saátu ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n miíún, saáchi ni̱yi̱ʼvíi̱ xi̱nii̱ na̱ yiví ta ke̱ʼíi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n. 25 Soo vitin, ixaún ña̱ ma̱ní ixakáʼnu-iniún xa̱ʼa̱ ku̱a̱chii̱, ta ndikóún xíʼi̱n ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnui̱ Jehová”. 26 Soo ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Saúl: “Va̱ása ndikói̱ xíʼún, saáchi va̱ása níkandíxaún ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová, ta Jehová va̱ása kúni̱kara ña̱ ná koún rey nu̱ú na̱ ñuu Israel”. 27 Tá ndi̱kóko̱o ta̱ Samuel ña̱ va̱ʼa ndakiʼinra ku̱ʼu̱nra, ta̱ Saúl ti̱inra yuʼú ti̱ko̱to̱ra ña̱ kǒo ndaʼa̱ ta ni̱nda̱ta̱ña. 28 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼinra: “Nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱nda̱ta̱ yuʼú ti̱ko̱to̱ yóʼo saá ke̱ʼé Jehová xíʼún saáchi va̱ása kúni̱kara ña̱ ná kaʼndachíñún nu̱ú na̱ ñuu Israel. Ta taxira ña̱ ná kaʼndachíñu iin ta̱a ta̱ va̱ʼaka nu̱ú yóʼó. 29 Ta Ndióxi̱ ta̱ káʼnuní nu̱ú na̱ ñuu Israel, saxínuvara ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra ta va̱ása nasamara ña̱ ndákanixi̱níra, saáchi va̱ása násamara ña̱ ndákanixi̱níra xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ yiví”.
30 Ña̱kán ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ndixava, ni̱ki̱ʼvii̱ ku̱a̱chi. Soo ixaún ña̱ ma̱ní, na̱ʼa̱ ña̱ íxato̱ʼún yi̱ʼi̱ nu̱ú na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñui̱* ta saátu nu̱ú na̱ ñuu Israel. Ndandikó xíʼi̱n ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnui̱ Jehová Ndióxi̱yó”. 31 Ña̱kán ta̱ Samuel nda̱kundiku̱nra ku̱a̱ʼa̱nra sa̱tá ta̱ Saúl, ta ta̱ Saúl nda̱sakáʼnura Jehová. 32 Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra: “Kúáʼanndó ndakiʼinndó ta̱ Agag, rey na̱ ñuu Amalec ná kixira”. Ta tá ni̱nda̱ʼyi̱na nu̱ú ta̱ Agag saáví ku̱yatinra nu̱úra, saáchi nda̱kanixi̱níra: “Sana va̱ása kaʼníkavína yi̱ʼi̱”. 33 Saá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Samuel: “Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱ʼníún ku̱a̱ʼání se̱ʼe ná ñaʼá xíʼin espada, saátu kundoʼo siʼún vitin”. Tasaá ta̱ Samuel xa̱ʼndaválíra ta̱ Agag nu̱ú Jehová chí Guilgal.
34 Tándi̱ʼi, ta̱ Samuel nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí Ramá, ta ta̱ Saúl nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra veʼera ña̱ íyo chí Guibeá. 35 Va̱ása níndikóka ta̱ Samuel kunira ta̱ Saúl ndiʼi tiempo ña̱ xi̱takura, soo ku̱suchíníva-inira xa̱ʼa̱ra. Ta Jehová ku̱suchíní-inira xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kaxinra ta̱ Saúl ña̱ koora rey nu̱ú na̱ ñuu Israel.
16 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Samuel: “¿Nda̱saaka tiempo kusuchí-iniún xa̱ʼa̱ ta̱ Saúl? ¿Á va̱ása kúnda̱a̱-iniún ña̱ va̱ása kúni̱kai̱ ña̱ ná koora rey nu̱ú na̱ ñuu Israel? Sakutú ndiki̱ xíʼin aceite, ta kúáʼan. Kúni̱i̱ ná ku̱ʼún kotoún ta̱ Jesé ta̱ betlemita, saáchi yi̱ʼi̱ nda̱kaxii̱n iin se̱ʼera ña̱ koora rey”. 2 Soo ta̱ Samuel ka̱chira: “¿Ndáa ki̱ʼva ku̱ʼi̱n? Tá ná kunda̱a̱-ini ta̱ Saúl xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, kaʼníra yi̱ʼi̱”. Soo Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ná ku̱ʼu̱n iin si̱ndi̱ki̱ loʼo xíʼún ta kachiún: ‘Va̱xii̱ ña̱ so̱kói̱ iin kití nu̱ú* Jehová’. 3 Ka̱ʼa̱n xíʼin ta̱ Jesé ná ku̱ʼu̱nra xíʼún tá ná so̱kóún ña̱ʼa nu̱úi̱, tasaá ka̱ʼi̱n xíʼún ndáaña keʼún. Xíniñúʼu ndaka̱xiún ta̱ na̱ʼi̱ nu̱ún”.
4 Ta̱ Samuel ke̱ʼéra ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra. Tá xi̱ni na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Belén ni̱xa̱a̱ra, ndeéní ni̱yi̱ʼvína ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunnara: “¿Á ta̱ va̱xi va̱ʼa kúún?”. 5 Ta ta̱kán nda̱kuiinra: “Ta̱ va̱xi va̱ʼava kúi̱. Va̱xii̱ so̱kói̱ iin kití nu̱ú Jehová. Ixatu̱ʼvandó miíndó, ta kixindó tá ná so̱kói̱ kití”. Tasaá, tá i̱xatu̱ʼvara ta̱ Jesé ta saátu na̱ se̱ʼera, sa̱ndákutáʼanrana nu̱ú so̱kóra kití nu̱ú Ndióxi̱. 6 Tá ni̱xa̱a̱na, ta̱ Samuel xi̱nira ta̱ Eliab ta nda̱kanixi̱níra: “Sana ta̱yóʼo kúúva ta̱ nda̱kaxin Jehová”. 7 Soo Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Samuel: “Va̱ása kotoún ki̱ʼva ña̱ náʼa̱ra ni ña̱ súkunníra, saáchi su̱ví ta̱yóʼo kúú ta̱ níndaka̱xii̱n. Ndióxi̱ va̱ása xítora iin ña̱ʼa nda̱a̱ táki̱ʼva xíto na̱ yivíña. Na̱ yiví kíʼinna kuenta xíʼin ña̱ xíto kuitína, soo Jehová xítora ña̱ ndíkaa̱ níma̱na”. 8 Tasaá ka̱na ta̱ Jesé ta̱ Abinadab ta ki̱xaa̱ra nu̱ú ta̱ Samuel, soo ta̱yóʼo ka̱chira: “Saátu va̱ása níndaka̱xin Jehová ta̱yóʼo”. 9 Tasaá, ta̱ Jesé ka̱nara ta̱ Samá,* soo ta̱ Samuel ka̱chira: “Saátu va̱ása níndaka̱xin Jehová ta̱yóʼo”. 10 Saá ke̱ʼé ta̱ Jesé xíʼin u̱xa̱ saá na̱ se̱ʼera, na̱yóʼo ku̱yatinna nu̱ú ta̱ Samuel, soo ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Jesé: “Va̱ása níndaka̱xin Jehová nda̱a̱ ni iin na̱yóʼo”.
11 Tándi̱ʼi, ta̱ Samuel ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Jesé: “¿Á na̱yóʼo kúú ndiʼi na̱ se̱ʼún?”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Kúma̱ní ta̱ loʼoka. Ndikachiva ndáara”. Ta̱ Samuel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Jesé: “Ka̱ʼa̱n xíʼinna ná ku̱ʼu̱nna kananara, saáchi nda̱a̱ tá ná kixaa̱ra saá kuxuyó”. 12 Ña̱kán chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n nandukú ta̱ loʼo yóʼo, tasaá ki̱xaa̱ra xíʼinna. Liviní nduchúnu̱ú ta̱ loʼo yóʼo, ta liviní xi̱naʼa̱ra. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová: “Ndakundichi saáchi ta̱yóʼo kúú ta̱ nda̱kaxii̱n koo rey”. 13 Ña̱kán, ta̱ Samuel ki̱ʼinra ndiki̱ nu̱ú ñúʼu aceite ta sa̱káarará xi̱ní ta̱ David nu̱ú ndiʼi na̱ ñanira. Nani ki̱vi̱ kán Jehová ta̱xira ndee̱ra ndaʼa̱ ta̱ David. Tándi̱ʼi, ta̱ Samuel nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí Ramá.
14 Soo ta̱ Saúl va̱ása níxikuumiíkara espíritu Jehová, ta Jehová ta̱xira ña̱ ná kundi̱ʼiní-ini ta̱ Saúl xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa ndákanixi̱níra. 15 Ta na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Ndióxi̱ ta̱xira ña̱ ná sandíʼi̱ní ña̱ ndákanixi̱níún yóʼó. 16 Táta, ixaún ña̱ ma̱ní, ka̱ʼa̱n xíʼin na̱ káchíñu nu̱ún ña̱ ná nandukúna iin ta̱a ta̱ xíni̱va̱ʼa sákaʼa arpa. Tá ná taxi Ndióxi̱ ña̱ kundi̱ʼiní-iniún xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa ndákanixi̱níún, ta̱yóʼo sakáʼara arpa nu̱ún ta nda̱a̱ va̱ʼa kuniún”. 17 Ña̱kán ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra: “Va̱ʼava, ixandó ña̱ ma̱ní kúáʼanndó nandukúndó iin ta̱a ta̱ xíniva̱ʼa sakáʼa ta ná kixira xíʼinndó”.
18 Iin ta̱ chíndeétáʼan xíʼinra ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Xi̱nii̱ iin ta̱ loʼo se̱ʼe ta̱ Jesé ta̱ betlemita ta̱ va̱ʼaní sákaʼa, ta xíni̱níra kanitáʼanra ta va̱ása yíʼvira. Ta saátu va̱ʼaní káʼa̱nra ta va̱ʼaní náʼa̱ra, ta Jehová íyora xíʼinra”. 19 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ Saúl chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Jesé: “Kúni̱i̱ ña̱ ná kixi se̱ʼún ta̱ David nu̱úi̱, ta̱ ndáa ndikachi”.* 20 Ta̱ Jesé chi̱ndósora si̱ta̱váʼa, ñii̱* nu̱ú ñúʼu vino ta saátu iin ti̱xúʼú* loʼo sa̱tá iin burro, ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nña xíʼin ta̱ David ta taxiraña ndaʼa̱ ta̱ Saúl. 21 Ta̱ David nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra nu̱ú íyo ta̱ Saúl, ta ki̱xáʼara káchíñura nu̱úra. Ta̱ Saúl ni̱xa̱a̱ra ni̱kuʼvi̱ní-inira xi̱nira ta̱ David, ta ta̱yóʼo ni̱xa̱a̱ra ku̱ura ta̱ níʼi escudora. 22 Ta ta̱ Saúl chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Jesé: “Ixaún ña̱ ma̱ní, taxi ná kindo̱o ta̱ David kachíñura nu̱úi̱, saáchi kúsi̱íní-inii̱ xíʼin ña̱ kéʼéra”. 23 Ña̱kán, tá xi̱taxi Ndióxi̱ ña̱ ná kundi̱ʼi-ini ta̱ Saúl xíʼin ña̱ xi̱ndakanixi̱níra, ta̱ David xi̱nandukúra arpa ta xi̱sakáʼara yaa nu̱úra. Ta ña̱yóʼo xi̱sandíkoña-ini ta̱ Saúl ta va̱ʼaní xi̱kunira, ta va̱ása níxindi̱ʼi̱ka-inira.
17 Na̱ filisteo sa̱ndákutáʼanna na̱ soldado ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna nu̱ú ku̱a̱chi. Nda̱kutáʼanna chí Socó* ña̱ kúú kuenta na̱ tribu ta̱ Judá, ta xi̱kundoona chí Efes-Damim ña̱ kíndo̱o ma̱ʼñú Socó* xíʼin Azecá. 2 Ta ta̱ Saúl nda̱kutáʼanra xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ta xi̱kundoona chí yoso̱ ña̱ Elá,* ta xa̱a̱ ni̱xi̱yo tu̱ʼvana ña̱ kanitáʼanna xíʼin na̱ filisteo. 3 Na̱ filisteo xi̱kundoona xa̱ʼa̱ iin yuku̱ ta na̱ ñuu Israel xi̱kundoona xa̱ʼa̱ inka yuku̱, ta ma̱ʼñú u̱vi̱ saá yuku̱ yóʼo xi̱ndikaa̱ yoso̱.
4 Ta chí nu̱ú ndóo na̱ filisteo ki̱ta iin ta̱a ta̱ xíni̱ní kanitáʼan, ta̱ xi̱naní Goliat ta̱ ke̱e chí ñuu Gat. Ta kúyatin u̱ni̱ metro súkun ni̱xi̱yora.* 5 Xi̱núu iin casco ña̱ cobre xi̱níra ta ka̱a ña̱ xi̱ndasi kándíkara xi̱kuuña ña̱ cobre. Ta ki̱ʼva 57 kilo* ve̱e ka̱a yóʼo. 6 Ka̱a ña̱ xi̱ndasi xa̱ʼa̱ra xi̱kuuña ña̱ cobre ta saátu xi̱ndisora iin jabalina* ña̱ cobre. 7 Ta yitu̱n xa̱ʼa̱ lanzara káʼnuní ni̱xi̱yonú nda̱a̱ táki̱ʼva káʼnu yitu̱n tú xíniñúʼuna ña̱ kúnuna. Ta ka̱a ña̱ kánuu nu̱ú lanza yóʼo ve̱eña ki̱ʼva u̱xa̱ kilo,* ta chí nu̱úra ku̱a̱ʼa̱n ta̱ níʼi escudora. 8 Ta̱ Goliat xi̱kundichira nu̱ú na̱ soldado na̱ ñuu Israel ta ndeéní xi̱kaʼa̱nra xíʼinna: “¿Nda̱chunví xa̱a̱ íyo tu̱ʼvandó ña̱ kanitáʼanndó? Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ va̱xi kanitáʼan xa̱ʼa̱ na̱ filisteo, ta ndóʼó kúúndó na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Saúl. Ña̱kán ndaka̱xinndó iin ta̱a ta ná kixira kanitáʼanra xíʼi̱n. 9 Tá ná kuchiñura kanitáʼanra xíʼi̱n ta kaʼníra yi̱ʼi̱, xa̱a̱ndi̱ koondi̱ na̱ kachíñu nu̱úndó. Soo tá yi̱ʼi̱ ná kuchiñu kanitáʼan xíʼin ta̱kán ta kaʼníi̱ra, ndóʼó xa̱a̱ndó koondó na̱ kachíñu nu̱úndi̱”. 10 Ta̱ filisteo yóʼo ku̱sikindaara na̱ soldado na̱ ñuu Israel ta ka̱chira: “Chindaʼándó iin ta̱a ta ná kixira kanitáʼanra xíʼi̱n”.
11 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ Saúl ta saátu ndiʼi na̱ ñuu Israel ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ filisteo yóʼo, ndeéní ni̱yi̱ʼvína ta ni kǒo xíni̱kana ndáaña keʼéna.
12 Ta̱ David xi̱kuura se̱ʼe ta̱ Jesé ta̱ ni̱xi̱yo Belén ña̱ Efrata ña̱ xi̱ndikaa̱ nu̱ú ñuʼú na̱ tribu ta̱ Judá. Ni̱xi̱yo u̱na̱ se̱ʼe ta̱ Jesé, ta xa̱a̱ xi̱kuaʼa̱nívara tá xi̱xaʼndachíñu ta̱ Saúl. 13 U̱ni̱ na̱ se̱ʼe ta̱ Jesé na̱ náʼnu ku̱a̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Saúl nu̱ú ku̱a̱chi. Ta̱ nu̱ú xi̱naníra Eliab, ta̱ u̱vi̱ xi̱naníra Abinadab ta ta̱ u̱ni̱ xi̱naníra Samá. 14 Ta ta̱ loʼoka xi̱kuu ta̱ David. Ta u̱ni̱ na̱ ñanira na̱ náʼnu ku̱a̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Saúl.
15 Ni xi̱kachíñu ta̱ David nu̱ú ta̱ Saúl, soo xi̱xaʼa̱nvara chí Belén ña̱ va̱ʼa kundaara ndikachi* sa̱na̱ yivára. 16 Ta̱ filisteo yóʼo xi̱kuyatinra nu̱ú na̱ soldado ñuu Israel xi̱ta̱a̱n* xíʼin xi̱kuaá ña̱ va̱ʼa kusi̱kindaarana. Ta 40 ki̱vi̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo.
17 Iin ki̱vi̱, ta̱ Jesé ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin se̱ʼera ta̱ David: “Ixaún ña̱ ma̱ní, kuniʼi iin canasta* trigo ña̱ ya̱tan ta saátu u̱xu̱ si̱ta̱váʼa, ta kama ku̱ʼún chí nu̱ú ndóo na̱ soldado ta taxiúnña ndaʼa̱ na̱ ñaniún. 18 Ta kuniʼi u̱xu̱ queso yóʼo taxiún ndaʼa̱ ta̱ kíʼin kuenta xíʼin mil na̱ soldado. Saátu kotoún á íyo va̱ʼa na̱ ñaniún ta kuniʼún iin ña̱ʼa kixiún nu̱úi̱ ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inii̱ á íyo va̱ʼana”. 19 Na̱yóʼo xi̱kindo̱ona xíʼin ta̱ Saúl ta saátu ndiʼika na̱ ta̱a ñuu Israel chí yoso̱ ña̱ Elá, ña̱ va̱ʼa kanitáʼanna xíʼin na̱ filisteo.
20 Ña̱kán ya̱chi̱ní nda̱koo ta̱ David ta sa̱ndákoora iin na̱ kundaa ndikachi. Ta nda̱kiʼinra ña̱ʼa ta ku̱a̱ʼa̱nra nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n yivára ta̱ Jesé. Tá ni̱xa̱a̱ra chí nu̱ú ndóo na̱ soldado, ki̱ʼinra kuenta ña̱ xa̱a̱ kéena ku̱a̱ʼa̱nna chí nu̱ú kanitáʼanna ta ndeéní ndáʼyi̱na ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱na ña̱ xa̱a̱ íyo tu̱ʼvana ña̱ kanitáʼanna. 21 Na̱ ñuu Israel ta saátu na̱ filisteo xa̱a̱ xi̱kundita tu̱ʼvana ña̱ kanitáʼanna ta xíto nu̱ú táʼanna. 22 Tasaá kama sa̱ndákoo ta̱ David ña̱ʼa ña̱ níʼira ku̱a̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ ndáa ña̱ʼa na̱ ndóo kán, ta xínura ni̱xa̱ʼa̱nra nda̱a̱ nu̱ú ndítana ña̱ kanitáʼanna. Tá ni̱xa̱a̱ra kán, ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra na̱ ñanira á íyo va̱ʼana.
23 Tá káʼa̱nkara xíʼinna, ki̱ta ta̱ Goliat ta̱ ñuu Gat ta̱ xíni̱ní kanitáʼan. Ki̱tara chí nu̱ú ndíta na̱ filisteo ta tuku ku̱sikindaara na̱ ñuu Israel ta ta̱ David xi̱niso̱ʼora ña̱yóʼo. 24 Tá xi̱ni ndiʼi na̱ ta̱a ñuu Israel ta̱ Goliat, ni̱yi̱ʼvínína ta ndi̱kó símana.* 25 Ta na̱ ta̱a ñuu Israel xi̱kachina: “¿Á xi̱nindó ta̱a ta̱ ki̱ta va̱xi káa? Va̱xira kusi̱kindaara na̱ ñuu Israel. Ta̱ rey taxira ku̱a̱ʼání ña̱ ku̱i̱ká ndaʼa̱ ta̱ kuchiñu kaʼní-ñaʼá ta taxitura se̱ʼe-síʼira ndaʼa̱ra. Ta saátu na̱ veʼe yivára va̱ása chaʼvikana impuesto ta ni va̱ása keʼékana inkaka chiñu nu̱ú ta̱ rey ñuu Israel”.
26 Ta ta̱ David ki̱xáʼara ndáka̱tu̱ʼunra na̱ ta̱a na̱ ndíta yatin kán: “¿Ndáaña taxina ndaʼa̱ ta̱ ta̱a ta̱ ná kuchiñu kaʼní ta̱ filisteo yóʼo tasaá va̱ása xo̱ʼvi̱ka na̱ ñuu Israel? ¿Nda̱chun kúsi̱ki ta̱ kǒo ndásakáʼnu Ndióxi̱ yóʼo na̱ soldado Ndióxi̱ ta̱ táku?”. 27 Ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nna ta ka̱chikana: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ ndakiʼin ta̱ ta̱a ta̱ ná kuchiñu kaʼníra”. 28 Tá xi̱ni ta̱ Eliab ñani ta̱ David ta̱ káʼnuka nu̱úra ña̱ níndichira nátúʼunra xíʼin na̱ ta̱a kán, ni̱sa̱a̱níra xíʼin ta̱ David ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Nda̱chun ki̱xaún yóʼo? ¿Ndáana sa̱ndákoún ndáa ndikachi chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ta va̱xiún? Xíni̱va̱ʼavai̱ ndáa ki̱ʼva íyoún, ni loʼo va̱ása kúkaʼan nu̱ún ta su̱ví ña̱ va̱ʼa ndíkaa̱ níma̱ún. Ta̱ va̱xi kotonde̱ʼé kuití ña̱ kánitáʼanvana kúún”. 29 Tasaá nda̱kuiin ta̱ David yuʼúra: “¿Ndáaña ke̱ʼé tukui̱ vitin? Ta̱ ndáka̱tu̱ʼun kuitíva kúi̱”. 30 Ña̱kán nda̱koora ñanira ta nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra nda̱ka̱tu̱ʼunra inkana, ta saátu nda̱kuiin na̱kán yuʼúra.
31 Ta sava na̱ xi̱niso̱ʼo ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Saúl. Ña̱kán ta̱ Saúl ka̱narara ña̱ ná ku̱ʼu̱nra nu̱úra. 32 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Saúl: “Nda̱a̱ ni iinna ná kǒo yi̱ʼví kuni ta̱ filisteo yóʼo, chi yi̱ʼi̱ ku̱ʼu̱n kanitáʼan xíʼinra”. 33 Soo ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Va̱ása kuchiñuvíún ku̱ʼún kanitáʼún xíʼin ta̱ filisteo yóʼo saáchi iin ta̱ loʼova kúún, ta ta̱yóʼo nani tá loʼovíra ki̱xáʼara xíkara nu̱ú ku̱a̱chi”. 34 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ta̱ Saúl: “Táta, yi̱ʼi̱ ndái̱ ndikachi sa̱na̱ yivái̱, iin yichi̱ ki̱ta ndikaʼa* ta nda̱kiʼinrí iin ndikachi ku̱a̱ʼa̱n xíʼinrí ta saátu ke̱ʼé iin oso. 35 Yi̱ʼi̱ xi̱ndiku̱i̱n ni̱xa̱ʼi̱n sa̱tárí, ka̱nitáʼi̱n xíʼinrí ta nda̱kiʼii̱n ndikachi yóʼo. Tá xi̱kuni̱rí kaxírí yi̱ʼi̱, ti̱ii̱n leke yuʼúrí ta ku̱ii̱nrí nu̱ú ñuʼú tasaá xa̱ʼníi̱rí. 36 Yi̱ʼi̱ xa̱a̱ xa̱ʼníi̱ iin ndikaʼa ta saátu iin oso ta nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼíi̱ xíʼin tíkán saátu keʼíi̱ xíʼin ta̱ filisteo yóʼo ta̱ va̱ása ndásakáʼnu Ndióxi̱, saáchi kúsi̱kindaara soldado Ndióxi̱ ta̱ táku”. 37 Ta ni̱ka̱ʼa̱nka ta̱ David: “Jehová sa̱kǎkura yi̱ʼi̱ nu̱ú iin ndikaʼa ta saátu nu̱ú iin oso ta saátu sakǎkura yi̱ʼi̱ nu̱ú ta̱ filisteo yóʼo”. Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin ta̱ David: “Kúáʼan ta mií Jehová ná chindeétáʼan xíʼún”.
38 Ta ta̱ Saúl sa̱ndáku̱ndixira ta̱ David xíʼin ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxi miíra xíkara nu̱ú ku̱a̱chi. Chi̱núura iin casco ña̱ cobre xi̱níra ta nda̱kasira kándíkara xíʼin iin ka̱a. 39 Tándi̱ʼi, ta̱ David ka̱túnndaara espada sa̱tá ti̱ko̱to̱ kán ta ki̱xáʼara xíkara, soo va̱ása níkuchiñura kakara saáchi nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán kuniñúʼura nda̱a̱ ni iin ña̱yóʼo. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ta̱ Saúl: “Va̱ása kívi kandai̱ xíʼin ndiʼi ña̱ʼa yóʼo, saáchi nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán kuniñúʼi̱ña”. Ña̱kán ta̱vára ndiʼi ña̱yóʼo. 40 Tándi̱ʼi nda̱kiʼinra karrotira* ta ni̱xa̱ʼa̱nra iin yu̱ta loʼo nda̱kaxinra u̱ʼu̱n yu̱u̱ ña̱ ndiʼví* sa̱tá ta ta̱ánraña ini bolsa loʼo ña̱ ndísora xíkara ndáara ndikachi. Tasaá ki̱xáʼara kúyatinra nu̱ú ta̱ filisteo kán, ta níʼira iin yoʼo̱ loʼo* ku̱a̱ʼa̱nra.
41 Ta ta̱ filisteo yóʼo ki̱xáʼa kúyatinkara nu̱ú ta̱ David, ta chí nu̱úra ku̱a̱ʼa̱n ta̱ níʼi escudora. 42 Tá xi̱ni ta̱ filisteo ña̱ iin ta̱ loʼo ta̱ va̱ʼaní náʼa̱ kúú ta̱ David, ki̱xáʼara ndeéní kúsi̱kindaarara. 43 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “¿Á iin ti̱nava* kúi̱ ña̱kán níʼún iin yitu̱n va̱xiún kanitáʼún xíʼi̱n?”. Ta ta̱ filisteo yóʼo xi̱kaʼa̱nra xíʼin ndióxi̱ra ña̱ ná sakúisochiʼñaña* ta̱ David. 44 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nka ta̱ filisteo xíʼin ta̱ David: “Kuyatin tasaá kotoún ndáaña keʼíi̱ xíʼún. Taxii̱ ku̱ñún kaxí kití tí ndáchí chí ndiví ta saátu kití tí íyo yuku̱ yóʼo”.
45 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ filisteo yóʼo: “Yóʼó níʼún iin lanza, iin espada ta saátu iin jabalina ña̱ va̱xiún kanitáʼún xíʼi̱n, soo yi̱ʼi̱ xa̱i̱ kanitáʼi̱n xíʼún xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, Ndióxi̱ na̱ soldado na̱ ñuu Israel ta̱ ku̱sikindaún. 46 Ki̱vi̱ vitin ndataxi Jehová yóʼó ndaʼíi̱, ta yi̱ʼi̱ kaʼníi̱ yóʼó ta kaʼndai̱ su̱kún. Ki̱vi̱ vitin kuvi ndiʼi na̱ soldado filisteo ta kindo̱ona kaxí kití tí ndáchí chí ndiví xíʼin kití yukú tí íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo. Tasaá kunda̱a̱-ini ndiʼi na̱ yiví ña̱ íyo Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ xíʼin na̱ ñuu Israel. 47 Ta ndiʼi na̱ ki̱xaa̱ yóʼo kunda̱a̱-inina ña̱ va̱ása xíniñúʼuví Jehová iin espada ni lanza ña̱ va̱ʼa sakǎkura ndi̱ʼi̱. Jehová kúú ta̱ kánitáʼan xa̱ʼa̱ndi̱ ta ndataxira ndiʼi ndóʼó ndaʼa̱ndi̱”.
48 Tasaá, ta̱ filisteo yóʼo ki̱xáʼara kúyatinkara nu̱ú ta̱ David ña̱ va̱ʼa kanitáʼanra xíʼinra, ta ta̱ David xínura ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱úra ña̱ kanitáʼanra xíʼinra. 49 Ta ta̱vára iin yu̱u̱ ini bolsara ta sa̱kánaraña xíʼin iin yoʼo̱ loʼo ta ka̱niña mií ta̱ʼya̱* ta̱ filisteo kán. Ta yu̱u̱ yóʼo ni̱ki̱ʼviña ta̱ʼya̱ra tasaá ndu̱vara nu̱ú ñuʼú. 50 Ta̱ David xi̱niñúʼura iin yu̱u̱ ta saátu iin yoʼo̱ loʼo ña̱ ku̱chiñura xíʼin ta̱ filisteo kán. Ni kǒo espada níxikuumiíra, ku̱chiñura sa̱ndúvara ta̱ filisteo kán ta xa̱ʼnírara. 51 Ta̱ David xínura ni̱xa̱ʼa̱nra ta nda̱ara sa̱tára. Ta ta̱vára espada ta̱ filisteo kán ta xa̱ʼndara su̱kúnra ña̱ va̱ʼa kaʼní va̱ʼarara. Tá xi̱ni na̱ filisteo ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ mií ta̱ xíni̱va̱ʼaka kanitáʼan nu̱úna, ki̱xáʼana xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna.
52 Tá xi̱ni na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá ña̱yóʼo ta saátu ndiʼika na̱ ta̱a ñuu Israel ki̱xáʼana ndeéní ndáʼyi̱na ta ki̱xáʼana kátaxínnana chí yoso̱ iinsaá nda̱a̱ yéʼé ñuu Ecrón. Ta ndiʼi na̱ filisteo na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ki̱ndoona iníí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Saaraim iinsaá nda̱a̱ Gat ta saátu nda̱a̱ Ecrón. 53 Tándi̱ʼi ka̱taxín na̱ ñuu Israel na̱ filisteo, saá ndi̱kóna ta ni̱ki̱ʼvina nu̱ú xi̱ndoo na̱ filisteo ta nda̱kiʼinna ndiʼi ña̱ʼana.
54 Tasaá nda̱kiʼin ta̱ David xi̱ní ta̱ filisteo yóʼo ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra chí Jerusalén, soo ña̱ʼa ña̱ xi̱xiniñúʼu ta̱ filisteo yóʼo ña̱ xi̱kanitáʼanra ta̱ánva̱ʼaraña ini veʼe loʼora.
55 Tá xi̱ni ta̱ Saúl ña̱ ku̱a̱ʼa̱n ta̱ David kanitáʼanra xíʼin ta̱ filisteo kán, ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Abner ta̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱ soldado: “Abner, ¿ndáa ta̱ kúú yivá ta̱ loʼo káa?”. Ta ta̱ Abner nda̱kuiinra: “Táta rey, mií ña̱ nda̱a̱ va̱ása xíni̱i̱”. 56 Ta ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Nda̱ka̱tu̱ʼun ndáa ta̱ kúú yivára”. 57 Ña̱kán ndi̱ku̱n tá ndi̱kó ta̱ David ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nra ka̱nitáʼanra xíʼin ta̱ filisteo kán, ta̱ Abner ndákarara ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱ú ta̱ Saúl. Ta ta̱ David níʼira xi̱ní ta̱ filisteo ku̱a̱ʼa̱nra. 58 Ta ta̱ Saúl ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “Ta̱ loʼo, ¿ndáa ta̱ kúú yiváún?”. Ta ta̱ David nda̱kuiinra yuʼúra: “Táta, se̱ʼe ta̱ Jesé ta̱ betlemita kúi̱”.
18 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ña̱ na̱túʼun-táʼan ta̱ David xíʼin ta̱ Saúl, va̱ʼaní ki̱xáʼa ta̱ Jonatán kítáʼanra xíʼin ta̱ David ta xi̱kuni̱níra xi̱xinirara nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ra xínira miíra. 2 Ta ki̱vi̱ kán, ta̱ Saúl ta̱xira ña̱ kindo̱o ta̱ David veʼera ta va̱ása nítaxikara ña̱ ndikóra ku̱ʼu̱nra veʼe yivára. 3 Ta̱ Jonatán xi̱kuni̱níra xi̱xinira ta̱ David nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ra xínira miíra, xa̱ʼa̱ ña̱kán ke̱ʼéra iin trato xíʼin ta̱ David. 4 Ta̱ Jonatán ta̱vára ti̱ko̱to̱ ña̱ kǒo ndaʼa̱ ña̱ ndíxira ta ta̱xiraña ndaʼa̱ ta̱ David, ta ta̱xitura ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxira xáʼa̱nra nu̱ú ku̱a̱chi ndaʼa̱ra saátu espadara, kuxu̱nra* xíʼin cinturónra. 5 Ta ta̱ David ki̱xáʼara xíkara nu̱ú ku̱a̱chi, ta nda̱a̱ ndáaka nu̱ú xi̱kaʼa̱n ta̱ Saúl xíʼinra ná ku̱ʼu̱nra, va̱ʼaní xi̱kana ña̱ xi̱keʼéra. Ña̱kán ta̱xi ta̱ Saúl ña̱ ná kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ ta̱a na̱ xíka nu̱ú ku̱a̱chi. Ta na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Saúl xíʼin ndiʼika na̱ ñuu ku̱tóovana ña̱yóʼo.
6 Tá xi̱ndikó ta̱ David xíʼin na̱ soldado ña̱ xi̱xaʼa̱nna xi̱kanitáʼanna xíʼin na̱ filisteo, ná ñaʼá ná xi̱kee ndiʼi ñuu ña̱ íyo chí Israel xi̱xaʼa̱nná ña̱ ndakutáʼanná xíʼin ta̱ rey Saúl. Ta kúsi̱íkaví-ininá xítaná ta tíxáʼaná, ta xi̱sakáʼaná pandereta xíʼin tú laúd. 7 Ta ná ñaʼá ná xi̱kusi̱íní-ini xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱chiñuna ka̱nitáʼanna xi̱xitaná ña̱yóʼo:
“Ta̱ Saúl xa̱ʼníra yáʼaka mil na̱ yiví,
ta ta̱ David yáʼaka u̱xu̱ mil kúú na̱ xa̱ʼníra”.
8 Ta ta̱ Saúl ni̱sa̱a̱níra ta nda̱a̱ ni loʼo va̱ása níkutóora yaa ña̱ xi̱xitaná. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra: “Káʼa̱nna xa̱ʼa̱ ta̱ David ña̱ yáʼaka u̱xu̱ mil kúú na̱ xa̱ʼníra, soo yi̱ʼi̱ yáʼaka mil kuitívana. Vitin, si̱ín ña̱ kúma̱ní kúú ña̱ ndasanara rey”. 9 Ta nani ki̱vi̱ kán, va̱ása níxindaaka-ini ta̱ Saúl ta̱ David.
10 Tá inka ki̱vi̱ tá íyo ta̱ Saúl veʼera, Ndióxi̱ ta̱xira ña̱ ná ndi̱ʼiní-inira xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa ndákanixi̱níra ta síínní ki̱xáʼara kéʼéra.* Ta ña̱yóʼo ku̱uña tá íyo ta̱ David sákaʼara arpa nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ kéʼéra inkaka yichi̱. Ta ta̱ Saúl níʼira iin lanza 11 ta sa̱kánaranú nu̱ú ta̱ David saáchi nda̱kanixi̱níra: “Sakánai̱ lanza yóʼo nu̱úra nda̱a̱ ná ti̱inndaara kándíka veʼe”. Ta u̱vi̱ yichi̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo, ta u̱vi̱ saá yichi̱ ku̱chiñu ta̱ David ni̱ka̱kura nu̱úra. 12 Tasaá ki̱xáʼa ta̱ Saúl yíʼvira xínira ta̱ David, saáchi Jehová íyora xíʼin ta̱ David soo kǒokara íyo xíʼin ta̱ Saúl. 13 Ña̱kán, ta̱ Saúl sa̱kúxíkára ta̱ David nu̱úra ta ta̱xira ña̱ ná kiʼinra kuenta xíʼin mil na̱ soldado. Ta ta̱ David kúú ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱úna tá xi̱xaʼa̱nna xi̱kanitáʼanna. 14 Ta ndiʼi ña̱ xi̱keʼé ta̱ David va̱ʼaní xi̱kanaña chi ni̱xi̱yo Jehová xíʼinra. 15 Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ni ta̱ Saúl ña̱ va̱ʼaní kána ndiʼi ña̱ kéʼé ta̱ David, ki̱xáʼara yíʼvira xínirara. 16 Soo na̱ tribu ta̱ Judá ta saátu ndiʼika na̱ ñuu Israel xi̱kuʼvi̱ní-inina xi̱xinina ta̱ David, saáchi ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱úna tá xi̱xaʼa̱nna nu̱ú ku̱a̱chi.
17 Tándi̱ʼi, ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Taxii̱ se̱ʼi̱ ñá nu̱ú, ñá Merab ña̱ tindaʼa̱ñá xíʼún. Ña̱ kúni̱ kuitíi̱ kúú ña̱ ná ndakundeún ndakú koo iniún kachíñún nu̱úi̱, ta ná ndakundeún kanitáʼún xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni Jehová”. Saáchi ta̱ Saúl xi̱ndakanixi̱níra: “Va̱ása kaʼníví miíi̱ra, va̱ʼaka na̱ filisteo ná kaʼní-ñaʼá”. 18 Soo ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Saúl: “¿Á ta̱ ndáyáʼviví kúi̱ xíʼin na̱ veʼe yivái̱ ti̱xin ñuu Israel ña̱kán xa̱i̱ koi̱ ka̱sáún táta rey?”. 19 Soo tá ki̱xaa̱ tiempo ña̱ ndataxina ñá Merab se̱ʼe ta̱ Saúl ndaʼa̱ ta̱ David ña̱ tindaʼa̱ñá xíʼinra, xa̱a̱ sa̱tíndaʼa̱vanañá xíʼin ta̱ Adriel ta̱ meholatita.
20 Soo ñá Mical inka se̱ʼe ta̱ Saúl xi̱kutóoníñá ta̱ David. Tá na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Saúl, ku̱si̱íní-inira. 21 Tasaá nda̱kanixi̱níra: “Ka̱ʼi̱n xíʼinra ña̱ taxii̱ñá koo xíʼinra, tasaá sandáʼvii̱ra ña̱ va̱ʼa ná kaʼní na̱ filisteora”. Ña̱kán tuku ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin ta̱ David: “Vitin xa̱ún koún ka̱sái̱”. 22 Ta saátu ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl ña̱yóʼo xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra: “Ka̱ʼa̱n se̱ʼéndó ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: ‘Ta̱ rey kúsi̱íní-inira xíʼin ña̱ kéʼún, ta saátu na̱ káchíñu nu̱úra kúni̱nína xínina yóʼó. Ña̱kán va̱ʼava koún ka̱sá ta̱ rey’”. 23 Tá ni̱ka̱ʼa̱n na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Saúl ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David, ta̱kán nda̱kuiinra: “¿Á va̱ása túvindó ña̱ yo̱ʼvi̱ní* xa̱a̱ iin ta̱ nda̱ʼví ta̱ va̱ása ndáyáʼvi koora ka̱sá ta̱ rey?”. 24 Ta na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Saúl na̱túʼunna xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David.
25 Soo ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra: “Ña̱yóʼo ka̱ʼa̱nndó xíʼin ta̱ David: ‘Ña̱ ndúkú kuití ta̱ rey xa̱ʼa̱ se̱ʼera kúú ña̱ ná kaʼníún 100 na̱ filisteo na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá ta kaʼndaún nu̱ú yi̱i̱na ta kuniʼún ñii̱ yóʼo ku̱ʼu̱n xíʼún nu̱úra, ña̱ va̱ʼa chaʼvi na̱ filisteo xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna xíʼinra’”. Saáchi ña̱ xi̱kuni̱ ta̱ Saúl kúú ña̱ ná kaʼní na̱ filisteo ta̱ David. 26 Ta na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Saúl ni̱xa̱ʼa̱nna ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David, ta ku̱tóovara ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ koora ka̱sá ta̱ rey. Tá kúma̱níka xi̱nu ki̱vi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ David, 27 saá ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ta xa̱ʼnína 200 na̱ filisteo, ta xa̱ʼndana nu̱ú yi̱i̱na ta níʼira ñii̱ yóʼo ki̱xaa̱ xíʼinra nu̱ú ta̱ rey ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ra koora ka̱sára. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ Saúl ta̱xira se̱ʼera ñá Mical ña̱ tindaʼa̱ñá xíʼinra. 28 Ta̱ Saúl ki̱ʼinra kuenta ña̱ íyo Jehová xíʼin ta̱ David, ta saátu ña̱ kúni̱ní ñá Mical se̱ʼera xíniñá ta̱ David. 29 Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ki̱xáʼaka ta̱ Saúl yíʼvira xínira ta̱ David. Ta ndiʼi tiempo ña̱ xi̱taku ta̱ Saúl ni̱sa̱a̱-inira xi̱nira ta̱ David.
30 Ndiʼi yichi̱ ña̱ xi̱xaʼa̱n na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ filisteo ña̱ kanitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel, va̱ʼaní xi̱kana ndiʼi ña̱ xi̱keʼé ta̱ David nu̱úka ndiʼi na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ Saúl. Ta xi̱ ixato̱ʼónína ta̱ David.
19 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin se̱ʼera ta̱ Jonatán ta saátu xíʼin ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra ña̱ kúni̱ra kaʼníra ta̱ David. 2 Soo ta̱ Jonatán xi̱kuni̱níra xi̱xinira ta̱ David, xa̱ʼa̱ ña̱kán na̱túʼunra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼinra. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Yivái̱ ta̱ Saúl kúni̱ra kaʼníra yóʼó. Ixaún ña̱ ma̱ní, kiʼinníún kuenta ki̱vi̱ taa̱n. Tá xi̱ta̱a̱n* ndukún iin nu̱ú koose̱ʼún* ta kán kindo̱ún. 3 Yi̱ʼi̱ ku̱ʼi̱n xíʼin yivái̱ chí yuku̱, yatin nu̱ú koose̱ʼún ta ka̱ʼi̱n xíʼinra xa̱ʼún. Tá ná kunda̱a̱-inii̱ xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa, natúʼi̱n xíʼún xa̱ʼa̱ña”.
4 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ Jonatán ni̱ka̱ʼa̱n va̱ʼara xa̱ʼa̱ ta̱ David xíʼin yivára ta̱ Saúl. Ta ka̱chira: “Táta rey, va̱ása xíniñúʼu ixandi̱va̱ʼún xíʼin ta̱ David ta̱ káchíñu nu̱ún. Saáchi ta̱kán va̱ása ní ixandi̱va̱ʼara xíʼún. Ndiʼi ña̱ ke̱ʼéra, ke̱ʼéraña xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa miíún. 5 Si̱lóʼo kuvira ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nra xa̱ʼníra ta̱ filisteo kán, soo xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo sa̱kǎkuva Jehová na̱ ñuu Israel. Xi̱nivaún ña̱yóʼo, ta ni̱kusi̱íní-iniún. Ña̱kán, ¿nda̱chun kúni̱ún ki̱ʼviún ku̱a̱chi ta kaʼníún ta̱ David ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ása va̱ʼa níkeʼéra?”. 6 Ta̱ Saúl ka̱ndíxara ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jonatán ta ka̱chira: “Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku ña̱ va̱ása kaʼníi̱ra”. 7 Tándi̱ʼi, ta̱ Jonatán ka̱nara ta̱ David ta na̱túʼunra xíʼinra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo. Tasaá ni̱xa̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David nu̱ú ta̱ Saúl, ta ta̱yóʼo nda̱kundeéra ka̱chíñura nu̱úra nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ xi̱keʼéra.
8 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo tuku ki̱xáʼa ku̱a̱chi, ta ta̱ David ni̱xa̱ʼa̱nra ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ filisteo ta ku̱a̱ʼánína xa̱ʼníra. Ta na̱ filisteo xi̱nuna nu̱úra.
9 Iin ki̱vi̱, Jehová ta̱xira ña̱ ná kundi̱ʼiní-ini ta̱ Saúl xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa ndákanixi̱níra, ndo̱ʼora ña̱yóʼo tá íyora veʼera ta níʼira iin lanza ta ta̱ David íyora sákaʼara arpa nu̱úra. 10 Ta̱ Saúl sa̱kánara lanza nu̱ú ta̱ David chi xi̱kuni̱ra satíinndaarara kándíka veʼe xíʼin túyóʼo, soo kama xi̱ku̱taʼara ta lanza yóʼo ni̱ti̱innú kándíka veʼe. Ta ñuú saá xi̱nu ta̱ David ku̱a̱ʼa̱nra. 11 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ta̱ Saúl chi̱ndaʼára sava na̱ ta̱a ku̱a̱ʼa̱nna kotona̱nína* veʼe ta̱ David, ña̱ va̱ʼa kaʼnínara tá xa̱a̱ ná tu̱vi. Soo ñá Mical ñá síʼi ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Tá ná va̱ása kunún ñuú vitin, taa̱n kaʼnína yóʼó”. 12 Ña̱kán, ñá Mical chi̱ndeétáʼanñá xíʼin ta̱ David ña̱ nuura chí ventana ña̱ va̱ʼa kunura. 13 Ñá Mical ki̱ʼinñá iin terafim* ta chi̱núuñáña nu̱ú xi̱to, ta nu̱ú xínúu xi̱nína chi̱núuñá iin ti̱ko̱to̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ixí ti̱xúʼú.* Tándi̱ʼi, nda̱kasiñá sa̱tá ndiʼi ña̱yóʼo xíʼin iin ti̱ko̱to̱.
14 Tá ni̱xa̱a̱ na̱ ta̱a na̱ chi̱ndaʼá ta̱ Saúl ña̱ tiinna ta̱ David, ñá Mical ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinna: “Ta̱ ndeéndóʼo kúúra”. 15 Ta̱ Saúl chi̱ndaʼá tukura na̱ ta̱a yóʼo ña̱ ku̱ʼu̱nna nu̱ú ta̱ David ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Ni kánduʼúra* nu̱ú xi̱to, nda̱a̱ xi̱to ná kixi xíʼinndó ña̱ va̱ʼa kaʼníi̱ra”. 16 Tá ni̱ki̱ʼvi na̱ ta̱a yóʼo ini veʼe, xi̱nina ña̱ kánduʼú iin terafim nu̱ú xi̱to ta nu̱ú xíniñúʼu kunúu xi̱ní ta̱ David kánduʼú iin ti̱ko̱to̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ixí ti̱xúʼú. 17 Ta̱ Saúl ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ñá Mical: “¿Nda̱chun sa̱ndáʼviún yi̱ʼi̱? ¿Nda̱chun ta̱xiún ku̱a̱ʼa̱n ta̱ sáa̱-inii̱ xínii̱?”. Ta ñá Mical nda̱kuiinñá: “Saáchi ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: ‘Tá ná va̱ása taxiún ku̱ʼi̱n, kaʼníi̱ yóʼó’”.
18 Tá xi̱nu ta̱ David, ni̱xa̱a̱ra nda̱a̱ Ramá nu̱ú ta̱ Samuel ta na̱túʼunra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ke̱ʼé ta̱ Saúl xíʼinra. Tándi̱ʼi, u̱vi̱ saána ni̱xa̱ʼa̱nna chí ñuu Nayot ta kán ki̱ndoona. 19 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Saúl: “Ta̱ David íyora chí Nayot ña̱ kíndo̱o chí Ramá”. 20 Ndi̱ku̱n saá, ta̱ Saúl chi̱ndaʼára sava na̱ ta̱a ña̱ ku̱a̱ʼa̱nna tiinna ta̱ David. Tá ni̱xa̱a̱na ta xi̱nina na̱ profeta na̱ xa̱a̱ xi̱kuaʼa̱ ña̱ káʼa̱nna nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n na̱ profeta ta ta̱ Samuel kúú ta̱ níʼi yichi̱ nu̱úna, saá ta̱xi Ndióxi̱ espíritura ndaʼa̱ na̱ ta̱a yóʼo ta ki̱xáʼana kéʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ profeta.
21 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ Saúl xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo chi̱ndaʼára inka na̱ ta̱a ku̱a̱ʼa̱nna, saátu na̱yóʼo ki̱xáʼana kéʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ profeta. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ta̱ Saúl chi̱ndaʼára inka tiʼvi na̱ ta̱a ku̱a̱ʼa̱nna, soo saátu na̱yóʼo ki̱xáʼana kéʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ profeta. 22 Tándi̱ʼi, nda̱kiʼin mií ta̱ Saúl ku̱a̱ʼa̱nra chí Ramá. Tá ni̱xa̱a̱ra chí Secú chí nu̱ú ndíkaa̱ iin pozo ña̱ káʼnuní, ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra na̱ ndóo kán: “¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ Samuel xíʼin ta̱ David?”. Ta na̱kán nda̱kuiinna: “Chí Nayot ña̱ ndíkaa̱ chí Ramá ndóona”. 23 Tá ku̱a̱ʼa̱nra chí Nayot ña̱ kíndo̱o chí Ramá, Ndióxi̱ ta̱xira espíritura ndaʼa̱ra ta saátu ta̱yóʼo ki̱xáʼara kéʼéra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ profeta iníísaá yichi̱ nda̱a̱ tá ni̱xa̱a̱ra chí Nayot ña̱ kíndo̱o chí Ramá. 24 Ta saátu ta̱yóʼo ta̱vára ti̱ko̱to̱ra ta ki̱xáʼara kéʼéra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ profeta nu̱ú ta̱ Samuel. Ta kán xi̱kandúʼú chálára iníísaá ki̱vi̱ xíʼin iníísaá ñuú. Ña̱kán ki̱xáʼana káʼa̱nna: “¿Á nda̱a̱ ta̱ Saúl kúú profeta?”.
20 Ta̱ David sa̱ndákoora ñuu Nayot ña̱ kíndo̱o chí Ramá. Ta ni̱xa̱ʼa̱nra xi̱tora ta̱ Jonatán ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼíi̱? ¿Ndáa ku̱a̱chi ni̱ki̱ʼvii̱ nu̱ú yiváún ña̱kán kúni̱ra kaʼníra yi̱ʼi̱?”. 2 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jonatán xíʼinra: “Kǒo kundi̱ʼi-iniún, chi va̱ása kuvivíún. Ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ná kuni̱ yivái̱ keʼéra, natúʼunvara xíʼi̱n xa̱ʼa̱ña. ¿Nda̱chunví chise̱ʼé yuʼúra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo? Va̱ása kaʼnívíra yóʼó”. 3 Soo ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Yiváún kúnda̱a̱ va̱ʼava inira ña̱ kúni̱ún xíniún yi̱ʼi̱, ta sana ndakanixi̱níra: ‘Va̱ʼaka ná kǒo kunda̱a̱-ini ta̱ Jonatán xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ña̱ va̱ʼa kǒo kusuchí-inira’. Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku ta saátu chínaʼíi̱ xa̱ʼa̱ miíún ña̱ si̱lóʼo kúma̱ní ta kuvii̱”.
4 Ta ta̱ Jonatán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Ndiʼi ña̱ ná ndukún nu̱úi̱, keʼévai̱ña”. 5 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ta̱ Jonatán: “Taa̱n kúúña yo̱o̱ xa̱á ta ndátuna ña̱ ná ku̱ʼi̱n kuxui̱ xíʼin ta̱ rey. Soo ña̱yóʼo kúú ña̱ keʼíi̱: yóʼó taxiún ña̱ ná ku̱ʼi̱n ta koose̱ʼíi̱* chí yuku̱. Ta kán koose̱ʼíi̱ nda̱a̱ isá tá ná kuxi̱kuaá. 6 Tá ná kiʼin yiváún kuenta ña̱ kǒi̱ íyo, saá ka̱ʼún xíʼinra: ‘Ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱n-ndáʼvira xíʼi̱n ña̱ ná taxii̱ ku̱ʼu̱n loʼora ñuura chí Belén, chi kán so̱kóna iin ña̱ʼa nu̱ú* Ndióxi̱ xíʼin na̱ veʼera, ña̱ sóko̱na ndiʼi ku̱i̱ya̱’. 7 Tá ná ka̱ʼa̱nra ‘Va̱ʼava’, kúni̱ kachiña ña̱ kǒo ña̱ kundoʼovíi̱. Soo tá ná sa̱a̱ra, ni kǒo kaka-iniún ña̱ ndixa kúni̱ra saxóʼvi̱ra yi̱ʼi̱.* 8 Na̱ʼa̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-iniún* xíniún yi̱ʼi̱, saáchi ke̱ʼún iin trato xíʼin yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún ta ke̱ʼún ña̱yóʼo nu̱ú Jehová. Soo tá íyo iin ku̱a̱chii̱, va̱ʼaka miíún kaʼní yi̱ʼi̱. ¿Nda̱chunví ndataxiún yi̱ʼi̱ ndaʼa̱ yiváún?”.
9 Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jonatán xíʼinra: “¿Nda̱chun káʼún saá? Tá ná kunda̱a̱-inii̱ ña̱ kúni̱ yivái̱ saxóʼvi̱ra yóʼó, ¿á va̱ása natúʼunvai̱ xíʼún túviún?”. 10 Tasaá ni̱nda̱ka̱tu̱ʼun ta̱ David ta̱ Jonatán: “¿Soo ndáana natúʼun xíʼi̱n tá ná sa̱a̱ yiváún?”. 11 Ta ta̱ Jonatán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Naʼa, ná ku̱ʼu̱nyó chí yuku̱”. Ña̱kán ke̱ena ku̱a̱ʼa̱nna chí yuku̱. 12 Ta ta̱ Jonatán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel kúúra testigo xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, taa̱n á isá mií hora yóʼo kunda̱a̱-inii̱ ndáaña ndákanixi̱ní yivái̱. Tá va̱ʼa kúnira xínira yóʼó, chindaʼíi̱ iin na̱ natúʼun xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 13 Tá ná kunda̱a̱-inii̱ ña̱ kúni̱ yivái̱ saxóʼvi̱ra yóʼó soo va̱ása nátúʼi̱n xíʼún ña̱ va̱ʼa sakǎkún miíún, ndeéní ná koo castigo taxi Jehová ndaʼíi̱. Ta mií Jehová ná koo xíʼún nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yora xíʼin yivái̱. 14 ¿Á va̱ása na̱ʼún ña̱ ndixaní kúʼvi̱-iniún* xíniún yi̱ʼi̱, ndiʼi tiempo ña̱ ná kutakui̱ ta saátu tá ná kuvii̱? Chi saá kéʼé Jehová xíʼin miíyó. 15 Ni tá ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó nu̱ú ñuʼú yóʼo, kǒo nandósoún ña̱ ndakundeún na̱ʼún ña̱ ndixaní kúʼvi̱-iniún* xíniún na̱ veʼi̱”. 16 Tasaá ke̱ʼé ta̱ Jonatán iin trato xíʼin na̱ veʼe ta̱ David. Ta ka̱chitura: “Ná ndukú Jehová kuenta nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni ta̱ David”. 17 Ña̱kán, ta̱ Jonatán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David ña̱ ná ndikóra chinaʼára xa̱ʼa̱ trato ña̱ ke̱ʼéna xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuʼvi̱ní-inina xi̱xinitáʼanna, saáchi ta̱ Jonatán xi̱kuni̱níra xi̱xinirara nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kuni̱ra xi̱xinira miíra.
18 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jonatán xíʼinra: “Taa̱n kana yo̱o̱ xa̱á ta ndiʼina kuni ña̱ kǒún íyo, saáchi kindo̱o mií tayi̱ún kundichinú. 19 Ta isá kunaʼa̱níka ña̱ kǒún íyo. Ña̱kán xíniñúʼu kixiún nu̱ú ni̱xi̱yo se̱ʼún inka ki̱vi̱, yatin síi̱n* yu̱u̱ káʼnu yóʼo. 20 Yi̱ʼi̱ kiníi̱ u̱ni̱ flecha síi̱n ña̱yóʼo, ta keʼíi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ta̱ kúni̱ kani iin ña̱ʼa. 21 Tasaá ka̱ʼi̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ káchíñu nu̱úi̱: ‘Kúáʼan nandukún flecha’. Tá ná kuniso̱ʼún ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼinra ‘Chí yóʼo loʼoka ndóo flecha, ndakiʼinnú’, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ kivi ndikóún. Saáchi chínaʼíi̱ xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku ña̱ kǒoka ku̱a̱chi íyo ta kǒo ña̱ kundoʼún. 22 Soo tá ná kuniso̱ʼún ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼin ta̱ káchíñu nu̱úi̱ ‘Chí káaka ndóo flecha’, kúni̱ kachiña ña̱ xíniñúʼu ku̱ʼún saáchi mií Jehová kúú ta̱ kúni̱ ña̱ ná ku̱ʼún. 23 Mií Jehová ná koora testigo ndiʼi tiempo xa̱ʼa̱ trato ña̱ ke̱ʼéyó”.
24 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱xi̱yo se̱ʼé ta̱ David chí yuku̱. Ta tá ka̱na yo̱o̱ xa̱á, ta̱ rey xi̱koora* nu̱ú mesara ña̱ va̱ʼa kuxura. 25 Ta ta̱ rey íyora nu̱ú tayi̱ tú xi̱xiniñúʼura ndiʼi yichi̱, tú xi̱ndichi xa̱ʼa̱ nama̱. Chí nu̱ú ta̱ Saúl ni̱xi̱yo ta̱ Jonatán ta chí síi̱n ta̱ Saúl ni̱xi̱yo ta̱ Abner. Soo xi̱ndichi mií tayi̱ ta̱ David. 26 Ki̱vi̱ kán kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níka̱ʼa̱n ta̱ Saúl saáchi nda̱kanixi̱níra: “Sana íyo ña̱ ndo̱ʼovara ta ku̱yaku̱a̱ra.* Xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱yaku̱a̱ra kúúva ña̱ kǒora níkixi”. 27 Soo ni ki̱vi̱ u̱vi̱ ña̱ ka̱na yo̱o̱ xa̱á, kǒo ta̱ David níxa̱a̱ koo nu̱ú tayi̱ra. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ta̱ Saúl ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Jonatán se̱ʼera: “¿Nda̱chun kǒo níkixi se̱ʼe ta̱ Jesé kuxura ni kuni ni vitin?”. 28 Tasaá nda̱kuiin ta̱ Jonatán yuʼú ta̱ Saúl: “Ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱n-ndáʼvira xíʼi̱n ña̱ ná taxii̱ ku̱ʼu̱nra chí Belén. 29 Ka̱chira: ‘Ixaún ña̱ ma̱ní, taxi ná ku̱ʼi̱n saáchi na̱ veʼi̱ so̱kóna iin ña̱ʼa nu̱ú Ndióxi̱ chí ñuundi̱, ta ñanii̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ ná ku̱ʼi̱n. Xa̱ʼa̱ ña̱kán tá va̱ʼa túviún, káʼa̱n-ndáʼvii̱ xíʼún ña̱ ná taxiún ku̱ʼi̱n kotoi̱ na̱ ñanii̱’. Ta xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ ta̱ʼán kixira kuxura xíʼún táta rey”. 30 Tasaá, ta̱ Saúl ni̱sa̱a̱níra xíʼin ta̱ Jonatán ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Yóʼó va̱ása kándíxaún ña̱ káʼi̱n. ¿Á túviún ña̱ va̱ása kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ xíʼin se̱ʼe ta̱ Jesé chíndeétáʼún? Ña̱ kéʼún yóʼo sákukaʼanña nu̱ú miíún ta saátu nu̱ú siʼún. 31 Nani tákuka se̱ʼe ta̱ Jesé, ni ná xa̱ún koún rey va̱ása naʼá kaʼndachíñún. Xa̱ʼa̱ ña̱kán chindaʼá iinna ná ku̱ʼu̱nna nandukúnara, saáchi xíniñúʼu kuvira”.
32 Soo ta̱ Jonatán nda̱kuiinra yuʼú ta̱ Saúl yivára: “¿Nda̱chun xíniñúʼu kuvira? ¿Ndáaña kúú ña̱ ke̱ʼéra?”. 33 Saá sa̱kána ta̱ Saúl lanza ña̱ va̱ʼa kaʼníra ta̱ Jonatán, saá ki̱ʼinra kuenta ña̱ ndixa xi̱kuni̱ yivára kaʼníra ta̱ David. 34 Ña̱kán ni̱sa̱a̱ní ta̱ Jonatán ta kama nda̱kundichira nu̱ú mesa ta nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra. Ta ki̱vi̱ u̱vi̱ ña̱ ki̱ta yo̱o̱ xa̱á, nda̱a̱ ni loʼo ña̱ʼa kǒo níxixira. Ta va̱ása va̱ʼa níxi̱kunira xa̱ʼa̱ ta̱ David ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kúkaʼanní yivára nu̱úra.
35 Tá inka ki̱vi̱, ki̱ta ta̱ Jonatán ku̱a̱ʼa̱nra chí yuku̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ki̱ndoora xíʼin ta̱ David, ta ku̱a̱ʼa̱n iin ta̱ káchíñu nu̱úra xíʼinra. 36 Ta kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ káchíñu nu̱úra: “Kunu ku̱ʼún nandukún flecha tú sakánai̱”. Ta ta̱ káchíñu nu̱úra xínura ku̱a̱ʼa̱nra ta ta̱ Jonatán xíkáníka ki̱níra flecha. 37 Tá ni̱xa̱a̱ ta̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Jonatán nda̱a̱ nu̱ú kánduʼú flecha tú ki̱níra, ta̱ Jonatán ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Á su̱ví chí káaka níndakava flecha?”. 38 Ta saátu ndeéní ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jonatán: “Va̱ása kuachi̱ún. Kamakoún, kunu”. Ta ta̱ káchíñu nu̱úra nda̱kiʼinra flecha ta ndi̱kóra nu̱ú ta̱ Jonatán. 39 Soo ta̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Jonatán kǒo níkunda̱a̱-inira ndáaña kúni̱ kachi ña̱yóʼo, iinlá mií ta̱ Jonatán xíʼin ta̱ David xi̱kunda̱a̱-ini ndáaña kúni̱ kachi ndiʼi ña̱ ke̱ʼéra yóʼo. 40 Tándi̱ʼi, ta̱ Jonatán ta̱xira kuxu̱nra* xíʼin flechara ndaʼa̱ ta̱ káchíñu nu̱úra ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kuniʼiña ku̱ʼún chí ñuu”.
41 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n ta̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Jonatán, ta̱ David ki̱tara nu̱ú xi̱ndikaa̱se̱ʼéra yatin kán, chí táʼví sur. Tasaá xi̱kuxítíra u̱ni̱ yichi̱ nu̱ú ñuʼú. Tándi̱ʼi, chi̱tóna* nu̱ú táʼanna ta xa̱kuna xa̱ʼa̱ táʼanna, soo ta̱ David kúú ta̱ xa̱kuníka. 42 Ta ta̱ Jonatán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Kúáʼan ta kǒo kundi̱ʼi-iniún, saáchi u̱vi̱ saáyó xa̱a̱ chi̱naʼáyó xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Jehová. Ta ka̱chiyó: ‘Mií Jehová ná koo testigo ndiʼi tiempo xa̱ʼa̱ yóʼó ta saátu xa̱ʼa̱ yi̱ʼi̱. Ta saátu xa̱ʼa̱ na̱ se̱ʼún xíʼin na̱ se̱ʼe yi̱ʼi̱’”.
Tándi̱ʼi, nda̱kiʼin ta̱ David ku̱a̱ʼa̱nra ta ta̱ Jonatán ndi̱kóra chí ñuu.
21 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ta̱ David nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí Nob nu̱ú ni̱xi̱yo ta̱ su̱tu̱ Ahimélec. Tá xi̱ni ta̱ Ahimélec ta̱ David, ni̱yi̱ʼvíníra ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Nda̱chun ki̱xaa̱ iinlá miíún? ¿Nda̱chun kǒo nda̱a̱ ni iinna va̱xi xíʼún?”. 2 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ su̱tu̱ Ahimélec: “Ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ ná keʼíi̱ iin ña̱ʼa, soo ka̱chitura: ‘Nda̱a̱ ni iinna ná kǒo kunda̱a̱-ini xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ ta̱xii̱ ndaʼún ni xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼún’. Ta xa̱a̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼi̱n ndáa míí ndakutáʼi̱n xíʼinna. 3 Ña̱kán káʼi̱n xíʼún á kúúmiíún u̱ʼu̱n si̱ta̱váʼa taxiún ndaʼíi̱ á nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ña̱ kúúmiíún”. 4 Soo ta̱ su̱tu̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Kǒo inkaka si̱ta̱váʼa kúúmiíi̱, chi iinlá si̱ta̱váʼa ña̱ yi̱i̱ kúú ña̱ kúúmiíi̱. Kiviva taxii̱ ña̱yóʼo ndaʼún tá va̱ása níki̱si̱ na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼún xíʼin ná ñaʼá”. 5 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ta̱ su̱tu̱: “Mií ña̱ nda̱a̱ káʼi̱n xíʼún ña̱ ndiʼi yichi̱ ña̱ xáʼa̱nndi̱ kánitáʼanndi̱ va̱ása kísi̱ndi̱ xíʼin nda̱a̱ ni iin ná ñaʼá. Tá ndiʼika yichi̱ ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nndi̱ nu̱ú ku̱a̱chi va̱ása ní ixayaku̱a̱ na̱ ta̱a yóʼo miína nu̱ú Ndióxi̱, kachikaví vitin”. 6 Ña̱kán, ta̱ su̱tu̱ ta̱xira si̱ta̱váʼa ña̱ yi̱i̱ ndaʼa̱ra saáchi ña̱yóʼo kuití kúú ña̱ xi̱kuumiíra. Si̱ta̱váʼa ña̱ xi̱taxina ndaʼa̱ Jehová va̱ása níxi̱ndookaña ini tabernáculo, saáchi xa̱a̱ na̱samavanaña ki̱vi̱ ña̱ xi̱nasa̱ma si̱ta̱váʼa yóʼo.
7 Soo ki̱vi̱ kán, iin ta̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ Saúl ta̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱ xi̱ndaa kití sa̱na̱ra, ki̱ndoora nu̱ú Jehová chí tabernáculo. Ta̱yóʼo xi̱naníra Doeg ta iin ta̱ edomita xi̱kuura.
8 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Ahimélec: “¿Á kǒo iin lanza á iin espada kúúmiíún? Saáchi iin chiñu númi̱ kúú ña̱ ta̱xi ta̱ rey ndaʼíi̱ ta kǒo espada va̱xi xíʼi̱n ni inkaka ña̱ʼa ña̱ kuniñúʼi̱ ña̱ kanitáʼi̱n”. 9 Ta ta̱ su̱tu̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kúúmiíi̱ espada ta̱ Goliat, ta̱ filisteo ta̱ xa̱ʼníún chí yoso̱ ña̱ Elá. Ndíkaa̱ña ini iin ti̱ko̱to̱ kánduʼúña chí sa̱tá ña̱ efod.* Iinlá ña̱yóʼo kuití kúú ña̱ kivi taxii̱ ndaʼún. Tá kúni̱ún kuniñúʼúnña, ná ku̱ʼu̱nña xíʼún”. Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Va̱ʼa, taxiña ndaʼíi̱, saáchi kǒo inka ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱yóʼo”.
10 Ta ki̱vi̱ kán ki̱ta ta̱ David ku̱a̱ʼa̱nra, ta nda̱kundeéra xi̱nura nu̱ú ta̱ Saúl. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo ki̱vi̱, ni̱xa̱a̱ra nu̱ú íyo ta̱ Akís ta̱ rey ñuu Gat. 11 Ta na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey Akís ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “¿Á su̱ví ta̱yóʼo kúú ta̱ David ta̱ kúú rey nu̱ú na̱ ñuura? ¿Á su̱ví xa̱ʼa̱ ta̱yóʼo kúú ña̱ xi̱tixáʼana ta xi̱xitana ña̱yóʼo:
‘Ta̱ Saúl xa̱ʼníra yáʼaka mil na̱ yiví,
ta ta̱ David yáʼaka u̱xu̱ mil kúú na̱ xa̱ʼníra’?”.
12 Ta ta̱ David nda̱kaniníxi̱níra xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱niso̱ʼora, ta ki̱xáʼara yíʼviníra xínira ta̱ Akís ta̱ rey ñuu Gat. 13 Ña̱kán ki̱xáʼara kéʼéra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱ sána nu̱úna. Ta ki̱xáʼara káʼyi sánara chí yéʼé ñuu kán, ta nda̱a̱ ixí* yuʼúra ni̱ko̱yo ndu̱xi yuʼúra.* 14 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Akís xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra: “Ta̱ sánava kúú ta̱yóʼo, ¿nda̱chun va̱xindó xíʼinra nu̱úi̱? 15 Xa̱a̱ íyo ku̱a̱ʼáva na̱ sána nu̱úi̱, ¿ña̱kán nda̱chun va̱xi inka ta̱ sána yóʼo xíʼinndó? ¿Á ndákanixi̱níndó ña̱ taxii̱ ki̱ʼvira veʼi̱?”.
22 Tasaá nda̱kiʼin ta̱ David ku̱a̱ʼa̱nra ta ni̱xa̱a̱ra xi̱koose̱ʼéra* ini kavá ña̱ ndíkaa̱ chí Adulam. Tá ku̱ndaa̱-ini na̱ ñanira ta saátu ndiʼi na̱ veʼe yivára xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ndíkaa̱ra. 2 Saátu na̱ yiví na̱ xi̱kuumií ku̱a̱chi, na̱ níká* ta saátu na̱ xi̱saa̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱keʼé inkana xíʼinna nda̱kutáʼanna xíʼin ta̱ David, ta ki̱xáʼara níʼira yichi̱ nu̱úna. Ta ki̱ʼva 400 kúú na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra.
3 Tándi̱ʼi, ta̱ David nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí Mizpé ña̱ kíndo̱o chí Moab ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey ñuu Moab: “Ixaún ña̱ ma̱ní, taxi ná kindo̱o yivái̱ xíʼin siʼíi̱ koona xíʼinndó yóʼo nda̱a̱ ná kunda̱a̱-inii̱ ndáaña kúú ña̱ keʼé Ndióxi̱ xa̱ʼíi̱”. 4 Ña̱kán sa̱ndákoorana xíʼin ta̱ rey ñuu Moab, ta kán ni̱xi̱yona ndiʼi tiempo ña̱ xi̱ndikaa̱se̱ʼé ta̱ David.
5 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ta̱ profeta Gad ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Va̱ása kundikaa̱ se̱ʼékaún, va̱ʼaka kúáʼan chí Judá”. Ña̱kán nda̱kiʼin ta̱ David ku̱a̱ʼa̱nra chí yuku̱ ña̱ Héret.
6 Ta̱ Saúl ku̱ndaa̱-inira ña̱ nda̱ni̱ʼína ta̱ David ta saátu na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra. Ta na̱túʼunna xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo tá íyora xa̱ʼa̱ iin yitu̱n tú tamarisco chí xi̱kí ña̱ kíndo̱o chí Guibeá. Xi̱niʼira iin lanza ta ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra ndóona xíʼinra. 7 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra na̱ ndóo xíʼinra: “Ndóʼó na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Benjamín, kuniso̱ʼondó ña̱ ka̱ʼi̱n. ¿Á ndákanixi̱níndó ña̱ taxi se̱ʼe ta̱ Jesé ñuʼú ndaʼa̱ndó ta saátu nu̱ú íyo tú uva? ¿Á ndákanixi̱níndó ña̱ taxira chiñu ndaʼa̱ndó ña̱ kuniʼindó yichi̱ nu̱ú mil na̱ soldado ta saátu ña̱ kuniʼindó yichi̱ nu̱ú iin ciento na̱yóʼo? 8 Ndiʼi ndóʼó íyondó contra xíʼi̱n. Nda̱a̱ ni iinndó kǒo nínatúʼun xíʼi̱n ña̱ ke̱ʼé se̱ʼi̱ iin trato xíʼin se̱ʼe ta̱ Jesé. Nda̱a̱ ni iinndó kǒo níkundáʼvi-ini kuni yi̱ʼi̱. Ta va̱ása nínatúʼunndó xíʼi̱n ña̱ chíkaa̱ se̱ʼi̱ ndee̱ xíʼin ta̱ káchíñu nu̱úi̱ ña̱ ku̱ʼu̱nra koose̱ʼéra ta kanitáʼanra xíʼi̱n, chi ña̱kán kúú ña̱ kúu vitin”.
9 Tasaá ta̱ Doeg ta̱ edomita, ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra: “Xi̱nii̱ ña̱ ni̱xa̱a̱ se̱ʼe ta̱ Jesé chí Nob nu̱ú ta̱ Ahimélec se̱ʼe ta̱ Ahitub. 10 Ta ta̱ Ahimélec ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱ ta̱ David kunda̱a̱-inira, ta ta̱xira sava ña̱ʼa ndaʼa̱ra. Ta nda̱a̱ espada ta̱ Goliat ta̱ filisteo ta̱xira ndaʼa̱ra”. 11 Ta ndi̱ku̱n saá ka̱na ta̱ rey ta̱ su̱tu̱ Ahimélec se̱ʼe ta̱ Ahitub, ta saátu ndiʼika na̱ su̱tu̱ na̱ veʼe yivára na̱ xi̱ndoo chí Nob. Ta ni̱xa̱ʼa̱nna chí nu̱ú íyo ta̱ rey.
12 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl: “Yóʼó se̱ʼe ta̱ Ahitub, kuniso̱ʼo ña̱ ka̱ʼi̱n”. Ta ta̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra: “Xíniso̱ʼovai̱ ña̱ káʼún táta”. 13 Ta ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Nda̱chun nda̱kutáʼún xíʼin se̱ʼe ta̱ Jesé ta ndu̱undó contra xíʼi̱n? ¿Nda̱chun ta̱xiún si̱ta̱váʼa xíʼin iin espada ndaʼa̱ra? ¿Ta saátu nda̱chun ni̱nda̱ka̱tu̱ʼún Ndióxi̱ ndáaña kúni̱ra ná keʼéra? Ta̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱ kúúra ta vitin xi̱koose̱ʼéra ta ndátura kanitáʼanra xíʼi̱n, ta ña̱yóʼo kúú ña̱ kúu vitin”. 14 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ Ahimélec ña̱yóʼo, saá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “¿Á íyo iin na̱ va̱ʼaníka* káchíñu nu̱ún nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ta̱ David? Ta̱yóʼo kúúra ka̱sáún táta rey, kíʼinra kuenta xíʼin na̱ ndáa yóʼó ta na̱ veʼún íxato̱ʼónínara. 15 Xa̱a̱ kúnda̱a̱va-iniún ña̱ su̱ví ña̱yóʼo kúú yichi̱ nu̱ú ña̱ ndáka̱tu̱ʼíi̱n Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ra. Nda̱a̱ ni loʼoví va̱ása keʼíi̱ ña̱ káʼún xíʼi̱n. Ña̱kán táta, va̱ása chika̱ún ku̱a̱chi yi̱ʼi̱ ni nda̱a̱ ni iin na̱ veʼe yivái̱, chi ni loʼoví va̱ása níxi̱kunda̱a̱-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ káʼún xíʼi̱n”.
16 Soo ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kuvivaún Ahimélec. Ta saátu ndiʼi na̱ veʼe yiváún kuvina”. 17 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ soldado na̱ kítáʼan xíʼinra: “Kaʼníndó na̱ su̱tu̱ na̱ káchíñu nu̱ú Jehová, saáchi na̱yóʼo nda̱kutáʼanna xíʼin ta̱ David. Xi̱kunda̱a̱va-inina ña̱ xínura nu̱úi̱, soo va̱ása nínatúʼunna xíʼi̱n”. Ta na̱ soldado ta̱ rey va̱ása níxíínna kaʼnína na̱ su̱tu̱ na̱ káchíñu nu̱ú Jehová. 18 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey xíʼin ta̱ Doeg ta̱ edomita: “Kúáʼan miíún kaʼníúnna”. Ta ndi̱ku̱n ki̱xáʼa ta̱yóʼo xáʼníra na̱ su̱tu̱. Ta ki̱vi̱ kán xa̱ʼníra 85 na̱ ta̱a na̱ xi̱ndixi efod* ña̱ lino. 19 Ta saátu xa̱ʼníra na̱ yiví na̱ ñuu Nob, ña̱ xi̱kuu ñuu na̱ su̱tu̱. Ta xíʼin espada xa̱ʼníra na̱ ta̱a xíʼin ná ñaʼá, na̱ va̱lí xíʼin na̱ sa̱kán ka̱ku ta saátu xa̱ʼníra si̱ndi̱ki̱, burro xíʼin ndikachi.*
20 Soo ta̱ Abiatar se̱ʼe ta̱ Ahimélec ta̱ xi̱kuu se̱ʼe ta̱ Ahitub, ku̱chiñura ni̱ka̱kura ta xi̱nura ku̱a̱ʼa̱nra ndakutáʼanra xíʼin ta̱ David. 21 Ta ta̱ Abiatar ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Ta̱ Saúl xa̱ʼníra ndiʼi na̱ su̱tu̱ na̱ káchíñu nu̱ú Jehová”. 22 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ David ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Abiatar, ka̱chira: “Tá xi̱nii̱ ta̱ Doeg ta̱ edomita ki̱vi̱ kán, nda̱kanixi̱níi̱ ña̱ natúʼunvara xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Saúl. Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ kúúmií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ndiʼi na̱ veʼe yiváún. 23 Kivi kindo̱ún xíʼi̱n. Ta va̱ása yi̱ʼvíún, saáchi tá iinna ná kuni̱na kaʼnína yóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ kuni̱ kaʼní yi̱ʼi̱ saá koona. Yi̱ʼi̱ kundaa yóʼó”.
23 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ David: “Na̱ filisteo kánitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Queilá ta íxakuíʼnána ña̱ʼa ña̱ chi̱ʼina”. 2 Ña̱kán, ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra Jehová: “¿Á xíniñúʼu ku̱ʼi̱n kanitáʼi̱n xíʼin na̱ filisteo?”. Ta Jehová nda̱kuiinra: “Kúáʼan kanitáʼún xíʼinna ta sakǎkún na̱ ñuu Queilá”. 3 Soo na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ David ka̱china: “Xa̱a̱ yíʼvinívandi̱ ndóondi̱ chí Judá yóʼo, kachikaví tá ná ku̱ʼu̱nndi̱ chí ñuu Queilá ta kanitáʼanndi̱ xíʼin na̱ soldado na̱ filisteo”. 4 Ña̱kán ta̱ David ndi̱kó tukura ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra Jehová, ta Jehová ka̱chira xíʼinra: “Kúáʼan chí ñuu Queilá saáchi ndataxivai̱ na̱ filisteo ndaʼún”. 5 Ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ni̱xa̱ʼa̱nna chí ñuu Queilá ta ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ filisteo. Ta ku̱a̱ʼánína xa̱ʼnína ta nda̱kiʼinna kití sa̱na̱na. Saá sa̱kǎku ta̱ David na̱ xi̱ndoo ñuu Queilá.
6 Tá xi̱nu ta̱ Abiatar se̱ʼe ta̱ Ahimélec ku̱a̱ʼa̱nra chí ñuu Queilá ña̱ ndakutáʼanra xíʼin ta̱ David, níʼira iin efod* ku̱a̱ʼa̱nra. 7 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Saúl: “Ta̱ David íyora chí Queilá”. Ta ta̱ Saúl ka̱chira: “Mií Ndióxi̱ kúú ta̱ nda̱taxira ndaʼíi̱ saáchi vitin íyora iin ñuu ña̱ ndási kútu̱ yéʼé ta va̱ása kivika kunura”. 8 Ña̱kán ta̱ Saúl sa̱ndákutáʼanra na̱ soldadora ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nra kasira sa̱tá ñuu Queilá tasaá va̱ása kunu ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra. 9 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ David xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱ ta̱ Saúl keʼéra xíʼinra, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ su̱tu̱ Abiatar: “Naʼa yóʼo xíʼin efod”. 10 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David: “Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ kúni̱ ta̱ Saúl kixira ñuu Queilá ta sandíʼi-xa̱ʼa̱raña xa̱ʼa̱ ña̱ íyoi̱ yóʼo. 11 ¿Á ndataxi na̱ níʼi yichi̱* nu̱ú na̱ ñuu Queilá yi̱ʼi̱ ndaʼa̱ra? ¿Á ndixa kúú ña̱ kixi ta̱ Saúl nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱niso̱ʼo yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún? Ixaún ña̱ ma̱ní Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, ka̱ʼa̱n xíʼin yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo”. Ta Jehová nda̱kuiinra: “Ndixava, kixivara”. 12 Ta ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra: “¿Á ndataxi na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Queilá yi̱ʼi̱ xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼi̱n ndaʼa̱ ta̱ Saúl?”. Ta Jehová nda̱kuiinra: “Ndataxivana ndóʼó ndaʼa̱ra”.
13 Tasaá ta̱ David xíʼin ki̱ʼva 600 saá na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ke̱ena chí ñuu Queilá ta xa̱a̱ síín síín nu̱ú xi̱xaʼa̱nna xi̱ndoona. Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ Saúl ña̱ xi̱nu ta̱ David ta va̱ása íyokara chí ñuu Queilá, va̱ása níxa̱ʼa̱nkara sa̱tára. 14 Ta ta̱ David ki̱xáʼara íyora chí nu̱ú íyo yuku̱ chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Zif nu̱ú va̱ása kivi ndani̱ʼínara. Ta̱ Saúl na̱ndukúníra ta̱ David soo Jehová va̱ása níndataxirara ndaʼa̱ra. 15 Tá íyoka ta̱ David chí Hores ña̱ íyo chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Zif, ku̱ndaa̱-inira* ña̱ ki̱ta ta̱ Saúl nándukúrara ña̱ va̱ʼa kaʼnírara.
16 Ta̱ Jonatán se̱ʼe ta̱ Saúl ni̱xa̱ʼa̱nra chí Hores ña̱ va̱ʼa kotora ta̱ David ta chi̱ndeétáʼanra xíʼinra ña̱ kandíxakara Jehová. 17 Ta ka̱chira xíʼinra: “Va̱ása yi̱ʼvíún saáchi yivái̱ va̱ása ndani̱ʼíra yóʼó. Yóʼó xa̱ún koún rey nu̱ú na̱ ñuu Israel, ta yi̱ʼi̱ chindeétáʼi̱n xíʼún. Ta ta̱ Saúl yivái̱ xa̱a̱ kúnda̱a̱va-inira xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo”. 18 Ta u̱vi̱ saána ke̱ʼéna iin trato nu̱ú Jehová. Tándi̱ʼi, ta̱ Jonatán ku̱a̱ʼa̱nra chí veʼera ta ta̱ David ki̱ndoora chí Hores.
19 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, na̱ ta̱a na̱ íyo chí Zif ni̱xa̱ʼa̱nna chí Guibeá nu̱ú ta̱ Saúl, ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Yatin nu̱ú ndóondi̱ íyo se̱ʼé ta̱ David, chí Hores chí xi̱kí ña̱ Hakilá ña̱ kíndo̱o chí sur ña̱ Jesimón* íyo se̱ʼéra. 20 Táta rey kivi ku̱ʼún ama kúni̱ miívaún, ta ndi̱ʼi̱ ndataxindi̱ra ndaʼún”. 21 Ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Mií Jehová ná taxi ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ndó saáchi ku̱ndáʼvi-inindó xi̱nindó yi̱ʼi̱. 22 Ixandó ña̱ ma̱ní, kúáʼanndó nandukúndó na̱ xi̱niñaʼá, ta á ndixa kán ndíkaa̱ra saáchi xa̱a̱ nátúʼunna xíʼi̱n ña̱ máñaníra. 23 Nandukú va̱ʼandó ndáa míí íyo se̱ʼéra ta kuniʼindó iin ña̱ na̱ʼa̱ nu̱úi̱ ña̱ ndixa kán íyora. Tasaá ku̱ʼi̱n xíʼinndó, ta nda̱a̱ nandukúi̱ra ti̱xin ndiʼi na̱ familia na̱ tribu ta̱ Judá ña̱ va̱ʼa ndani̱ʼíi̱ra”.
24 Siʼnaka na̱yóʼo ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ta̱ Saúl ta ni̱xa̱a̱na chí Zif. Soo ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra íyona chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Maón, ña̱ kíndo̱o chí Arabá chí sur ña̱ Jesimón. 25 Tándi̱ʼi, ni̱xa̱a̱ ta̱ Saúl xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ña̱ va̱ʼa nandukúna ta̱ David. Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ David xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ni̱xa̱ʼa̱nra chí nu̱ú íyo iin yu̱u̱ káʼnu ta ki̱ndoora chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Maón. Ta tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ Saúl ña̱ ku̱a̱ʼa̱n ta̱ David chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Maón nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra sa̱tára. 26 Ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra íyona chí iin táʼví yuku̱ tá ni̱xa̱a̱ ta̱ Saúl chí inka táʼví ña̱yóʼo. Ta̱ David kama xi̱kuni̱ra kunura ku̱ʼu̱nra, soo ta̱ Saúl xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra si̱lóʼo ta tiinnara. 27 Soo ki̱xaa̱ iin ta̱a ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Saúl: “Kama koún ndikóún, saáchi ki̱xaa̱ na̱ filisteo kanitáʼanna xíʼin na̱ ñuuyó”. 28 Ña̱kán ta̱ Saúl va̱ása nítaxínkara ta̱ David ta nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra kanitáʼanra xíʼin na̱ filisteo. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, chi̱nanína lugar kán Yu̱u̱ káʼnu nu̱ú nda̱taʼvína.
29 Tándi̱ʼi, ta̱ David nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra koose̱ʼéra chí En-Guedí nu̱ú va̱ása kivi ndani̱ʼínara.
24 Tá xa̱a̱ ndi̱kó ta̱ Saúl ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nra ta̱xínra na̱ filisteo, ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Ta̱ David íyora nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ ndíkaa̱ chí En-Guedí”.
2 Ña̱kán ta̱ Saúl nda̱kaxinra 3,000 na̱ soldado na̱ ñuu Israel na̱ xíni̱va̱ʼa kanitáʼan, ta ku̱a̱ʼa̱nra nandukúra ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra chí taʼvi̱ nu̱ú ni̱xi̱yoní yu̱u̱ nu̱ú xi̱xika ti̱xúʼú* yukú. 3 Tasaá ni̱xa̱a̱ ta̱ Saúl nu̱ú ni̱xi̱yo corra ña̱ yu̱u̱ nu̱ú xi̱ñuʼu ndikachi* ña̱ ni̱xi̱yo yatin yichi̱ kán. Kán ni̱xi̱yo iin kavá ta ni̱ki̱ʼvira iniña ña̱ va̱ʼa tatára. Soo ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra xi̱ñuʼuna nda̱a̱ ma̱á ini kavá yóʼo. 4 Na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Ki̱vi̱ vitin káʼa̱n Jehová ña̱yóʼo xíʼún: ‘Koto, yóʼo íyo ta̱ sáa̱-ini xíni yóʼó ta ndataxii̱ra ndaʼún. Kivi keʼún nda̱a̱ ndáaka ña̱ va̱ʼa túvi miíún xíʼinra’”. Ña̱kán ta̱ David kúee kuití nda̱kundichira, ta xa̱ʼndara yuʼú ti̱ko̱to̱ ta̱ Saúl ña̱ kǒo ndaʼa̱. 5 Soo tándi̱ʼi, ta̱ David va̱ása va̱ʼa níkunira xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱ʼndara yuʼú ti̱ko̱to̱ ta̱ Saúl ña̱ kǒo ndaʼa̱. 6 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra: “Va̱ása kivi keʼíi̱ ña̱yóʼo xíʼin tátai̱, saáchi mií Jehová kúú ta̱ nda̱kaxinñaʼá. Jehová va̱ása kindo̱oví-inira tá ná keʼíi̱ ña̱yóʼo xíʼin ta̱ nda̱kaxin mií Jehová”. 7 Xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David ña̱yóʼo, va̱ása níxa̱ʼa̱nka na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ixandi̱va̱ʼana xíʼin ta̱ Saúl. Ta ta̱ Saúl ki̱tara ini kavá kán ta nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra.
8 Tasaá nda̱kundichi ta̱ David ta ki̱tara ini kavá kán ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Saúl: “Táta rey”. Tá nda̱koto ta̱ Saúl chí sa̱tá, ta̱ David xi̱kuxítíra nda̱a̱ nu̱ú ñuʼú. 9 Ta ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Saúl: “¿Nda̱chun xíniso̱ʼún na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼún ‘Ta̱ David kúni̱ra ixandi̱va̱ʼara xíʼún’? 10 Vitin kíʼin miíún kuenta ña̱ nda̱taxi Jehová yóʼó ndaʼíi̱ ini kavá. Ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ ná kaʼníi̱ yóʼó, soo ku̱ndáʼvi-inii̱ xi̱nii̱ yóʼó ta ka̱chii̱: ‘Va̱ása ixandi̱va̱ʼi̱ xíʼin tátai̱ chi mií Jehová kúú ta̱ nda̱kaxinñaʼá’. 11 Ta koto, táta miíi̱, yóʼo níʼii̱ yuʼú ti̱ko̱to̱ún ña̱ kǒo ndaʼa̱ ña̱ xa̱ʼndai̱. Tá xa̱ʼndai̱ña kiviva kaʼníi̱ yóʼó soo va̱ása níkeʼíi̱ña. Ta vitin kivi kiʼin miíún kuenta ña̱ va̱ása kúni̱víi̱ ixandi̱va̱ʼi̱ xíʼún ni ña̱ koi̱ contraún. Kǒoví ña̱ va̱ása va̱ʼa níkeʼíi̱ xíʼún. Soo yóʼó xíkaún nándukún yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa kaʼníún yi̱ʼi̱. 12 Jehová ná ndatiin ku̱a̱chi xíʼin yóʼó ta saátu xíʼin yi̱ʼi̱. Ta mií Jehová ná taxi castigo ndaʼún xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼún xíʼi̱n. Soo yi̱ʼi̱ va̱ása ndákanivíxi̱níi̱ keʼíi̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa xíʼún. 13 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tu̱ʼun ndíchi ña̱ xi̱kaʼa̱nna tá xi̱naʼá, ‘Na̱ ndi̱va̱ʼa-ini kéʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa’. Ña̱kán, va̱ása keʼíi̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa xíʼún. 14 ¿Nda̱chun ndíku̱n ta̱ rey ñuu Israel sa̱tái̱? ¿Nda̱chun ndíku̱ún sa̱tái̱? Yi̱ʼi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ti̱na* tí ni̱xi̱ʼi̱ á iin ti̱oʼó loʼo saá íyoi̱. 15 Mií Jehová ná ndatiin ku̱a̱chi xíʼin yi̱ʼi̱ ta saátu xíʼin yóʼó. Miíra ná koto ña̱ kéʼún xíʼi̱n ta ná ndakiʼinra tu̱ʼi̱n. Nda̱kúní ndatiinra ku̱a̱chi xíʼi̱n ta sakǎkura yi̱ʼi̱ nu̱ún”.
16 Tándi̱ʼi ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David tu̱ʼun yóʼo, ta̱ Saúl ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “David, se̱ʼe miíi̱, ¿á yóʼó kúú ta̱ káʼa̱n xíʼi̱n?”. Tasaá ndeéní ki̱xáʼa ta̱ Saúl xákura. 17 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Va̱ʼaníkava ña̱ kéʼé yóʼó nu̱ú yi̱ʼi̱, saáchi va̱ʼaní-iniún xíʼi̱n ta yi̱ʼi̱ ni loʼo va̱ása va̱ʼa íyo ña̱ kéʼíi̱ xíʼún. 18 Vitin na̱túʼún xíʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ ke̱ʼún, saáchi Jehová nda̱taxira yi̱ʼi̱ ndaʼún soo va̱ása níxaʼníún yi̱ʼi̱. 19 Tá iinna ná ndani̱ʼína na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá, ¿á taxina ku̱ʼu̱n miína ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa keʼéna xíʼinna? Mií Jehová ná taxi ña̱ va̱ʼa ndaʼún xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼún xíʼi̱n. 20 Vitin kúnda̱a̱ káxi inii̱ ña̱ yóʼó kúú ta̱ xa̱a̱ koo rey, ta ku̱a̱ʼání tiempo kaʼndachíñún nu̱ú na̱ ñuu Israel. 21 Ta vitin, kúni̱i̱ ná chinaʼún* xa̱ʼa̱ Jehová ña̱ va̱ása sandíʼi-xa̱ʼún na̱ veʼi̱ tá xa̱a̱ ná kuvii̱. Chinaʼá ña̱ va̱ása sandíʼi-xa̱ʼún ki̱víi̱ ti̱xin na̱ veʼe yivái̱”. 22 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David chi̱naʼára ña̱yóʼo nu̱ú ta̱ Saúl. Tándi̱ʼi, ta̱ Saúl nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra veʼera ta ta̱ David nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra chí nu̱ú ni̱xi̱yo se̱ʼéra.
25 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo ni̱xi̱ʼi̱va ta̱ Samuel. Ta ndiʼi na̱ ñuu Israel nda̱kutáʼanna ña̱ xa̱kuna xa̱ʼa̱ra, ta sa̱ndúxu̱nnara chí Ramá nu̱ú ni̱xi̱yo veʼera. Ta̱ David nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ kíndo̱o chí Parán.
2 Ni̱xi̱yo iin ta̱a ta̱ kúikání chí Maón ta kití sa̱na̱ra xi̱ndoorí chí Carmelo.* Ni̱xi̱yo 3,000 ndikachi* ta saátu ni̱xi̱yo 1,000 ti̱xúʼú* sa̱na̱ra. Ta tiempo saá, ta̱yóʼo ndíkaa̱ra chí Carmelo xáʼndara ixí* sa̱tá ndikachi sa̱na̱ra. 3 Ta̱yóʼo ki̱xira ti̱xin na̱ veʼe ta̱ Caleb, ta xi̱naníra Nabal ta ñá síʼira xi̱naníñá Abigaíl. Ñáyóʼo liviní xi̱naʼa̱ñá ta ndíchiní ni̱xi̱yoñá soo yii̱ñá ndi̱va̱ʼaní ni̱xi̱yo inira ta xi̱keʼéra ña̱ va̱ása va̱ʼa. 4 Tá ndíkaa̱ ta̱ David chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí, saá ku̱ndaa̱-inira ña̱ ndíkaa̱ ta̱ Nabal xáʼndara ixí sa̱tá ndikachi sa̱na̱ra. 5 Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin u̱xu̱ na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra: “Kúáʼanndó chí Carmelo nandukúndó ta̱ Nabal ta ka̱ʼa̱nndó xíʼinra ña̱ kúni̱i̱ kunda̱a̱-inii̱ á íyo va̱ʼara. 6 Ka̱ʼa̱nndó xíʼinra: ‘Ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ ná kutakún, ta va̱ʼaní ná koo miíún ta saátu na̱ veʼún xíʼin ndiʼi ña̱ kúúmiíún. 7 Ku̱ndaa̱-inii̱ ña̱ xáʼndaún ixí sa̱tá ndikachi sa̱na̱ún. Ña̱kán, kúni̱i̱ ka̱ʼi̱n xíʼún ña̱ tá xi̱ndoo na̱ ndáa kití sa̱na̱ún xíʼinndi̱, va̱ása níkeʼéndi̱na. Ta kǒo nda̱a̱ ni iinna níkindaa nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ndaʼa̱na ndiʼi tiempo ña̱ xi̱ndoona chí Carmelo. 8 Nda̱ka̱tu̱ʼun na̱ ta̱a na̱ káchíñu nu̱ún ta na̱kán ka̱ʼa̱nna xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Ña̱kán káʼa̱n-ndáʼvii̱ xíʼún ña̱ viíní ná ndakiʼún na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼi̱n, saáchi iin tiempo ña̱ si̱íní kúú ña̱ ku̱xa̱a̱na nu̱ún. Na̱ káchíñu nu̱úvaún kúúna, ta saátu yi̱ʼi̱ ta̱ David ta̱ káchíñu nu̱ún kúi̱. Ña̱kán ixaún ña̱ ma̱ní taxiún nda̱a̱ ndáaka ña̱ kivi taxiún ndaʼa̱ndi̱’”.
9 Ña̱kán na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ David ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ta̱ Nabal ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David. Tá sa̱ndíʼina ni̱ka̱ʼa̱nna, 10 ta̱ Nabal ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “¿Ndáa ta̱ kúú ta̱ David? ¿Á ndáyáʼviníva se̱ʼe ta̱ Jesé túvira ña̱kán kuniso̱ʼi̱ ña̱ káʼa̱nra? Tiempo vitin, ku̱a̱ʼání na̱ káchíñundáʼvi xínuna nu̱ú na̱ káchíñuna nu̱ú. 11 ¿Nda̱chun taxii̱ si̱ta̱váʼa, ti̱kui̱í xíʼin ku̱ñu ña̱ i̱xava̱ʼi̱ kuxu na̱ xáʼnda ixí sa̱tá ndikachi sa̱na̱i̱ ndaʼa̱ na̱ ta̱a na̱ va̱ása xíni̱i̱ ndáa míí ke̱e?”.
12 Na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ David ndi̱kóna nu̱úra ta na̱túʼunna xíʼinra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Nabal. 13 Ta ndi̱ku̱n saá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David ña̱yóʼo xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra: “Iin tá iinndó ndakiʼinndó espadandó”. Ña̱kán ndiʼi na̱yóʼo nda̱kiʼinna espadana ta saátu mií ta̱ David. Ta 400 na̱ ta̱a nda̱kiʼin ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra, ta 200 kúú na̱ ki̱ndoo ndáa ña̱ʼa ña̱ kúúmiína.
14 Ta iin ta̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Nabal ni̱xa̱ʼa̱nra na̱túʼunra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo xíʼin ñá Abigaíl ñá síʼi ta̱ Nabal. Ta ka̱chira: “Ta̱ David chi̱ndaʼára sava na̱ ta̱a ña̱ ki̱xina nu̱ú ta̱ káchíñundi̱ nu̱ú, na̱yóʼo ke̱ena chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí. Ta ki̱xina chi̱ndeénara ta to̱ʼóní ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra, soo ta̱yóʼo ni̱nda̱ʼyi̱ra nu̱úna ta ni̱ka̱ʼa̱n-ndi̱va̱ʼara xíʼinna. 15 Na̱ ta̱a yóʼo va̱ʼaní ni̱xi̱yo inina xíʼinndi̱, va̱ása níkeʼéna ndi̱ʼi̱. Ta nda̱a̱ ni iinna kǒo níkindaa nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ndaʼa̱ndi̱ ndiʼi tiempo ña̱ xi̱ndoondi̱ xíʼin na̱yóʼo chí yuku̱.* 16 Ta ndiʼi tiempo ña̱ xi̱ndoondi̱ xíʼinna ña̱ xi̱ndaandi̱ ndikachi, ñuú xíʼin káʼñu* xi̱ndaana ndi̱ʼi̱. 17 Ta vitin koto ndáaña keʼún. Saáchi kivi kundoʼo ta̱ káchíñundi̱ nu̱ú iin tu̱ndóʼo káʼnu ta saátu ndiʼi na̱ veʼera. Saáchi iin ta̱a ta̱ kíʼvíní kúúra, ta nda̱a̱ ni loʼo va̱ása kívi ka̱ʼa̱nyó xíʼinra”.
18 Ta ndi̱ku̱n ni̱xa̱ʼa̱n ñá Abigaíl ki̱ʼinñá 200 si̱ta̱váʼa, u̱vi̱ ki̱si náʼnu tá vino, u̱ʼu̱n ndikachi tí xa̱a̱ i̱xaviína, u̱ʼu̱n canasta* trigo* ña̱ ya̱tan, 100 si̱ta̱váʼa tí pasa* ta saátu 200 si̱ta̱váʼa tí higo* ta chi̱ndósoñá ndiʼi ña̱yóʼo sa̱tá sava burro. 19 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼin na̱ káchíñu nu̱úñá: “Siʼna ndóʼó kunúu ku̱ʼu̱n, tasaá kutikai̱ ku̱ʼi̱n sa̱tándó”. Soo va̱ása níka̱ʼa̱nñá xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin yii̱ñá ta̱ Nabal.
20 Ta ñáyóʼo yósóñá* iin burro va̱xinuuñá iin táʼví ña̱ íyo se̱ʼé yuku̱ kán, ta ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ku̱a̱ʼa̱nna chí nu̱ú va̱xiñá, xa̱ʼa̱ ña̱kán nda̱kutáʼanna xíʼinñá. 21 Saáchi ta̱ David xi̱kaʼa̱nra: “Nda̱chunví ki̱ʼinníi̱ kuenta xíʼin ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xi̱kuumií ta̱ ta̱a yóʼo chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí. Kǒo nda̱a̱ iinna níkindaa ña̱ʼa ña̱ kúú kuentara, ni ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ ke̱ʼíi̱ xíʼinra, su̱ví ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ kéʼé miíra xíʼi̱n. 22 Tá va̱ása níkuchiñui̱ kaʼníi̱ ta̱ Nabal xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra* tá kúma̱níka tu̱vi, ndeéní ná koo castigo ña̱ taxi Ndióxi̱ ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱”.*
23 Tá xi̱ni ñá Abigaíl ta̱ David, kamaní nu̱uñá sa̱tá burro ta xi̱kuxítíñá nu̱úra. 24 Tasaá xi̱kuxítíñá xa̱ʼa̱ra ta ni̱ka̱ʼa̱nñá: “Táta miíi̱, ñá káchíñu nu̱úvaún kúi̱, yi̱ʼi̱ chika̱ún ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Káʼa̱n-ndáʼvii̱ xíʼún ña̱ ná taxiún ka̱ʼi̱n xíʼún, ta kuniso̱ʼo-loʼún ña̱ ka̱ʼi̱n. 25 Táta, ixaún ña̱ ma̱ní va̱ása kuniso̱ʼún ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Nabal.* Iin ta̱a ta̱ kíʼvíva kúúra nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ kachi ki̱vi̱ra, naníra Nabal ta iin ta̱ kíʼví kúúra. Soo yi̱ʼi̱ va̱ása níxinii̱ na̱ ta̱a na̱ chi̱ndaʼún ni̱xa̱ʼa̱n nu̱úra. 26 Ta vitin táta miíi̱, chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku ta saátu chínaʼíi̱ xa̱ʼa̱ miíún, ña̱ mií Jehová kúú ta̱ sási nu̱ún ña̱ kǒo keʼún nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéna xíʼún ta kǒo kuisoún ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ni̱i̱ inka na̱ yiví. Ta ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó ta saátu na̱ kúni̱ ixandi̱va̱ʼa xíʼún ná xa̱a̱na koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱ Nabal. 27 Táta, taxi ña̱ ná ndakiʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼún ña̱ʼa ña̱ níʼii̱ va̱xii̱ taxii̱ ndaʼún. 28 Ta ixaún ña̱ ma̱ní koo káʼnu-iniún xa̱ʼíi̱ tá íyo iin ña̱ va̱ása va̱ʼa níka̱ʼi̱n xíʼún. Táta, kúnda̱a̱va-inii̱ ña̱ mií Jehová taxi ña̱ ndiʼi tiempo ná koo na̱ veʼún,* saáchi yóʼó kánitáʼún xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni Jehová ta ndiʼi tiempo ña̱ xa̱a̱ tákún kǒo ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼún. 29 Táta miíi̱, tá ná kundiku̱nna sa̱táún ta kuni̱na kaʼnína yóʼó, Jehová Ndióxi̱ miíún ná kundaara ña̱ tákún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní ña̱ ndíkaa̱va̱ʼa ini iin bolsa. Soo ña̱ táku na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó xíkání sakánaraña, nda̱a̱ táki̱ʼva xíkání sákanana iin yu̱u̱ xíʼin iin yoʼo̱ loʼo.* 30 Tá ná saxínu Jehová ndiʼi ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼún ta taxira ña̱ xa̱ún koún ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Israel, 31 va̱ása kusuchí-iniún ta ni va̱ása ndikó-iniún saáchi va̱ása níxa̱ʼún keʼún xíʼinna nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéna xíʼún ta kǒo kuisoún ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ni̱i̱na. Táta, tá ná taxi Jehová ña̱ va̱ʼa ndaʼún, ndakaʼún xa̱ʼa̱ yi̱ʼi̱ ñá káchíñu nu̱ún”.
32 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ñá Abigaíl: “Ná ndukáʼnu Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, xa̱ʼa̱ ña̱ chi̱ndaʼára yóʼó ña̱ ki̱xaún nu̱úi̱ vitin. 33 Mií Ndióxi̱ ná taxi ña̱ va̱ʼa ndaʼún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní íyo ña̱ ke̱ʼún. Ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo nítaxiún ku̱ʼi̱n keʼíi̱ xíʼinna nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéna xíʼi̱n ta va̱ása kuisoi̱ ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ni̱i̱na. 34 Chínaʼíi̱ xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, ta̱ va̱ása nítaxi ña̱ ixandi̱va̱ʼi̱ xíʼún, tá va̱ása kama níkixiún ka̱ʼún xíʼi̱n, taa̱n va̱ása kutakukaví ta̱ Nabal xíʼin na̱ ta̱a na̱ káchíñu nu̱úra”. 35 Tasaá nda̱kiʼin ta̱ David ña̱ ta̱xiñá ndaʼa̱ra ta ka̱chira: “Kǒo kundi̱ʼi-iniún ku̱ʼún veʼún, xi̱niso̱ʼovai̱ ña̱ ni̱ka̱ʼún ta keʼévai̱ña”.
36 Tá ndi̱kó ñá Abigaíl nu̱ú íyo ta̱ Nabal, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo vikó na̱ rey saá íyo ña̱ ke̱ʼéra veʼera. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱íní-ini ta̱ Nabal ndeéní xi̱ʼira nda̱a̱ ni̱xi̱ni va̱ʼara, soo kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níka̱ʼa̱nñá xíʼinra nda̱a̱ tá ni̱tu̱vi. 37 Soo tá ni̱tu̱vi, tá va̱ása xíniika ta̱ Nabal, ñá síʼira na̱túʼunñá xíʼinra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ku̱u. Tasaá, níma̱ra va̱ása níkanda̱kaña nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin na̱ ni̱xi̱ʼi̱, ta ku̱tunra ta ki̱ndoora nda̱a̱ táki̱ʼva káa iin yu̱u̱. 38 Tá ni̱ya̱ʼa u̱xu̱ ki̱vi̱, ni̱xi̱ʼi̱va ta̱ Nabal i̱xaa Jehová.
39 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ David ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Nabal, saá ka̱chira: “Ná ndukáʼnu Jehová. Ta̱ Nabal ku̱sikindaara yi̱ʼi̱ soo Jehová kúú ta̱ nda̱kiʼin tu̱ʼi̱n. Kǒo nítaxira ña̱ keʼíi̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, ta ta̱xira ña̱ ná ndikó ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ ke̱ʼé ta̱ Nabal nu̱ú miíra”. Tándi̱ʼi, ta̱ David chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n xíʼin ñá Abigaíl ña̱ ná tindaʼa̱ñá xíʼinra. 40 Ta na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ David ni̱xa̱a̱na chí Carmelo ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ñá Abigaíl: “Ta̱ David chi̱ndaʼára ndi̱ʼi̱ va̱xindi̱ nu̱ún chí kúni̱ra tindaʼa̱ra xíʼún”. 41 Ta ndi̱ku̱n xi̱kuxítíñá ta ka̱chiñá: “Yóʼo íyoi̱, ta xa̱a̱ íyo tu̱ʼvai̱ ña̱ koi̱ ñá kachíñu nu̱úra ña̱ va̱ʼa ndakatai̱ xa̱ʼa̱ na̱ káchíñu nu̱ú tátai̱”. 42 Ta ñá Abigaíl kamaní nda̱kundichiñá ta nda̱añá sa̱tá iin burro ta u̱ʼu̱n ná ñaʼá ná káchíñu nu̱úñá ndíku̱nná ku̱a̱ʼa̱n xáʼáná sa̱táñá, ta nda̱kiʼinná ku̱a̱ʼa̱nná xíʼin na̱ chi̱ndaʼá ta̱ David. Tasaá ni̱xa̱a̱ñá ndu̱uñá ñá síʼira.
43 Ta saátu xa̱a̱ ti̱ndaʼa̱va ta̱ David xíʼin ñá Ahinoam ñá ñuu Jezreel. Ña̱kán u̱vi̱ saáná xi̱kuu ná síʼira.
44 Soo ta̱ Saúl sa̱tíndaʼa̱ tukura se̱ʼera ñá Mical ñá xi̱kuu ñá síʼi ta̱ David xíʼin ta̱ Paltí se̱ʼe ta̱ Lais ta̱ ni̱xi̱yo chí Galim.
26 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, na̱ ta̱a ñuu Zif ni̱xa̱ʼa̱nna chí Guibeá ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Saúl: “Ta̱ David ndíkaa̱se̱ʼéra iin xi̱kí ña̱ kíndo̱o chí Hakilá, chí nu̱ú xítondaa Jesimón”.* 2 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ Saúl nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ kíndo̱o chí Zif xíʼin 3,000 na̱ soldado na̱ ñuu Israel mií na̱ xíni̱va̱ʼa kanitáʼan ña̱ nandukúra ta̱ David. 3 Ta̱ Saúl xíʼin na̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra ni̱xa̱a̱na xi̱kundoona yatin yuʼú yichi̱ nu̱ú íyo xi̱kí ña̱ Hakilá, chí nu̱ú xítondaa Jesimón. Ta̱ David íyora chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí, ta xi̱niso̱ʼora ña̱ ki̱xaa̱ ta̱ Saúl nándukúrara kán. 4 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David chi̱ndaʼára sava na̱ ku̱a̱ʼa̱n kotose̱ʼé á ndixa xíka ta̱ Saúl yatin kán. 5 Tándi̱ʼi, ta̱ David ni̱xa̱ʼa̱nra yatin nu̱ú íyo ta̱ Saúl. Ta xi̱nira ndáa míí kísi̱ ta̱ Saúl ta saátu ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldadora, ta̱ Abner se̱ʼe ta̱ Ner. Ta̱ Saúl kánduʼúra* kísi̱ra ma̱ʼñú nu̱ú ndóo ndiʼi na̱ soldado. 6 Tasaá ni̱nda̱ka̱tu̱ʼun ta̱ David ta̱ Ahimélec ta̱ hitita xíʼin ta̱ Abisái ñani ta̱ Joab, se̱ʼe ñá Zeruyá: “¿Ndáa ndóʼó ku̱ʼu̱n xíʼi̱n nda̱a̱ nu̱ú íyo ta̱ Saúl?”. Ta nda̱kuiin ta̱ Abisái: “Yi̱ʼi̱ ku̱ʼu̱n xíʼún”. 7 Ta tá xa̱a̱ ku̱ñuú va̱ʼa, ta̱ David xíʼin ta̱ Abisái ku̱chiñuna ni̱ki̱ʼvina nda̱a̱ nu̱ú íyo ta̱ Saúl xíʼin ndiʼika na̱ kítáʼan xíʼinra. Ta xi̱nina ña̱ kánduʼú ta̱ Saúl kísi̱ra, ta tu̱vira* lanzara nu̱ú ñuʼú ña̱ va̱ʼa kundichinú yatin xi̱níra. Ta ta̱ Abner xíʼin na̱ soldado ndóona kísi̱na yatin síi̱nra.*
8 Ta̱ Abisái ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Ndióxi̱ ndátaxira ta̱ sáa̱-ini xíni yóʼó ndaʼún vitin. Ixaún ña̱ ma̱ní, taxi ná tuvii̱ lanzara nda̱a̱ ná ya̱ʼanú nu̱ú ñuʼú. Iinlá kuitíva yichi̱ kanii̱ra, va̱ása xíniñúʼu ndikó tukui̱ keʼíi̱ ña̱yóʼo”. 9 Soo ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Abisái: “Va̱ása satúkue̱ʼúnra. Saáchi nda̱a̱ ndáakana ná ixandi̱va̱ʼa xíʼin ta̱ nda̱kaxin Jehová, ki̱ʼvina ku̱a̱chi”. 10 Ta ni̱ka̱ʼa̱nka ta̱ David: “Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku, ña̱ mií Jehová taxi ña̱ ná kuvira á kixaa̱ iin ki̱vi̱ ña̱ kuvira nda̱a̱ táki̱ʼva xíʼi̱ ndiʼiyó, á tá ná ku̱ʼu̱nra nu̱ú ku̱a̱chi kán kuvira. 11 Xa̱ʼa̱ ña̱ kúnda̱a̱-inii̱ ndáa ki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová, nda̱a̱ ni loʼoví va̱ása ndákanixi̱níi̱ keʼíi̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin ta̱ nda̱kaxin mií Jehová. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, kiʼin kuití lanza tú níndichi yatin xi̱níra xíʼin ki̱si nu̱ú ñúʼu ti̱kui̱í xíʼira, ta ná ku̱ʼu̱nyó”. 12 Tándi̱ʼi, ta̱ David ki̱ʼinra lanza tú níndichi yatin xi̱ní ta̱ Saúl xíʼin ki̱si nu̱ú ñúʼu ti̱kui̱í xíʼira, ta nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna. Ta kǒo nda̱a̱ ni iinna níxiniñaʼá ta ni kǒo na̱ níkunda̱a̱-ini xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Ndiʼina ndóona kísi̱na ta va̱ása níndakáxí-inina, saáchi Jehová ta̱xira ña̱ ná ku̱su̱n naana. 13 Tasaá, ta̱ David ni̱ya̱ʼara chí inka táʼví yoso̱ kán ta ni̱xa̱a̱ra xi̱kundichira sa̱tá iin yuku̱. Xíká va̱ʼa xi̱ndichira nu̱ú ndóona.
14 Ta ta̱ David ndeéní ka̱nara na̱ soldado ta saátu ta̱ Abner se̱ʼe ta̱ Ner: “Abner, ndakuiin yuʼíi̱”. Ta ta̱ Abner nda̱kuiinra: “¿Ndáa ta̱ kúú yóʼó ña̱ xíkaún sándi̱ʼún ta̱ rey?”. 15 Ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Abner: “¿Á su̱ví iin ta̱a ta̱ ndakúní kúún ñuu Israel? Kǒo inka na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yóʼó. Tá saá, ¿nda̱chun va̱ása níxindaún ta̱ rey? Saáchi iin ta̱ soldado ni̱ki̱ʼvira nu̱ú ndóondó ña̱ va̱ʼa kaʼnírara. 16 Va̱ása nísaxínún chiñún. Chínaʼíi̱ xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku, ña̱ ndóʼó xíniñúʼu kuvindó chi va̱ása níxindaandó tátandó ta̱ nda̱kaxin Jehová. Koto, ¿ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n lanza ta̱ rey tú xi̱ndichi yatin xi̱níra xíʼin ki̱si nu̱ú ñúʼu ti̱kui̱í xíʼira?”.
17 Tasaá ta̱ Saúl nda̱kunira tu̱ʼun ta̱ David ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “David se̱ʼe miíi̱, ¿á yóʼó kúú ta̱ káʼa̱n?”. Ta ta̱ David nda̱kuiinra: “Yi̱ʼi̱ kúúvara táta rey”. 18 Ta ni̱ka̱ʼa̱nkara: “Táta, ¿nda̱chun ndíku̱ún sa̱tá yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún? ¿Ndáaña kúú ña̱ ke̱ʼíi̱? ¿Ndáa ku̱a̱chi ni̱ki̱ʼvii̱? 19 Táta rey, ixaún ña̱ ma̱ní kuniso̱ʼún ña̱ ka̱ʼa̱n yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún. Tá mií Jehová kúú ta̱ ta̱xi ña̱ ná koún contrai̱, so̱kói̱ harina nu̱úra* xa̱ʼa̱ ku̱a̱chii̱ ta ná ndakiʼinra ña̱yóʼo. Soo tá na̱ yiví kúú na̱ ni̱ka̱ʼa̱n xíʼún ña̱ koún contrai̱, mií Jehová ná taxi castigo ndaʼa̱na. Saáchi ta̱xínna yi̱ʼi̱ ta sa̱kúxíkána yi̱ʼi̱ nu̱ú na̱ ñuu Jehová. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼi̱n saá íyona: ‘Kúáʼan ndasakáʼnún inka ndióxi̱’. 20 Vitin káʼa̱n-ndáʼvii̱ xíʼún ña̱ ná va̱ása taxiún kuvii̱ iin lugar ña̱ xíkaní kíndo̱o nu̱ú ndásakáʼnuyó Jehová. Ta̱ rey ñuu Israel ki̱tara nándukúra iin ti̱oʼó tí va̱ása ndáyáʼvi ta kéʼéra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱ ku̱a̱ʼa̱n kaʼní iin saa* chí yuku̱”.
21 Ta ta̱ Saúl nda̱kuiinra yuʼúra: “Ni̱ki̱ʼvivai̱ ku̱a̱chi. Ndikó David se̱ʼe miíi̱ saáchi va̱ása ixandi̱va̱ʼakai̱ xíʼún, chi vitin ni̱na̱ʼún ña̱ ndáyáʼviní ña̱ tákui̱ nu̱ún. Yi̱ʼi̱ ke̱ʼíi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱ kíʼví, ta nda̱a̱ ni loʼo va̱ása va̱ʼa íyo ña̱ ke̱ʼíi̱”. 22 Ta ta̱ David nda̱kuiinra yuʼúra: “Yóʼo níʼii̱ lanza ta̱ rey, ná kixi iin ta̱a ta̱ káchíñu nu̱ún ndakiʼinranú. 23 Mií Jehová ndataxi ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ na̱ yiví na̱ nda̱kú íyo ini ta vií íyo ña̱ kéʼéna. Saáchi ni nda̱taxi Jehová yóʼó ndaʼíi̱ vitin, va̱ása níxii̱n ixandi̱va̱ʼi̱ xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱ kúún ta̱ nda̱kaxin Jehová. 24 Ná kundayáʼvi ña̱ tákui̱ nu̱ú Jehová nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱ndayáʼvi ña̱ tákún nu̱ú miíi̱ ta ná sakǎkura yi̱ʼi̱ nu̱ú ndiʼi ña̱ sándi̱ʼi̱-inii̱”. 25 Ta ta̱ Saúl nda̱kuiinra yuʼúra: “Mií Ndióxi̱ ná taxi ña̱ va̱ʼa ndaʼún, David se̱ʼe miíi̱. Yóʼó xa̱ún keʼún ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní, ta viíní kanaña”. Tasaá ta̱ David nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra ta ta̱ Saúl ndi̱kóra veʼera.
27 Soo ta̱ David nda̱kanixi̱níra: “Iin ki̱vi̱ kaʼníva ta̱ Saúl yi̱ʼi̱. Iin ña̱ kivi keʼíi̱ kúú ña̱ ku̱ʼi̱n chí nu̱ú ñuʼú na̱ filisteo. Tasaá va̱ása nandukúka ta̱ Saúl yi̱ʼi̱ iníísaá nu̱ú ñuʼú na̱ ñuu Israel tasaá ka̱kui̱ nu̱úra”. 2 Ña̱kán, ta̱ David xíʼin 600 saá na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí nu̱ú íyo ta̱ Akís, ta̱ kúú rey ñuu Gat ta̱ kúú se̱ʼe ta̱ Maoc. 3 Ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ki̱ndoona chí Gat nu̱ú íyo ta̱ Akís, iin tá iinna xi̱ndoona xíʼin na̱ veʼena. U̱vi̱ saá ná síʼi ta̱ David ni̱xa̱ʼa̱nná xíʼinra, ñá Ahinoam ñá ñuu Jezreel xíʼin ñá Abigaíl ñá ke̱e chí Carmelo, ñá xi̱kuu ñá síʼi ta̱ Nabal. 4 Tá na̱túʼunna xíʼin ta̱ Saúl ña̱ xi̱nu ta̱ David ku̱a̱ʼa̱nra chí Gat, va̱ása nínandukúkarara.
5 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ta̱ Akís: “Tá va̱ʼa túviún, kúni̱i̱ ña̱ ná taxiún ña̱ koi̱ iin ñuu loʼo ña̱ kíndo̱o yóʼo. Saáchi va̱ása xíniñúʼu koovíi̱ ñuu nu̱ú íyo ta̱ rey”. 6 Ki̱vi̱ kán, ta̱ Akís ta̱xira ñuu Ziclag ndaʼa̱ ta̱ David. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ñuu Ziclag kúúña kuenta na̱ kúú rey chí Judá nda̱a̱ tiempo vitin.
7 Ta̱ David ni̱xi̱yora nu̱ú ñuʼú na̱ filisteo iin ku̱i̱ya̱ xíʼin ku̱mí yo̱o̱. 8 Ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra xi̱xaʼa̱nna xi̱kanitáʼanna xíʼin na̱ guesurita, na̱ guirzita xíʼin na̱ amalequita saáchi na̱yóʼo xi̱ndoona chí nu̱ú ñuʼú ña̱ íyo chí Telam iinsaá nda̱a̱ Sur ta saátu nda̱a̱ nu̱ú ñuʼú ña̱ íyo Egipto. 9 Tá xi̱xaʼa̱n ta̱ David xi̱kanitáʼanra xíʼin na̱ ndóo kán, xi̱xaʼníra ndiʼi na̱ ta̱a ta saátu ná ñaʼá. Soo xi̱ndakiʼinra ndikachi,* si̱ndi̱ki̱, burro, camello ta saátu ti̱ko̱to̱. Tándi̱ʼi, xi̱ndikóra chí nu̱ú íyo ta̱ Akís. 10 Ta ta̱ Akís xi̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáana ni̱xa̱ʼún ka̱nitáʼún xíʼin vitin?”. Ta ta̱ David xi̱ndakuiinra: “Na̱ ndóo chí sur* ña̱ Judá” á “Na̱ ndóo chí sur nu̱ú ñuʼú na̱ jerahmeelita” á “Na̱ ndóo chí sur nu̱ú ñuʼú na̱ quenita”. 11 Ta̱ David xi̱xaʼníra ndiʼi na̱ ta̱a ta saátu ná ñaʼá, ña̱ va̱ʼa kǒo ndakiʼinnana ku̱ʼu̱n xíʼinna chí Gat. Saáchi xi̱kachira: “Kivi natúʼunna xa̱ʼa̱yó ta kachina ‘Ta̱ David ke̱ʼéra ña̱yóʼo á ke̱ʼéra ña̱ káa’”. (Ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼéra ndiʼi tiempo ña̱ ni̱xi̱yora chí nu̱ú ñuʼú na̱ filisteo). 12 Ta̱ Akís xi̱kandíxara ña̱ xi̱kaʼa̱n ta̱ David ta xi̱ndakanixi̱níra: “Sana vitin kúndasínu̱ú na̱ ñuu Israel xíninara, ña̱kán ndiʼi tiempo koora ta̱ kachíñu nu̱úi̱”.
28 Tiempo kán, na̱ filisteo nda̱kayana na̱ soldadona ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna kanitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Akís xíʼin ta̱ David: “Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ kúnda̱a̱-iniún, miíún xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼún ku̱ʼu̱nndó xíʼi̱n nu̱ú ku̱a̱chi”. 2 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ David ña̱yóʼo, saá ni̱ka̱ʼa̱nra: “Xa̱a̱ kúnda̱a̱va-iniún ndáaña kúú ña̱ keʼé yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún”. Ta ta̱ Akís ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kúú ña̱ taxii̱ chiñu ndaʼún ña̱ koún ta̱ kundaa yi̱ʼi̱ ndiʼi tiempo”.
3 Ta̱ Samuel xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱vara ta ndiʼi na̱ ñuu Israel ku̱suchíní-inina xa̱ʼa̱ra, ta sa̱ndúxu̱nnara ñuura Ramá. Ta ta̱ Saúl va̱ása nítaxikara ña̱ koo na̱ ndáku* ni na̱ yiví na̱ káʼa̱n xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
4 Na̱ filisteo nda̱kutáʼanna ta nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí Sunem ta ni̱xa̱a̱na xi̱kundoona kán. Ña̱kán, ta̱ Saúl nda̱kayara na̱ soldado na̱ ñuu Israel ta ni̱xa̱a̱na xi̱kundoona chí Guilboa. 5 Tá xi̱ni ta̱ Saúl nu̱ú ndóo na̱ filisteo ni̱yi̱ʼvíníra ta ki̱xáʼa kánditani̱nu níma̱ra. 6 Ni xi̱nda̱ka̱tu̱ʼunva ta̱ Saúl Jehová, Jehová va̱ása níndakuiinra ni xíʼin xa̱ni, ni xíʼin ña̱ Urim ni xíʼin na̱ profeta. 7 Tándi̱ʼi, ta̱ Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra: “Ndukúndó iin ñá káʼa̱n xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱ saáchi íyo iin ña̱ kúni̱i̱ nda̱ka̱tu̱ʼíi̱nñá”. Ta na̱ káchíñu nu̱úra ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Chí En-Dor íyo iin ñá káʼa̱n xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱”.
8 Ña̱kán ta̱ Saúl na̱samara ti̱ko̱to̱ra ña̱ va̱ʼa kǒo ndakuninara, ta tá ñuú nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra xíʼin u̱vi̱ na̱ ta̱a na̱ káchíñu nu̱úra ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna nu̱ú iin ñá káʼa̱n xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “Ixaún ña̱ ma̱ní, ka̱ʼa̱n xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱ chi kúni̱i̱ kunda̱a̱-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu. Kana ta̱ ná ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ xíʼún”. 9 Soo ñá ñaʼá kán ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Xa̱a̱ xíni̱vaún ña̱ va̱ása nítaxika ta̱ Saúl ña̱ koo na̱ ndáku ni na̱ káʼa̱n xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱ chí ñuu Israel. Tá saá, ¿nda̱chun kéʼún ña̱yóʼo xíʼi̱n? ¿Á ta̱ kúni̱ sandáʼvi yi̱ʼi̱va kúún ña̱ va̱ʼa ná kaʼnína yi̱ʼi̱?”. 10 Tasaá ta̱ Saúl chi̱naʼára* xa̱ʼa̱ Jehová ta ka̱chira: “Chínaʼíi̱ xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku ña̱ kǒo na̱ chikaa̱ ku̱a̱chi yóʼó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo”. 11 Tá ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinñá, ka̱chiñá: “¿Ndáana kúni̱ún ná kanai̱?”. Ta ta̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra: “Kana ta̱ Samuel”. 12 Tá xi̱ni ñá ñaʼá yóʼo ta̱ “Samuel”* ndeéní ni̱nda̱ʼyi̱ñá ta ka̱chiñá: “¿Nda̱chun sa̱ndáʼviún yi̱ʼi̱? Ta̱ Saúlva kúún”. 13 Tasaá ta̱ rey Saúl ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “Va̱ása yi̱ʼvíún. Soo, ka̱ʼa̱n xíʼi̱n, ¿ndáana xítoún?”. Ta ñá ñaʼá yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Íyo iin ta̱ va̱xi kíta ti̱xin ñuʼú ta nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ndióxi̱ saá náʼa̱ra”. 14 Tasaá ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrañá: “¿Ndáa ki̱ʼva náʼa̱ra?”. Ta ñáyóʼo ni̱ka̱ʼa̱nñá: “Xítoi̱ ña̱ va̱xi kíta iin ta̱ xi̱kuaʼa̱ ta ndíxira iin ti̱ko̱to̱ ña̱ kǒo ndaʼa̱”. Tá ki̱ʼin ta̱ Saúl kuenta ña̱ kúúra ta̱ “Samuel”, xi̱kuxítíra nu̱úra.
15 Tasaá ta̱ “Samuel” ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Saúl: “¿Nda̱chun sándi̱ʼún yi̱ʼi̱ ta ka̱naún yi̱ʼi̱ va̱xii̱?”. Ta ta̱ Saúl nda̱kuiinra yuʼúra: “Ndíʼi̱ní-inii̱ ta va̱ása xíni̱kai̱ ndáaña keʼíi̱. Saáchi na̱ filisteo va̱xina kanitáʼanna xíʼi̱n ta Ndióxi̱ ku̱xíkára nu̱úi̱ ta va̱ása ndákuiinkara ña̱ káʼi̱n xíʼinra, ni xíʼin na̱ profeta ni xíʼin xa̱ni. Xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ ka̱nai̱ yóʼó ña̱ va̱ʼa ka̱ʼún xíʼi̱n ndáaña keʼíi̱”.
16 Soo ta̱ “Samuel” ni̱ka̱ʼa̱nra: “¿Nda̱chun ndáka̱tu̱ʼún yi̱ʼi̱ tá xa̱a̱ ku̱xíká Jehová nu̱ún ta vitin íyora contraún? 17 Jehová keʼévara ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼún: Jehová kindaara ña̱ xáʼndachíñún ta taxiraña ndaʼa̱ inkara; taxiraña ndaʼa̱ ta̱ David. 18 Yóʼó va̱ása níkandíxaún ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼún ta va̱ása nísandíʼi-xa̱ʼún na̱ amalequita saáchi na̱yóʼo sa̱sáa̱nara. Ña̱kán, Jehová kéʼéra ña̱yóʼo xíʼún vitin. 19 Ta Jehová ndataxira yóʼó ta saátu na̱ ñuu Israel ndaʼa̱ na̱ filisteo. Taa̱n kaʼnína yóʼó xíʼin na̱ se̱ʼún ta ndakutáʼanndó xíʼi̱n. Ta saátu, Jehová taxira ña̱ ná kuchiñu na̱ filisteo kanitáʼanna xíʼin na̱ soldado na̱ ñuu Israel”.
20 Ta ndi̱ku̱n saá ndu̱va ta̱ Saúl ta ki̱ndoora kánduʼúra nu̱ú ñuʼú. Ta ni̱yi̱ʼvíníra xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ “Samuel”. Ta saátu, ndi̱ʼi ndee̱ra saáchi va̱ása níxixira iníí ki̱vi̱ xíʼin iníí ñuú. 21 Tá ku̱yatin ñá ñaʼá yóʼo nu̱ú ta̱ Saúl ta xi̱niñá ña̱ ndíʼi̱ní-inira, ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Táta miíi̱, ka̱ndíxavai̱ ña̱ ni̱ka̱ʼún xíʼi̱n, ta nda̱a̱ kivi kuvii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼíi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼún xíʼi̱n. 22 Ta vitin, táta miíi̱, ixaún ña̱ ma̱ní kandíxaún ña̱ káʼi̱n xíʼún. Ná taxii̱ iin táʼví loʼo si̱ta̱váʼa kuxún, ña̱ va̱ʼa ndakiʼún ndeún tasaá ndakiʼún ku̱ʼún”. 23 Soo ta̱yóʼo va̱ása níxiinra ta ka̱chira: “Va̱ása kuxuvíi̱”. Soo ka̱ndíxavara, xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱a̱ʼá yichi̱ ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra ta saátu na̱ káchíñu nu̱úra. Tasaá nda̱kundichira ta xi̱kundúʼúra nu̱ú xi̱to. 24 Ta veʼe ñá ñaʼá yóʼo ni̱xi̱yo iin si̱ndi̱ki̱ loʼo tí nda̱ʼa, ña̱kán kama xa̱ʼníñárí. Ta saátu ki̱ʼinñá harina, i̱xava̱ʼañá yuxa̱n ta ke̱ʼéñá si̱ta̱váʼa ña̱ kǒo yuxa̱n iyá* xíʼin. 25 Tasaá, ta̱xiñá ña̱ kuxu ta̱ Saúl ta saátu na̱ káchíñu nu̱úra ta na̱yóʼo xi̱xina. Tándi̱ʼi, ñuú saá nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna.
29 Na̱ filisteo nda̱kayana ndiʼi na̱ soldadona chí Afec, ta na̱ soldado na̱ ñuu Israel ni̱xa̱a̱na xi̱kundoona yatin nu̱ú kána ti̱kui̱í chí Jezreel. 2 Ta na̱ soldado filisteo nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna xíʼin na̱ xáʼndachíñu nu̱úna ta nda̱taʼvína, savana xi̱kuuna 100 ta savana xi̱kuuna 1,000. Ta ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra ndíku̱nna ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tá ta̱ Akís. 3 Soo na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunna: “¿Nda̱chun va̱xi na̱ hebreo yóʼo xíʼinyó?”. Ta̱ Akís ka̱chira: “Ta̱yóʼo kúú ta̱ David ta̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ rey Saúl ta̱ íyo chí ñuu Israel. Ta xa̱a̱ yáʼaka iin ku̱i̱ya̱ íyora xíʼi̱n, ta nani tá sa̱ndákoora ta̱ Saúl ta nda̱kutáʼanra xíʼi̱n ta̱ʼán kunii̱ ña̱ keʼéra ña̱ va̱ása va̱ʼa”. 4 Soo sava na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo ni̱sa̱a̱nína xíʼinra ta ka̱china: “Ka̱ʼa̱n xíʼin ta̱ ta̱a yóʼo ná ku̱ʼu̱nra. Ná ndikóra ku̱ʼu̱nra chí nu̱ú ta̱xiún koora. Ta va̱ása taxiún kutáʼanra xíʼinyó ku̱ʼu̱nyó nu̱ú ku̱a̱chi, saáchi kivi nduura contrayó. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ kuni̱ra kindo̱o va̱ʼara nu̱ú ta̱ Saúl nda̱a̱ kivi kaʼníra na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinyó ta kuniʼira xi̱nína ku̱ʼu̱n xíʼinra nu̱úra. 5 ¿Á su̱ví xa̱ʼa̱ ta̱ David yóʼo kúú ña̱ xi̱tixáʼana ta xi̱xitana ña̱yóʼo:
‘Ta̱ Saúl xa̱ʼníra yáʼaka mil na̱ yiví,
ta ta̱ David yáʼaka u̱xu̱ mil kúú na̱ xa̱ʼníra’?”.
6 Ta̱ Akís ka̱nara ta̱ David ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku, ña̱ iin ta̱a va̱ʼava kúún ta kúsi̱í-inii̱ ña̱ ná kutáʼún ku̱ʼún nu̱ú ku̱a̱chi xíʼin na̱ soldado na̱ kúúmiíi̱, saáchi nani tá ki̱xaún nu̱úi̱ ta̱ʼán kunii̱ keʼún ña̱ va̱ása va̱ʼa. Soo savaka na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo xíkava-inina xa̱ʼún. 7 Ña̱kán va̱ʼaka ndikóún ta kiʼún kuenta ku̱ʼún ta kǒo keʼún nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ kivi sasáa̱ na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo”. 8 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Akís: “¿Soo ndáaña kúú ña̱ ke̱ʼíi̱? Nda̱a̱ tá ki̱vi̱ ña̱ nda̱kutáʼi̱n xíʼún, ¿á xa̱a̱ íyo iin ña̱ va̱ása va̱ʼa níkeʼé yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún? Táta rey, ¿nda̱chun kǒo kivi ku̱ʼi̱n xíʼún ña̱ ku̱ʼún kanitáʼún xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó?”. 9 Ta ta̱ Akís ni̱ka̱ʼa̱nra: “Nu̱ú yi̱ʼi̱, va̱ʼanívaún ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ángel Ndióxi̱ saá íyoún. Soo na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ filisteo kúú na̱ ni̱ka̱ʼa̱n ‘Va̱ása taxiún ña̱ ku̱ʼu̱nra xíʼinyó nu̱ú ku̱a̱chi’. 10 Ña̱kán miíún ta saátu na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼún na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ rey Saúl, ya̱chi̱ní ndako̱ondó taa̱n ta ndikóndó ku̱ʼu̱nndó tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n túvi”.
11 Ña̱kán ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ya̱chi̱ní nda̱koona ña̱ va̱ʼa ndikóna ku̱ʼu̱nna chí nu̱ú ñuʼú na̱ filisteo, ta na̱ filisteo nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí Jezreel.
30 Tá ni̱ya̱ʼa u̱ni̱ ki̱vi̱, ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ni̱xa̱a̱na chí Ziclag, soo na̱ amalequita xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvina nu̱ú ñuʼú ña̱ íyo chí táʼví sur* ta saátu chí Ziclag, ta ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Ziclag ta xa̱ʼmina ñuu yóʼo. 2 Ta nda̱kiʼinna ná ñaʼá ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna ta saátu ndiʼi na̱ xi̱ndoo ñuu kán, ni kúúna na̱ va̱lí á na̱ náʼnu. Nda̱kiʼin ndiʼinana ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna soo va̱ása níxaʼnína nda̱a̱ ni iinna. 3 Tá ni̱xa̱a̱ ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra, ki̱ʼinna kuenta ña̱ xa̱ʼmina ñuu kán ta nda̱kiʼinna ñá siʼína ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna ta saátu se̱ʼeta̱ana xíʼin se̱ʼe-síʼina. 4 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ndeéní ki̱xáʼana xákuna. Xa̱kunína nda̱a̱ ndi̱ʼi ndee̱na ta kǒo níkivika kuakuna. 5 Ta nda̱kiʼinna u̱vi̱ saá ná síʼi ta̱ David ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna, ñá Ahinoam ñá ñuu Jezreel ta saátu ñá Abigaíl ñá xi̱kuu ñá síʼi ta̱ Nabal ta̱ carmelita. 6 Ta̱ David xi̱ndi̱ʼi̱ní-inira saáchi ndiʼi na̱ ta̱a xi̱ka̱ʼa̱nna ña̱ kuunna yu̱u̱ra, saáchi xi̱kusuchíní-inina xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kiʼinna se̱ʼeta̱ana ta saátu se̱ʼe-síʼina ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndaa-ini ta̱ David Jehová Ndióxi̱, va̱ása níndakava-inira.
7 Tasaá ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ su̱tu̱ Abiatar se̱ʼe ta̱ Ahimélec: “Ixaún ña̱ ma̱ní kuniʼi efod* kixiún”. Ña̱kán, ta̱ Abiatar níʼira efod ki̱xaa̱ra. 8 Ta ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra Jehová: “¿Á ku̱ʼi̱n sa̱tá na̱ i̱xakuíʼná ña̱ʼandi̱? ¿Á kuchiñui̱ ndakutáʼi̱n xíʼinna?”. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kúáʼan sa̱tána chi kuchiñuvaún ndakutáʼún xíʼinna ta ndakiʼún ndiʼi ña̱ i̱xakuíʼnána”.
9 Ta ndi̱ku̱n saá, ta̱ David xíʼin 600 saá na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna ta ni̱xa̱a̱na chí nu̱ú yáʼa ti̱kui̱í chí Besor, ta kán ki̱ndoo sava na̱ ta̱a. 10 Soo ta̱ David nda̱kundeéra ku̱a̱ʼa̱nra xíʼin 400 na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra, ta 200 na̱yóʼo ki̱ndoona saáchi ku̱naanína ta va̱ása níkivi ya̱ʼana chí nu̱ú yáʼa ti̱kui̱í chí Besor.
11 Ta na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ David nda̱kutáʼanna xíʼin iin ta̱ egipcio chí yuku̱ ta nda̱kiʼinnara ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna nu̱ú ta̱ David. Ta̱xina ña̱ xi̱xira ta saátu ta̱xina ti̱kui̱í xi̱ʼira, 12 ta ta̱xituna u̱vi̱ si̱ta̱váʼa tí pasa ndaʼa̱ra xíʼin iin táʼví si̱ta̱váʼa tí higo tí ni̱yi̱chi̱, tá xi̱xira ña̱yóʼo nda̱koo ndee̱ra saáchi xa̱a̱ u̱ni̱ ki̱vi̱ xíʼin u̱ni̱ ñuú kúú ña̱ ta̱ʼán kuxura ta ta̱ʼán koʼora ti̱kui̱í. 13 Ta ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáa míí ke̱ún? ¿Ndáa ta̱ káchíñún nu̱ú?”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Ta̱ egipcio kúi̱ ta káchiñui̱ nu̱ú iin ta̱ amalequita. Ta̱ káchíñui̱ nu̱ú xa̱a̱ íyo u̱ni̱ ki̱vi̱ sa̱ndákoora yi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuumiíi̱ kue̱ʼe̱. 14 Ndi̱ʼi̱ kúú na̱ ni̱ki̱ʼvi chí sur ñuʼú na̱ keretita, xíʼin nu̱ú ñuʼú ta̱ Judá ta saátu chí sur ñuʼú ta̱ Caleb, ta xa̱ʼmindi̱ ñuu Ziclag”. 15 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ David ña̱yóʼo, ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Á kivi ku̱ʼún xíʼi̱n nda̱a̱ nu̱ú ndóo na̱yóʼo?”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Tá ná chinaʼún* xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ña̱ va̱ása kaʼníún yi̱ʼi̱ ta ni va̱ása ndataxiún yi̱ʼi̱ ndaʼa̱ ta̱ káchíñui̱ nu̱ú, ku̱ʼi̱n xíʼinndó nda̱a̱ nu̱ú ndóo na̱ i̱xakuíʼná ña̱ʼandó”.
16 Ña̱kán ni̱xa̱ʼa̱nra xíʼinna nda̱a̱ nu̱ú ndóona ta xi̱nina ña̱ iníí yuku̱ ndóona xíxina ta xíʼina. Ke̱ʼéna ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱chiñuna nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi chí nu̱ú ñuʼú na̱ filisteo ta saátu chí Judá. 17 Ta ta̱ David ki̱xáʼara kánitáʼanra xíʼinna tá kúma̱níka tu̱vi iinsaá nda̱a̱ tá ku̱ñuú. Xa̱ʼníra ndiʼina, ndáa na̱ ni̱ka̱ku kuití kúú 400 na̱ ta̱a na̱ na̱koso* camello ta xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna. 18 Ta̱ David ku̱chiñura nda̱kiʼinra ndiʼi ña̱ nda̱kiʼin na̱ amalequita ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna, ta saátu sa̱kǎkura u̱vi̱ saá ná síʼira. 19 Kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níxi̱kuma̱ní, ta saátu nda̱kiʼinna na̱ va̱lí xíʼin na̱ náʼnu ta kǒo nda̱a̱ ni iinna níkuma̱ní. Ku̱chiñuna sa̱kǎkuna se̱ʼeta̱ana xíʼin se̱ʼe-síʼina ta saátu ña̱ʼa ña̱ xi̱kuu kuentana. Ta̱ David ku̱chiñura nda̱kiʼin tukura ndiʼi ña̱ nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna. 20 Ta nda̱kiʼintu ta̱ David ndiʼi ndikachi* ta saátu si̱ndi̱ki̱. Ta siʼnaka tíyóʼo ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú kití sa̱na̱ na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra ta na̱yóʼo xi̱kachina: “Tíyóʼo kúú kuenta ta̱ David”.
21 Ta ta̱ David ndi̱kóra chí nu̱ú yáʼa ti̱kui̱í chí Besor, nu̱ú ki̱ndoo 200 na̱ ta̱a na̱ ku̱naaní na̱ va̱ása níxa̱ʼa̱n xíʼinra. Na̱yóʼo ni̱xa̱ʼa̱nna nda̱kutáʼanna xíʼin ta̱ David ta saátu na̱ ta̱a na̱ ni̱xa̱ʼa̱n xíʼinra. Tá ku̱yatinna, ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrana á íyo va̱ʼana. 22 Nu̱ú ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ni̱xa̱ʼa̱n xíʼin ta̱ David ni̱xi̱yo sava na̱ ta̱a na̱ ndi̱va̱ʼaní-ini ta ki̱xáʼana káʼa̱nna: “Na̱yóʼo va̱ása níxa̱ʼa̱nna xíʼinyó ña̱kán va̱ása ndataxiyó ña̱ʼa ña̱ nda̱kiʼinyó ndaʼa̱na, iinlá ñá síʼina xíʼin na̱ va̱lí se̱ʼena ndataxiyó ndaʼa̱na, ná ndakiʼinna na̱yóʼo ta ná ku̱ʼu̱nna”. 23 Soo ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Va̱ása keʼéndó ña̱yóʼo ñaniyó, va̱ása keʼéndó ña̱yóʼo xíʼin ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱yó saáchi miíra kúú ta̱ xi̱ndaa miíyó ta ku̱chiñuyó ka̱nitáʼanyó xíʼin na̱ i̱xakuíʼná ña̱ʼayó. 24 ¿Á inkáchi ndákanixi̱ní ndiʼina xíʼinndó túvindó? Ña̱kán inkáchiva koo ña̱ ndakiʼinna, ni ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ku̱a̱chi á ki̱ndoona xi̱ndaana ña̱ʼayó. Inkáchi ndata̱ʼvíña xíʼinna”. 25 Nani ki̱vi̱ kán, ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ saá xíniñúʼu keʼéna, ta ña̱yóʼo ni̱xa̱a̱ña ku̱uña iin ley nu̱ú na̱ ñuu Israel. Tasaá kéʼéna nda̱a̱ tiempo vitin.
26 Tá ndi̱kó ta̱ David chí Ziclag, chi̱ndaʼára iin táʼví ña̱ʼa ña̱ nda̱kiʼinra ndaʼa̱ na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* na̱ xi̱ndoo chí Judá na̱ xi̱kuu migora. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Kúni̱i̱ taxii̱ iin táʼví ña̱ʼa ña̱ nda̱kiʼinndi̱ ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni Jehová ndaʼa̱ndó”. 27 Ta saátu chi̱ndaʼáraña ndaʼa̱ na̱ xi̱ndoo chí Betel, na̱ xi̱ndoo chí Ramot ña̱ íyo chí Négueb,* na̱ xi̱ndoo chí Jatir, 28 na̱ xi̱ndoo chí Aroer, na̱ xi̱ndoo chí Sifmot, na̱ xi̱ndoo chí Estemoa, 29 na̱ xi̱ndoo chí Racal, na̱ xi̱ndoo ñuu na̱ jerahmeelita, na̱ xi̱ndoo ñuu na̱ quenita, 30 na̱ xi̱ndoo chí Hormá, na̱ xi̱ndoo chí Borasán, na̱ xi̱ndoo chí Atac, 31 ta saátu na̱ xi̱ndoo chí Hebrón xíʼin ndiʼika ñuu nu̱ú ni̱ya̱ʼa ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra.
31 Na̱ filisteo ki̱xáʼana kánitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel. Ta na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel ki̱xáʼana xínuna nu̱ú na̱ filisteo ta ku̱a̱ʼánína ni̱xi̱ʼi̱ chí yuku̱ Guilboa. 2 Na̱ filisteo xi̱ndiku̱nna ni̱xa̱ʼa̱nna sa̱tá ta̱ Saúl xíʼin na̱ se̱ʼera, ta ku̱chiñuna xa̱ʼnína ta̱ Jonatán, ta̱ Abinadab xíʼin ta̱ Malki-Súa, na̱ xi̱kuu se̱ʼe ta̱ Saúl. 3 Ta ndeéníka ki̱xáʼana kánitáʼanna xíʼin ta̱ Saúl. Ta na̱ níʼi kuxu̱n* xi̱nina míí íyora ta sa̱túkue̱ʼe̱nara. 4 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Saúl xíʼin ta̱ xi̱niʼi escudora: “Tavá espadaún ta kaʼníún yi̱ʼi̱. Saáchi va̱ása kúni̱i̱ ña̱ ná kixi na̱ va̱ása ndásakáʼnu Ndióxi̱ kaʼnína yi̱ʼi̱ á ña̱ ixandi̱va̱ʼana xíʼi̱n”. Soo ta̱ xi̱niʼi escudora va̱ása níxiinra keʼéra ña̱yóʼo saáchi xi̱yiʼvíníra. Ña̱kán, ta̱ Saúl ki̱ʼinra espadara ta xa̱ʼníra miíra xíʼinña. 5 Tá xi̱ni ta̱ xi̱niʼi escudo ta̱ Saúl ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ra, saátu ta̱yóʼo ta̱vára espadara ta xa̱ʼníra miíra. 6 Mií ki̱vi̱ kán ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Saúl, u̱ni̱ saá na̱ se̱ʼera, ta̱ xi̱niʼi escudora ta saátu ndiʼi na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra. 7 Tá xi̱ni na̱ ñuu Israel na̱ xi̱ndoo chí yoso̱ ta saátu na̱ xi̱ndoo yatin yu̱ta Jordán ña̱ xi̱nu na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel ta saátu ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Saúl xíʼin na̱ se̱ʼera, sa̱ndákoona ñuuna ta xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna. Tándi̱ʼi, saá ki̱xaa̱ na̱ filisteo ta nda̱kundoona ñuu kán.
8 Tá inka ki̱vi̱, tá ni̱xa̱ʼa̱n na̱ filisteo nda̱kiʼinna ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ xi̱kuumií na̱ ni̱xi̱ʼi̱ kán, nda̱ni̱ʼína ta̱ Saúl xíʼin u̱ni̱ saá na̱ se̱ʼera ni̱xi̱ʼi̱na ndóona chí yuku̱ Guilboa. 9 Xa̱ʼndana xi̱ní ta̱ Saúl ta ta̱vána ti̱ko̱to̱ ña̱ xi̱ndixira xi̱kanitáʼanra, ta chi̱ndaʼána na̱ ku̱a̱ʼa̱n natúʼun xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ndiʼi ñuu nu̱ú xi̱ndoo na̱ filisteo ta saátu templo nu̱ú xi̱ndita ña̱ʼa ña̱ xi̱ndasakáʼnuna, ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 10 Ta chí ini templo nu̱ú xi̱ndoo na̱ʼná ña̱ Astoret chi̱ndoona ti̱ko̱to̱ ña̱ xi̱ndixira xi̱kanitáʼanra ta ka̱tikaanara nama̱ ña̱ ñuu Bet-San. 11 Tá ku̱ndaa̱-ini na̱ ndóo chí Jabés-Galaad xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé na̱ filisteo xíʼin ta̱ Saúl, 12 ndiʼi na̱ ta̱a na̱ xíni̱va̱ʼa kanitáʼan ni̱xa̱ʼa̱nna iníísaá ñuú ta ni̱xa̱a̱na sa̱núuna ta̱ Saúl xíʼin na̱ se̱ʼera kándíka nama̱ ña̱ íyo chí Bet-San. Saá ndi̱kóna chí Jabés ta kán xa̱ʼminana. 13 Tándi̱ʼi, sa̱ndúxu̱nna lekena xa̱ʼa̱ tú tamarisco tú níndichi chí Jabés ta va̱ása níxixina u̱xa̱ ki̱vi̱.
Á “iin ta̱ zufita ta̱ ñuu Ramá”.
Á “kuxítíra nu̱ú”.
Inka variante “taxira ña̱ʼa ndaʼa̱ra”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, tabernáculo.
Inka variante “ndóʼo-inii̱”.
Inka variante “yisi̱”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘ki̱vi̱ Ndióxi̱’.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “iin efá”. Koto apéndice B14.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ Elcaná.
Inka variante “Koxi̱”.
Á “ña̱ chikaa̱rana ini Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inka variante “Ñáñá”, “Ka̱ká”.
Inka variante “ya̱a̱”.
Á sana “ndátavárana nu̱ú ndóo mi̱ʼí”.
Á sana “Na̱ kánitáʼan xíʼin Jehová yi̱ʼvínína”.
Inka variante “xi̱taxira”.
Inka variante “sachúʼu̱na”.
Inka variante “sa̱ʼan”.
Inka variante “xi̱taxi kití yóʼo ndaʼa̱”.
Koto glosario, efod.
Inka variante “sandóʼora”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, na̱ su̱tu̱ na̱ kixi ti̱xin na̱ veʼera.
Inka variante “kúnduʼura”, “nándúʼú síi̱nra”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, tabernáculo.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “taxina ndaʼíi̱”.
Koto glosario, anciano.
Á sana “ma̱ʼñú”.
Inka variante “ndáʼyi̱ ñoona”.
Inka variante “sómara”, “sátára”, “súmara”.
Inka variante “kási̱kíra”, “xa̱síkira”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘¿ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ña̱ ndáyáʼvi?’.
Inka variante “xiín”.
Inka variante “kánduʼúndieña”, “nándúʼúndayiña”.
Inka variante “xíniʼnina”, “xáʼnina”.
Inka variante “Sa̱ndóʼora-inina”.
Á “ka̱na ndi̱ʼi kaʼána”.
Inka variante “ndáʼyi̱ ñoona”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Inka variante “taxina ndaʼa̱ra”.
Inka variante “sandóʼora-inindó”.
Á “ndi̱ʼi ña̱ ka̱na kaʼándó”.
Inka variante “chikaa̱kara chiʼña”, “satávi̱chiʼñakara”.
Inka variante “íku”, “yúkú”.
Inka variante “sáʼñú”.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Koto glosario, Astoret.
Koto glosario, Baal.
Inka variante “levo”.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Inka variante “ta̱xinarí ndaʼa̱”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘yu̱u̱ ña̱ chíndeétáʼan’.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “kuyósóna”, “kondósona ya̱ta̱”.
Inka variante “sikéena”.
Á “perfume”.
Koto glosario, diezmo.
Koto glosario, diezmo.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “iin cuarto siclo ña̱ plata”. Koto apéndice B14.
Inka variante “taxina ña̱ʼa ndaʼa̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “lugar ña̱ súkun”. Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “lugar ña̱ súkun”. Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “lugar ña̱ súkun”. Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Inka variante “ndóʼo-inina”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “lugar ña̱ súkun”. Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “lugar ña̱ súkun”. Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Inka variante “ya̱ta̱”.
Á “ta̱xira beso”. Inka variante “tu̱viyuʼúra”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “lugar ña̱ súkun”. Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Inka variante “taxii̱rí ndaʼa̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “lugar ña̱ súkun”. Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Inka variante “nda̱chiva̱ʼaraña”.
Á “Guibeah”. Saá va̱xiña iníísaá nu̱ú libro yóʼo. Koto apéndice A2.
Koto glosario, anciano.
Koto glosario, ña̱ yi̱ʼvíyó kuniyó Ndióxi̱.
Inka variante “Ndiví”.
Tu̱ʼun hebreo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ka̱a u̱vi̱ iinsaá nda̱a̱ ka̱a i̱ñu̱ xi̱ta̱a̱n.
Inka variante “ta̱xina ña̱ʼa ndaʼa̱”.
Koto glosario, ña̱ yi̱ʼvíyó kuniyó Ndióxi̱.
Nu̱ú texto hebreo kǒo ku̱i̱ya̱ra va̱xi.
Inka variante “na̱ nándoso ya̱ta̱”, “na̱ kúnuu sa̱ta̱”.
Inka variante “chíse̱ʼéna”.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Inka variante “taxiyórí ndaʼa̱”.
Inka variante “sáʼñú”.
Inka variante “ndasasi̱i̱nna”, “ndasasee̱nna”.
Á “hoz”.
Ña̱yóʼo xi̱xiniñúʼunaña ña̱ katana ña̱ʼa tá ya̱chi̱ ta ki̱ʼva 8 gramo ve̱eña. Koto apéndice B14.
Á “granada”.
Koto glosario, efod.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, iin táʼví ñuʼú nu̱ú kivi taʼví iin yunta si̱ndi̱ki̱ iin ki̱vi̱.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “levo”.
Inka variante “yisi̱”.
Á “nda̱a̱ ni iin ixí xi̱níra va̱ása ndakava nu̱ú ñuʼú”.
Á “Va̱ása kundáʼvi-iniún kuniúnna”.
Inka variante “levo”.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Inka variante “taxiyórí ndaʼa̱”.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Inka variante “sa̱ʼan”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Koto glosario, terafim.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “taxii̱ iin kití ndaʼa̱”.
Koto glosario, anciano.
Á “Samah”. Saá va̱xiña iníísaá nu̱ú libro yóʼo. Koto apéndice A2.
Inka variante “levo”.
Á “odre”. Koto glosario, odre.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Á “Socoh”. Koto apéndice A2.
Á “Socoh”. Koto apéndice A2.
Á “Elah”. Saá va̱xiña iníísaá nu̱ú libro yóʼo. Koto apéndice A2.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “i̱ñu̱ codo xíʼin iin palmo súkun ni̱xi̱yora”. Koto apéndice B14.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “5,000 siclo”. Koto apéndice B14.
Ña̱yóʼo xi̱kuuña iin lanza loʼo.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “600 siclo”. Koto apéndice B14.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ñaʼa”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “iin efá”. Koto apéndice B14.
Inka variante “sómana”, “sátána”, “súmana”.
Á “león”.
Á “bastónra”.
Inka variante “kaní”.
Á “honda”. Inka variante “yu̱u̱ túu̱”, “ndiñuu”, “yu̱u̱ mayúú”.
Inka variante “ñinava”.
Inka variante “chikaa̱ña chiʼña”, “satávi̱chiʼñaña”.
Inka variante “tie̱ʼé”, “taan”.
Inka variante “koxi̱ra”.
Á “ta ki̱xáʼara kéʼéra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ profeta”.
Inka variante “xuxa kóchon”.
Inka variante “ñaʼa”.
Inka variante “chise̱ʼún”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “kotose̱ʼéna”, “kotoniʼnivíxína”.
Koto glosario, terafim.
Inka variante “yisi̱ ti̱súʼu̱”.
Inka variante “kúnduʼura”, “nándúʼú síi̱nra”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “chise̱ʼíi̱”.
Inka variante “taxina iin ña̱ʼa ndaʼa̱”.
Inka variante “sandóʼora-inii̱”.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Inka variante “xiín”.
Inka variante “xi̱kundúʼúra”.
Koto glosario, ña̱ yaku̱a̱.
Inka variante “koxi̱ra”.
Á “ta̱xina beso”. Inka variante “tu̱viyuʼúna”.
Koto glosario, efod.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “tá yuʼúra”.
Inka variante “chi̱se̱ʼéra”.
Inka variante “na̱ ndíká”, “na̱ níʼi iká”.
Á “nda̱kúníka”.
Koto glosario, efod.
Inka variante “levo”.
Koto glosario, efod.
Á sana “na̱ kúúmií ku̱a̱ʼání ñuʼú”.
Á sana “ni̱yi̱ʼvíra xa̱ʼa̱”.
Á sana “chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ñina”.
Koto glosario, chinaʼá.
Ña̱yóʼo kúúña iin ñuu ña̱ xi̱kindo̱o chí Judá; su̱ví yuku̱ Carmelo káʼa̱nña xa̱ʼa̱.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Inka variante “yisi̱”.
Á “chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí”.
Inka variante “ndiví ñuú”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “u̱ʼu̱n sea”. Koto apéndice B14.
Á “cebada”.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ pasa tí xi̱katavi̱ ndaʼa̱na ña̱ va̱ʼa kunaʼa̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo si̱ta̱váʼa ña̱ ti̱ku̱i̱ta̱.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ higo tí xi̱katavi̱ ndaʼa̱na ña̱ va̱ʼa kunaʼa̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo si̱ta̱váʼa ña̱ ti̱ku̱i̱ta̱.
Inka variante “nánooñá ya̱ta̱”, “kúnuuñá sa̱ta̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “na̱ tátándaa nama̱”. Ña̱yóʼo kúú tu̱ʼun ña̱ xi̱xiniñúʼu na̱ hebreo tá xi̱kaʼa̱n-ndi̱va̱ʼana xa̱ʼa̱ na̱ ta̱a.
Á sana “ndaʼíi̱”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘ta̱ va̱ása kíʼin kuenta xíʼin ña̱ kéʼéra’ á ‘ta̱ kíʼví’.
Koto glosario, chinaʼá.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ña̱ ti̱xin veʼera kixi na̱ kaʼndachíñu.
Á “honda”. Inka variante “yu̱u̱ túu̱”, “ndiñuu”, “yu̱u̱ mayúú”.
Á sana “ñuʼú yi̱chí”.
Inka variante “kúnduʼura”, “nándúʼú síi̱nra”.
Inka variante “ka̱xaníʼnira”.
Inka variante “xiínra”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “taxii̱ harina ndaʼa̱ra”.
Á “iin perdiz”.
Inka variante “levo”.
Á “chí Négueb”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Koto glosario, chinaʼá.
Á “iin na̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱naʼa̱ ta̱ Samuel”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ni iin ñá káʼa̱n xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱, soo iin ta̱chí ndi̱va̱ʼa ña̱ nda̱sa mií nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱naʼa̱ ta̱ Samuel kúú ña̱ sa̱ndáʼviñaʼá.
Á “levadura”.
Koto glosario, chinaʼá.
Á “chí Négueb”.
Koto glosario, efod.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “nda̱kuyósó”, “xi̱kondóso ya̱ta̱”.
Inka variante “levo”.
Koto glosario, anciano.
Á “chí sur”.
Inka variante “koxi̱”.