BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • nwt 2 Samuel 1:1-24:25
  • 2 Samuel

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • 2 Samuel
  • Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
2 Samuel

SEGUNDO ÑA̱ SAMUEL

1 Tándi̱ʼi ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Saúl, tá xa̱a̱ ndi̱kó ta̱ David ña̱ ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ amalequita, ki̱ndoora u̱vi̱ ki̱vi̱ chí Ziclag. 2 Tá ki̱vi̱ u̱ni̱, iin ta̱a ke̱era chí nu̱ú xi̱ndoo na̱ soldado ta̱ Saúl, ta ni̱nda̱ta̱ ti̱ko̱to̱ra ta níndoso ñuʼú xi̱níra. Tá ku̱yatinra nu̱ú ta̱ David xi̱kuxítíra.

3 Tasaá, ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáa míí ke̱ún?”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Chí nu̱ú ndóo na̱ soldado na̱ ñuu Israel ke̱i̱ xínui̱ va̱xii̱”. 4 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ixaún ña̱ ma̱ní, ka̱ʼa̱n xíʼi̱n ndáaña ku̱u”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Na̱ yiví ki̱xáʼana xínuna nu̱ú ku̱a̱chi ta ku̱a̱ʼánína ni̱xi̱ʼi̱, nda̱a̱ ta̱ Saúl xíʼin se̱ʼera ta̱ Jonatán ni̱xi̱ʼi̱”. 5 Ta ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ loʼo ta̱ ki̱xaa̱ nátúʼun xíʼinra: “¿Ta nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniún ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Saúl ta saátu se̱ʼera ta̱ Jonatán?”. 6 Ta ta̱ loʼo yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra: “Chí yuku̱ Guilboa íyoi̱, ta iin sana xi̱nii̱ ña̱ íyo ta̱ Saúl tíinndaara lanzara, ta carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi ta saátu na̱ soldado na̱ yósó* kuáyi̱ xa̱a̱ kúyatinna nu̱úra. 7 Tá ndi̱kóko̱ora ta xi̱nira ña̱ níndichii̱ kán, ka̱nara yi̱ʼi̱, ta yi̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra: ‘¿Ndáaña kúni̱ún, táta?’.* 8 Ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra yi̱ʼi̱: ‘¿Ndáa ta̱ kúú yóʼó?’. Ta ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra: ‘Iin ta̱ amalequita kúi̱’. 9 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: ‘Ixaún ña̱ ma̱ní, naʼa yóʼo ta kaʼníún yi̱ʼi̱, chi tákukavai̱ ta xóʼvi̱níi̱’.* 10 Ña̱kán ni̱xa̱ʼi̱n nu̱úra ta xa̱ʼníi̱ra, saáchi ndeéní tu̱kue̱ʼe̱ra ta ta̱ xa̱a̱ kuvi kúúvara. Tasaá nda̱kiʼii̱n corona ña̱ kánuu xi̱níra xíʼin siki̱ tí ndíkaa̱ ndaʼa̱ra ña̱ va̱ʼa ndataxii̱ña ndaʼún táta”.

11 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David nda̱tára ti̱ko̱to̱ra ta saátu ke̱ʼé ndiʼi na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra. 12 Ta ki̱xáʼana ndeéní ndáʼyi̱na ta xákuna. Ta va̱ása níxixina nda̱a̱ tá xi̱kuaá xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Saúl, se̱ʼera ta̱ Jonatán, na̱ ñuu Jehová ta saátu na̱ ta̱a ñuu Israel na̱ xa̱ʼnína xíʼin espada.

13 Ta ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ loʼo ta̱ na̱túʼun xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo: “¿Ndáa míí ke̱ún?”. Ta ta̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra: “Se̱ʼe iin ta̱ amalequitava kúi̱, iin ta̱ ki̱xaa̱ íyo chí ñuu Israel”. 14 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Nda̱chun va̱ása níyi̱ʼvíún kaʼníún ta̱ nda̱kaxin mií Jehová?”. 15 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David ka̱nara iin ta̱ kítáʼan xíʼinra ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Naʼa ta kaʼníúnra”. Ta ta̱kán ka̱nirara ta xa̱ʼnírara. 16 Tasaá, ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ loʼo kán: “Miíún kúúmií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼún, saáchi xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼún chi̱kaún ku̱a̱chi miíún chi ka̱chiún ‘Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ xa̱ʼní ta̱ nda̱kaxin mií Jehová’”.

17 Tasaá, ta̱ David xi̱tara iin yaa xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchíní-inira xa̱ʼa̱ ta̱ Saúl ta saátu xa̱ʼa̱ se̱ʼera ta̱ Jonatán. 18 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná sanáʼa̱na yaa yóʼo na̱ yiví na̱ ndóo chí Judá, ta yaa ña̱ xi̱tara xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchíní-inira naníña “Tú kuxu̱n”* ta ni̱ka̱ʼyi̱ña nu̱ú libro ña̱ Jasar ta káchiña:

19 “Ndáʼviníún ñuu Israel. Na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼviní ni̱xi̱ʼi̱na chí yuku̱ náʼnu ña̱ íyo nu̱ún.

Kotondó ndáa ki̱ʼva ni̱xi̱ʼi̱ na̱ ta̱a na̱ ndakúní nu̱ú ku̱a̱chi.

20 Va̱ása natúʼunndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo chí Gat;

va̱ása ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ña chí calle ña̱ Asquelón,

ña̱ va̱ʼa ná kǒo kusi̱í-ini ná ñaʼá se̱ʼe na̱ filisteo,

ña̱ va̱ʼa ná kǒo kusi̱í-ini ná ñaʼá se̱ʼe na̱ ta̱a na̱ va̱ása níta̱ʼnda̱ nu̱ú yi̱i̱.

21 Yuku̱ ña̱ íyo chí Guilboa,

ná va̱ása ko̱yoka yúyú ta ná va̱ása kuunka sa̱vi̱ sa̱tándó,

ta nu̱ú ñuʼúndó ná va̱ása kanaka ña̱ʼa ña̱ kivi so̱kóna nu̱ú* Ndióxi̱;

saáchi kán kúú nu̱ú ku̱yaku̱a̱ escudo na̱ ndakúní,

ta escudo ta̱ Saúl va̱ása níndaya̱kúnkanaña xíʼin aceite.

22 Kuxu̱n ta̱ Jonatán xíʼin espada ta̱ Saúl nina xi̱kuchiñuvaña,

kuxu̱n xíʼin espada yóʼo xa̱ʼníña na̱ ndakúní,

ta xi̱chichi ndiʼi ni̱i̱ na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá sa̱táña.

23 Xi̱kuni̱ní na̱ yiví xi̱xinina ta̱ Saúl xíʼin ta̱ Jonatán tá xi̱takuna.

Ni tá ni̱xi̱ʼi̱ na̱yóʼo va̱ása nítaʼví-táʼanna.

Kamaníka ni̱xi̱yona nu̱ú tí ta̱sú,*

ta ndakúníka ni̱xi̱yona nu̱ú tí ndikaʼa.*

24 Ndóʼó ná se̱ʼe na̱ ñuu Israel, kuakundó xa̱ʼa̱ ta̱ Saúl,

saáchi va̱ʼaní sa̱kúndixira ndóʼó ta xi̱ndixindó ti̱ko̱to̱ ña̱ kúáʼa ña̱ yéʼe̱ní,

ta chi̱ndósora ña̱ʼa ña̱ oro ña̱ liviní nu̱ú ti̱ko̱to̱ndó.

25 Kotondó ndáa ki̱ʼva ni̱xi̱ʼi̱ na̱ ndakúní nu̱ú ku̱a̱chi.

Ta̱ Jonatán ni̱xi̱ʼi̱ra nu̱ú yuku̱ súkun.

26 Ndeéní kúsuchí-inii̱ xa̱ʼún, ñani miíi̱ Jonatán;

xi̱kuni̱kavíi̱ xi̱xinii̱ yóʼó.

Nu̱ú yi̱ʼi̱, ña̱ xi̱kuni̱ún xi̱xiniún yi̱ʼi̱ xi̱ndayáʼviníkavaña nu̱ú ña̱ kúni̱ ná ñaʼá xíniná yi̱ʼi̱.

27 Kotondó ndáa ki̱ʼva ni̱xi̱ʼi̱ na̱ ta̱a na̱ ndakúní

ta ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xi̱xiniñúʼuna ña̱ xi̱kanitáʼanna”.

2 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra Jehová: “¿Á xíniñúʼu ku̱ʼi̱n iin ñuu ña̱ íyo chí Judá?”. Ta Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Va̱ʼa ku̱ʼu̱nvaún”. Ta ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunkara: “¿Ndáa míí ku̱ʼi̱n?”. Ta Ndióxi̱ ka̱chira: “Chí Hebrón”. 2 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí ñuu kán xíʼin u̱vi̱ saá ná síʼira, ñá Ahinoam ñá ñuu Jezreel ta saátu ñá Abigaíl ñá xi̱kuu ñá síʼi ta̱ Nabal ta̱ carmelita. 3 Ta saátu ku̱a̱ʼa̱n na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼin ta̱ David xíʼinra, ta ku̱a̱ʼa̱n na̱ veʼena xíʼinna. Ta ni̱xa̱a̱na xi̱kundoona sava ñuu ña̱ íyo yatin chí Hebrón. 4 Tasaá, na̱ ta̱a na̱ íyo chí Judá ki̱xina ta nda̱kaxinna ta̱ David ña̱ koora rey nu̱ú na̱ tribu ta̱ Judá.

Ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ David: “Na̱ ta̱a na̱ ndóo chí Jabés-Galaad kúú na̱ sa̱ndúxu̱n ta̱ Saúl”. 5 Ña̱kán, ta̱ David chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n xíʼin na̱ ta̱a na̱ ndóo chí Jabés-Galaad ta ka̱chira: “Mií Jehová ná taxi ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ndó, saáchi ni̱na̱ʼa̱ndó ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inindó* xínindó tátandó ta̱ Saúl saáchi sa̱ndúxu̱nndóra. 6 Ta ndiʼi tiempo ná na̱ʼa̱ Jehová ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inira* xínira ndóʼó. Saátu yi̱ʼi̱, na̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa-inii̱ xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéndó. 7 Soo vitin ndakú koo inindó ta va̱ása yi̱ʼvíndó, saáchi tátandó ta̱ Saúl xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱vara. Ta na̱ tribu ta̱ Judá nda̱kaxinna yi̱ʼi̱ ña̱ koi̱ rey nu̱úna”.

8 Soo ta̱ Abner se̱ʼe ta̱ Ner, ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ta̱ Saúl, nda̱kiʼinra ta̱ Is-Bóset se̱ʼe ta̱ Saúl ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra chí inka táʼví yuʼú yu̱ta, chí Mahanaim. 9 Ta nda̱sarara rey nu̱ú na̱ ndóo chí Galaad, nu̱ú na̱ asurita, nu̱ú na̱ ñuu Jezreel, nu̱ú na̱ tribu ta̱ Efraín, nu̱ú na̱ tribu ta̱ Benjamín ta saátu nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu Israel. 10 Ta 40 ku̱i̱ya̱ xi̱kuumií ta̱ Is-Bóset se̱ʼe ta̱ Saúl tá ni̱xa̱a̱ra ndu̱ura rey nu̱ú na̱ ñuu Israel, ta u̱vi̱ ku̱i̱ya̱ xa̱ʼndachíñura. Soo na̱ tribu ta̱ Judá xi̱chindeétáʼanna xíʼin ta̱ David. 11 Ta u̱xa̱ ku̱i̱ya̱ xíʼin i̱ñu̱ yo̱o̱ kúú ña̱ xa̱ʼndachíñu ta̱ David chí Hebrón nu̱ú na̱ tribu ta̱ Judá.

12 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ta̱ Abner se̱ʼe ta̱ Ner xíʼin na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Is-Bóset se̱ʼe ta̱ Saúl, ke̱ena chí Mahanaim ta ku̱a̱ʼa̱nna chí Gabaón. 13 Ta̱ Joab se̱ʼe ñá Zeruyá ta saátu na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David ke̱ena ku̱a̱ʼa̱nna ña̱ ndakutáʼanna xíʼin na̱yóʼo nu̱ú ñúʼu ti̱kui̱í chí Gabaón. Iin tiʼvi na̱yóʼo xi̱kundoo iin táʼví nu̱ú ñúʼurá ta inka tiʼvina xi̱kundoo chí inka táʼví. 14 Tasaá, ta̱ Abner ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Joab: “Ná ndakundita na̱ ta̱a yóʼo ta ná kanitáʼanna* kotoyó”. Ta ta̱ Joab ka̱chira: “Ná ndakunditana”. 15 Tasaá nda̱kunditana ta ni̱ya̱ʼana chí nu̱ú. Ta 12 xi̱kuu na̱ tribu ta̱ Benjamín na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ Is-Bóset se̱ʼe ta̱ Saúl, ta 12 xi̱kuu na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ David. 16 Tasaá na̱yóʼo ti̱inna xi̱ní táʼanna ta tu̱vina* espada kándíka táʼanna, ta inkáchi ndu̱vana ta ni̱xi̱ʼi̱na. Xa̱ʼa̱ ña̱kán chi̱nanína lugar kán Helcat-Hazurim,* ta kíndo̱oña chí Gabaón.

17 Ndeéní ka̱nitáʼanna ki̱vi̱ kán, soo na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David ku̱chiñuna ka̱nitáʼanna xíʼin ta̱ Abner ta saátu na̱ ta̱a ñuu Israel. 18 Ta kán ni̱xi̱yo ta̱ Joab, ta̱ Abisái xíʼin ta̱ Asahel na̱ xi̱kuu se̱ʼe ñá Zeruyá. Ta̱ Asahel kamaní xi̱xinura nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí yusu chí yoso̱ ndíka̱. 19 Ta̱ Asahel xínura ku̱a̱ʼa̱nra sa̱tá ta̱ Abner, ta va̱ása níxa̱ʼa̱nra chí ndaʼa̱ kúaʼa á chí ndaʼa̱ yitin chi iin nda̱kú xínura ku̱a̱ʼa̱nra sa̱tára. 20 Tá nda̱koto ta̱ Abner chí sa̱tá, ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra: “¿Á ta̱ Asahel kúún?”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Yi̱ʼi̱ kúúvara”. 21 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Abner xíʼinra: “Kúáʼan chí ndaʼa̱ kúaʼa á chí ndaʼa̱ yitin, ta tiún iin ta̱ loʼo ta ndakiʼún ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmiíra”. Soo ta̱ Asahel va̱ása níxiinra sandákoora ña̱ kataxínrara. 22 Ña̱kán ta̱ Abner ndi̱kó tukura ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Asahel: “Va̱ása kataxínkaún yi̱ʼi̱. ¿Nda̱chun íxandúxaún xíʼi̱n ña̱ kaʼníi̱ yóʼó? Saáchi tá ná keʼíi̱ ña̱yóʼo, ¿á va̱ása kukaʼan nu̱úi̱ tá ná ndakutáʼi̱n xíʼin ñaniún ta̱ Joab?”. 23 Soo ta̱ Asahel va̱ása níxiinra kandíxara ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Abner xíʼinra. Ña̱kán tu̱vi ta̱ Abner lanza ti̱xin ta̱yóʼo ta ki̱tanú nda̱a̱ chí sa̱tára ta kán ndu̱vara ta ni̱xi̱ʼi̱ra. Ta ndiʼi na̱ xi̱yaʼa chí nu̱ú kánduʼú ta̱ Asahel, xi̱ndatu loʼona.

24 Tasaá, ta̱ Joab xíʼin ta̱ Abisái ki̱xáʼana kátaxínna ta̱ Abner. Tá xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvi ñu̱ʼu* ni̱xa̱a̱na chí xi̱kí ña̱ Amá ña̱ xítondaa chí Guíah, ña̱ íyo chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ña̱ Gabaón. 25 Ta na̱ tribu ta̱ Benjamín ni̱xa̱ʼa̱nna nda̱kutáʼanna xíʼin ta̱ Abner, ta iin tiʼvi kuití ndu̱una ta xa̱a̱ xi̱koo tu̱ʼvana ña̱ kanitáʼanna sa̱tá iin xi̱kí. 26 Tasaá, ta̱ Abner ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Joab: “¿Nda̱saaka tiempo ndakundeéyó kanitáʼanyó xíʼin espadayó? ¿Á va̱ása kíʼún kuenta ña̱ nda̱a̱ kivi xa̱a̱yó sa̱a̱-iniyó kunitáʼanyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo? ¿Á va̱ása ka̱ʼún xíʼin na̱ kítáʼan xíʼún ña̱ ná sandákoona ña̱ kataxínna na̱ ñanina?”. 27 Tasaá, ta̱ Joab ka̱chira: “Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ña̱ tá va̱ása níka̱ʼún ña̱yóʼo, na̱ kítáʼan xíʼi̱n ndakundeévana kataxínna na̱ ñanina nda̱a̱ ná tu̱vi”. 28 Ña̱kán, ta̱ Joab ti̱vira ndiki̱ ta na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra va̱ása níkataxínkana na̱ ta̱a ñuu Israel, tasaá ndi̱ʼi ku̱a̱chi.

29 Ta̱ Abner xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ni̱xi̱kana iníí ñuú chí Arabá, ni̱ya̱ʼana yu̱ta Jordán, ni̱xikana iníísaá taʼvi̱* ta ni̱xa̱a̱na nda̱a̱ Mahanaim. 30 Tándi̱ʼi ka̱taxín ta̱ Joab ta̱ Abner, sa̱ndákutáʼanra ndiʼi na̱ yiví ta 19 na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David xi̱kuma̱ní, ta saátu ta̱ Asahel. 31 Soo na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David ku̱chiñuna ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ tribu ta̱ Benjamín ta saátu xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ Abner, ta xa̱ʼnína 360 na̱yóʼo. 32 Tasaá nda̱kiʼinna ta̱ Asahel ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna ta sa̱ndúxu̱nnara nu̱ú sa̱ndúxu̱nna yivára chí Belén. Tándi̱ʼi, ta̱ Joab xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ni̱xi̱kana iníí ñuú ta ni̱xa̱a̱na chí Hebrón tá xa̱a̱ ni̱tu̱vi.

3 Ku̱a̱ʼání tiempo ka̱nitáʼan na̱ veʼe ta̱ Saúl xíʼin na̱ veʼe ta̱ David. Ta̱ David ki̱xáʼa ndúndakúníkara, soo na̱ veʼe ta̱ Saúl va̱ása ndakúka níxi̱yona.

2 Tiempo ña̱ ni̱xi̱yo ta̱ David chí Hebrón ka̱ku se̱ʼera. Se̱ʼera ta̱ nu̱ú xi̱kuu ta̱ Amnón, se̱ʼe ñá Ahinoam ñá ñuu Jezreel. 3 Ta se̱ʼe ta̱ David ta̱ u̱vi̱ xi̱kuu ta̱ Kileab, ta siʼí ta̱yóʼo xi̱kuu ñá Abigaíl ñá xi̱kuu ñá síʼi ta̱ Nabal ta̱ carmelita, ta̱ u̱ni̱ xi̱kuu ta̱ Absalón, ta siʼíra xi̱kuu ñá Maacá, se̱ʼe ta̱ Talmái ta̱ xi̱kuu rey chí Guesur. 4 Ta̱ ku̱mí xi̱kuu ta̱ Adonías, ta siʼíra xi̱kuu ñá Haguit, ta̱ u̱ʼu̱n xi̱kuu ta̱ Sefatías, ta siʼíra xi̱kuu ñá Abital. 5 Ta̱ i̱ñu̱ xi̱kuu ta̱ Itream, ta siʼíra xi̱kuu ñá Eglá. Na̱yóʼo kúú ndiʼi na̱ se̱ʼe ta̱ David na̱ ka̱ku tá ni̱xi̱yora chí Hebrón.

6 Ta nani ndákundeé na̱ veʼe ta̱ Saúl kánitáʼanna xíʼin na̱ veʼe ta̱ David, ta̱ Abner ki̱xáʼara kúúmiíra ku̱a̱ʼání ndee̱ ti̱xin veʼe ta̱ Saúl. 7 Ni̱xi̱yo iin ñá ñaʼá ñá ni̱xi̱yo xíʼin ta̱ Saúl ñá xi̱naní Rizpá se̱ʼe ta̱ Ayá. Iin ki̱vi̱, ta̱ Is-Bóset ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Abner: “¿Nda̱chun ni̱ki̱si̱ún xíʼin ñá ni̱xi̱yo xíʼin* yivái̱?”. 8 Ta̱ Abner ni̱sa̱a̱níra xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Is-Bóset xíʼinra ta ka̱chira: “¿Á iin ti̱na* tí ke̱e chí Judá kúi̱? Nda̱a̱ ki̱vi̱ vitin náʼi̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inii̱* xínii̱ na̱ veʼe yiváún ta̱ Saúl ta saátu na̱ ñanira xíʼin na̱ migora. Ta va̱ása níndataxii̱ yóʼó ndaʼa̱ ta̱ David. Soo ni saá, vitin káʼa̱n ku̱a̱chiún xíʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ ke̱ʼíi̱ xíʼin iin ñá ñaʼá. 9 Ndeéní ná koo castigo ña̱ taxi Ndióxi̱ ndaʼíi̱ tá ná va̱ása chindeétáʼi̱n xíʼin ta̱ David, ña̱ xi̱nu ña̱ chi̱naʼá* Jehová nu̱úra: 10 ña̱ kindaara ña̱ xáʼndachíñu na̱ veʼe ta̱ Saúl ta kútu̱va̱ʼa* kanindichira trono ta̱ David nu̱ú na̱ ñuu Israel ta saátu nu̱ú na̱ tribu ta̱ Judá, ta kaʼndachíñura chí Dan iinsaá nda̱a̱ chí Beer-Seba”. 11 Ta kǒoka nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níka̱ʼa̱n ta̱ Is-Bóset xíʼin ta̱ Abner, saáchi xi̱yiʼvíra xi̱xinirara.

12 Ta ta̱ Abner ndi̱ku̱n chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: “Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ kíʼin kuenta xíʼin ñuu yóʼo”. Ta saátu ni̱ka̱ʼa̱nkara: “Keʼé iin trato xíʼi̱n ta yi̱ʼi̱ keʼíi̱ nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan ndiʼi na̱ ñuu Israel xíʼún”. 13 Ta ta̱ David nda̱kuiinra: “Va̱ʼava, keʼíi̱ iin trato xíʼún. Soo ndúkúi̱ iin ña̱ʼa nu̱ún, tá ná kixiún nu̱úi̱ ná kixi ñá Mical se̱ʼe ta̱ Saúl xíʼún”. 14 Tasaá, ta̱ David chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Is-Bóset se̱ʼe ta̱ Saúl: “Ndataxi ñá síʼi̱ ñá Mical ndaʼíi̱, chi xa̱ʼa̱ ñáyóʼo kúú ña̱ xa̱ʼníi̱ 100 na̱ filisteo ta xa̱ʼndai̱ nu̱ú yi̱i̱na”. 15 Ña̱kán ta̱ Is-Bóset ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná kindaanañá ndaʼa̱ yii̱ñá ta̱ Paltiel se̱ʼe ta̱ Lais. 16 Soo yii̱ñá ndíku̱nra ku̱a̱ʼa̱nra sa̱táñá ta xákura iinsaá nda̱a̱ tá ni̱xa̱a̱na chí Bahurim. Tasaá, ta̱ Abner ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Xa̱a̱ va̱ʼa, kúánuʼú”. Ta ta̱kán nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra.

17 Tá ku̱u ndiʼi ña̱yóʼo, ta̱ Abner chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Israel: “Xa̱a̱ íyo ku̱a̱ʼání tiempo kúú ña̱ kúni̱ndó ña̱ ná koo ta̱ David rey nu̱úndó. 18 Vitin kotondó ndáaña keʼéndó, saáchi Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: ‘Kuniñúʼi̱ ta̱ David ta̱ káchíñu nu̱úi̱ ña̱ va̱ʼa sakǎkui̱ na̱ ñui̱ Israel ndaʼa̱ na̱ filisteo ta saátu nu̱ú ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá’”. 19 Tasaá, ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Abner xíʼin na̱ tribu ta̱ Benjamín. Tándi̱ʼi, ni̱xa̱ʼa̱nra ni̱ka̱ʼa̱n se̱ʼéra xíʼin ta̱ David chí Hebrón, ña̱ va̱ʼa natúʼunra xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱ndoo na̱ ñuu Israel ta saátu ndiʼi na̱ tribu ta̱ Benjamín.

20 Tá ni̱xa̱ʼa̱n ta̱ Abner xíʼin 20 na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra xi̱tona ta̱ David chí Hebrón, ta̱ David ke̱ʼéra iin vikó xa̱ʼa̱ ta̱ Abner xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra. 21 Tasaá, ta̱ Abner ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Taxi ña̱ ná ku̱ʼi̱n sandákutáʼi̱n ndiʼi na̱ ñuu Israel nu̱ú miíún táta rey, ña̱ va̱ʼa ná keʼéna iin trato xíʼún ta ná xa̱ún koún rey nu̱ú ndiʼi ña̱ kúni̱ miíún”. Ta kǒo ña̱ níkeʼé ta̱ David xíʼin ta̱ Abner ta ta̱xira ña̱ ku̱a̱ʼa̱nra.

22 Ta ndi̱ku̱n saá ki̱xaa̱ ta̱ Joab xíʼin na̱ ta̱a na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David, chi ni̱xa̱ʼa̱nna ka̱nitáʼanna ta ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ndi̱kó xíʼinna. Ta kǒoka ta̱ Abner íyo xíʼin ta̱ David chí Hebrón, saáchi ta̱ David ta̱xira ña̱ ná ku̱ʼu̱nra. 23 Tá ndi̱kó ta̱ Joab xíʼin ndiʼi na̱ soldado, saá ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Ta̱ Abner se̱ʼe ta̱ Ner ki̱xira xi̱tora ta̱ rey David, soo kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níkeʼéra xíʼin ta̱ Abner ta ta̱xira ña̱ ná ndikóra ku̱ʼu̱nra”. 24 Ña̱kán ta̱ Joab ni̱ki̱ʼvira chí nu̱ú íyo ta̱ rey ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Nda̱chun ke̱ʼún ña̱yóʼo? Ta̱ Abner ki̱xira xi̱tora yóʼó ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níkeʼún xíʼinra, ¿nda̱chun ta̱xiún ku̱a̱ʼa̱nra? 25 Xa̱a̱ kúnda̱a̱va-iniún ndáa ki̱ʼva íyo ta̱ Abner se̱ʼe ta̱ Ner. Ta̱ ki̱xi sa̱ndáʼvi yóʼóva kúúra, ki̱xira xi̱tona̱níra* yóʼó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inira ndáaña kéʼún”.

26 Tasaá, ta̱ Joab sa̱ndákoora ta̱ David, ta chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n nandukú ta̱ Abner. Ta na̱yóʼo nda̱kutáʼanna xíʼinra chí nu̱ú ndíkaa̱ pozo ña̱ Sirá ta ndi̱kóra xíʼinna. Soo ta̱ David va̱ása níkunda̱a̱ví-inira xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 27 Tá ndi̱kó ta̱ Abner chí Hebrón, ta̱ Joab ta̱várara ta nda̱kiʼinrara ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra ta ni̱ki̱ʼvina chí yéʼé ñuu ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱n se̱ʼéra xíʼinra. Soo tá xa̱a̱ ñúʼuna kán, ta̱ Joab tu̱vira* espada ti̱xin ta̱ Abner ta ni̱xi̱ʼi̱vara. Ke̱ʼéra ña̱yóʼo xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱ʼníra* ñanira ta̱ Asahel. 28 Tándi̱ʼi, tá xa̱a̱ ku̱ndaa̱-ini ta̱ David xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo saá ni̱ka̱ʼa̱nra: “Yi̱ʼi̱ ta saátu na̱ xáʼndachíñui̱ nu̱ú, va̱ása kuisondi̱ ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ni̱i̱ ta̱ Abner se̱ʼe ta̱ Ner nu̱ú Jehová. 29 Ta̱ Joab ná kuiso ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta saátu na̱ veʼe yivára. Ta ti̱xin na̱ veʼe ta̱ Joab ndiʼi tiempo ná koo na̱ ta̱a na̱ kuumií iin kue̱ʼe̱,* á na̱ kuumií lepra, á na̱ ixava̱ʼa yi̱ʼva̱,* á ná kaʼnína xíʼin espada, á na̱ kuxiʼi̱ so̱ko”. 30 Ña̱kán ta̱ Joab xíʼin ñanira ta̱ Abisái xa̱ʼnína ta̱ Abner xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱ʼníra ñanina ta̱ Asahel tá ka̱nitáʼanna chí Gabaón.

31 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ta̱ Joab ta saátu xíʼin ndiʼi na̱ yiví na̱ kítáʼan xíʼinra: “Ndatándó ti̱ko̱to̱ndó, ndakundixindó ti̱ko̱to̱ ndayí* ta kuakundó xa̱ʼa̱ ta̱ Abner”. Ta nda̱a̱ ta̱ rey David ndíku̱n ku̱a̱ʼa̱n sa̱tá na̱ ndíso xi̱to loʼo nu̱ú kánuu ta̱ Abner. 32 Ta sa̱ndúxu̱nna ta̱ Abner chí Hebrón. Ta ta̱ rey ndeéní ki̱xáʼara xákura chí nu̱ú sa̱ndúxu̱nna ta̱ Abner, ta saátu ndiʼi na̱ ñuu ki̱xáʼana xákuna. 33 Ta ta̱ rey David xi̱tara yaa yóʼo xa̱ʼa̱ ta̱ Abner:

“¿Á xi̱niñúʼu kuvi ta̱ Abner nda̱a̱ táki̱ʼva xíʼi̱ iin na̱ yiví kíʼví?

34 Va̱ása níkatúnna ndaʼún

ta ni va̱ása nítaánna ka̱a xa̱ʼún.

Ni̱xi̱ʼún nda̱a̱ táki̱ʼva xíʼi̱ iin na̱ ndákava ndaʼa̱ na̱ kui̱ʼná”.

Ta ndi̱ku̱n saá, tuku ki̱xáʼa ndiʼi na̱ ñuu xákuna xa̱ʼa̱ra.

35 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ndiʼi na̱ yiví níʼina ña̱ʼa ki̱xina nu̱ú ta̱ David ña̱ va̱ʼa kuxura ta ndi̱ko-inira tá kúúkaña káʼñu,* soo ta̱ David chi̱naʼára ña̱yóʼo: “Ndeéní ná koo castigo ña̱ taxi Ndióxi̱ ndaʼíi̱, tá ná kuxui̱ si̱ta̱váʼa á inkaka ña̱ʼa tá kúma̱níka ki̱ʼvi ñu̱ʼu”.* 36 Ta ndiʼi na̱ ñuu ki̱ʼinna kuenta xíʼin ña̱yóʼo, ta va̱ʼavaña túvina. Ta saátu ndiʼika ña̱ʼa ña̱ xi̱keʼé ta̱ rey va̱ʼava ni̱xi̱yoña nu̱ú na̱ ñuu. 37 Ta ndiʼi na̱ yiví xíʼin ndiʼika na̱ ñuu Israel ku̱ndaa̱-inina ki̱vi̱ kán, ña̱ su̱ví ta̱ David kúú ta̱ kúúmií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Abner se̱ʼe ta̱ Ner. 38 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra: “¿Á va̱ása kúnda̱a̱va-inindó ña̱ ki̱vi̱ vitin ni̱xi̱ʼi̱ iin ta̱a ta̱ ndáyáʼviní chí ñuu Israel, iin ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu? 39 Soo ni nda̱kaxinna yi̱ʼi̱ ña̱ koi̱ rey, kǒo ku̱a̱ʼá ndee̱ kúúmiíi̱ ña̱ keʼíi̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa xíʼin na̱ se̱ʼe ñá Zeruyá chi na̱yóʼo ndi̱va̱ʼaní-inina. Mií Jehová ná taxi castigo ndaʼa̱ na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa”.

4 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ Is-Bóset se̱ʼe ta̱ Saúl ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Abner chí Hebrón, ni̱yi̱ʼvíníra ta ndiʼi na̱ ñuu Israel ki̱xáʼa ni̱ndi̱ʼi̱ní-inina. 2 Ta ta̱ Is-Bóset se̱ʼe ta̱ Saúl xi̱kuumiíra u̱vi̱ na̱ xi̱kachíñu nu̱úra na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ yiví na̱ xi̱ ixakuíʼná ña̱ʼa inkana, iinra xi̱naní Baaná* ta inkara xi̱naní Recab ta xi̱kuuna se̱ʼe ta̱ Rimón ta̱ beerotita, ta̱ ke̱e ti̱xin na̱ tribu ta̱ Benjamín. (Saáchi na̱ ñuu Beerot táʼan na̱ tribu ta̱ Benjamín xi̱kuuna. 3 Ta na̱ beerotita xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna ta nda̱kundoona chí ñuu Guitaim, ta kán ndóona nda̱a̱ ki̱vi̱ vitin).

4 Ni̱xi̱yo iin se̱ʼe ta̱ Jonatán se̱ʼe ta̱ Saúl ta̱ xi̱naní Mefibóset. Ta ta̱yóʼo kǒo níxi̱kivi kakara. Tá xi̱kuumiíra u̱ʼu̱n ku̱i̱ya̱, chí Jezreel ke̱e iin na̱ na̱túʼun xíʼinna ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Saúl ta saátu ta̱ Jonatán. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ñá kíʼin kuenta xíʼinra nda̱numindaañára ta ki̱xáʼañá xínuñá ku̱a̱ʼa̱nñá, soo xa̱ʼa̱ ña̱ ndíʼi̱ní-iniñá xínuñá nda̱kavara ndaʼa̱ñá ta ni̱ta̱ʼnu̱ xa̱ʼa̱ra.

5 Ta̱ Recab xíʼin ta̱ Baaná se̱ʼe ta̱ Rimón ta̱ beerotita, ni̱xa̱ʼa̱nna veʼe ta̱ Is-Bóset tá káʼñu* mií hora ña̱ niʼníní tá kánduʼúra* kísi̱ra. 6 Ta ta̱ Recab xíʼin ta̱ Baaná ñanira ni̱ki̱ʼvina veʼe ta̱ Is-Bóset, ta nda̱a̱ tá kéʼé na̱ xíka nándukú trigo saá ke̱ʼéna ta tu̱vina* espada ti̱xin ta̱ Is-Bóset, tasaá xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna. 7 Tá ni̱ki̱ʼvi na̱yóʼo veʼera, ta̱yóʼo kánduʼúra nu̱ú xi̱tora ini cuartora ta tu̱vina espada ti̱xinra ta xa̱ʼnínara. Tándi̱ʼi, xa̱ʼndana xi̱níra ta nda̱kiʼinnaña ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna. Ta ni̱xi̱kana iníísaá ñuú chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Arabá. 8 Saá ni̱xa̱a̱na chí Hebrón, ta níʼina xi̱ní ta̱ Is-Bóset ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ta̱ rey David ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Yóʼo ki̱xaa̱ xi̱ní ta̱ Is-Bóset se̱ʼe ta̱ Saúl ta̱ xi̱saa̱-ini xi̱xini yóʼó ta xi̱kuni̱ra kaʼníra yóʼó. Ta vitin mií Jehová kúú ta̱ ta̱xi ña̱ ná chaʼvi ta̱ Saúl xíʼin na̱ se̱ʼera xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra xíʼún táta rey”.

9 Soo ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Recab ta saátu xíʼin ñanira ta̱ Baaná na̱ se̱ʼe ta̱ Rimón ta̱ beerotita: “Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku (ta̱ sa̱kǎku yi̱ʼi̱ nu̱ú ndiʼi ña̱ xi̱sandíʼi̱-inii̱), 10 ña̱ ti̱ii̱nvai̱ ta̱a ta̱ ki̱xi na̱túʼun xíʼi̱n ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Saúl ta xa̱ʼníi̱ra chí Ziclag, ni nda̱kanixi̱níra ña̱ va̱ʼava kúú ña̱ va̱xira natúʼunra xíʼi̱n. Ña̱kán kúú ña̱ nda̱kiʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱xira na̱túʼunra xíʼi̱n. 11 Kachikaví ndóʼó na̱ ta̱a na̱ ndi̱va̱ʼa-ini na̱ ni̱ki̱ʼvi veʼe iin ta̱a ta̱ kǒo ku̱a̱chi ta xa̱ʼníndóra tá kánduʼúra nu̱ú xi̱tora. ¿Á va̱ása xíniñúʼu ka̱ʼa̱n ku̱a̱chii̱ xa̱ʼa̱ ni̱i̱ra ta kaʼníi̱ ndóʼó?”. 12 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ña̱ ná kaʼnínana. Ta xa̱ʼndana ndaʼa̱na xíʼin xa̱ʼa̱na ta ka̱tikaanana yatin nu̱ú ñúʼu ti̱kui̱í chí Hebrón. Soo xi̱ní ta̱ Is-Bóset nda̱kiʼinnaña ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna ta sa̱ndúxu̱nnaña chí nu̱ú sa̱ndúxu̱nna ta̱ Abner chí Hebrón.

5 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ndiʼi na̱ tribu na̱ ñuu Israel ni̱xa̱ʼa̱nna xi̱tona ta̱ David chí Hebrón ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Yóʼo ki̱xaa̱ndi̱. Táʼanvayó.* 2 Tá xi̱kuuka ta̱ Saúl rey nu̱úndi̱, yóʼó kúú ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Israel tá xi̱xaʼa̱nna nu̱ú ku̱a̱chi. Ta Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼún: ‘Yóʼó kúú ta̱ kundaa na̱ ñui̱ Israel ta kuniʼún yichi̱ nu̱úna’”. 3 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ndiʼi na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Israel ni̱xa̱ʼa̱nna xi̱tona ta̱ rey David chí Hebrón, ta ke̱ʼéra iin trato xíʼinna nu̱ú Jehová chí Hebrón. Tándi̱ʼi, nda̱kaxinna ta̱ David ña̱ koora rey nu̱ú na̱ ñuu Israel.

4 Ta 30 ku̱i̱ya̱ xi̱kuumií ta̱ David tá ni̱xa̱a̱ra ku̱ura rey, ta 40 ku̱i̱ya̱ xa̱ʼndachíñura. 5 Tá ni̱xi̱yora chí Hebrón xa̱ʼndachíñura nu̱ú na̱ tribu ta̱ Judá u̱xa̱ ku̱i̱ya̱ xíʼin i̱ñu̱ yo̱o̱. Ta tá ni̱xi̱yora chí ñuu Jerusalén, xa̱ʼndachíñura 33 ku̱i̱ya̱ nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu Israel ta saátu nu̱ú na̱ tribu ta̱ Judá. 6 Ta̱ rey David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ni̱xa̱ʼa̱nna chí Jerusalén ña̱ kanitáʼanna xíʼin na̱ jebuseo na̱ xi̱ndoo kán. Soo na̱ jebuseo ni̱xa̱ku̱ndaana ta̱ David ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Nda̱a̱ ni loʼo va̱ása kuchiñún ki̱ʼviún yóʼo. Saáchi nda̱a̱ na̱ kúáa* xíʼin na̱ va̱ása kívi kaka taxínna yóʼó”. Saáchi xi̱ndakanixi̱nína: “Nda̱a̱ ni loʼo va̱ása kuchiñu ta̱ David ki̱ʼvira yóʼo”. 7 Ta̱ David ku̱chiñura nda̱kiʼinra ñuu ña̱ kútu̱ní ndási chí Sion, ta vitin naníña Ñuu ta̱ David. 8 Ki̱vi̱ kán, ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra: “Na̱ kanitáʼan xíʼin na̱ jebuseo ná ku̱ʼu̱nna chí nu̱ú yáʼa ti̱kui̱í ña̱ va̱ʼa kaʼnína ‘na̱ kúáa xíʼin na̱ va̱ása kívi kaka’, na̱ sáa̱-inii̱ xínii̱”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ káʼa̱nna: “Na̱ kúáa xíʼin na̱ va̱ása kívi kaka nda̱a̱ ni loʼo va̱ása ki̱ʼvina ini veʼe”. 9 Tasaá, ta̱ David ki̱ndoora ni̱xi̱yora ñuu ña̱ kútu̱ní ndási ta nda̱kunaníña* Ñuu ta̱ David. Ta ki̱xáʼara íxava̱ʼara nama̱ xíʼin ku̱a̱ʼá veʼe chí nu̱ú íyo koʼndo ña̱ Miló* ta saátu inkaka táʼví ñuu kán. 10 Tasaá, ta̱ David ki̱xáʼara kúúmiíra ku̱a̱ʼáníka ndee̱, ta Jehová Ndióxi̱ ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel ni̱xi̱yora xíʼinra.

11 Ta̱ rey Hiram ta̱ ni̱xi̱yo chí Tiro chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ta̱ David. Chi̱ndaʼátura yitu̱n tú cedro, na̱ carpintero xíʼin na̱ íxava̱ʼa veʼe ña̱ va̱ʼa ixava̱ʼana nama̱, ta ki̱xáʼana íxava̱ʼana iin veʼe* nu̱ú koo ta̱ David. 12 Ta ta̱ David ku̱ndaa̱-inira ña̱ mií Jehová kúú ta̱ ta̱xi ña̱ iinlá miíra ná xa̱a̱ koo rey nu̱ú na̱ ñuu Israel, ta saátu ta̱xira ña̱ ndáyáʼviní ná xa̱a̱ ña̱ xáʼndachíñura kooña ta xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa na̱ ñuura* Israel kúú ña̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo.

13 Tá sa̱ndákoo ta̱ David ñuu Hebrón, ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼáka ná síʼira ta saátu ná ñaʼá ná ni̱xi̱yo xíʼinra* chí Jerusalén ta ka̱ku se̱ʼeta̱ara xíʼin se̱ʼe-síʼira xíʼin náyóʼo. 14 Na̱yóʼo kúú na̱ se̱ʼe ta̱ David na̱ ka̱ku chí Jerusalén: ta̱ Samúa, ta̱ Sobab, ta̱ Natán, ta̱ Salomón, 15 ta̱ Ibhar, ta̱ Elisúa, ta̱ Néfeg, ta̱ Jafía, 16 ta̱ Elisamá, ta̱ Eliadá xíʼin ta̱ Elifélet.

17 Tá ku̱ndaa̱-ini na̱ filisteo ña̱ nda̱kaxinna ta̱ David ña̱ koora rey nu̱ú na̱ ñuu Israel, ndiʼina ku̱a̱ʼa̱nna nandukúnara. Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ David xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra nu̱ú kivi koose̱ʼéra.* 18 Tasaá ki̱xaa̱ na̱ filisteo, ta xa̱a̱ síín síín táʼví yoso̱ ña̱ Refaím xi̱kundoona. 19 Ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra Jehová: “¿Á ku̱ʼi̱n kanitáʼi̱n xíʼin na̱ filisteo? ¿Á ndataxiúnna ndaʼíi̱?”. Ta Jehová nda̱kuiinra yuʼúra: “Va̱ʼa ku̱ʼu̱nvaún, saáchi na̱ ndataxii̱ kúúva na̱ filisteo ndaʼún”. 20 Ña̱kán nda̱kiʼin ta̱ David ku̱a̱ʼa̱nra chí Baal-Perazim ta kán ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼinna. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra: “Mií Jehová kúú ta̱ kánuu ku̱a̱ʼa̱n nu̱úi̱, nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ti̱kui̱í tá ndeéní ku̱a̱ʼa̱n, ta sándiʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, chi̱naníra lugar kán Baal-Perazim. 21 Na̱ filisteo sa̱ndákoona ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnuna kán, ta ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra nda̱kiʼinnaña ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna.

22 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, na̱ filisteo ndi̱kó tukuna ta xi̱kundoona xa̱a̱ síín síín táʼví yoso̱ ña̱ Refaím. 23 Ta ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra Jehová, ta ta̱yóʼo ka̱chira xíʼinra: “Va̱ása ku̱ʼu̱n nda̱kúkaún chí nu̱úna ña̱ kanitáʼún xíʼinna, va̱ʼaka chí sa̱tána ka̱va̱nduún, chí nu̱ú íyo yitu̱n tú bacá.* 24 Tá ná kuniso̱ʼún ña̱ táku̱ níʼi ndaʼa̱ yitu̱n tú bacá nda̱a̱ táki̱ʼva níʼi tá ku̱a̱ʼa̱n na̱ yiví, saá kúú ña̱ kunda̱a̱-iniún ña̱ yi̱ʼi̱ Jehová kúú ta̱ kánuu ku̱a̱ʼa̱n nu̱ún ña̱ kanitáʼún xíʼin na̱ filisteo, tasaá kúú ña̱ xíniñúʼu kitaún ku̱ʼún kanitáʼún xíʼinna”. 25 Ña̱kán, ta̱ David ke̱ʼéra ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra, ta ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ filisteo chí Gueba iinsaá nda̱a̱ Guézer.

6 Ta̱ David nda̱kayara 30,000 na̱ soldado na̱ ñuu Israel, mií na̱ xíni̱va̱ʼaka kanitáʼan. 2 Tasaá, ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna chí Baale-Judá ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ku̱ʼu̱n xíʼinna. Ta nu̱ú ni̱xi̱yo tú Arca yóʼo kúú nu̱ú xi̱xaʼa̱n na̱ yiví xi̱kaʼa̱nna xíʼin Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, ta̱ íyo nu̱ú tronora sa̱tá* na̱ querubín. 3 Veʼe ta̱ Abinadab xi̱ndichiña iin xi̱kí, ta ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ku̱ʼu̱n xíʼinna chi̱núunanú sa̱tá iin carreta xa̱á. Ta ta̱ Uzá* xíʼin ta̱ Ahió se̱ʼe ta̱ Abinadab kúú na̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼin carreta xa̱á yóʼo.

4 Tasaá nda̱kiʼinna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ veʼe ta̱ Abinadab ña̱ xi̱ndichi iin xi̱kí, ta ta̱ Ahió kúú ta̱ kánuu ku̱a̱ʼa̱n chí nu̱ú Arca. 5 Ta ta̱ David xíʼin ndiʼi na̱ ñuu Israel kéʼéna vikó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nu̱ú Jehová, ta sákaʼana ndiʼi nu̱ú instrumento tú ku̱vaʼa xíʼin yitu̱n tú enebro, arpa, pandereta, sistro, címbalo xíʼin inkaka instrumento tú kúúmií yi̱ʼva̱. 6 Soo tá ni̱xa̱a̱na chí nu̱ú ndátivina cebada chí Nacón, ta̱ Uzá* sa̱káa̱ra ndaʼa̱ra ta ti̱inra Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, saáchi si̱lóʼo sandákava si̱ndi̱ki̱nú. 7 Tasaá ni̱sa̱a̱ní Jehová xíʼin ta̱ Uzá* ta mií kán xa̱ʼnírara xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása ní ixato̱ʼórara, ta ni̱xi̱ʼi̱ra síi̱n* Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱. 8 Soo ta̱ David ni̱sa̱a̱ra* saáchi Jehová ni̱sa̱a̱níra xíʼin ta̱ Uzá,* ta lugar kán naníña Pérez-Uzá* nda̱a̱ ki̱vi̱ vitin. 9 Ta ta̱ David ni̱yi̱ʼvíra xi̱nira Jehová ki̱vi̱ kán, ta ka̱chira: “¿Ndáa ki̱ʼva ndakiʼii̱n Arca Jehová ku̱ʼu̱n xíʼi̱n vitin?”. 10 Soo ta̱ David va̱ása níxiinra ña̱ ku̱ʼu̱n Arca Jehová ñuu nu̱ú ni̱xi̱yora ña̱ xi̱naní Ñuu ta̱ David. Nu̱úka ña̱yóʼo, nda̱kiʼinnanú ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna chí veʼe ta̱ Obed-Edom ta̱ guitita.

11 U̱ni̱ yo̱o̱ ni̱xi̱yo Arca Jehová veʼe ta̱ Obed-Edom ta̱ guitita, ta Jehová ta̱xira ku̱a̱ʼání bendición ndaʼa̱ ta̱ Obed-Edom ta saátu ndaʼa̱ ndiʼi na̱ veʼera. 12 Tasaá na̱túʼunna ña̱yóʼo xíʼin ta̱ rey David: “Xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kiʼinna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ku̱a̱ʼa̱nnú veʼe ta̱ Obed-Edom, ku̱a̱ʼání bendición táxi Jehová ndaʼa̱ra ta saátu sa̱tá ndiʼi ña̱ kúúmiíra”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, kúsi̱íní-ini ta̱ David ku̱a̱ʼa̱nra ndakiʼinra Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ veʼe ta̱ Obed-Edom, ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nnú xíʼinra Ñuu ta̱ David. 13 Tá sa̱kán loʼo kuití ni̱xi̱ka na̱ ndíso Arca Jehová, xa̱ʼníra iin si̱ndi̱ki̱ xíʼin kití tí nda̱ʼa ña̱ va̱ʼa so̱kórarí nu̱ú* Ndióxi̱.

14 Ta̱ David tíxáʼara ta káva̱ra xíʼin ndiʼi ndee̱ra nu̱ú Jehová ta ndíxira iin efod* ña̱ lino. 15 Ta̱ David xíʼin ndiʼi na̱ ñuu Israel va̱xina xíʼin Arca Jehová, ta ndeéní ndáʼyi̱na xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inina ta tívina ndiki̱. 16 Soo tá ni̱ki̱ʼvi Arca Jehová Ñuu ta̱ David, ñá Mical se̱ʼe ta̱ Saúl xi̱kundichiñá xítoñá chí ventana. Tá nda̱kotoñá chí ni̱nu̱ ta xi̱niñá ta̱ rey David ña̱ ndávara ta káva̱ra tíxáʼara nu̱ú Jehová, ki̱xáʼañá sáa̱ñá xíniñára. 17 Ta ta̱ David i̱xava̱ʼara iin veʼe loʼo nu̱ú kundikaa̱ Arca Jehová. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, chi̱kaa̱nanú kán ta chi̱núunanú nu̱ú xíniñúʼu kunúunú. Tasaá xa̱ʼmi* ta̱ David kití ta ni̱so̱kórarí nu̱ú Jehová ta saátu ni̱so̱kóra ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa kutáʼan viína xíʼin Ndióxi̱. 18 Tá sa̱ndíʼi ta̱ David xa̱ʼmira kití ta ni̱so̱kórarí ta saátu ña̱ ni̱so̱kóra ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa kutáʼan viína xíʼin Ndióxi̱, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel ña̱ ná taxira ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ na̱ ñuura. 19 Tándi̱ʼi, ta̱xira iin si̱ta̱váʼa ña̱ ti̱ku̱i̱ta̱,* iin si̱ta̱váʼa ña̱ ku̱vaʼa xíʼin dátil ta saátu iin si̱ta̱váʼa ña̱ ku̱vaʼa xíʼin pasa ndaʼa̱ ndiʼi na̱ ñuu Israel, kúúna ta̱a á ñaʼá. Tándi̱ʼi, nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna veʼena.

20 Tá ndi̱kó ta̱ David ña̱ va̱ʼa taxira bendición ndaʼa̱ na̱ veʼera, ñá Mical se̱ʼe ta̱ Saúl ki̱tañá nda̱kutáʼanñá xíʼinra ta ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Yóʼó kúún rey ñuu Israel, soo vitin sa̱kúkaʼún nu̱ún. Ta si̱lóʼo kindo̱o cháláún nu̱ú ná ñaʼá ná káchíñu nu̱ú na̱ ta̱a na̱ kúúmií iin chíñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ún, nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin na̱ sána na̱ tává ti̱ko̱to̱ nu̱ú ndiʼina saá ke̱ʼún”. 21 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ñá Mical: “Nu̱ú Jehová kúú ña̱ ke̱ʼíi̱ vikó, saáchi miíra kúú ta̱ nda̱kaxin yi̱ʼi̱ nu̱úka ña̱ ndaka̱xinra yiváún xíʼin na̱ veʼera. Ta ta̱xira chiñu ndaʼíi̱ ña̱ kuniʼii̱ yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Israel na̱ kúú ñuu mií Jehová. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ndakundeévai̱ kusi̱í-inii̱ nu̱ú Jehová, 22 ta nda̱a̱ ku̱a̱ʼákava ña̱ʼa ña̱ kaʼan nu̱ú keʼíi̱. Ta nda̱a̱ na̱ʼi̱ ña̱ ni loʼo va̱ása ndáyáʼvivíi̱. Soo ná ñaʼá ná ni̱ka̱ʼún xa̱ʼa̱, nákán kúú ná ka̱ʼa̱n va̱ʼa xa̱ʼíi̱”. 23 Ta ñá Mical se̱ʼe ta̱ Saúl, va̱ása níxi̱yo se̱ʼeñá nda̱a̱ tá ni̱xi̱ʼi̱ñá.

7 Tá xa̱a̱ íyo ta̱ rey David veʼera,* ta ta̱xi Jehová ña̱ viíní koora saáchi sa̱kǎkurara nu̱ú ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá na̱ xi̱ndoo yatin kán, 2 ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ profeta Natán: “Yi̱ʼi̱ íyoi̱ ini iin veʼe ña̱ ku̱vaʼa xíʼin yitu̱n tú cedro, soo Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ndíkaa̱nú ini iin veʼe loʼo ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ti̱ko̱to̱”. 3 Ta ta̱ Natán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “Va̱ʼa keʼún ña̱ ndíkaa̱ níma̱vaún, saáchi Jehová íyora xíʼún”.

4 Ta mií ñuú saá, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Natán: 5 “Kúáʼan ta ka̱ʼún ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David ta̱ káchíñu nu̱úi̱: ‘Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: “¿Nda̱chun xíniñúʼu ixava̱ʼún iin veʼe nu̱ú koi̱? 6 Nda̱a̱ tá ki̱vi̱ ña̱ ta̱vái̱ na̱ ñuu Israel chí Egipto iinsaá nda̱a̱ vitin ta̱ʼán koi̱ ini iin veʼe, saáchi xa̱a̱ síín síínva nu̱ú xíkai̱ ta ini veʼe válí xíʼin ini tabernáculova kúú ña̱ xíyoi̱. 7 Ndiʼi tiempo ña̱ ni̱xi̱kai̱ xíʼin na̱ ñuu Israel, ¿á xa̱a̱ ni̱ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin sava na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Israel, na̱ nda̱kaxii̱n ña̱ kundaana na̱ ñui̱ Israel? ¿Á xa̱a̱ ni̱nda̱ka̱tu̱ʼíi̱nna ‘¿Nda̱chun ta̱ʼán ixava̱ʼandó iin veʼe xíʼin yitu̱n tú cedro nu̱ú koi̱?’?”’. 8 Ña̱kán vitin ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David ta̱ káchíñu nu̱úi̱: ‘Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel: “Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ta̱vá yóʼó chí yuku̱ nu̱ú ni̱xi̱kaún xi̱ndaún ndikachi,* ña̱ va̱ʼa xa̱ún koún ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñui̱ Israel. 9 Ta koi̱ xíʼún nda̱a̱ ndáaka nu̱ú ná ku̱ʼún. Ta sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó. Ta taxii̱ ña̱ ku̱a̱ʼánína ná xa̱a̱ kuxini̱ ki̱vi̱ún, nda̱a̱ táki̱ʼva xíni̱na ki̱vi̱ na̱ yiví na̱ ndáyáʼviní na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo. 10 Taxii̱ iin lugar nu̱ú kundoo na̱ ñui̱ Israel. Ta nu̱ú taxii̱ kundoona kán, nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása keʼékanana. Ta na̱ ndi̱va̱ʼa-ini, va̱ása ixandi̱va̱ʼakana xíʼinna nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼéna tá ya̱chi̱, 11 nda̱a̱ tá ki̱vi̱ ña̱ nda̱kaxii̱n na̱ ndatiin ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñui̱ Israel. Ta sakǎkui̱ yóʼó nu̱ú ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó.

”’”Ta saátu ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼún ña̱ mií Jehová taxi ña̱ ná xa̱a̱ na̱ se̱ʼún kaʼndachíñuna.* 12 Tá ná kuviún ta ndakindeún xíʼin na̱ táʼún na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, yi̱ʼi̱ taxii̱ ña̱ ná xa̱a̱ se̱ʼún kaʼndachíñura ta va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ kaʼndachíñura. 13 Ta̱yóʼo kúú ta̱ ixava̱ʼa iin veʼe nu̱ú ndasakáʼnuna yi̱ʼi̱, ta yi̱ʼi̱ taxii̱ ña̱ ndiʼi tiempo ná koo trono nu̱ú kaʼndachíñura. 14 Yi̱ʼi̱ xa̱i̱ koi̱ yivára ta ta̱kán koora se̱ʼi̱. Tá ná keʼéra iin ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa, kanii̱ra ña̱ va̱ʼa taxii̱ castigo ndaʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ yiví.* 15 Ta va̱ása sandákoi̱ ña̱ ndixaní kuʼvi̱-inii̱* kunii̱ra, nda̱a̱ táki̱ʼva sa̱ndákoi̱ ña̱ ni̱kuʼvi̱-inii̱ xi̱nii̱ ta̱ Saúl, ta̱ sa̱kútaʼi̱ ña̱ va̱ʼa ndakiʼún chiñura. 16 Na̱ veʼún ta saátu ña̱ kaʼndachíñún ndiʼi tiempo kooña; ta trono nu̱ú kaʼndachíñún va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱nú”’”.

17 Ta̱ Natán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David xa̱ʼa̱ ndiʼi tu̱ʼun yóʼo ta saátu xa̱ʼa̱ visión ña̱ xi̱nira.

18 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ rey David ni̱xa̱ʼa̱nra ta xi̱koora* nu̱ú Jehová ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Táta káʼnu Jehová, ¿ndáa ta̱ kúú yi̱ʼi̱? ¿Ndáana kúú na̱ veʼi̱ ña̱kán ku̱a̱ʼání ña̱ʼa kéʼún xa̱ʼíi̱? 19 Xa̱a̱ ku̱a̱ʼáníva ña̱ʼa kéʼún xa̱ʼíi̱ táta káʼnu Jehová, ta saátu káʼún ña̱ ku̱a̱ʼání tiempo koo na̱ veʼi̱. Ta ña̱yóʼo xa̱a̱ iin ley kúúña nu̱ú ndiʼi na̱ yiví táta káʼnu Jehová. 20 ¿Ndáaka ña̱ kivi ka̱ʼa̱n yi̱ʼi̱ ta̱ David ta̱ káchíñu nu̱ún? Saáchi miíún táta káʼnu Jehová xa̱a̱ xíni̱va̱ʼavaún yi̱ʼi̱. 21 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼún ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ kúni̱ún keʼún, saá íyo ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ ke̱ʼún ta ni̱ka̱ʼúnña xíʼin yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún. 22 Xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ káʼnuníún táta káʼnu Jehová. Kǒo inka na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yóʼó ta kǒo inka ndióxi̱ íyo chi iinlá miíún kúú Ndióxi̱; ta ndiʼi ña̱ xi̱niso̱ʼondi̱ náʼa̱ña ña̱ saá íyoña. 23 Nda̱a̱ ni iin ñuu ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo va̱ása inkáchi íyoña xíʼin na̱ ñuún Israel. Ndióxi̱ miíi̱, miíún kúú ta̱ ni̱xa̱ʼa̱n ta sa̱kǎkúnna ña̱ va̱ʼa koona na̱ ñuún; ta ndiʼina ni̱xa̱a̱ ku̱ndaa̱-ini xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ún xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kanda̱ní-inina* xíʼin ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní ña̱ ke̱ʼún xa̱ʼa̱ na̱ ñuún. Ta ta̱váún na̱ inka ñuu ta saátu ndióxi̱na ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ na̱ ñuún na̱ sa̱kǎkún chí Egipto kundoona nu̱ú ñuʼúna. 24 Ta ta̱xiún ña̱ na̱ ñuún Israel ná xa̱a̱na koona na̱ ñuún ndiʼi tiempo. Ta miíún Jehová ni̱xa̱ún ku̱ún Ndióxi̱na.

25 ”Ña̱kán Jehová Ndióxi̱, ndiʼi tiempo ná koo ña̱ ni̱ka̱ʼún xa̱ʼa̱ yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún ta saátu xa̱ʼa̱ na̱ veʼi̱, ta saxínún ña̱ ni̱ka̱ʼún. 26 Ndiʼi tiempo ná ndukáʼnu ki̱vi̱ún ta na̱ yiví ná ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: ‘Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel’. Ta chindeétáʼún xíʼin na̱ veʼe yi̱ʼi̱ ta̱ David ta̱ káchíñu nu̱ún, ña̱ va̱ʼa ndiʼi tiempo ná kaʼndachíñuna. 27 Saáchi miíún Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel ni̱ka̱ʼún xa̱ʼa̱ ña̱ kuu xíʼin yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún tá ka̱chiún: ‘Ndiʼi tiempo taxii̱ ña̱ ná kaʼndachíñu na̱ se̱ʼún’. Xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ ndakú íyo ini yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún ña̱ káʼi̱n ña̱yóʼo xíʼún. 28 Táta káʼnu Jehová, yóʼó kúú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ta ña̱ káʼún ña̱ nda̱a̱ kúúña. Ta ni̱ka̱ʼún ña̱ keʼún ña̱ʼa va̱ʼa yóʼo xa̱ʼa̱ yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún. 29 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ixaún ña̱ ma̱ní taxiún bendición ndaʼa̱ na̱ veʼi̱, ta ndiʼi tiempo ná xa̱a̱ na̱yóʼo kaʼndachíñuna. Saáchi xa̱a̱ miíún ni̱ka̱ʼa̱n keʼé ña̱yóʼo táta káʼnu Jehová. Ña̱kán, bendición ña̱ ta̱xiún ndaʼa̱ yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún, ndiʼi tiempo ná kooña xíʼin na̱ veʼi̱”.

8 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ta̱ David ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ filisteo, ta nda̱kiʼinra Meteg-Amá ndaʼa̱na.

2 Ta saátu ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ moabita. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná kundoo yiku̱nna nu̱ú ñuʼú ta u̱ni̱ tiʼvi nda̱taʼvírana:* u̱vi̱ tiʼvina xi̱niñúʼu kuvi ta iin tiʼvina xi̱niñúʼu kutaku. Ta na̱ moabita ki̱xáʼana káchíñuna nu̱ú ta̱ David ta xi̱chaʼvina impuesto ndaʼa̱ra.

3 Ta̱ David ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin ta̱ Hadadézer se̱ʼe ta̱ Rehob ta̱ kúú rey ñuu Zobá, tá ku̱a̱ʼa̱n ta̱yóʼo ndakiʼinra ña̱ xi̱kuu ñuʼúra chí yu̱ta Éufrates. 4 Ta̱ David ti̱inra 1,700 na̱ yósó* kuáyi̱ ta saátu 20,000 na̱ soldado na̱ xíka xáʼá tasaá ni̱xa̱ʼnu̱ra xa̱ʼa̱ tí kuáyi̱ tí íxi̱tá carreta, soo 100 kúú tí va̱ása níxa̱ʼnu̱ra xa̱ʼa̱.

5 Tá ki̱xi na̱ sirio na̱ ndóo chí Damasco ña̱ chindeétáʼanna xíʼin ta̱ rey Hadadézer ta̱ ñuu Zobá, ta̱ David xa̱ʼníra 22,000 na̱yóʼo. 6 Tasaá chi̱ndoo ta̱ David na̱ soldadora chí Siria ña̱ xi̱kindo̱o yatin chí Damasco, ta na̱ sirio ni̱xa̱a̱na ku̱una na̱ káchíñu nu̱úra ta xi̱chaʼvina impuesto ndaʼa̱ra. Ta Jehová xi̱chindeétáʼanra xíʼin ta̱ David nda̱a̱ ndáaka nu̱ú xi̱xaʼa̱nra nu̱ú ku̱a̱chi. 7 Ta̱ David ki̱ndaara escudo ña̱ ti̱ku̱i̱ta̱* ña̱ oro ña̱ xi̱niʼi na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ Hadadézer, ta nda̱kiʼinraña ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra chí Jerusalén. 8 Ta̱ rey David nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼání cobre ña̱ ni̱xi̱yo chí Bétah xíʼin Berotái, ña̱ xi̱kuu ñuu ta̱ Hadadézer.

9 Ta̱ rey Toi ta̱ ñuu Hamat ku̱ndaa̱-inira ña̱ ku̱chiñu ta̱ David ka̱nitáʼanra xíʼin ndiʼi na̱ soldado ta̱ Hadadézer. 10 Ña̱kán, ta̱ Toi chi̱ndaʼára se̱ʼera ta̱ Joram nu̱ú ta̱ rey David ña̱ va̱ʼa nda̱ka̱tu̱ʼunrara á íyo va̱ʼara ta saátu ña̱ ka̱ʼa̱nra tu̱ʼun va̱ʼa xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin ta̱ Hadadézer (saáchi xa̱a̱ ku̱a̱ʼání yichi̱ ka̱nitáʼan ta̱ Hadadézer xíʼin ta̱ Toi). Ta̱ Joram níʼira ña̱ʼa ña̱ plata, ña̱ oro ta saátu ña̱ cobre ta̱xira ndaʼa̱ ta̱ David. 11 Ta̱ rey David nda̱taxira ña̱yóʼo ndaʼa̱ Jehová, nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra xíʼin plata ta saátu xíʼin oro ña̱ nda̱kiʼinra ndaʼa̱ na̱ ñuu na̱ ku̱chiñura ka̱nitáʼanra xíʼin: 12 ña̱ nda̱kiʼinra ndaʼa̱ na̱ sirio, na̱ moabita, na̱ ammonita, na̱ filisteo xíʼin na̱ amalequita, ta saátu ña̱ nda̱kiʼinra ndaʼa̱ ta̱ Hadadézer se̱ʼe ta̱ Rehob ta̱ xi̱kuu rey ñuu Zobá. 13 Ta saátu va̱ʼaníka ki̱xáʼana káʼa̱nna xa̱ʼa̱ ta̱ David tá ndi̱kóra ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nra xa̱ʼníra 18,000 na̱ edomita chí yoso̱ ña̱ naní Sal. 14 Ta ta̱ David chi̱ndoora na̱ soldadora chí Edom. Iníí chí Edom chi̱ndoora na̱ soldadora, ta na̱ edomita ki̱xáʼana káchíñuna nu̱úra. Ta Jehová xi̱chindeétáʼanra xíʼin ta̱ David ña̱ kuchiñura nu̱ú ku̱a̱chi nda̱a̱ ndáaka nu̱ú xi̱xaʼa̱nra.

15 Ta̱ David nda̱kundeéra xa̱ʼndachíñura iníí ñuu Israel ta nda̱kúní xi̱ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin ndiʼi na̱ ñuura. 16 Ta̱ Joab se̱ʼe ñá Zeruyá xi̱kuu ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado, ta ta̱ Jehosafat se̱ʼe ta̱ Ahilud xi̱kuu ta̱ xi̱kaʼyi xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ xi̱kuu. 17 Ta̱ Sadoc se̱ʼe ta̱ Ahitub xíʼin ta̱ Ahimélec se̱ʼe ta̱ Abiatar xi̱kuuna su̱tu̱, ta ta̱ Seraya xi̱kuu secretario. 18 Ta̱ Benaya se̱ʼe ta̱ Jehoiadá xi̱kuu ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ keretita xíʼin na̱ peletita, ta na̱ ta̱a se̱ʼe ta̱ David ni̱xa̱a̱na xi̱kuumiína chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱úra.*

9 Ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra: “¿Á kíndo̱o iin na̱ veʼe ta̱ Saúl na̱ kivi na̱ʼi̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inii̱* xínii̱na xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jonatán?”. 2 Ni̱xi̱yo iin ta̱ xi̱kachíñu veʼe ta̱ Saúl ta̱ xi̱naní Zibá, ña̱kán ka̱nana ta̱yóʼo. Ta ta̱ rey David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Á yóʼó kúú ta̱ Zibá?”. Ta ta̱yóʼo ka̱chira: “Yi̱ʼi̱ kúúvara táta”. 3 Ta ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nkara xíʼinra: “¿Á kíndo̱o iin na̱ veʼe ta̱ Saúl na̱ kivi na̱ʼi̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inii̱* xínii̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé Ndióxi̱?”. Ta ta̱ Zibá nda̱kuiinra yuʼú ta̱ rey: “Íyova iin se̱ʼe ta̱ Jonatán, ta lenko u̱vi̱ saá xa̱ʼa̱ra”. 4 Ta̱ rey ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáa míí íyora?”. Ta ta̱ Zibá nda̱kuiinra: “Íyora veʼe ta̱ Makir se̱ʼe ta̱ Amiel, chí Lo-Debar”.

5 Ndi̱ku̱n saá chi̱ndaʼá ta̱ David na̱ ku̱a̱ʼa̱n ndakiʼinra chí veʼe ta̱ Makir se̱ʼe ta̱ Amiel, chí Lo-Debar. 6 Tasaá, ta̱ Mefibóset se̱ʼe ta̱ Jonatán, se̱ʼe ta̱ Saúl ni̱xa̱a̱ra nu̱ú íyo ta̱ David. Ta kama xi̱kuxítíra nu̱úra. Ta ta̱ David ka̱chira: “Mefibóset”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Yóʼo ki̱xai̱ táta”. 7 Ta̱ David ka̱chira: “Va̱ása yi̱ʼvíún, saáchi na̱ʼi̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inii̱* xínii̱ yóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé yiváún ta̱ Jonatán. Ta ndataxii̱ ndiʼi ñuʼú xi̱ún ta̱ Saúl ndaʼún ta ndiʼi tiempo kuxún nu̱ú mesai̱”.

8 Tasaá ndi̱kó tukura xi̱kuxítíra ta ka̱chira: “Táta, ¿ndáa ta̱ kúú yi̱ʼi̱ ña̱ kundi̱ʼi-iniún xa̱ʼíi̱? Yi̱ʼi̱ iin ti̱na* tí ni̱xi̱ʼi̱va kúi̱”. 9 Tasaá ka̱na ta̱ rey David ta̱ Zibá ta̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ Saúl, ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ndiʼi ña̱ xi̱kuu kuenta ta̱ Saúl ta saátu na̱ veʼera ndátaxii̱ña ndaʼa̱ se̱ʼeñáni ta̱ xi̱kachíñún nu̱ú. 10 Miíún, na̱ se̱ʼún ta saátu na̱ káchíñu nu̱ún chiʼindó nu̱ú ñuʼú yóʼo ta ndakayandó ña̱ʼa ña̱ kana nu̱úña, ña̱ va̱ʼa koo ña̱ kuxu na̱ káchíñu nu̱ú se̱ʼeñáni ta̱ xi̱kachíñún nu̱ú. Soo ta̱ Mefibóset se̱ʼeñáni ta̱ Saúl ta̱ xi̱kachíñún nu̱ú, ndiʼi tiempo kuxura nu̱ú mesai̱”.

Ta̱ Zibá ni̱xi̱yo 15 se̱ʼera ta 20 xi̱kuu na̱ xi̱kachíñu nu̱úra. 11 Ta̱ Zibá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “Keʼévai̱ ndiʼi ña̱ xáʼndaún nu̱úi̱ táta rey”. Ta nani saá, ki̱xáʼa ta̱ Mefibóset xíxira nu̱ú mesa ta̱ rey nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ se̱ʼe mií ta̱ rey. 12 Ta ni̱xi̱yotu iin ta̱a loʼo se̱ʼe ta̱ Mefibóset ta̱ xi̱naní Micá. Ta ndiʼi na̱ xi̱ndoo veʼe ta̱ Zibá ni̱xa̱a̱na ku̱una na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ Mefibóset. 13 Ta̱ Mefibóset ta̱ lenko u̱vi̱ saá xa̱ʼa̱, ni̱xi̱yora chí Jerusalén saáchi ndiʼi tiempo xi̱xixira nu̱ú mesa ta̱ rey.

10 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ta̱ rey na̱ ammonita ni̱xi̱ʼi̱ra ta se̱ʼera ta̱ Hanún ni̱xa̱a̱ ndu̱u rey. 2 Tasaá ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra: “Na̱ʼi̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inii̱* xínii̱ ta̱ Hanún se̱ʼe ta̱ Nahás, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ yivára ña̱ ndixaní ni̱kuʼvi̱-inira xi̱nira yi̱ʼi̱”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David chi̱ndaʼára na̱ káchíñu nu̱úra ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna sandíkona-ini ta̱yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivára. Soo tá ni̱xa̱a̱ na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David chí nu̱ú ñuʼú na̱ ammonita, 3 na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ammonita ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin tátana ta̱ Hanún: “¿Á túviún ña̱ chi̱ndaʼá ta̱ David na̱ káchíñu nu̱úra ña̱ sandíkona-iniún xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ra na̱ʼa̱ra ña̱ íxato̱ʼóra yiváún? ¿Á su̱ví na̱ chi̱ndaʼára ña̱ kotona̱nína* miíyó kúúna ta saátu ña̱ kotona ndáa ki̱ʼva íyo ñuu yóʼo ña̱ va̱ʼa ndakiʼinnaña?”. 4 Ña̱kán ta̱ Hanún ti̱inra na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David ta xa̱ʼndara iin táʼví ixí* yuʼúna, xa̱ʼndara ti̱ko̱to̱na nda̱a̱ tokóna xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱tuvi kaʼána, ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ ná ndikóna. 5 Tasaá na̱túʼunna xíʼin ta̱ rey David xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kúkaʼannína nu̱úna kama chi̱ndaʼára sava na̱ ta̱a ña̱ ku̱a̱ʼa̱nna ka̱ʼa̱nna xíʼinna: “Kindo̱ondó chí Jericó nda̱a̱ ná kuaʼnu ixí yuʼúndó, tasaá ndikóndó”.

6 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, na̱ ammonita ki̱ʼinna kuenta ña̱ sáa̱-ini ta̱ David xínirana, ña̱kán chi̱ndaʼána na̱ ku̱a̱ʼa̱n chaʼvi na̱ sirio na̱ ndóo chí Bet-Rehob ta saátu chí Zobá ña̱ va̱ʼa ndakutáʼanna xíʼinna, ta 20,000 soldado na̱ xíka xáʼá xi̱kuuna, ta saátu 1,000 xi̱kuu na̱ ta̱a na̱ xi̱kitáʼan xíʼin ta̱ rey ñuu Maacá ta 12,000 xi̱kuu na̱ ta̱a na̱ ñuu Istob.* 7 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ David xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, chi̱ndaʼára ta̱ Joab xíʼin ndiʼi na̱ soldado na̱ kúúmiíra ku̱a̱ʼa̱nna ta saátu nda̱a̱ na̱ soldado na̱ xíni̱va̱ʼa kanitáʼan. 8 Ta na̱ ammonita ni̱xa̱ʼa̱nna ta xi̱kundita tu̱ʼvana ña̱ kanitáʼanna chí yéʼé ñuu, soo na̱ sirio na̱ ñuu Zobá xíʼin Rehob, ta saátu na̱ ñuu Istob* xíʼin na̱ ñuu Maacá xi̱ndoona chí yoso̱.

9 Tá xi̱ni ta̱ Joab ña̱ va̱xi na̱ soldado chí nu̱úra ta saátu chí sa̱tára ña̱ kanitáʼanna xíʼinra, nda̱kaxinra na̱ soldado na̱ ñuu Israel na̱ xíni̱va̱ʼa kanitáʼan ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ ná kundita tu̱ʼvana ña̱ kanitáʼanna xíʼin na̱ sirio. 10 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú ndiʼika na̱ soldado kúú ñanira ta̱ Abisái, ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ xa̱a̱ ná koo tu̱ʼvana ña̱ kanitáʼanna xíʼin na̱ ammonita. 11 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Abisái: “Tá ndakúka na̱ sirio nu̱ú yi̱ʼi̱, kixiún sakǎkún yi̱ʼi̱, soo tá ndakúka na̱ ammonita nu̱ú yóʼó, xa̱i̱ sakǎkui̱ yóʼó. 12 Xíniñúʼu ndakú koo iniyó ta va̱ása yi̱ʼvíyó keʼéyó ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ na̱ ñuuyó ta saátu xa̱ʼa̱ na̱ ñuu Ndióxi̱yó, ta mií Jehová keʼéra ña̱ va̱ʼa túvi miívara”.

13 Ña̱kán ta̱ Joab xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ku̱a̱ʼa̱nna kanitáʼanna xíʼin na̱ sirio ta na̱yóʼo xi̱nuna nu̱úra. 14 Tá xi̱ni na̱ ammonita ña̱ xi̱nu na̱ sirio, saátu na̱yóʼo xi̱nuna nu̱ú ta̱ Abisái ta ni̱ndi̱ʼvina chí ñuu. Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, ta̱ Joab va̱ása níkanitáʼankara xíʼin na̱ ammonita ta ndi̱kóra chí Jerusalén.

15 Tá xi̱ni na̱ sirio ña̱ ku̱chiñu na̱ ñuu Israel ka̱nitáʼanna xíʼinna, nda̱kutáʼan tukuna. 16 Ta̱ Hadadézer ka̱nara na̱ sirio na̱ ndóo chí nu̱ú íyo yu̱ta Éufrates, ta na̱yóʼo ki̱xaa̱na chí Helam ta ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱úna xi̱kuu ta̱ Sobac, ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ta̱ Hadadézer.

17 Tá na̱túʼunna xíʼin ta̱ David xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ndi̱ku̱n sa̱ndákutáʼanra ndiʼi na̱ soldado na̱ ñuu Israel, ni̱ya̱ʼana yu̱ta Jordán ta ni̱xa̱a̱na chí Helam. Ta na̱ sirio xa̱a̱ xi̱koo tu̱ʼvana ña̱ kanitáʼanna xíʼin ta̱ David, ta ki̱xáʼana kánitáʼanna xíʼinra. 18 Soo na̱ sirio xi̱nuna nu̱ú na̱ ñuu Israel. Ta ta̱ David xa̱ʼníra 700 na̱ káva carreta ta saátu xa̱ʼníra 40,000 na̱ sirio na̱ yósó* kuáyi̱, ta saátu sa̱túkue̱ʼe̱ra ta̱ Sobac ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado yóʼo, ta kán ni̱xi̱ʼi̱vara. 19 Tá xi̱ni ndiʼi na̱ rey ta saátu na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Hadadézer ña̱ ku̱chiñu na̱ ñuu Israel ka̱nitáʼanna xíʼinna, kama ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ ñuu Israel ña̱ ná ndakutáʼan viína xíʼinna tasaá ni̱xa̱a̱na ndu̱una na̱ káchíñu nu̱úna. Ta na̱ sirio va̱ása níkuni̱kana chindeétáʼanna xíʼin na̱ ammonita.

11 Tá kíxáʼa ku̱i̱ya̱,* tá xi̱kee na̱ rey ña̱ ku̱ʼu̱nna nu̱ú ku̱a̱chi, ta̱ David chi̱ndaʼára ta̱ Joab, na̱ káchíñu nu̱úra ta saátu ndiʼi na̱ soldado na̱ ñuu Israel ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ ammonita. Na̱yóʼo ni̱xa̱a̱na xi̱kundoona iníí sa̱tá ñuu Rabá, soo ta̱ David ki̱ndoora chí ñuu Jerusalén.

2 Iin ñuú, ta̱ rey David nda̱koora nu̱ú xi̱tora ta ki̱xáʼara xíkara xi̱ní veʼera.* Tá xíkara kán, xi̱nira iin ñaʼá ña̱ ndíkaa̱ñá chíchiñá, ta liviní náʼa̱ñá. 3 Ta̱ David chi̱ndaʼára iin na̱ ku̱a̱ʼa̱n koto ndáañá kúú ñá ñaʼá yóʼo, ta na̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Ñá Bat-Seba se̱ʼe ta̱ Eliam kúúñá, ñá síʼi ta̱ Urías ta̱ hitita”. 4 Tasaá, ta̱ David chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ndakiʼin ñáyóʼo ña̱ kixiñá nu̱úra. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱ki̱ʼviñá nu̱ú íyora ta ni̱ki̱si̱ra xíʼinñá. Tándi̱ʼi, ndandikóñá veʼeñá. (Ña̱yóʼo ku̱uña tá ndásayi̱i̱ñá miíñá xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱yaku̱a̱ñá).*

5 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo ki̱vi̱, ñá ñaʼá yóʼo ni̱ke̱e se̱ʼeñá tasaá chi̱ndaʼáñá na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: “Ñúʼu se̱ʼi̱”. 6 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ David xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n xíʼin ta̱ Joab: “Chindaʼá ta̱ Urías ta̱ hitita ná kixira nu̱úi̱”. Ña̱kán ta̱ Joab chi̱ndaʼára ta̱ Urías ta̱ hitita ku̱a̱ʼa̱n nu̱úra. 7 Tá ki̱xaa̱ ta̱ Urías, ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara á íyo va̱ʼa ta̱ Joab xíʼin na̱ soldado ta saátu ndáa ki̱ʼva ku̱a̱ʼa̱n ku̱a̱chi. 8 Tándi̱ʼi, ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Urías: “Kúánuʼu veʼún ta ndakindeún”. Tá ki̱ta ta̱ Urías veʼe ta̱ rey, ndíku̱nna ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tára ña̱ va̱ʼa taxina regalo ña̱ ta̱xi ta̱ rey ndaʼa̱ra.* 9 Soo ta̱ Urías ki̱ndoora ni̱ki̱si̱ra chí yéʼé veʼe ta̱ rey xíʼin ndiʼika na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey, ta va̱ása níxa̱ʼa̱nra veʼera. 10 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ David: “Ta̱ Urías va̱ása níxa̱ʼa̱nra veʼera”. Ña̱kán ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Urías: “¿Á su̱ví ta̱ sa̱kán ndi̱xaa̱va kúún? ¿Nda̱chun va̱ása nínu̱ʼún veʼún?”. 11 Ta̱ Urías nda̱kuiinra yuʼú ta̱ David: “Arca Ndióxi̱, na̱ ñuu Israel xíʼin na̱ tribu ta̱ Judá veʼe válíva ndóona, ta saátu tátai̱ ta̱ Joab xíʼin na̱ ñuura chí yuku̱va ndóona. Ña̱kán, ¿nda̱chun ku̱ʼi̱n veʼi̱ ta kuxui̱ ta koʼi̱ ta ku̱su̱i̱n xíʼin ñá síʼíi̱? Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ miíún ña̱ va̱ása keʼíi̱ ña̱yóʼo”.

12 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ta̱ Urías: “Saátu kindo̱ún yóʼo vitin, tasaá taa̱n taxii̱ ku̱ʼún”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ Urías ki̱ndoora chí Jerusalén ki̱vi̱ kán ta saátu inka ki̱vi̱. 13 Tándi̱ʼi, ta̱ David chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n xíʼinra ña̱ kixira kuxura ta koʼora xíʼinra, ta sa̱xínirara. Soo tá ku̱ñuú, ta̱ Urías va̱ása níxa̱ʼa̱nra veʼera saáchi ni̱xa̱ʼa̱nra ni̱ki̱si̱ra nu̱ú kísi̱ ndiʼika na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey. 14 Tá xi̱ta̱a̱n,* ta̱ David ka̱ʼyira iin carta ku̱a̱ʼa̱n ndaʼa̱ ta̱ Joab, ta ta̱xiraña ndaʼa̱ ta̱ Urías kuniʼira ku̱ʼu̱nra. 15 Ta nu̱ú carta ña̱ ka̱ʼyira ka̱chira: “Siʼnaka ta̱ Urías ná kunúu ku̱ʼu̱n nu̱ú na̱ ku̱a̱ʼa̱n kanitáʼan, nu̱ú ndeéníka kánitáʼanna. Tándi̱ʼi kuxíkándó ta ná ndo̱o miíra ña̱ va̱ʼa ná kaninara ta kuvira”.

16 Ta̱ Joab xi̱kunda̱a̱ va̱ʼa inira ndáa míí kúú ña̱ ndóo na̱ ammonita na̱ ndakúníka ñuu kán, ta kán kúú nu̱ú chi̱ndaʼára ta̱ Urías ku̱a̱ʼa̱nra. 17 Tá ke̱e na̱ ta̱a ñuu kán ta ka̱nitáʼanna xíʼin ta̱ Joab, xa̱ʼnína sava na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David ta iin ta̱yóʼo xi̱kuu ta̱ Urías ta̱ hitita. 18 Tasaá, ta̱ Joab na̱túʼunra xíʼin ta̱ David xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ku̱u nu̱ú ku̱a̱chi. 19 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ chi̱ndaʼára ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ta̱ rey: “Tá ná sandíʼún natúʼún xíʼin ta̱ rey xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ku̱u nu̱ú ku̱a̱chi, 20 sana sa̱a̱ ta̱ rey ta kachira: ‘¿Nda̱chun ku̱yatinníndó ñuu kán ña̱ kanitáʼanndó xíʼinna? ¿Á va̱ása níkunda̱a̱va-inindó ña̱ kivi kanina ndóʼó xíʼin kuxu̱n* chí nu̱ú nama̱? 21 ¿Ndáana kúú na̱ xa̱ʼní ta̱ Abimélec se̱ʼe ta̱ Jerubéset? ¿Á su̱ví iin ñaʼá kúú ñá sa̱kána yu̱u̱ molino* xi̱ní ta̱yóʼo chí nu̱ú nama̱ tasaá xa̱ʼníñára chí Tebez? ¿Nda̱chun ku̱yatinníndó nu̱ú íyo nama̱?’. Tá ná ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo, ka̱ʼún xíʼinra: ‘Saátu ta̱ Urías ta̱ hitita ta̱ káchíñu nu̱ún ni̱xi̱ʼi̱vara’”.

22 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ ta̱a yóʼo ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱ú ta̱ David ta na̱túʼunra xíʼinra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Joab xíʼinra. 23 Tasaá ta̱ ta̱a yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Na̱ ta̱a ñuu kán ku̱a̱ʼáníka xi̱kuuna ta ke̱ena ka̱nitáʼanna xíʼinndi̱ chí yuku̱, soo ndi̱ʼi̱ sa̱ndándikóndi̱na nda̱a̱ chí yéʼé ñuuna. 24 Soo na̱ níndoso nu̱ú nama̱ ka̱nina na̱ káchíñu nu̱ún xíʼin kuxu̱n, ta sava na̱yóʼo ni̱xi̱ʼi̱vana táta rey. Ta saátu ta̱ Urías ta̱ hitita ta̱ xi̱kachíñu nu̱ún ni̱xi̱ʼi̱vara”. 25 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ David ña̱yóʼo, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ ta̱a kán: “Ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Joab: ‘Va̱ása taxiún ña̱ sandákava ña̱yóʼo iniún saáchi nda̱a̱ ndáakana kivi kuvivana xíʼin espada, ndeéka kanitáʼún xíʼin na̱ ñuu kán ta ndakiʼúnña’. Ta saátu miíún chika̱ún ndee̱ xíʼinra”.

26 Tá ku̱ndaa̱-ini ñá síʼi ta̱ Urías ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ra, ki̱xáʼañá kúsuchíní-iniñá xa̱ʼa̱ yii̱ñá. 27 Ndi̱ku̱n tá ni̱ya̱ʼa tiempo ña̱ ku̱suchí-iniñá, ta̱ David chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ndakiʼinñá ña̱ kixaa̱ñá veʼera. Ñáyóʼo ni̱xa̱a̱ñá ku̱uñá ñá síʼira ta ka̱ku iin se̱ʼera xíʼinñá. Soo nda̱a̱ ni loʼo va̱ása níkutóo Jehová ña̱ ke̱ʼé ta̱ David.

12 Ña̱kán, Jehová chi̱ndaʼára ta̱ Natán ku̱a̱ʼa̱nra nu̱ú ta̱ David. Tá ni̱xa̱a̱ ta̱ Natán nu̱ú ta̱ David, ka̱chira: “Iin ñuu ni̱xi̱yo u̱vi̱ na̱ ta̱a, iin ta̱ ku̱i̱ká ta iin ta̱ nda̱ʼví. 2 Ta̱ ku̱i̱ká xi̱kuumiíra ku̱a̱ʼání ndikachi* síʼi ta saátu si̱ndi̱ki̱ síʼi, 3 soo ta̱ nda̱ʼví xi̱kuumiíra iin kuití ndikachi síʼi loʼo tí sa̱tára.* Ta̱yóʼo xi̱ndaaníra ndikachi loʼo kán, ta tíyóʼo xa̱ʼnurí xíʼinra ta saátu xíʼin na̱ se̱ʼera. Ta loʼo kuití ña̱ʼa ña̱ xi̱kuumiíra ña̱kán kúú ña̱ xi̱xixirí ta mií vaso ña̱ xi̱xiʼira kán xi̱xiʼirí ta xi̱kisi̱rí ndaʼa̱ra. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo se̱ʼera saá ni̱xi̱yorí. 4 Iin ki̱vi̱, ki̱xaa̱ iin ta̱a ta̱ ke̱e xíká nu̱ú ta̱a ta̱ ku̱i̱ká yóʼo, soo va̱ása níxiinra kuniñúʼura ndikachi síʼi ni si̱ndi̱ki̱ síʼi sa̱na̱ra ña̱ keʼéra ña̱ kuxu ta̱ ta̱a yóʼo. Nu̱úka ña̱yóʼo, ki̱ʼinra ndikachi loʼo sa̱na̱ ta̱ nda̱ʼví ta i̱xatu̱ʼvararí ña̱ kuxu ta̱ ki̱xaa̱ nu̱úra”.

5 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ David ña̱yóʼo, ni̱sa̱a̱níra xíʼin ta̱ ta̱a kán ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Natán: “Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku, ña̱ xíniñúʼu kuvi ta̱ ta̱a ta̱ ke̱ʼé ña̱yóʼo. 6 Xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo ta va̱ása níkundáʼvi-inira kunira ta̱ nda̱ʼví, ku̱mí yichi̱ xíniñúʼu chaʼvira ya̱ʼvi ndikachi loʼo yóʼo”.

7 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Natán xíʼin ta̱ David: “Ta̱a ta̱ ke̱ʼé ña̱yóʼo kúú yóʼó. Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel: ‘Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ nda̱kaxin yóʼó ña̱ koún rey nu̱ú na̱ ñuu Israel ta sa̱kǎkui̱ yóʼó nu̱ú ta̱ Saúl. 8 Nda̱taxii̱ ndiʼi ña̱ xi̱kuumií ta̱ Saúl ndaʼún ta saátu nda̱taxii̱ ná síʼira ndaʼún. Ta nda̱taxitui̱ ndiʼi na̱ ñuu Israel ndaʼún ta saátu na̱ tribu ta̱ Judá ña̱ va̱ʼa kaʼndachíñún nu̱úna. Soo tá loʼoní kúú ña̱yóʼo túviún, xa̱a̱ ni̱xi̱yo tu̱ʼvai̱ ña̱ keʼíi̱ ku̱a̱ʼáníka ña̱ʼa xa̱ʼún. 9 ¿Nda̱chun va̱ása níxiún kuniso̱ʼún tu̱ʼun Jehová ta ke̱ʼún ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱úra? Xíʼin espada xa̱ʼníún ta̱ Urías ta̱ hitita. Tándi̱ʼi xa̱ʼníúnra xíʼin espada na̱ ammonita, nda̱kiʼún ñá síʼira ta ti̱ndaʼún xíʼinñá. 10 Ña̱kán, ndiʼi tiempo kininí koo ña̱ kuvi na̱ veʼún, saáchi ni loʼo va̱ása ní ixato̱ʼún yi̱ʼi̱ tá ki̱ndaún ñá síʼi ta̱ Urías ta̱ hitita ta ti̱ndaʼún xíʼinñá’. 11 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Vitin taxii̱ tu̱ndóʼo ndaʼún, ta ti̱xin veʼe miíún kúú ña̱ kana ña̱yóʼo. Ta kuninu̱ún kindai̱ ná síʼún ta taxii̱ná ndaʼa̱ inka ta̱a, ta ta̱yóʼo ku̱su̱nra xíʼinná nu̱ú ndiʼi na̱ yiví. 12 Yóʼó ke̱ʼé se̱ʼún ña̱yóʼo, soo yi̱ʼi̱ keʼíi̱ña nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu Israel ta saátu nu̱ú ndiʼi na̱ yiví’”.

13 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David xíʼin ta̱ Natán: “Ni̱ki̱ʼvii̱ ku̱a̱chi nu̱ú Jehová”. Ta ta̱ Natán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Jehová íxakáʼnuva-inira xa̱ʼa̱ ku̱a̱chiún, va̱ása kuviún. 14 Soo ni saá, xa̱ʼa̱ ña̱ ni loʼo va̱ása ní ixato̱ʼún Jehová, se̱ʼún ta̱ sa̱kán ka̱ku kuvivara”.

15 Tándi̱ʼi, ta̱ Natán nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí veʼera.

Ta Jehová ta̱xira ña̱ ná kiʼin kue̱ʼe̱ ta̱ loʼo se̱ʼe ta̱ David ta̱ sa̱káku ñá Bat-Seba ñá xi̱kuu ñá síʼi ta̱ Urías. 16 Ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱n-ndáʼvira xíʼin Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ta̱ loʼo yóʼo. Nda̱a̱ ni loʼo va̱ása níxixira ta nda̱kasira miíra veʼe, ta ndiʼi ñuú xi̱ndúʼura nu̱ú ñuʼú. 17 Soo na̱ xi̱kuaʼa̱ na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ David xi̱kuyatinna nu̱úra ña̱ va̱ʼa ndaniʼinara nu̱ú ñuʼú, soo va̱ása níxiinra. Ta saátu va̱ása níxiinra kuxura xíʼinna. 18 Tá ni̱ya̱ʼa u̱xa̱ ki̱vi̱, ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ loʼo yóʼo. Ta na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David xi̱yiʼvína ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ loʼo se̱ʼera. Ta xi̱kachina: “Tá xi̱taku ta̱ loʼo yóʼo, xi̱kaʼa̱nyó xíʼin ta̱ rey ta va̱ása níxi̱xiinra kuniso̱ʼora miíyó. ¿Ndáa ki̱ʼva ka̱ʼa̱nyó xíʼinra vitin ña̱ xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ loʼo se̱ʼera? Nda̱a̱ kivi keʼéra iin ña̱ va̱ása va̱ʼa”.

19 Tá xi̱ni ta̱ David ña̱ nátúʼun ya̱á na̱ káchíñu nu̱úra, nda̱kanixi̱níra ña̱ xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱va ta̱ loʼo se̱ʼera. Ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra na̱ káchíñu nu̱úra: “¿Á xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱va ta̱ loʼo?”. Ta na̱yóʼo ka̱china: “Ni̱xi̱ʼi̱vara”. 20 Tasaá, ta̱ David nda̱koora nu̱ú ñuʼú. Chi̱chira ta chi̱kaa̱ra aceite miíra, na̱samara ti̱ko̱to̱ra ta ku̱a̱ʼa̱nra chí veʼe Jehová ña̱ ndasakáʼnurara. Tándi̱ʼi, ndi̱kóra veʼera* ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná taxina ña̱ kuxura ta xi̱xivara. 21 Na̱ káchíñu nu̱úra ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunnara: “¿Nda̱chun síínní ke̱ʼún? Tá tákuka ta̱ loʼo se̱ʼún, va̱ása níxi̱xixiún ta va̱ása nísandákoún ña̱ kuakún. Soo tá xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱ra, nda̱koún ta xi̱xiún”. 22 Ta ta̱yóʼo ka̱chira: “Tá xi̱takura, va̱ása níxi̱xixii̱ ta xi̱xakui̱ saáchi xi̱ndakanixi̱níi̱ ‘Kǒo na̱ kúnda̱a̱-ini, sana kundáʼviva-ini Jehová kunira yi̱ʼi̱ ta taxira ña̱ kutaku ta̱ loʼo yóʼo’. 23 Soo vitin ña̱ xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱ra, ¿nda̱chun va̱ása kuxui̱? ¿Á kiviva sandándikói̱ra? Yi̱ʼi̱ ku̱ʼi̱n chí nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nra, soo ta̱kán va̱ása ndikóra nu̱úi̱”.

24 Tasaá, ta̱ David ki̱xáʼara sándi̱kora-ini ñá síʼira ñá Bat-Seba. Tándi̱ʼi, ni̱ki̱si̱ tukura xíʼinñá ta tá ni̱ya̱ʼa yo̱o̱ ka̱ku iin se̱ʼena ta chi̱nanínara Salomón.* Ta Jehová xi̱kuʼvi̱ní-inira xi̱xinira ta̱yóʼo. 25 Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuʼvi̱ní-ini Jehová xi̱xinirara, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ profeta Natán ña̱ ná ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ chinanínara Jedidías.*

26 Ta ta̱ Joab nda̱kundeéra ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ ammonita na̱ xi̱ndoo chí Rabá, ta ku̱chiñura nda̱kiʼinra iin táʼví ñuu nu̱ú ni̱xi̱yo ta̱ rey. 27 Ña̱kán, ta̱ Joab chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: “Ka̱nitáʼi̱n xíʼin na̱ ndóo chí Rabá ta ku̱chiñui̱ nda̱kiʼii̱n nu̱ú íyo ti̱kui̱ína.* 28 Ta vitin sandátaka ndiʼika na̱ soldado, ta kanitáʼún xíʼin na̱ ñuu yóʼo ta ndakiʼúnña. Ña̱ va̱ʼa ná ka̱ʼa̱n va̱ʼana xa̱ʼún ña̱ nda̱kiʼúnña ta su̱ví xa̱ʼa̱ yi̱ʼi̱ ka̱ʼa̱n va̱ʼana”.

29 Ña̱kán, ta̱ David sa̱ndákutáʼanra ndiʼi na̱ soldado na̱ kúúmiíra ta ni̱xa̱ʼa̱nra ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ ndóo chí Rabá ta ku̱chiñura nda̱kiʼinraña. 30 Ta nda̱kiʼintura corona ña̱ xi̱núu xi̱ní ta̱ Malcam.* Ta corona yóʼo ve̱eña 34 kilo* ta ku̱vaʼaña xíʼin oro ta saátu xíʼin yu̱u̱ ña̱ liviní, ta chi̱núunaña xi̱ní ta̱ David. Ta nda̱kiʼintura ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ñuu kán ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra. 31 Ta saátu ta̱vára na̱ yiví ñuu kán ña̱ va̱ʼa kachíñuna ña̱ kaʼndana yu̱u̱, ña̱ kuniñúʼuna ña̱ʼa ña̱ ka̱a ña̱ xi̱ín* nu̱ú, yácha ña̱ ka̱a ta saátu ña̱ ixava̱ʼana ndo̱ʼo. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼéra xíʼin ndiʼi ñuu na̱ ammonita. Tándi̱ʼi, ta̱ David xíʼin na̱ soldadora ndi̱kóna chí ñuu Jerusalén.

13 Ta̱ Absalón se̱ʼe ta̱ David xi̱kuumiíra iin ku̱ʼvara ñá xi̱naní Tamar ta ñáyóʼo liviní ni̱xi̱yoñá. Ta inka se̱ʼe ta̱ David ta̱ xi̱naní Amnón ki̱xáʼara kútóora xínira ñáyóʼo. 2 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱ní ta̱ Amnón ku̱ʼvara ñá Tamar xi̱ndi̱ʼi̱ní-inira ta nda̱a̱ ki̱xáʼa ndeéndóʼora. Saáchi ñáyóʼo nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán ku̱su̱nñá xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a, ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta̱ Amnón nda̱kanixi̱níra ña̱ kǒo kivi keʼéra nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa xíʼinñá. 3 Soo ta̱ Amnón ni̱xi̱yo iin migora ta̱ xi̱naní Jehonadab se̱ʼe ta̱ Simeá,* ñani ta̱ David. Ta ta̱ Jehonadab yóʼo iin ta̱a ta̱ ndíchiní ni̱xi̱yora. 4 Ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Nda̱chun yóʼó ta̱ kúú se̱ʼe ta̱ rey kúsuchíní-iniún ndiʼi xi̱ta̱a̱n? Natúʼun xíʼi̱n ndáaña ndóʼún”. Ta ta̱ Amnón ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Saáchi kútóoníi̱ xínii̱ ñá Tamar ku̱ʼva ñanii̱ ta̱ Absalón”. 5 Ta ta̱ Jehonadab ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kandúʼú* nu̱ú xi̱to ta keʼún nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ndeéndóʼo. Ta tá ná kixi yiváún kotora yóʼó, saá ka̱ʼún xíʼinra: ‘Ixaún ña̱ ma̱ní, taxiún ña̱ ná kixi ku̱ʼvai̱ ñá Tamar nu̱úi̱ ta ná kixi ña̱ʼa xíʼinñá kuxui̱. Tá ná kunii̱ ña̱ kéʼéñá ña̱ʼa ña̱ xíxi na̱ ndeéndóʼo ta taxiñá ña̱yóʼo ndaʼíi̱, kuxuvai̱ña’”.

6 Ña̱kán ta̱ Amnón nda̱kandúʼúra nu̱ú xi̱to ta ke̱ʼéra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ndeéndóʼo, ta ta̱ rey ki̱xira xi̱torara. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Amnón xíʼin ta̱ rey: “Ixaún ña̱ ma̱ní, taxiún ña̱ ná kixi ku̱ʼvai̱ ñá Tamar nu̱úi̱. Ta ná kunii̱ keʼéñá u̱vi̱ si̱ta̱váʼa ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ níma̱ va̱lí, ta ná taxiñáña kuxui̱”. 7 Ñá Tamar íyoñá chí veʼe ta ta̱ David chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼinñá: “Ixaún ña̱ ma̱ní, kúáʼan veʼe ku̱ʼvaún ta̱ Amnón ta keʼún ña̱ʼa kuxura”. 8 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ñá Tamar ni̱xa̱ʼa̱nñá veʼe ku̱ʼvañá ta̱ Amnón nu̱ú kánduʼúra, tasaá nda̱sakañá yuxa̱n ta nu̱úra kán i̱xava̱ʼañá sava si̱ta̱váʼa. 9 Tándi̱ʼi, ki̱ʼinñá cacerola nu̱ú níndoso si̱ta̱váʼa ta ta̱ánñáña kuxura, soo ta̱ Amnón kǒo níxiinra kuxuraña ta ni̱ka̱ʼa̱nra: “Ná kee ndiʼina”. Tasaá ke̱e ndiʼina.

10 Ta ta̱ Amnón ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ñá Tamar: “Kuniʼi si̱ta̱váʼa kixiún chí nu̱ú kánduʼíi̱ yóʼo, ña̱ va̱ʼa taxiúnña kuxui̱”. Ña̱kán, ñá Tamar ki̱ʼinñá si̱ta̱váʼa ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ níma̱ va̱lí ña̱ ke̱ʼéñá, ta ni̱xa̱ʼa̱nñá xíʼinña ini cuarto nu̱ú kánduʼú ku̱ʼvañá ta̱ Amnón. 11 Tá ku̱yatinñá ña̱ taxiñáña kuxura, ta̱kán ti̱inrañá ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “Naʼa ku̱sún xíʼi̱n ku̱ʼva miíi̱”. 12 Ta ñáyóʼo ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Va̱ása ku̱ʼva, va̱ása keʼún ña̱ kaʼanní nu̱ú yóʼo xíʼi̱n, saáchi kǒo kéʼéna ña̱yóʼo ñuu Israel. Va̱ása keʼún ña̱ kíʼví yóʼo chi iin ña̱ kininí kúúña. 13 ¿Ndáa ki̱ʼvaka kutakui̱ xíʼin ña̱ kaʼanní nu̱ú yóʼo? Ta na̱ ñuu Israel kundasívana kunina yóʼó. Ña̱kán ixaún ña̱ ma̱ní, va̱ʼaka ka̱ʼún xíʼin ta̱ rey saáchi ta̱kán taxivara yi̱ʼi̱ ndaʼún”. 14 Soo ta̱kán va̱ása níxiinra kuniso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ ndakúkara nu̱úñá, ti̱in tuúnrañá* ta ke̱ʼéra iin ña̱ kaʼanní nu̱ú xíʼinñá. 15 Soo tándi̱ʼi, ta̱ Amnón ki̱xáʼara ndeéní sáa̱-inira xínirañá. Ndeéníka xi̱saa̱-inira xi̱xinirañá nu̱úka ña̱ xi̱kuni̱ra xi̱xinirañá. Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “Ndako̱o ta kúáʼan”. 16 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Va̱ása ku̱ʼva, va̱ása taxíún yi̱ʼi̱, saáchi ndeéníkava koo ña̱yóʼo nu̱úka ña̱ xa̱a̱ ke̱ʼún xíʼi̱n”. Soo ta̱kán va̱ása níxiinra kuniso̱ʼora ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra.

17 Tasaá ka̱nara ta̱ káchíñu nu̱úra ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Tavá ñá ñaʼá yóʼo ta chika̱ún seguro yéʼé”. 18 (Ñáyóʼo xi̱ndixiñá iin ti̱ko̱to̱ ña̱ liviní, saáchi saá kúú ña̱ xi̱ndixi ná ñaʼá kúa̱an se̱ʼe ta̱ rey). Ta ta̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Amnón ta̱várañá ta chi̱kaa̱ra seguro yéʼé. 19 Tasaá ñá Tamar chi̱kaa̱ñá ya̱a̱ xi̱níñá ta nda̱táñá ti̱ko̱to̱ ña̱ liviní ndíxiñá, ta nda̱kiʼinñá ku̱a̱ʼa̱nñá ta ndáʼyi̱ñá ta xákuñá ku̱a̱ʼa̱nñá ta tíinñá xi̱níñá.

20 Tá xi̱ni ta̱ Absalón ku̱ʼvara ñá Tamar, ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrañá: “¿Á ku̱ʼvaún ta̱ Amnón kúú ta̱ ke̱ʼé ña̱yóʼo xíʼún? Ku̱ʼva miíi̱, va̱ása natúʼún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin inkana. Saáchi ku̱ʼvavaún kúúra. Va̱ása ndakaniníkaxi̱níún xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼún”. Tándi̱ʼi, ñá Tamar ki̱ndooñá ni̱xi̱yoñá veʼe ku̱ʼvañá ta̱ Absalón, ta va̱ása níndakutáʼankañá xíʼin inka na̱ yiví. 21 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ rey David xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ni̱sa̱a̱níra. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuu ta̱ Amnón se̱ʼenu̱úra ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱níra xi̱xinirara, va̱ása níxikuni̱ra sasáa̱rara. 22 Ta ta̱ Absalón kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ʼa á ña̱ va̱ása va̱ʼa níka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Amnón. Saáchi ta̱ Absalón xi̱saa̱ní-inira xi̱xinira ta̱ Amnón xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra iin ña̱ kaʼanní nu̱ú xíʼin ku̱ʼvara ñá Tamar.

23 Tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa u̱vi̱ ku̱i̱ya̱, na̱ xáʼnda ixí* sa̱tá ndikachi* sa̱na̱ ta̱ Absalón ñúʼuna chí Baal-Hazor, yatin chí nu̱ú ndóo na̱ tribu ta̱ Efraín. Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Absalón xíʼin ndiʼi na̱ se̱ʼe ta̱ rey ña̱ ná ku̱ʼu̱nna iin vikó ña̱ keʼéra. 24 Ta ta̱ Absalón ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱ú ta̱ rey ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ixí sa̱tá ndikachi sa̱na̱i̱ xáʼndana, ña̱kán ixaún ña̱ ma̱ní ña̱ miíún ta saátu ndiʼi na̱ káchíñu nu̱ún ku̱ʼu̱nndó xíʼi̱n”. 25 Soo ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Va̱ása se̱ʼe miíi̱, saáchi tá ná ku̱ʼu̱n ndiʼindi̱ ku̱a̱ʼání xu̱ʼún kuniñúʼún”. Ta ni nda̱kundeé ta̱ Absalón ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey, kǒo níxiinra ku̱ʼu̱nra xíʼinra, soo ta̱xivara bendición ndaʼa̱ra. 26 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Absalón xíʼinra: “Tá va̱ása ku̱ʼu̱n miíún xíʼinndi̱, ixaún ña̱ ma̱ní taxiún ña̱ ná ku̱ʼu̱n ta̱ Amnón xíʼinndi̱”. Ta ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra: “¿Ta nda̱chun xíniñúʼu ku̱ʼu̱n ta̱kán?”. 27 Soo xa̱ʼa̱ ña̱ tuku ta tuku ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Absalón xíʼin ta̱ rey, ta̱xivara ña̱ ná ku̱ʼu̱n ta̱ Amnón xíʼin inkaka na̱ se̱ʼera xíʼinra.

28 Tasaá ta̱ Absalón ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra: “Xa̱a̱ koo tu̱ʼvandó. Tá ndi̱ku̱n ki̱xáʼa kúsi̱í-ini ta̱ Amnón xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ʼira vino, ka̱ʼi̱n ña̱yóʼo xíʼinndó ‘Kaʼníndó ta̱ Amnón’. Saá kúú ña̱ xíniñúʼu kaʼníndóra. Va̱ása yi̱ʼvíndó saáchi yi̱ʼi̱ kúú ta̱ xáʼnda chiñu yóʼo nu̱úndó, ndakú koo inindó ta va̱ása yi̱ʼvíndó”. 29 Ña̱kán, na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Absalón ke̱ʼéna xíʼin ta̱ Amnón nda̱a̱ táki̱ʼva íyo chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ Absalón nu̱úna. Tá ku̱u ña̱yóʼo, ndiʼika na̱ se̱ʼe ta̱ rey nda̱kunditana ta na̱kosona* mula sa̱na̱na ta xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna. 30 Tá ku̱a̱ʼa̱nka na̱yóʼo chí yichi̱, ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: “Ta̱ Absalón xa̱ʼníra ndiʼi na̱ se̱ʼún táta rey; nda̱a̱ ni iinna va̱ása níka̱ku”. 31 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ rey ña̱yóʼo, nda̱tára ti̱ko̱to̱ra ta xi̱kundúʼura nu̱ú ñuʼú, ta ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra ki̱ndoona xi̱nditana síi̱nra* ta saátu ndiʼi na̱yóʼo nda̱tána ti̱ko̱to̱na.

32 Soo ta̱ Jehonadab se̱ʼe ta̱ Simeá,* ñani ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Táta rey, va̱ása kandíxaún ña̱ xa̱ʼnína ndiʼi na̱ se̱ʼún, saáchi iinlá ta̱ ni̱xi̱ʼi̱ kúú ta̱ Amnón. Ta̱ Absalón kúú ta̱ xa̱ʼnda chiñu ña̱ ná keʼéna ña̱yóʼo, saáchi xa̱a̱ chi̱kaa̱-inira keʼéra ña̱yóʼo nda̱a̱ tá ki̱vi̱ ña̱ sa̱kúkaʼan ta̱ Amnón nu̱ú ku̱ʼvara ñá Tamar. 33 Táta rey, va̱ása kandíxaún ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ndiʼi na̱ se̱ʼún, saáchi iinlá ta̱ ni̱xi̱ʼi̱ kúú ta̱ Amnón”.

34 Tándi̱ʼi, xi̱nuva ta̱ Absalón. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo ki̱vi̱, ta̱ ndáa ñuu kán nda̱niʼira nu̱úra ta xi̱nira ña̱ va̱xi ku̱a̱ʼání na̱ yiví chí yichi̱ ña̱ va̱xi chí sa̱tára, ña̱ va̱xi chí xa̱ʼa̱ yuku̱. 35 Tasaá ta̱ Jehonadab ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “Koto táta rey, ndi̱kóva na̱ se̱ʼún. Ña̱ nda̱a̱va kúú ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼún”. 36 Ndi̱ku̱n tándi̱ʼi ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo, ni̱ki̱ʼvi na̱ se̱ʼe ta̱ rey nu̱ú íyora ta ndeéní xákuna ta saátu ta̱ rey xíʼin ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra ndeéní xákuna. 37 Ta ta̱ Absalón xi̱nura ku̱a̱ʼa̱nra chí Guesur nu̱ú íyo ta̱ rey Talmái se̱ʼe ta̱ Amihud. Ta ta̱ David ku̱a̱ʼání ki̱vi̱ ku̱suchí-inira xa̱ʼa̱ se̱ʼera. 38 Tá xi̱nu ta̱ Absalón, u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱yora chí Guesur.

39 Tándi̱ʼi, ni̱ndi̱kova-ini ta̱ rey David xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ se̱ʼera ta̱ Amnón, ta xi̱kuni̱níra ku̱ʼu̱nra kotora ta̱ Absalón.

14 Ta̱ Joab se̱ʼe ñá Zeruyá ku̱ndaa̱-inira ña̱ kúchíʼña-ini ta̱ rey xa̱ʼa̱ ta̱ Absalón. 2 Ña̱kán, ta̱ Joab xa̱ʼndara chiñu ta ni̱xa̱ʼa̱nna ndu̱kúna iin ñaʼá ñá ndíchiní chí Tecoa, ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “Kúni̱i̱ ná keʼún nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin na̱ yiví na̱ kúsuchíní-ini xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ veʼena. Kundixi ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxi na̱ kúsuchíní-ini ta va̱ása chika̱ún aceite miíún. Ta keʼé nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin na̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼání tiempo xáku xa̱ʼa̱ iin na̱ ni̱xi̱ʼi̱. 3 Tándi̱ʼi, xíniñúʼu ku̱ʼún nu̱ú ta̱ rey ta xíniñúʼu ka̱ʼún xíʼinra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼún”. Ta ta̱ Joab ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱niñúʼu ka̱ʼa̱nñá.

4 Tasaá ñá ñaʼá ñá ñuu Tecoa ni̱xa̱ʼa̱nñá nu̱ú ta̱ rey, xi̱kuxítíñá ta ni̱ka̱ʼa̱n-ndáʼviñá xíʼinra: “Chindeé yi̱ʼi̱ táta rey”. 5 Ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “¿Ndáaña ndóʼún?”. Ta ñáyóʼo nda̱kuiinñá: “Ndáʼviníi̱ chi ni̱xi̱ʼi̱ yiíi̱ ta ki̱ndoo ndáʼvii̱. 6 Ta yi̱ʼi̱ ni̱xi̱yo u̱vi̱ se̱ʼi̱. Tá xíka u̱vi̱ saára chí yuku̱ ka̱nitáʼanra ta xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo níxi̱yo na̱ kasi nu̱úra, iinra sa̱túkue̱ʼe̱ra inkara ta xa̱ʼnírara. 7 Ta vitin ndiʼi na̱ veʼendi̱ íyona contra xíʼi̱n ta káchina xíʼi̱n: ‘Ndataxi ta̱ xa̱ʼní ñanira, ña̱ va̱ʼa kaʼníndi̱ra tasaá chaʼvira xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱ʼníra ñanira. Ni si̱ín kuití ta̱yóʼo kúú se̱ʼún’. Kúni̱na kaʼnína se̱ʼi̱ ta̱ tákuka ta̱ ndáa-inii̱,* ta tá ná keʼéna ña̱yóʼo sandíʼi-xa̱ʼa̱na ki̱vi̱ yiíi̱ ta saátu va̱ása kooka na̱ veʼera nu̱ú ñuʼú yóʼo”.

8 Tasaá, ta̱ rey David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ñá ñaʼá yóʼo: “Kúánuʼú veʼún. Yi̱ʼi̱ kaʼnda chiñu ña̱ ná ndasaviína ku̱a̱chi yóʼo”. 9 Ta ñá ñaʼá yóʼo nda̱kuiinñá yuʼú ta̱ rey: “Táta rey, yi̱ʼi̱ xíʼin na̱ veʼe yivái̱ ná kuumií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Soo ta̱ rey xíʼin na̱ xáʼndachíñura nu̱ú ná va̱ása kuumiína ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo”. 10 Tándi̱ʼi, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá: “Tá iinna káʼa̱nkana xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, kixiún xíʼinna nu̱úi̱ ta va̱ása keʼékana yóʼó”. 11 Soo ni̱ka̱ʼa̱nkañá: “Ixaún ña̱ ma̱ní táta rey, ndakaʼún xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ún ña̱ va̱ʼa ná kǒo kaʼní na̱ táʼan se̱ʼi̱ ta̱ ni̱xi̱ʼi̱ inka se̱ʼi̱ ta̱ táku, tasaá va̱ása saxóʼvi̱kana* na̱ veʼi̱”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku, ña̱ nda̱a̱ ni iinna va̱ása keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin se̱ʼún”.* 12 Tasaá ñá ñaʼá yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Táta rey, taxi loʼo ná ka̱ʼi̱n iin ña̱ʼa xíʼún”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Ka̱ʼa̱n xíʼi̱n”.

13 Ta ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Tá saá, ¿nda̱chun ke̱ʼún táʼan ña̱yóʼo xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱? Táta rey, xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼún náʼa̱ ña̱ kúúmiíún ku̱a̱chi saáchi xíká chi̱ndaʼún se̱ʼún ta ta̱ʼán taxiún ndikóra. 14 Ndiʼiyó kuvi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta kooyó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱kui̱í tá xíta̱ nu̱ú ñuʼú tá va̱ása kívika ndakiʼinna. Soo Ndióxi̱ va̱ása kúni̱ra ña̱ kuvi iin na̱ yiví chi xítora ndáa xa̱ʼa̱ kúú ña̱ va̱ása xíniñúʼu koo xíkákana nu̱úra ndiʼi tiempo. 15 Yi̱ʼi̱ va̱xii̱ ka̱ʼi̱n ña̱yóʼo xíʼún táta rey saáchi na̱ yiví sa̱yíʼví yi̱ʼi̱. Ña̱kán ni̱ka̱ʼi̱n: ‘Taxi loʼondó ná ka̱ʼi̱n xíʼin ta̱ rey, sana kandíxavara keʼéra ña̱ ndúkúi̱ nu̱úra. 16 Sana kuniso̱ʼova ta̱ rey ña̱ ka̱ʼi̱n ta sakǎkura yi̱ʼi̱ nu̱ú ta̱ ta̱a ta̱ kúni̱ kaʼní yi̱ʼi̱ ta saátu se̱ʼi̱ ta̱ kíndo̱o, ta va̱ása ndakiʼinkandi̱ herencia ña̱ ta̱xi Ndióxi̱ ndaʼa̱ndi̱’. 17 Tasaá ni̱ka̱ʼi̱n: ‘Tu̱ʼun ña̱ ka̱ʼa̱n táta rey sandíkoña-inii̱’. Saáchi miíún táta rey, xíni̱ún ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa, nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ángel Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱. Ta Jehová Ndióxi̱ún ná koora xíʼún”.

18 Tasaá nda̱kuiin ta̱ rey yuʼú ñá ñaʼá yóʼo: “Nda̱ka̱tu̱ʼíi̱n yóʼó iin ña̱ʼa soo va̱ása kúni̱i̱ ña̱ ná chise̱ʼé yuʼún xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa”. Ta ñáyóʼo nda̱kuiinñá: “Ixaún ña̱ ma̱ní, ka̱ʼa̱n táta rey”. 19 Tasaá ni̱nda̱ka̱tu̱ʼun ta̱ rey ñáyóʼo: “¿Á ta̱ Joab kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n xíʼún ña̱ ná keʼún ndiʼi ña̱yóʼo?”. Ta ñá ñaʼá yóʼo nda̱kuiinñá: “Chínaʼíi̱ xa̱ʼa̱ miíún táta rey, ña̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ni̱ka̱ʼún saá íyovaña. Saáchi ta̱ Joab ta̱ káchíñu nu̱ún kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xi̱niñúʼu ka̱ʼi̱n. 20 Ta̱ Joab ta̱ káchíñu nu̱ún, xi̱kuni̱ra ña̱ inka ki̱ʼva ná ndakanixi̱níún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Soo miíún táta, ndíchiníún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ángel Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ta xíni̱ún xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kúu ñuu yóʼo”.

21 Tándi̱ʼi, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Joab: “Va̱ʼava, keʼévai̱ña. Kúáʼan ta ndakiʼún ta̱ Absalón ná ndikóra”. 22 Ta ndi̱ku̱n saá xi̱kuxítí ta̱ Joab ta ki̱xáʼara káʼa̱n va̱ʼara xíʼin ta̱ rey. Ta ta̱ Joab ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Vitin kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ kíndo̱ova-iniún xíʼin ña̱ kéʼíi̱ táta rey, saáchi ke̱ʼún ña̱ ndu̱kú yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún”. 23 Tasaá nda̱kundichi ta̱ Joab, ni̱xa̱ʼa̱nra chí Guesur ta nda̱kiʼinra ta̱ Absalón ña̱ ndikóra chí Jerusalén. 24 Soo ta̱ rey ka̱chira: “Ná ndikóra veʼera, soo va̱ása kivi kixira kotora yi̱ʼi̱”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ndi̱kó ta̱ Absalón veʼera soo va̱ása níxa̱ʼa̱nra kotora ta̱ rey.

25 Ta chí ñuu Israel kǒo inka ta̱a ta̱ liviní níxi̱yo nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ta̱ Absalón. Saáchi nda̱a̱ xa̱ʼa̱ra iinsaá nda̱a̱ xi̱níra va̱ʼaní xi̱naʼa̱ra. 26 Ta xi̱xiniñúʼu kaʼndara ixí* xi̱níra tá xi̱ndiʼi ku̱i̱ya̱ saáchi ve̱eníña. Tá xi̱xaʼndaraña ki̱ʼva 2.3 kilo* ve̱eña, chi saá xi̱katana ña̱ʼa veʼe ta̱ rey.* 27 Ni̱xi̱yo u̱ni̱ ta̱a se̱ʼe ta̱ Absalón, ta ni̱xi̱yotu iin ñaʼá se̱ʼera ñá xi̱naní Tamar, ta ñáyóʼo liviní ni̱xi̱yoñá.

28 Xa̱a̱ u̱vi̱ ku̱i̱ya̱ íyo ta̱ Absalón chí Jerusalén soo ta̱ʼán ku̱ʼu̱nra kotora ta̱ rey. 29 Tasaá, ta̱ Absalón ka̱nara ta̱ Joab ña̱ va̱ʼa chindaʼárara ku̱ʼu̱nra nu̱ú ta̱ rey, soo ta̱ Joab va̱ása níxiinra ku̱ʼu̱nra. Ña̱kán ndi̱kó tukura ka̱narara, soo ni saá va̱ása níxiinra ku̱ʼu̱nra nu̱úra. 30 Tándi̱ʼi, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra: “Ñuʼú ta̱ Joab íyoña yatin síi̱n ñuʼíi̱ ta íyo loʼo cebada nu̱úña. Kúáʼanndó ta chikaa̱ndo ñuʼu̱ña ná kokoña”.* Xa̱ʼa̱ ña̱kán, na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Absalón xa̱ʼmina ña̱ʼa ña̱ íyo nu̱ú ñuʼúra. 31 Ña̱kán, ta̱ Joab ni̱xa̱ʼa̱nra veʼe ta̱ Absalón ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Nda̱chun xa̱ʼmi na̱ káchíñu nu̱ún ña̱ʼa ña̱ íyo nu̱ú ñuʼíi̱?”. 32 Ta̱ Absalón nda̱kuiinra yuʼú ta̱ Joab: “Yi̱ʼi̱ chi̱ndaʼíi̱ na̱ ni̱xa̱ʼa̱n ni̱ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼún: ‘Naʼa ña̱ va̱ʼa ná chindaʼíi̱ yóʼó ku̱ʼún nu̱ú ta̱ rey ña̱ va̱ʼa nda̱ka̱tu̱ʼúnra ña̱yóʼo xa̱ʼíi̱: “¿Nda̱chun xi̱niñúʼu sandákoi̱ ñuu Guesur? Va̱ʼakava tá níxi̱yoi̱ kán. Vitin táta rey, taxiún ña̱ ná xa̱i̱ kotoi̱ yóʼó. Ta tá kúúmiíi̱ ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa, va̱ʼa kaʼnívaún yi̱ʼi̱”’”.

33 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ Joab ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱ú ta̱ rey ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinra. Tasaá, ta̱ rey ka̱nara ta̱ Absalón ta ni̱xa̱ʼa̱nra xi̱torara ta xi̱kuxítíra nu̱úra. Tándi̱ʼi, ta̱ rey chi̱tóra* nu̱ú ta̱ Absalón.

15 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, ta̱ Absalón ndu̱kúra carreta, kuáyi̱ xíʼin 50 na̱ ta̱a ña̱ va̱ʼa ná kununa ku̱ʼu̱nna chí nu̱úra. 2 Ta̱ Absalón ya̱chi̱ní xi̱ndako̱ora ta xi̱xaʼa̱nra xi̱ndichira yuʼú yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí yéʼé ñuu. Tá iin ta̱a xi̱kuumiíra iin ku̱a̱chi ta ku̱a̱ʼa̱nra nu̱ú ta̱ rey ña̱ viíní ná ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinra, ta̱ Absalón xi̱kanarara ta xi̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáa ñuu ke̱ún?”. Ta ta̱yóʼo xi̱ndakuiinra: “Ke̱i̱ ti̱xin iin tribu na̱ ñuu Israel”. 3 Ta̱ Absalón xi̱kaʼa̱nra xíʼinra: “Ña̱ ndúkún va̱ʼanívaña. Soo ta̱ʼán ka̱ʼa̱n ta̱ rey ña̱ koo iin na̱ chindeétáʼan xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼondó”. 4 Ta ta̱ Absalón xi̱kaʼa̱nkara: “Va̱ʼaní tá ná ndaka̱xinna yi̱ʼi̱ ña̱ ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu. Tasaá ndiʼi na̱ kúúmií ku̱a̱chi á na̱ xíniñúʼu ña̱ ná ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinna kivi kixina nu̱úi̱ ta yi̱ʼi̱ viíní ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼinna”.

5 Tá iin ta̱a xi̱kuyatinra ña̱ kuxítíra nu̱ú ta̱ Absalón, ta̱yóʼo xi̱sakáa̱ra ndaʼa̱ra ña̱ va̱ʼa ndaniʼirara ta xi̱chitóra* nu̱úra. 6 Ta̱ Absalón xi̱keʼéra ña̱yóʼo xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a na̱ xi̱xaʼa̱n nu̱ú ta̱ rey ña̱ va̱ʼa vií ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼé ta̱ Absalón ña̱ va̱ʼa saxínu̱ra-ini* na̱ ta̱a ñuu Israel ña̱ ndakutáʼanna xíʼinra.

7 Tá ni̱ya̱ʼa ku̱mí ku̱i̱ya̱,* ta̱ Absalón ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “Ixaún ña̱ ma̱ní, taxi ná ku̱ʼi̱n chí Hebrón ña̱ va̱ʼa saxínui̱ ña̱ ki̱ndoi̱ keʼíi̱ nu̱ú Jehová. 8 Saáchi tá ni̱xi̱yoi̱ chí Guesur ña̱ kíndo̱o chí Siria, ki̱ndoi̱ keʼíi̱ ña̱ ndáyáʼviní yóʼo: ‘Tá ná taxi Jehová ndikói̱ chí Jerusalén, so̱kói̱ iin ña̱ʼa nu̱ú* Jehová’”. 9 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kúáʼan ta kǒo kundi̱ʼi-iniún”. Ña̱kán nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí Hebrón.

10 Tasaá, ta̱ Absalón chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n kotona̱ní* ndiʼi na̱ tribu na̱ ñuu Israel ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ ná ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: “Tá ná kuniso̱ʼondó ña̱ tívina ndiki̱, ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo: ‘Ta̱ Absalón ni̱xa̱a̱ra ku̱ura rey chí Hebrón’”. 11 Ta 200 na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel ni̱xa̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Absalón kán. Ka̱nana na̱yóʼo ña̱ ku̱ʼu̱nna, ta ni̱xa̱ʼa̱nvana saáchi va̱ása níxi̱kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱ kúu. 12 Ta saátu tá ni̱so̱kó ta̱ Absalón kití nu̱ú Ndióxi̱, chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n kana ta̱ Ahitofel ta̱ guilonita ta̱ xi̱taxi consejo ndaʼa̱ ta̱ David, ta̱yóʼo ni̱xi̱yora ñuura ña̱ naní Guiló. Ta ku̱a̱ʼáníka kúú na̱ ni̱xa̱a̱ nda̱kutáʼan xíʼin ta̱ Absalón ña̱ koona contra ta̱ rey.

13 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ki̱xi iin ta̱ na̱túʼun ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: “Na̱ ta̱a ñuu Israel nda̱kutáʼanna xíʼin ta̱ Absalón”. 14 Ta ndi̱ku̱n saá, ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra na̱ xi̱ndoo xíʼinra chí Jerusalén: “Kamandó, ná kunuyó, saáchi tá ná va̱ása keʼéyó ña̱yóʼo nda̱a̱ ni iinyó va̱ása ka̱ku nu̱ú ta̱ Absalón. Kamandó, chi iin kama kivi ndakutáʼanra xíʼinyó ta kaʼníra miíyó ta kaʼníra ndiʼi na̱ yiví ñuu yóʼo xíʼin espada”. 15 Ta na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Ndi̱ʼi̱ na̱ káchíñu nu̱ún xa̱a̱ íyo tu̱ʼvandi̱ ña̱ keʼéndi̱ ndiʼi ña̱ ná ndaka̱xiún táta rey”. 16 Ña̱kán ta̱ rey ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra ta ndiʼi na̱ veʼera ndíku̱nna ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tára. Soo ta̱ rey sa̱ndákoora u̱xu̱ ná ñaʼá ná íyo xíʼinra* ña̱ va̱ʼa kundaaná veʼe.* 17 Tá ki̱ta ta̱ rey ku̱a̱ʼa̱nra, ku̱a̱ʼa̱n ndiʼi na̱ yiví sa̱tára tasaá ni̱xa̱a̱na xi̱kundatuna chí Bet-Merhac.

18 Ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra ku̱a̱ʼa̱nna xíʼinra ta saátu ndiʼi na̱ keretita, na̱ peletita ta 600 xi̱kuu na̱ guitita ta nda̱a̱ chí Gat ke̱ena ndíku̱nna ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tára. Ta xi̱yaʼa yiku̱n na̱yóʼo nu̱ú ta̱ rey ña̱ va̱ʼa kotora á kǒo na̱ kúma̱ní. 19 Tasaá ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Ittái ta̱ guitita: “¿Nda̱chun nda̱a̱ yóʼóví ku̱a̱ʼa̱n xíʼi̱n? Ndikó ta kindo̱ún xíʼin rey ta̱ xa̱á, saáchi ta̱ inka ñuuva kúún ta ta̱vána yóʼó ñuu nu̱ú ni̱xi̱yoún. 20 Sa̱kán kuniva ki̱xaún, ¿ña̱kán nda̱chun ixandúxai̱ xíʼún ña̱ ku̱ʼún xíʼi̱n nda̱a̱ ndáaka nu̱ú ná ku̱ʼi̱n? Ndandikó ta ná ku̱ʼu̱n na̱ ñaniún xíʼún, ta ná na̱ʼa̱ Jehová ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inira* xínira yóʼó ta nda̱kú íyo inira xíʼún”. 21 Ta ta̱ Ittái nda̱kuiinra yuʼú ta̱ rey: “Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová, Ndióxi̱ ta̱ táku ta saátu chínaʼíi̱ xa̱ʼa̱ miíún táta rey, nda̱a̱ ndáaka nu̱ú ná ku̱ʼún ku̱ʼu̱nvai̱ xíʼún; ta xa̱a̱ íyo tu̱ʼvai̱ ña̱ kuvii̱ xa̱ʼún”. 22 Tasaá ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Ittái: “Va̱ʼava, kúáya̱ʼa”. Tasaá ta̱ Ittái ta̱ guitita ni̱ya̱ʼara xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ta saátu xíʼin na̱ se̱ʼera.

23 Ta ndiʼi na̱ ndóo kán iin ndáʼyi̱ kóʼóna xákuna nani xi̱xitona xi̱yaʼa ndiʼi na̱ yiví kán. Ta̱ rey xi̱ndichira yatin yoso̱ ña̱ Cedrón ta ndiʼi na̱ yiví xi̱yaʼana yoso̱ yóʼo ta ku̱a̱ʼa̱nna chí yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí. 24 Ta saátu ta̱ Sadoc ku̱a̱ʼa̱nra kán ta saátu na̱ levita ku̱a̱ʼa̱nna xíʼinra ta níʼina arca ña̱ trato tú kúú kuenta Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱. Ta na̱yóʼo xi̱kundatuna ta chi̱ndúʼúna Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ nu̱ú ñuʼú. Ta tá si̱lóʼo kúma̱ní sandíʼi na̱ yiví ya̱ʼana chí yoso̱, saá ni̱xa̱a̱ ta̱ Abiatar. 25 Ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Sadoc: “Ndikó chí ñuu ta ná ku̱ʼu̱n Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ xíʼún. Tá kíndo̱o-ini Jehová xíʼin ña̱ kéʼíi̱, taxira ndikói̱ ta taxira kunii̱ Arca ta saátu nu̱ú íyonú. 26 Soo tá ná kachira ‘Va̱ása kúsi̱í-inii̱ xíʼin ña̱ kéʼún’, kivi keʼéra xíʼi̱n nda̱a̱ ndáaka ña̱ va̱ʼa túvi miívara”. 27 Ta ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ su̱tu̱ Sadoc: “¿Á su̱ví iin ta̱a ta̱ kúnda̱a̱-ini xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ Ndióxi̱ kúún? Ndikóndó chí ñuu ta kǒo kundi̱ʼi-inindó ta ná ndikó u̱vi̱ saá se̱ʼendó xíʼinndó: se̱ʼún ta̱ Ahimáaz xíʼin ta̱ Jonatán se̱ʼe ta̱ Abiatar. 28 Yi̱ʼi̱ kindo̱i̱ koi̱ chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí nu̱ú yáʼa na̱ yiví yu̱ta Jordán, nda̱a̱ ná natúʼunndó xíʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kúu”. 29 Ña̱kán ta̱ Sadoc xíʼin ta̱ Abiatar ndi̱kóna xíʼin Arca Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ chí Jerusalén ta kán ki̱ndoona xi̱ndoona.

30 Ta ta̱ David xákura saá ku̱a̱ndaara ku̱a̱ʼa̱nra yuku̱ ña̱ Olivo, chálá xa̱ʼa̱ra ku̱a̱ʼa̱nra ta ndási xi̱níra. Ta saátu ndiʼi na̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra nda̱kasina xi̱nína ta xákuna ku̱a̱ndaana ku̱a̱ʼa̱nna. 31 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ David: “Ta̱ Ahitofel kúú iin ta̱ nda̱kutáʼan xíʼin ta̱ Absalón ña̱ íyona contraún”. Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ David ña̱yóʼo ka̱chira: “Jehová káʼa̱n-ndáʼvii̱ xíʼún, tá kivi, consejo ña̱ ná taxi ta̱ Ahitofel ná kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ táxi na̱ kíʼví”.

32 Tá ni̱xa̱a̱ ta̱ David nda̱a̱ xi̱ní yuku̱ yóʼo, nu̱ú xi̱ndasakáʼnu na̱ yiví Ndióxi̱, kán íyo ta̱ Husái ta̱ arkita ndáturara ta ni̱nda̱ta̱ ti̱ko̱to̱ra ta níndoso ñuʼú xi̱níra. 33 Soo ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Tá ná ku̱ʼún xíʼi̱n, va̱ása kiviví chindeétáʼún xíʼi̱n. 34 Soo ña̱ kivi keʼún kúú ña̱ chindeétáʼún xíʼi̱n ña̱ va̱ása vií kana ña̱ kúni̱ ta̱ Ahitofel keʼéra. Tá ná ndikóún chí ñuu, ka̱ʼún ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Absalón ‘Nu̱ú miíún káchíñui̱ táta rey. Tá ya̱chi̱ xi̱kachíñui̱ nu̱ú yiváún, soo vitin nu̱ú yóʼóva káchíñui̱’. 35 Ta kán koo ta̱ su̱tu̱ Sadoc xíʼin ta̱ Abiatar xíʼún. Ndiʼi ña̱ ná kuniso̱ʼún veʼe ta̱ rey, xíniñúʼu natúʼún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ta̱ su̱tu̱ Sadoc xíʼin ta̱ Abiatar. 36 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ íyo u̱vi̱ saá se̱ʼena xíʼinna kán (ta̱ Ahimáaz se̱ʼe ta̱ Sadoc xíʼin ta̱ Jonatán se̱ʼe ta̱ Abiatar), natúʼunndó xíʼinna xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ná kuniso̱ʼondó ta na̱yóʼo natúʼunna xíʼi̱n”. 37 Ña̱kán ta̱ Husái ta̱ kúú migo ta̱ David ni̱ki̱ʼvira ñuu Jerusalén tá sa̱kán ku̱a̱kiʼvi ta̱ Absalón kán.

16 Tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa ta̱ David chí xi̱ní yuku̱, kán xa̱a̱ ndátu ta̱ Zibá ta̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Mefibóset ña̱ xa̱a̱ra, ta ndákara u̱vi̱ burro ta níndoso tayi̱ sa̱tárí ta ndísorí 200 si̱ta̱váʼa, 100 si̱ta̱váʼa ña̱ pasa,* ta saátu 100 si̱ta̱váʼa ña̱ ku̱vaʼa xíʼin higo* ta saátu dátil xíʼin iin ki̱si káʼnu tá vino. 2 Ta̱ rey ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Zibá: “¿Nda̱chun ki̱xaa̱ ndiʼi ña̱ʼa yóʼo xíʼún?”. Ta ta̱ Zibá nda̱kuiinra: “Tí burro yóʼo ki̱xaa̱rí ña̱ va̱ʼa koso* na̱ veʼúnrí táta rey. Si̱ta̱váʼa ta saátu ku̱i̱ʼi ki̱xaa̱ña ña̱ kuxu na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼún ta vino ki̱xaa̱rá ña̱ koʼona tá ná kunaana chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí”. 3 Tasaá ta̱ rey ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n se̱ʼeñáni ta̱ xi̱kachíñún nu̱ú?”. Ta ta̱ Zibá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “Ki̱ndoora chí Jerusalén saáchi vitin ndaka̱xin na̱ ñuu Israel ta̱yóʼo ña̱ koora rey, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo xi̱íra”. 4 Tasaá ta̱ rey David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Zibá: “Xíni̱ún, ndiʼi ña̱ kúú kuenta ta̱ Mefibóset kuenta miíún kooña vitin”. Ta ta̱ Zibá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Xíkuxítíi̱ nu̱ún táta rey ta ndátui̱ ña̱ ná kusi̱í-iniún xíʼin ña̱ kéʼíi̱”.

5 Tá ni̱xa̱a̱ ta̱ rey David chí Bahurim, ki̱ta iin ta̱ veʼe ta̱ Saúl ta̱ naní Simeí se̱ʼe ta̱ Guerá ku̱a̱ʼa̱nra chí nu̱ú ta̱ David ta sákuisochiʼñarara.* 6 Ta xi̱xatara yu̱u̱ nu̱ú ta̱ David xíʼin ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra ta saátu nu̱ú ndiʼika na̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra, ta xi̱xataturaña nu̱ú na̱ soldado na̱ ndakúní na̱ ku̱a̱ʼa̱n chí ndaʼa̱ kúaʼa ta̱ rey David ta saátu na̱ ku̱a̱ʼa̱n chí ndaʼa̱ yitinra. 7 Ta̱ Simeí xi̱sakúisochiʼñarara ta xi̱kachira: “Kúáʼan, kúáʼan, yóʼó ta̱ xa̱ʼní ku̱a̱ʼání na̱ yiví, ta̱ kǒo chiñu. 8 Jehová ta̱xira ña̱ ná chaʼviún xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱ndaún trono ndaʼa̱ ta̱ Saúl ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱ʼníún ndiʼi na̱ veʼera. Ña̱kán, Jehová ta̱xira ña̱ ná kaʼndachíñu se̱ʼún ta̱ Absalón. Xa̱ʼa̱ ña̱kán íyoní tu̱ndóʼo nu̱ún saáchi ta̱ xáʼní na̱ yivíva kúún”.

9 Tasaá, ta̱ Abisái se̱ʼe ñá Zeruyá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “¿Nda̱chun chíkaa̱ ti̱na* tí ni̱xi̱ʼi̱ káa chiʼña yóʼó táta rey? Ixaún ña̱ ma̱ní, taxi ná ku̱ʼi̱n ta kaʼndai̱ su̱kúnra”. 10 Soo ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ndóʼó na̱ se̱ʼe ñá Zeruyá, ¿nda̱chun kúni̱ndó ki̱ʼvindó ku̱a̱chi yóʼo? Taxindó ná sakúisochiʼñara yi̱ʼi̱, saáchi mií Jehová ni̱ka̱ʼa̱n xíʼinra: ‘Sakúisochiʼña ta̱ David’. Ña̱kán, ¿nda̱chunví ndáka̱tu̱ʼunndóra ndáa xa̱ʼa̱ kúú ña̱ kéʼéra ña̱yóʼo?”. 11 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Abisái ta saátu ndiʼi na̱ káchíñu nu̱úra: “Kotondó, nda̱a̱ se̱ʼe miíi̱ ta̱ kúú ni̱íi̱ kúni̱ra kaʼníra yi̱ʼi̱, kachikaví iin ta̱ benjaminita. Va̱ása kasindó nu̱úra, taxindó ná sakúisochiʼñara yi̱ʼi̱ saáchi Jehová ni̱ka̱ʼa̱n xíʼinra ña̱ ná keʼéra ña̱yóʼo. 12 Sana koto Jehová ña̱ xóʼvi̱i̱* ta Jehová taxira ña̱ va̱ʼa ndaʼíi̱, nu̱úka ña̱ ndakiʼii̱n chiʼña ña̱ káʼa̱nna xíʼi̱n vitin”. 13 Ta̱ David xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra nda̱kundeéna ku̱a̱ʼa̱nna chí yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nna, ta ta̱ Simeí ku̱a̱ʼa̱nra síi̱nna* chí xa̱ʼa̱ yuku̱ ta sákuisochiʼñara ta̱ David ta xátara yu̱u̱ nu̱úra ta saátu ku̱a̱ʼání yáká.*

14 Tándi̱ʼi, ta̱ rey xíʼin ndiʼi na̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra ni̱xa̱a̱na nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nna. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱naanína, xi̱kundoona ndákindee̱na.

15 Ta̱ Absalón ni̱xa̱a̱ra chí Jerusalén xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a ñuu Israel, ta kítáʼan ta̱ Ahitofel xíʼinra. 16 Ta̱ Husái ta̱ arkita, ta̱ kúú migo ta̱ David ni̱ki̱ʼvira nu̱ú íyo ta̱ Absalón ta ki̱xáʼara káʼa̱nra xíʼinra: “Ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ ná kutakún táta rey, ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ ná kutakún táta rey”. 17 Ta ta̱ Absalón ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Husái: “¿Á saáva náʼún ña̱ ndixaní kúʼvi̱-iniún* xíniún migoún? ¿Nda̱chun va̱ása níxa̱ʼún xíʼin migoún?”. 18 Ta̱ Husái nda̱kuiinra yuʼú ta̱ Absalón: “Va̱ása, yi̱ʼi̱ kítáʼi̱n xíʼin ta̱ nda̱kaxin Jehová ta saátu na̱ ta̱a yóʼo xíʼin ndiʼika na̱ ta̱a ñuu Israel. Ta ta̱yóʼo kindo̱i̱ xíʼin. 19 Ña̱kán tuku káʼi̱n, ¿ndáana kachíñui̱ nu̱ú? ¿Á va̱ása xíniñúʼu kachíñui̱ nu̱ú ta̱ kúú se̱ʼe migoi̱? Nda̱a̱ táki̱ʼva ka̱chíñui̱ nu̱ú yiváún saátu kachíñui̱ nu̱ú yóʼóva”.

20 Ta̱ Absalón ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Ahitofel: “Taxi consejo ndaʼíi̱, ¿ndáaña keʼéyó?”. 21 Ta ta̱ Ahitofel nda̱kuiinra yuʼú ta̱ Absalón: “Ku̱su̱n xíʼin ná ñaʼá ná ni̱xi̱yo xíʼin* yiváún, ná nda̱koora ña̱ kundaaná veʼe.* Tasaá kunda̱a̱-ini na̱ ñuu Israel ña̱ ni̱xa̱ún ndu̱ún ta̱ sáa̱-ini xíni yiváún, ta na̱ chíndeétáʼan xíʼún ndundakúka-inina”. 22 Ña̱kán i̱xava̱ʼana iin veʼe loʼo ta̱ Absalón chí xi̱ní veʼe, ta kán ni̱ki̱si̱ra xíʼin ná ni̱xi̱yo xíʼin yivára ta ke̱ʼéra ña̱yóʼo nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu Israel.

23 Tiempo saá, consejo ña̱ xi̱taxi ta̱ Ahitofel nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tu̱ʼun mií Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ saá ni̱xi̱yoña. Saá xi̱xito ta̱ David ta saátu ta̱ Absalón ndiʼi consejo ña̱ xi̱taxi ta̱ Ahitofel.

17 Ta̱ Ahitofel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Absalón: “Ixaún ña̱ ma̱ní, taxi ná ndakaxii̱n 12,000 na̱ ta̱a ta ná ku̱ʼu̱nndi̱ sa̱tá ta̱ David ñuú vitin. 2 Iin kama kitai̱ nu̱úra tá xa̱a̱ ku̱naara ta kǒoka ndee̱ra, ta yi̱ʼvíníra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Tasaá ndiʼi na̱ yiví na̱ kítáʼan xíʼinra kununa ta mií kuití ta̱ rey kaʼníi̱. 3 Tasaá ndakiʼii̱n ndiʼi na̱ yiví kixi xíʼi̱n nu̱ún. Soo ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ ná kundoʼo ta̱a ta̱ nándukún, kiviva ndikó ndiʼi na̱ yiví tasaá ndiʼi na̱ ñuu viíní ndaku̱ndoona”. 4 Ta ta̱ Absalón xíʼin ndiʼi na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Israel ki̱ndoova-inina xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra.

5 Soo ta̱ Absalón ni̱ka̱ʼa̱nra: “Ixandó ña̱ ma̱ní, kanatundó ta̱ Husái ta̱ arkita ta ná kuniso̱ʼoyó ndáaña kúú ña̱ ka̱ʼa̱ntu ta̱yóʼo”. 6 Tasaá ni̱xa̱a̱ ta̱ Husái nu̱ú ta̱ Absalón, ta ta̱ Absalón ka̱chira xíʼinra: “Ña̱yóʼo kúú consejo ña̱ ta̱xi ta̱ Ahitofel. ¿Á xíniñúʼu kundiku̱nndi̱ consejo ña̱ ta̱xira? Tá va̱ása kundiku̱nndi̱ña, ka̱ʼa̱n xíʼinndi̱ ndáaña keʼéndi̱”. 7 Ta̱ Husái ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Absalón: “Consejo ña̱ ta̱xi ta̱ Ahitofel vitin, va̱ása va̱ʼa íyoña”.

8 Ta̱ Husái ka̱chikara: “Xíni̱va̱ʼavaún ña̱ ndakúní yiváún ta saátu na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra. Ta na̱yóʼo ndíʼi̱ní-inina nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí oso síʼi tí nda̱ñúʼu se̱ʼe válí chí yuku̱. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ xíni̱ yiváún kakara nu̱ú ku̱a̱chi, va̱ása ku̱su̱nvíra chí nu̱ú ndóo ndiʼi na̱ yiví. 9 Sana vitin ndíkaa̱se̱ʼéra ini iin kavá* á inkaka nu̱ú ndíkaa̱se̱ʼéra. Ta tá siʼnakara ná kita kanitáʼan xíʼinyó, na̱ ná kuniso̱ʼo xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kachina: ‘Na̱ yiví na̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin ta̱ Absalón ni̱xi̱ʼi̱vana’. 10 Ta nda̱a̱ na̱ ta̱a na̱ ndakúní-ini nda̱a̱ táki̱ʼva ndakú-ini iin ndikaʼa* yi̱ʼvínína. Saáchi ndiʼi na̱ ñuu Israel kúnda̱a̱-inina ña̱ ndakúní yiváún ta na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra va̱ása yíʼvina. 11 Ña̱yóʼo kúú consejo ña̱ táxii̱ ndaʼún: ná ndakutáʼan ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel, na̱ ndóo chí Dan iinsaá nda̱a̱ Beer-Seba. Ta ku̱a̱ʼání ná koo na̱yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání yu̱ti íyo yuʼú tá mar, ta yóʼó kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱úna ña̱ ku̱ʼu̱nna nu̱ú ku̱a̱chi. 12 Kanitáʼanyó xíʼinra nda̱a̱ ndáaka nu̱ú ndíkaa̱ra ta ku̱a̱ʼání kooyó xa̱a̱yó kanitáʼanyó xíʼinra nda̱a̱ táki̱ʼva kóyo yúyú nu̱ú ñuʼú. Nda̱a̱ ni iinna va̱ása ka̱ku, ni miíra ni na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra. 13 Ta tá ná koose̱ʼéra* iin ñuu, ku̱ʼu̱nyó xíʼin ndiʼi na̱ ñuu Israel ta sandíʼi-xa̱ʼa̱yó ñuu kán ta nda̱a̱ ni iin yu̱u̱ loʼo va̱ása kindo̱oka, ta kañuuyóña* ku̱ʼu̱n xíʼinyó nda̱a̱ yu̱ta”.

14 Tasaá, ta̱ Absalón xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a ñuu Israel ka̱china: “Va̱ʼaníka consejo ta̱ Husái ta̱ arkita nu̱ú consejo ña̱ ta̱xi ta̱ Ahitofel”. Saáchi mií Jehová kúú ta̱ xi̱kuni̱ ña̱ ná va̱ása kundiku̱nna consejo ña̱ ta̱xi ta̱ Ahitofel, ni va̱ʼava ni̱xi̱yoña nu̱úna. Tasaá kúú ña̱ taxi Jehová tu̱ndóʼo ndaʼa̱ ta̱ Absalón.

15 Tá ni̱ya̱ʼa loʼo, ta̱ Husái ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ su̱tu̱ Sadoc xíʼin ta̱ Abiatar: “Ña̱yóʼo kúú consejo ña̱ ta̱xi ta̱ Ahitofel ndaʼa̱ ta̱ Absalón ta saátu na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* Israel. Soo ña̱yóʼo kúú consejo ña̱ ta̱xi yi̱ʼi̱ ndaʼa̱ra. 16 Ña̱kán kama chindaʼándó na̱ ku̱ʼu̱n natúʼun ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: ‘Ñuú vitin va̱ása kindo̱okaún chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí. Xíniñúʼu ya̱ʼún yu̱ta. Chi tá ná va̱ása keʼún ña̱yóʼo táta rey, miíún ta saátu ndiʼi na̱ yiví na̱ kítáʼan xíʼún kuvivandó’”.

17 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, chi̱ndaʼána iin ñá káchíñu nu̱úna ña̱ ku̱a̱ʼa̱nñá natúʼunñá xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Jonatán ta saátu xíʼin ta̱ Ahimáaz, saáchi na̱yóʼo xi̱ndoona chí En-Roguel. Ta ke̱ʼéna ña̱yóʼo saáchi va̱ása níxikuni̱na ña̱ kuninana tá ná ki̱ʼvina chí ñuu, ta na̱yóʼo kúú na̱ ni̱xa̱ʼa̱n na̱túʼun xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo xíʼin ta̱ rey David. 18 Soo iin ta̱ loʼo xi̱nirana, ta na̱túʼunra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Absalón. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ndi̱ku̱n xi̱nu u̱vi̱ saána ta ni̱xa̱a̱na chí Bahurim veʼe iin ta̱a ta̱ íyo iin pozo yéʼé. Ta xi̱koose̱ʼéna ini pozo yóʼo, 19 ta ñá síʼi ta̱ ta̱a yóʼo nda̱kasiñá yuʼú pozo yóʼo xíʼin iin ti̱ko̱to̱ ta chi̱ndósoñá trigo ña̱ cha̱chi válí nu̱úña. Ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása níkiʼinna kuenta ña̱ ñúʼuna kán. 20 Na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Absalón ni̱xa̱a̱na veʼe ñá ñaʼá kán ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunnañá: “¿Nda̱a̱ míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ Ahimáaz xíʼin ta̱ Jonatán?”. Ta ñáyóʼo nda̱kuiinñá: “Ni̱ya̱ʼavana veʼi̱, soo xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱nna chí nu̱ú ndíkaa̱ yu̱ta”. Na̱ ta̱a yóʼo na̱ndukúnínana, soo va̱ása níndani̱ʼínana ña̱kán nda̱ndikóna chí Jerusalén.

21 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n na̱ ta̱a yóʼo, saá ke̱ena ini pozo ta ku̱a̱ʼa̱nna natúʼunna xíʼin ta̱ rey David, ka̱china: “Ku̱a̱ʼání ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Ahitofel contrandó. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ndi̱ku̱n ya̱ʼandó yu̱ta”. 22 Ta ndi̱ku̱n saá, ta̱ David xíʼin ndiʼi na̱ yiví na̱ kítáʼan xíʼinra ni̱ya̱ʼana yu̱ta Jordán. Tá xa̱a̱ ni̱tu̱vi, ndiʼina xa̱a̱ ni̱ya̱ʼavana yu̱ta Jordán.

23 Tá xi̱ni ta̱ Ahitofel ña̱ va̱ása níxi̱ndiku̱nna consejo ña̱ ta̱xira, nda̱chinúura tayi̱ sa̱tá burro sa̱na̱ra ta na̱kosorarí* ta ku̱a̱ʼa̱nra veʼera chí ñuura. Tándi̱ʼi ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ veʼera ndáaña keʼéna, ka̱tikaara miíra* ta ni̱xi̱ʼi̱ra. Tasaá sa̱ndúxu̱nnara nu̱ú ni̱ndu̱xu̱n na̱ táʼanra na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.

24 Ta nani tá kúu ndiʼi ña̱yóʼo, ta̱ David ku̱a̱ʼa̱nra chí Mahanaim, ta ta̱ Absalón ni̱ya̱ʼara yu̱ta Jordán xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel na̱ kítáʼan xíʼinra. 25 Ta̱ Absalón nda̱kaxinra ta̱ Amasá ña̱ kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ soldado na̱ xi̱niʼi ta̱ Joab yichi̱ nu̱ú. Ta̱ Amasá xi̱kuura se̱ʼe iin ta̱a ta̱ naní Itrá ta̱ israelita, ta̱ ni̱ki̱si̱ xíʼin ñá Abigaíl se̱ʼe ta̱ Nahás, ta ñáyóʼo xi̱kuuñá ku̱ʼvi ñá Zeruyá siʼí ta̱ Joab. 26 Ta̱ Absalón xíʼin na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra ni̱xa̱a̱na xi̱kundoona nu̱ú ñuʼú ña̱ íyo chí Galaad.

27 Tá ni̱xa̱a̱ ta̱ David chí Mahanaim, ta̱ Sobí se̱ʼe ta̱ Nahás ta̱ ñuu Rabá ña̱ kúú kuenta na̱ ammonita, xíʼin ta̱ Makir se̱ʼe ta̱ Amiel ta̱ ñuu Lo-Debar ta saátu xíʼin ta̱ Barzilái ta̱ galaadita ta̱ ñuu Roguelim, 28 ndi̱ku̱n ki̱xaa̱na xíʼin xi̱to, nu̱ú kuñuʼu ña̱ʼa, ki̱si ñuʼú, trigo, cebada, harina, trigo ña̱ ya̱tan, haba, lenteja, inkaka si̱ʼva̱ ña̱ ya̱tan, 29 ñu̱ñú, mantequilla, ndikachi* xíʼin queso. Ndiʼi ña̱yóʼo ki̱xaa̱ña xíʼinna nu̱ú ta̱ David ta saátu na̱ yiví na̱ kítáʼan xíʼinra ña̱ va̱ʼa kuxunaña, saáchi xi̱kachina: “Na̱ yiví yóʼo kúni̱ kuxuna, yíchi̱na* ta ku̱naanína xa̱ʼa̱ ña̱ ndóona nu̱ú ñuʼú yi̱chí”.

18 Ta̱ David nda̱kaʼvira ndiʼi na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra, ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ koo na̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú 1,000 na̱ ta̱a ta saátu koo na̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú 100 na̱yóʼo. 2 Ta̱ David u̱ni̱ tiʼvi nda̱taʼvíra na̱ ta̱a yóʼo. Ta̱ Joab kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú iin tiʼvina, ta̱ Abisái se̱ʼe ñá Zeruyá, ñani ta̱ Joab, kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú inka tiʼvina ta ta̱ Ittái ta̱ hitita kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú inka tiʼvi na̱yóʼo. Tándi̱ʼi, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ta̱a kán: “Saátu yi̱ʼi̱ ku̱ʼi̱n xíʼinndó”. 3 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra: “Va̱ása ku̱ʼún xíʼinndi̱. Saáchi tá ná kunundi̱ nu̱úna va̱ása kundayáʼvivíña nu̱úna ta tá ná kaʼnína iin tiʼvindi̱ va̱ása kundayáʼvivíña nu̱úna, saáchi na̱kán kúnda̱a̱-inina ña̱ ndáyáʼviníkavaún nu̱ú 10,000 na̱ soldado. Ña̱kán va̱ʼaníkava tá ná kindo̱ún ñuu yóʼo, ta chindaʼún na̱ chindeétáʼan xíʼinndi̱”. 4 Ta ta̱ rey David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Keʼíi̱ ña̱ va̱ʼaka túvi miívandó”. Ña̱kán ta̱ rey ki̱ndoora yatin yéʼé ñuu, ta ndiʼi na̱ ta̱a yóʼo ke̱ena ku̱a̱ʼa̱nna. Savana xi̱kuuna 100 ta savana xi̱kuuna 1,000. 5 Tándi̱ʼi, ta̱ rey xa̱ʼndara chiñu yóʼo nu̱ú ta̱ Joab, ta̱ Abisái xíʼin ta̱ Ittái: “Va̱ása ixandi̱va̱ʼaníndó xíʼin se̱ʼi̱ ta̱ Absalón. Keʼéndó ña̱yóʼo xa̱ʼíi̱”. Ta ndiʼi na̱ ta̱a xi̱niso̱ʼona tá xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu yóʼo nu̱ú na̱ níʼi yichi̱ nu̱úna.

6 Na̱ ta̱a yóʼo ke̱ena ku̱a̱ʼa̱nna chí yuku̱ ña̱ ndakutáʼanna xíʼin na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel, ta ka̱nitáʼanna chí yuku̱ ña̱ kúú kuenta na̱ tribu ta̱ Efraín. 7 Na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David ku̱chiñuna ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel. Ndeéní ni̱xi̱yo ku̱a̱chi ki̱vi̱ kán, ta ni̱xi̱ʼi̱ 20,000 na̱ ta̱a. 8 Ta iníí nu̱ú ñuʼú kán ka̱nitáʼanna. Ta ki̱vi̱ kán, ku̱a̱ʼáníkana ni̱xi̱ʼi̱ yuku̱ kán nu̱úka na̱ ni̱xi̱ʼi̱ xíʼin espada.

9 Tasaá, ta̱ Absalón nda̱kutáʼanra xíʼin na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ David. Ta ta̱yóʼo yósóra* iin mula ku̱a̱ʼa̱nra, ta tí mula yóʼo ni̱ki̱ʼvirí nu̱ú kóʼo̱ní ndaʼa̱ iin yitu̱n káʼnu ta kán ni̱ti̱in xi̱ní ta̱ Absalón. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kundeé tí mula yóʼo ku̱a̱ʼa̱nrí, ki̱ndoora tíkaara ndaʼa̱ yitu̱n kán. 10 Ta iin ta̱a xi̱nira ña̱ tíkaara kán, ta ni̱xa̱ʼa̱nra ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Joab: “Sa̱kán xi̱nii̱ ña̱ tíkaa ta̱ Absalón ndaʼa̱ iin yitu̱n káʼnu”. 11 Tasaá ta̱ Joab ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ ta̱a kán: “Tá xi̱niúnra, ¿nda̱chun va̱ása níxaʼníúnra mií nu̱ú xi̱niúnra kán? Tá níkeʼún ña̱yóʼo, yi̱ʼi̱ taxii̱ u̱xu̱ xu̱ʼún ña̱ plata ndaʼún ta saátu iin cinturón”. 12 Soo ta̱ ta̱a yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Joab: “Ni ná taxina 1,000 xu̱ʼún ña̱ plata ndaʼíi̱, va̱ása keʼíi̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa xíʼin se̱ʼe ta̱ rey. Saáchi xi̱niso̱ʼi̱ tá xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu yóʼo nu̱ún, nu̱ú ta̱ Abisái ta saátu nu̱ú ta̱ Ittái: ‘Va̱ása ixandi̱va̱ʼaníndó xíʼin se̱ʼi̱ ta̱ Absalón’. 13 Tá va̱ása níkandíxai̱ ta níxaʼníi̱ra, kunda̱a̱va-ini ta̱ rey xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta yóʼó va̱ása sakǎkún yi̱ʼi̱ nu̱úra”. 14 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ Joab ña̱yóʼo ka̱chira: “Va̱ása ka̱ʼa̱nkúáchikai̱* xíʼún”. Tasaá ki̱ʼinra u̱ni̱ yitu̱n tú xi̱ín* nu̱ú* ta tu̱viranú* níma̱ ta̱ Absalón tá tákukara tíkaara ndaʼa̱ yitu̱n kán. 15 Tasaá ki̱xaa̱ u̱xu̱ na̱ chíndeétáʼan xíʼin ta̱ Joab, na̱ ndíso ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼura ña̱ kanitáʼanra, ta ka̱nina ta̱ Absalón nda̱a̱ xa̱ʼnínara. 16 Ta̱ Joab ti̱vira ndiki̱ ta na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra va̱ása níkataxínkana na̱ ta̱a ñuu Israel; ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼé ta̱ Joab ña̱ va̱ʼa kǒo níxa̱ʼa̱nkana sa̱tána. 17 Ki̱ʼinna ta̱ Absalón ta sa̱kánanara ini iin ya̱vi̱ káʼnu ña̱ íyo yuku̱ kán ta sa̱káana iin koʼndo yu̱u̱ sa̱tára. Ta ndiʼi na̱ ta̱a ñuu Israel xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna chí veʼena.

18 Tá xi̱takuka ta̱ Absalón ka̱nindichira iin yu̱u̱ káʼnu chí yoso̱ ta̱ Rey ña̱ va̱ʼa ná ndakaʼánna xa̱ʼa̱ra, saáchi xi̱kachira: “Kǒo nda̱a̱ ni iin se̱ʼi̱ na̱ ndakaʼán xa̱ʼa̱ ki̱víi̱”. Ta chi̱naníraña Absalón tasaá naníña nda̱a̱ ki̱vi̱ vitin.

19 Ta̱ Ahimáaz se̱ʼe ta̱ Sadoc ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Joab: “Taxi ná ku̱ʼi̱n natúʼi̱n xíʼin ta̱ rey xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, saáchi Jehová sa̱kǎkurara nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá”. 20 Soo ta̱ Joab ka̱chira xíʼinra: “Vitin va̱ása ku̱ʼún natúʼún xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa. Inka ki̱vi̱ saá ku̱ʼún natúʼún, soo vitin va̱ása ku̱ʼún saáchi vitin ni̱xi̱ʼi̱ se̱ʼe ta̱ rey”. 21 Ta̱ Joab ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin iin ta̱ cusita: “Kúáʼan natúʼún xíʼin ta̱ rey xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱niún”. Ta ta̱ cusita yóʼo xi̱kuxítíra nu̱ú ta̱ Joab tasaá ki̱tara xínura ku̱a̱ʼa̱nra. 22 Ta̱ Ahimáaz se̱ʼe ta̱ Sadoc tuku ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Joab: “Ixaún ña̱ ma̱ní, ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ ná kuu, taxi ná kunui̱ ku̱ʼi̱n sa̱tá ta̱ cusita”. Ta̱ Joab ni̱ka̱ʼa̱nra: “¿Nda̱chunkaví ku̱ʼún se̱ʼe miíi̱? Kǒokaví ña̱ natúʼún xa̱ʼa̱”. 23 Soo saá ni̱ka̱ʼa̱n tukura xíʼinra: “Ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ ná kuu, taxi ná ku̱ʼi̱n sa̱tára”. Ña̱kán ta̱ Joab ka̱chira: “Va̱ʼa, kúáʼan”. Ta ta̱ Ahimáaz ki̱tara xínura ku̱a̱ʼa̱nra chí nu̱ú ñuʼú ña̱ íyo chí yu̱ta Jordán ta ku̱chiñura nda̱kunúura nu̱ú ta̱ cusita.

24 Ta̱ David íyora ma̱ʼñú u̱vi̱ saá yéʼé ñuu kán. Ta ta̱ ndáa ñuu kán nda̱ara chí xi̱ní veʼe ña̱ kíndo̱o yatin xi̱ní yéʼé kán, yatin nu̱ú íyo nama̱, ta tá nda̱niʼira nu̱úra xi̱nira iin ta̱a ña̱ xínuníra va̱xira. 25 Ña̱kán ta̱ ndáa ñuu kán, ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ va̱ʼa natúʼunra xíʼin ta̱ rey. Ta ta̱ rey ka̱chira: “Tá va̱xi mitúʼunra íyo ña̱ va̱xira natúʼunra xa̱ʼa̱”. Ta tá xa̱a̱ kúyatinra, 26 ta̱ ndáa ñuu yóʼo xi̱nira inka ta̱a ta̱ xínu va̱xi ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ ndáa chí yéʼé: “Koto, tuku ta̱a xínu va̱xi”. Ta ta̱ rey ka̱chira: “Saátu ta̱yóʼo íyo ña̱ va̱ʼa va̱xira natúʼunra”. 27 Ta ta̱ ndáa ñuu kán ka̱chira: “Ta̱ nu̱ú, xínura nda̱a̱ táki̱ʼva xínu ta̱ Ahimáaz se̱ʼe ta̱ Sadoc”. Ña̱kán ta̱ rey ka̱chira: “Iin ta̱a va̱ʼava kúúra, ña̱ va̱ʼava va̱xira natúʼunra xa̱ʼa̱”. 28 Tasaá ta̱ Ahimáaz ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “Íyo iin ña̱ va̱ʼa ku̱u”. Ta xi̱kuxítíra nu̱ú ta̱ rey ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ná ndukáʼnu Jehová Ndióxi̱ún, saáchi nda̱taxira na̱ ta̱a na̱ ni̱xi̱yo contra xíʼún ndaʼún, táta rey”.

29 Ta ta̱ rey ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Á íyo va̱ʼa se̱ʼi̱ ta̱ Absalón?”. Ta̱ Ahimáaz nda̱kuiinra: “Xi̱nii̱ ña̱ ndeéní ndáʼyi̱na tá chi̱ndaʼá ta̱ Joab yi̱ʼi̱ xíʼin inka ta̱ káchíñu nu̱ún ña̱ va̱xindi̱ táta rey, soo kǒo níkunda̱a̱-inii̱ ndáa xa̱ʼa̱ kúúña”. 30 Ña̱kán, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kútaʼa, chí yóʼo kundichiún”. Tasaá xi̱ku̱taʼara ta xi̱kundichira kán.

31 Tasaá ki̱xaa̱ ta̱ cusita ta ka̱chira: “Íyo iin ña̱ va̱xii̱ natúʼi̱n xíʼún táta rey: vitin sa̱kǎku Jehová yóʼó ndaʼa̱ ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ni̱xi̱yo contra xíʼún”. 32 Soo ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ cusita: “¿Á íyo va̱ʼa se̱ʼi̱ ta̱ Absalón?”. Ta ta̱ cusita nda̱kuiinra: “Ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó táta rey ta saátu ndiʼi na̱ íyo contra xíʼún ña̱ kúni̱na saxóʼvi̱na yóʼó,* ná kundoʼona nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo ta̱ loʼo se̱ʼún”.

33 Ña̱yóʼo sa̱kúsuchíníña-ini ta̱ rey, ña̱kán nda̱ara veʼe ña̱ íyo chí xi̱ní veʼe yatin xi̱ní yéʼé, ta ki̱xáʼara xákura. Tá xíkara kán xi̱kachira: “Se̱ʼe miíi̱ Absalón, se̱ʼe miíi̱. Absalón se̱ʼe miíi̱, va̱ʼaníkaví tá yi̱ʼi̱ níxi̱ʼi̱ nu̱úka ña̱ kuvi yóʼó. Absalón se̱ʼe miíi̱, se̱ʼe miíi̱”.

19 Ta na̱túʼunna ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Joab: “Ta̱ rey David xákura ta kúsuchíní-inira xa̱ʼa̱ ta̱ Absalón”. 2 Ni ku̱chiñuvana nu̱ú ku̱a̱chi ki̱vi̱ kán, soo ndiʼi na̱ soldado va̱ása níkusi̱í-inina saáchi xi̱niso̱ʼona ña̱ kúsuchíní-ini ta̱ rey xa̱ʼa̱ se̱ʼera. 3 Ya̱a̱ kuití nda̱ndikó na̱ soldado chí ñuu, nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo na̱ ku̱kaʼan nu̱ú xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱nuna nu̱ú na̱ kánitáʼan xíʼinna. 4 Ta̱ rey David nda̱kasira nu̱úra xíʼin ti̱ko̱to̱ ta ndeéní xi̱kaʼa̱nra: “Se̱ʼe miíi̱ Absalón. Absalón se̱ʼe miíi̱, se̱ʼe miíi̱”.

5 Tasaá, ta̱ Joab ni̱ki̱ʼvira veʼe nu̱ú íyo ta̱ rey ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Vitin sa̱kúkaʼún nu̱ú ndiʼi na̱ káchíñu nu̱ún, na̱ sa̱kǎku yóʼó xíʼin na̱ se̱ʼeta̱ún, ná se̱ʼe-síʼún, ná síʼún xíʼin ná ñaʼá ná íyo xíʼún.* 6 Yóʼó kúʼvi̱-iniún xíniún na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó, ta sáa̱-iniún xíniún na̱ kúʼvi̱-ini xíni yóʼó. Vitin ni̱na̱ʼún ña̱ na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado xíʼin ndiʼika na̱ soldado va̱ása ndáyáʼvivína nu̱ún, saáchi kúnda̱a̱ káxi inii̱ ña̱ kusi̱íníva-iniún tá ndi̱ʼi̱ níxi̱ʼi̱ nu̱úka ña̱ kuvi ta̱ Absalón. 7 Ña̱kán vitin ndakundichi ta kúáʼan chika̱ún ndee̱ xíʼin na̱ káchíñu nu̱ún. Chi tá ná va̱ása keʼún ña̱yóʼo, chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ Jehová ña̱ ñuú vitin va̱ása kindo̱oka nda̱a̱ ni iin na̱ ta̱a xíʼún. Ta ndeéníka koo ña̱yóʼo nu̱ú ndiʼika tu̱ndóʼo ña̱ ndo̱ʼún nda̱a̱ tá ni̱xi̱yo loʼún”. 8 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ rey David nda̱koora ta xi̱koora* chí yéʼé ñuu. Ta na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ndiʼi na̱ ñuu: “Ta̱ rey íyora chí yéʼé”. Tasaá, ndiʼi na̱ yiví ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ta̱ rey.

Soo ndiʼika na̱ ta̱a ñuu Israel xi̱nuna ku̱a̱nuʼuna veʼena. 9 Ta ndiʼi na̱ yiví na̱ tribu na̱ ñuu Israel xi̱kaʼa̱nkúáchina* ta xi̱kachina: “Ta̱ rey sa̱kǎkura miíyó nu̱ú ndiʼi na̱ xi̱saa̱-ini xi̱xini miíyó ta saátu sa̱kǎkura miíyó nu̱ú na̱ filisteo. Soo vitin xi̱nura nu̱ú ta̱ Absalón ta kǒokara íyo ñuu yóʼo. 10 Ta ta̱ Absalón ta̱ nda̱kaxinyó ña̱ kaʼndachíñura nu̱úyó, ni̱xi̱ʼi̱ra nu̱ú ku̱a̱chi. Tá saá, ¿nda̱chun kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kéʼéndó ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nndó ndakiʼinndó ta̱ rey ná ndikóra?”.

11 Ta̱ David chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ su̱tu̱ Sadoc xíʼin ta̱ Abiatar: “Ka̱ʼa̱nndó xíʼin na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú* na̱ tribu ta̱ Judá: ‘Xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ndiʼi na̱ ñuu Israel káʼa̱nna ña̱ kixina ndakiʼinna yi̱ʼi̱ ña̱ ndikói̱ veʼi̱. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ¿nda̱chun ta̱ʼán kixindó ndakiʼinndó yi̱ʼi̱ ña̱ ndikói̱ veʼi̱? 12 Ndóʼó kúúndó ñanii̱, ta iin ni̱i̱ kúúvayó. ¿Nda̱chun ta̱ʼán kixindó ndakiʼinndó yi̱ʼi̱ ta̱ kúú rey ña̱ va̱ʼa ndikói̱?’. 13 Ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Amasá: ‘¿Á su̱ví iin ni̱i̱ kúúvayó? Ndeéní ná koo castigo ña̱ taxi Ndióxi̱ ndaʼíi̱ tá ná va̱ása ndaka̱xii̱n yóʼó vitin ña̱ kuniʼún yichi̱ nu̱ú na̱ soldado na̱ xi̱niʼi ta̱ Joab yichi̱ nu̱ú’”.

14 Saá sa̱xínu̱* ta̱ rey David ini ndiʼi na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá, ta na̱yóʼo chi̱ndaʼána na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n xíʼinra: “Kivi ndikóún ta saátu ndiʼi na̱ káchíñu nu̱ún”.

15 Tá ndi̱kó ta̱ rey ta ni̱xa̱a̱ra chí yu̱ta Jordán, na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá ke̱ena chí Guilgal ta ni̱xa̱a̱na ña̱ va̱ʼa ndakutáʼanna xíʼinra, ta inkáchi ya̱ʼana yu̱ta Jordán. 16 Ta̱ Simeí se̱ʼe ta̱ Guerá, ta̱ benjaminita ta̱ ni̱xi̱yo chí Bahurim kama ni̱xa̱a̱ra xíʼin na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá ña̱ va̱ʼa ndakutáʼanra xíʼin ta̱ rey David, 17 ta 1,000 na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Benjamín xi̱kitáʼan xíʼinra. Ta saátu ta̱ Zibá ta̱ xi̱kachíñu veʼe ta̱ Saúl xíʼin 15 saá na̱ se̱ʼera ta saátu 20 na̱ káchíñu nu̱úra, siʼnaka na̱yóʼo ni̱xa̱a̱ chí yu̱ta Jordán tá kúma̱níka xa̱a̱ ta̱ rey. 18 Ni̱ya̱ʼara* chí nu̱ú yáʼana yu̱ta ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼin na̱ veʼe ta̱ rey ña̱ va̱ʼa ya̱ʼana, ta saátu ña̱ keʼéra ndiʼi ña̱ kúni̱ ta̱ rey. Ta tá si̱lóʼo kúma̱ní ña̱ ya̱ʼa ta̱ rey yu̱ta Jordán, ta̱ Simeí se̱ʼe ta̱ Guerá xi̱kuxítíra nu̱úra. 19 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey David: “Táta rey, va̱ása chika̱ún ku̱a̱chi yi̱ʼi̱ ta ni va̱ása ndakaʼún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼíi̱ ki̱vi̱ tá ki̱taún chí ñuu Jerusalén. Va̱ása kandíxaún ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n, 20 saáchi kúnda̱a̱ va̱ʼava ini yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún ña̱ ni̱ki̱ʼvii̱ ku̱a̱chi. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ti̱xin ndiʼi na̱ veʼe ta̱ José, yi̱ʼi̱ kúú ta̱ nu̱ú ki̱xaa̱ ña̱ va̱ʼa ndakutáʼi̱n xíʼún táta rey”.

21 Ta ndi̱ku̱n saá, ta̱ Abisái se̱ʼe ñá Zeruyá ni̱ka̱ʼa̱nra: “¿Á va̱ása xíniñúʼu kaʼníyó ta̱ Simeí xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kúisochiʼñara* ta̱ nda̱kaxin Jehová?”. 22 Soo ta̱ David ka̱chira: “Ndóʼó na̱ se̱ʼe ñá Zeruyá, ¿nda̱chun kúni̱ndó ki̱ʼvindó ku̱a̱chi yóʼo? ¿Nda̱chun síín ña̱ káʼi̱n ta síín ña̱ kéʼéndó? ¿Á su̱ví vitinva kúú ña̱ ndikó tukui̱ koi̱ rey nu̱ú na̱ ñuu Israel? Ña̱kán, ¿nda̱chun xíniñúʼu kuvi iin na̱ yiví ñuu Israel?”. 23 Ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Simeí: “Va̱ása kuvivíún”. Ta chi̱naʼára ña̱ va̱ása keʼéra ña̱yóʼo.

24 Ta saátu ta̱ Mefibóset se̱ʼeñáni ta̱ Saúl ki̱tara nda̱kiʼinra ta̱ rey David. Va̱ása níndakatara xa̱ʼa̱ra, ni va̱ása níndakaʼndara ixí* yuʼúra ta ni va̱ása níndakatara ti̱ko̱to̱ra, nda̱a̱ tá ki̱vi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n ta̱ rey iinsaá nda̱a̱ tá ki̱vi̱ ña̱ ndi̱kóra veʼera ta kǒo ña̱ níndoʼora. 25 Tá ki̱tara ñuu Jerusalén ña̱ va̱ʼa ndakiʼinra ta̱ rey, ta̱yóʼo ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Nda̱chun va̱ása níxa̱ʼún xíʼi̱n Mefibóset?”. 26 Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Saáchi ta̱ káchíñu nu̱úi̱ sa̱ndáʼvira yi̱ʼi̱, táta rey. Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása kívi kakai̱, ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra: ‘Chinúu tayi̱ sa̱tá burro sa̱na̱i̱ ña̱ va̱ʼa kosói̱rí* ta ku̱ʼi̱n xíʼin ta̱ rey’. 27 Soo ta̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ vatá* xíʼún xa̱ʼíi̱ táta rey. Soo miíún táta rey, íyoún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ángel Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, xa̱ʼa̱ ña̱kán kivi keʼún ña̱ va̱ʼa túvi miívaún. 28 Miíún táta rey, kiviva kaʼníún ndiʼi na̱ veʼe yivái̱ soo nu̱úka ña̱ keʼún ña̱yóʼo, ta̱xiún ña̱ koi̱ iin táʼan na̱ xíxi nu̱ú mesaún. Kǒo nda̱yíví* kúúmiíi̱ ña̱ ka̱ʼa̱n ku̱a̱chii̱ xíʼún xa̱ʼa̱ inkaka ña̱ʼa táta rey”.

29 Soo ta̱ rey David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kǒo inkaka ña̱ ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱. Xa̱a̱ nda̱kaxii̱n ña̱ miíún xíʼin ta̱ Zibá ndataʼvíndó ñuʼú ña̱ kúú kuentaún”. 30 Tasaá, ta̱ Mefibóset ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “Miíra ná ndakiʼin ndiʼivaña, saáchi va̱ʼava ndi̱kóún ndi̱xaún veʼún táta rey ta kǒo ña̱ níndoʼún”.

31 Tándi̱ʼi, ta̱ Barzilái ta̱ galaadita ke̱era chí Roguelim ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nra xíʼin ta̱ rey nda̱a̱ nu̱ú ndíkaa̱ yu̱ta Jordán. 32 Ta̱ Barzilái xa̱a̱ xi̱kuaʼa̱níra saáchi xi̱kuumiíra 80 ku̱i̱ya̱. Ndiʼi tiempo ña̱ ni̱xi̱yo ta̱ rey chí Mahanaim, ta̱ Barzilái kúú ta̱ xi̱taxi ña̱ xi̱xixira saáchi iin ta̱a ta̱ kúikání xi̱kuura. 33 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Barzilái: “Naʼa ta ya̱ʼún yu̱ta xíʼi̱n, ta chí Jerusalén yi̱ʼi̱ kúú ta̱ taxi ndiʼi ña̱ kuxún”. 34 Soo ta̱ Barzilái ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “Va̱ása ku̱a̱ʼákaví ku̱i̱ya̱ kutakui̱. ¿Nda̱chunkaví ku̱ʼi̱n xíʼún chí ñuu Jerusalén táta rey? 35 Yi̱ʼi̱ xa̱a̱ 80 ku̱i̱ya̱ kúúmiíi̱. Va̱ása kívika kunda̱a̱-inii̱ ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa. Yi̱ʼi̱ va̱ása kúnda̱a̱ka-inii̱ á ya̱si̱n ña̱ xíxii̱ xíʼin ña̱ xíʼii̱. Ta ni va̱ása kívika kuniso̱ʼi̱ ta̱chí na̱ ta̱a xíʼin ná ñaʼá na̱ xíta. ¿Nda̱chunkaví xíniñúʼu sandíʼi̱i̱-iniún táta rey? 36 Yi̱ʼi̱ xa̱a̱ kúsi̱íva-inii̱ ña̱ ki̱xii̱ xíʼún nda̱a̱ yu̱ta Jordán yóʼo. ¿Nda̱chunví xíniñúʼu taxiún ña̱ va̱ʼa yóʼo ndaʼíi̱ táta rey? 37 Ixaún ña̱ ma̱ní, taxi ná ndikói̱. Taxi ná kuvii̱ ñui̱, yatin nu̱ú ni̱ndu̱xu̱n yivái̱ xíʼin siʼíi̱. Soo yóʼo íyo ta̱ Kimham, ná ku̱ʼu̱nra xíʼún ta ná ya̱ʼara yu̱ta yóʼo xíʼún táta rey. Ta kivi keʼún nda̱a̱ ndáaka ña̱ va̱ʼa túvi miívaún xa̱ʼa̱ra”.

38 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ rey David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ku̱ʼu̱nva ta̱ Kimham xíʼi̱n, ta yi̱ʼi̱ keʼíi̱ nda̱a̱ ndáaka ña̱ va̱ʼa túvi miívaún xa̱ʼa̱ra. Ndiʼi ña̱ ná ndukún nu̱úi̱, keʼévai̱ña xa̱ʼún”. 39 Tasaá ki̱xáʼa ndiʼi na̱ yiví yáʼana yu̱ta Jordán. Ta tá xa̱a̱ ku̱nu̱mí ya̱ʼa ta̱ rey, chi̱tóra* nu̱ú ta̱ Barzilái ta chi̱kaa̱ra bendiciónra. Ta ta̱ Barzilái ndi̱kóra veʼera. 40 Tá ni̱ya̱ʼa ta̱ rey David yu̱ta ta ku̱a̱ʼa̱nra chí Guilgal, ku̱a̱ʼa̱nva ta̱ Kimham xíʼinra. Ndiʼi na̱ yiví na̱ tribu ta̱ Judá xíʼin iin tiʼvi savaka na̱ tribu na̱ ñuu Israel ni̱ya̱ʼana chí inka táʼví yu̱ta xíʼin ta̱ rey.

41 Tasaá ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunna ta̱ rey: “¿Nda̱chun na̱ ñanindi̱ na̱ tribu ta̱ Judá se̱ʼéní ki̱xina xíʼún ta sa̱yáʼana yóʼó yu̱ta Jordán xíʼin ndiʼi na̱ veʼún ta saátu ndiʼi na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼún, táta rey?”. 42 Ta ndiʼi na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá nda̱kuiinna yuʼú na̱ ñuu Israel: “Saáchi táʼanvandi̱ kúú ta̱ rey. ¿Ta nda̱chun sáa̱ndó? ¿Á xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nvandi̱ xíʼin ta̱ rey ña̱ ná taxira ña̱ kuxundi̱ á ña̱ taxira iin regalo ndaʼa̱ndi̱?”.

43 Soo na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá: “Ndi̱ʼi̱ u̱xu̱ tribu kúúndi̱, ña̱kán kúúmiíkandi̱ nda̱yí ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱ ndakiʼinndi̱ ta̱ David. ¿Nda̱chun va̱ása ní ixato̱ʼóndó ndi̱ʼi̱? ¿Á su̱ví ndi̱ʼi̱va kúú na̱ nu̱ú xi̱niñúʼu ku̱ʼu̱n ndakiʼin ta̱ rey ña̱ va̱ʼa ndikóra?”. Soo ndeéka íyo tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá nu̱úka ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel.

20 Ta kán xi̱ndikaa̱ iin ta̱a ta̱ ku̱a̱chiní-ini ta̱ xi̱naní Seba se̱ʼe ta̱ Bicrí, iin ta̱ benjaminita. Ta̱yóʼo ti̱vira ndiki̱ ta ka̱chira: “Miíyó va̱ása kítáʼanyó xíʼin ta̱ David, kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ʼa taxira ndaʼa̱yó. Ná kindo̱o mií se̱ʼe ta̱ Jesé xíʼin herenciara. Na̱ ñuu Israel, ná ku̱ʼu̱nyó. Iin tá iinyó ná ndikóyó nu̱ú ndióxi̱yó”.* 2 Ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ndiʼi na̱ ta̱a ñuu Israel sa̱ndákoona ña̱ kundiku̱nna ta̱ David ta ki̱xáʼana ndíku̱nna ta̱ Seba se̱ʼe ta̱ Bicrí. Soo na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá va̱ása nísandákoona ta̱ rey nda̱a̱ tá ke̱era chí yu̱ta Jordán iinsaá nda̱a̱ tá ni̱xa̱a̱ra chí Jerusalén.

3 Tá ni̱xa̱a̱ ta̱ David veʼera* chí Jerusalén, ta̱ánra u̱xu̱ saá ná ñaʼá ná ni̱xi̱yo xíʼinra* ini iin veʼe, ná sa̱ndákoora ña̱ kundaaná veʼe, ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná koo na̱ kundaa náyóʼo. Xi̱taxivara ña̱ xi̱xixiná, soo kǒo níndikókara ku̱su̱nra xíʼinná, ta ini veʼe kán xi̱ndasiná nda̱a̱ tá ni̱xi̱ʼi̱ná. Xi̱takuná nda̱a̱ táki̱ʼva táku ná ñaʼá ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱ ni xi̱takuva yii̱ná.

4 Tasaá ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Amasá: “Kana na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá ña̱ ti̱xin u̱ni̱ ki̱vi̱ ná kixina yóʼo, ta saátu miíún kixiún xíʼinna”. 5 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ku̱a̱ʼa̱nra kanara na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá, soo va̱ása níndikóra ki̱vi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra. 6 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Abisái: “Ta̱ Seba se̱ʼe ta̱ Bicrí kivi saxóʼvi̱kara miíyó* nu̱úka ña̱ sa̱xóʼvi̱ ta̱ Absalón miíyó. Ná ku̱ʼu̱n na̱ káchíñu nu̱úi̱ xíʼún ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nndó sa̱tára, chi sana ki̱ʼvira iin ñuu ña̱ kútu̱ní ndási ta va̱ása kuchiñukayó tiinyóra”. 7 Xa̱ʼa̱ ña̱kán na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ Joab, na̱ keretita, na̱ peletita xíʼin ndiʼika na̱ ta̱a na̱ ndakúní ke̱ena ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tára;* ke̱ena chí Jerusalén ta ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tá ta̱ Seba se̱ʼe ta̱ Bicrí. 8 Tá ni̱xa̱a̱na chí nu̱ú kánduʼú iin yu̱u̱ káʼnu chí Gabaón, ta̱ Amasá ki̱xaa̱ra nda̱kutáʼanra xíʼinna. Ta̱ Joab ndíxira ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxira tá xáʼa̱nra nu̱ú ku̱a̱chi, ta tíkaa iin espada tokóra. Soo tá ku̱yatinra nu̱ú ta̱ Amasá, espada yóʼo ki̱taña ñii̱ nu̱ú ndíkaa̱ña ta nda̱kavaña.

9 Ta̱ Joab ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Amasá: “¿Á íyo va̱ʼún ñani?”. Tasaá xíʼin ndaʼa̱ kúaʼara ti̱inra ixí* yuʼú ta̱ Amasá, nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ta̱ kúni̱ chitó* nu̱úra. 10 Ta̱ Amasá va̱ása níkiʼinra kuenta xíʼin espada ña̱ níʼi ta̱ Joab. Ta ta̱ Joab tu̱vira* ña̱yóʼo ti̱xinra ta ke̱e xitira ta ni̱ko̱yoña nu̱ú ñuʼú. Soo va̱ása níxiniñúʼu ndikó tukura tuviraña ti̱xinra chi iinlá yichi̱ kuití ke̱ʼéraña ña̱ va̱ʼa kaʼnírara; tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo ta̱ Joab xíʼin ñanira ta̱ Abisái nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tá ta̱ Seba se̱ʼe ta̱ Bicrí ña̱ va̱ʼa tiinnara.

11 Iin ta̱a ta̱ kítáʼan xíʼin ta̱ Joab xi̱kundichira yatin nu̱ú kánduʼú ta̱ Amasá ta ki̱xáʼara káʼa̱nra: “Na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ Joab ta chíndeétáʼanna xíʼin ta̱ David, ná kundiku̱nna ta̱ Joab”. 12 Ta ta̱ Amasá iin káva̱ miíra kánduʼúra nu̱ú ni̱i̱ra ma̱ʼñú yichi̱ kán. Tá xi̱ni ta̱ ta̱a yóʼo ña̱ ndiʼi na̱ yiví xíku̱nditana kán, ta̱vára ta̱ Amasá ma̱ʼñú yichi̱ kán. Ta chi̱núura iin ti̱ko̱to̱ sa̱tára saáchi ki̱ʼinra kuenta ña̱ ndiʼi na̱ yiví na̱ xi̱yaʼa nu̱ú kánduʼúra xi̱kundatuna ña̱ va̱ʼa kotonara. 13 Tá ta̱várara yichi̱ kán, ndiʼi na̱ ta̱a nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tá ta̱ Joab ña̱ va̱ʼa tiinna ta̱ Seba se̱ʼe ta̱ Bicrí.

14 Ta̱ Seba ni̱ya̱ʼara nu̱ú ndóo ndiʼi na̱ tribu na̱ ñuu Israel nda̱a̱ ni̱xa̱a̱ra ñuu Abel ña̱ kíndo̱o chí Bet-Maacá, ta na̱ bicrita nda̱kutáʼanna ta ni̱ki̱ʼvina ñuu kán sa̱tára.

15 Ta ta̱ Joab xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinra ni̱xa̱a̱na kán, ta iin ni̱ka̱va̱nduuna sa̱tá ñuu Abel ña̱ kíndo̱o chí Bet-Maacá ta chi̱ndoona iin koʼndo ñuʼú sa̱tá nama̱ ñuu yóʼo ña̱ va̱ʼa ki̱ʼvina kanitáʼanna xíʼinna, saáchi sa̱tá ñuu yóʼo ni̱xi̱yo nama̱ ña̱ kútu̱ní ku̱vaʼa. Ta na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ Joab ki̱xáʼana xátana xa̱ʼa̱ nama̱ kán ña̱ va̱ʼa sandúvanaña. 16 Tasaá, iin ñaʼá ñá ndíchiní ndeéní ki̱xáʼañá kánañá chí ini ñuu: “Kuniso̱ʼondó, kuniso̱ʼondó, ka̱ʼa̱nndó xíʼin ta̱ Joab ná kixira, saáchi kúni̱i̱ ka̱ʼi̱n xíʼinra”. 17 Tasaá ku̱yatinra ta ñáyóʼo ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunñára: “¿Á yóʼó kúú ta̱ Joab?”. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra: “Yi̱ʼi̱ kúúvara”. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra: “Kuniso̱ʼo ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼún”. Ta ta̱yóʼo ka̱chira: “Xíniso̱ʼovai̱”. 18 Ta ñáyóʼo ni̱ka̱ʼa̱nkañá: “Tá ya̱chi̱, ña̱ va̱ʼa kama ndiʼi ku̱a̱chi xi̱kachina: ‘Ná nda̱ka̱tu̱ʼunna chí ñuu Abel’. 19 Yi̱ʼi̱ káʼi̱n xa̱ʼa̱ na̱ va̱ása ku̱a̱chi-ini ta saátu na̱ nda̱kú-ini na̱ ndóo ñuu Israel. Yóʼó kúni̱ún sandíʼi-xa̱ʼún iin ñuu ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo siʼí na̱ ñuu Israel. ¿Nda̱chun kúni̱ún sandíʼi-xa̱ʼún na̱ ñuu Jehová?”. 20 Ta ta̱ Joab nda̱kuiinra: “Nda̱a̱ ni loʼoví va̱ása ndákanixi̱níi̱ ña̱ sandíʼi-xa̱ʼíi̱ña. 21 Su̱ví ña̱yóʼo kúú ña̱ kúni̱i̱ keʼíi̱. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ku̱u, iin ta̱a ta̱ íyo chí nu̱ú íyo yuku̱ nu̱ú ñuʼú na̱ tribu ta̱ Efraín ta̱ naní Seba, se̱ʼe ta̱ Bicrí, ndu̱ura contra ta̱ rey David. Ndataxindó ta̱ ta̱a yóʼo ndaʼíi̱, ta yi̱ʼi̱ sandákoi̱ ñuu yóʼo”. Tasaá ñá ñaʼá yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼin ta̱ Joab: “Chí nu̱ú nama̱ sakánandi̱ xi̱níra ndaʼún”.

22 Ta ndi̱ku̱n saá, ñá ñaʼá ñá ndíchiní yóʼo ni̱xa̱ʼa̱nñá ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼin ndiʼi na̱ ñuu ta na̱yóʼo xa̱ʼndana xi̱ní ta̱ Seba se̱ʼe ta̱ Bicrí, ta sa̱kánanaña nu̱ú ta̱ Joab. Tasaá ta̱yóʼo ti̱vira ndiki̱ ta ndiʼi na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼinra sa̱ndákoona ñuu kán ta nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna veʼena. Ta ta̱ Joab ndi̱kóra chí Jerusalén nu̱ú íyo ta̱ rey.

23 Ta̱ Joab kúú ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú ndiʼi na̱ soldado na̱ ñuu Israel, ta ta̱ Benaya se̱ʼe ta̱ Jehoiadá kúú ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ keretita xíʼin na̱ peletita. 24 Ta̱ Adoram kúú ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ yiví na̱ xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu nu̱ú ña̱ ná kachíñuna nu̱úra, ta ta̱ Jehosafat se̱ʼe ta̱ Ahilud kúú ta̱ xi̱kaʼyi xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuu. 25 Ta̱ Sevá xi̱kuura secretario, ta ta̱ Sadoc xíʼin ta̱ Abiatar xi̱kuuna su̱tu̱. 26 Ta saátu ta̱ Irá ta̱ jairita ni̱xa̱a̱ra xi̱kuumiíra iin chiñu ña̱ ndáyáʼvi* nu̱ú ta̱ David.

21 Tá tiempo ña̱ ni̱xi̱yo ta̱ David, u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱yoní so̱ko. Xa̱ʼa̱ ña̱kán ta̱ David ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra Jehová, ta Jehová nda̱kuiinra: “Ta̱ Saúl xíʼin na̱ veʼera kúúmiína ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ni̱i̱ na̱ gabaonita, saáchi xa̱ʼnírana”. 2 (Soo na̱ gabaonita su̱ví na̱ ñuu Israel níxi̱kuuna chi na̱ amorreo na̱ xi̱kindo̱ova xi̱kuuna. Ta na̱ ñuu Israel chi̱naʼána* ña̱ va̱ása kaʼnína na̱yóʼo, soo ta̱ Saúl xi̱kuni̱ra sandíʼi-xa̱ʼa̱rana xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndayáʼviní na̱ ñuu Israel xíʼin na̱ ñuu Judá nu̱úra). Ña̱kán ta̱ rey ka̱nara na̱ gabaonita ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nra xíʼinna. 3 Ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ gabaonita: “¿Ndáaña kivi keʼíi̱ xa̱ʼa̱ndó? ¿Ndáaña kivi keʼíi̱ ña̱ ndachaʼvii̱ ndóʼó xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindi̱ ña̱ va̱ʼa ná chikaa̱ndó bendición na̱ ñuu Jehová?”. 4 Na̱ gabaonita nda̱kuiinna yuʼúra: “Ni plata ni oro va̱ása kivi ndachaʼvi ña̱ ke̱ʼé ta̱ Saúl ta saátu na̱ veʼera xíʼinndi̱. Ta va̱ása kívitu kaʼníndi̱ nda̱a̱ ni iin na̱ ñuu Israel”. Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Ndukúndó nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ndó nu̱úi̱, ta keʼévai̱ña”. 5 Na̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ rey David: “Ta̱ ta̱a kán xa̱ʼníra na̱ táʼanndi̱, ta saátu xi̱kuni̱ra sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼindi̱ nu̱ú ñuʼú na̱ ñuu Israel, 6 xa̱ʼa̱ ña̱kán kúni̱ndi̱ ña̱ ná ndataxindó u̱xa̱ na̱ se̱ʼera ndaʼa̱ndi̱. Ta kaʼníndi̱na* ta katikaandi̱na ndaʼa̱ yitu̱n nu̱ú Jehová chí Guibeá* ñuu ta̱ Saúl, ta̱ nda̱kaxin Jehová”. Ta ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Ndataxivai̱na ndaʼa̱ndó”.

7 Soo ta̱ rey ku̱ndáʼvi-inira xi̱nira ta̱ Mefibóset se̱ʼe ta̱ Jonatán, se̱ʼe ta̱ Saúl, xa̱ʼa̱ ña̱ chi̱naʼá ta̱ David xíʼin ta̱ Jonatán se̱ʼe ta̱ Saúl nu̱ú Jehová. 8 Ta̱ rey nda̱kaxinra ta̱ Armoní xíʼin ta̱ Mefibóset, na̱ se̱ʼe ta̱ Saúl xíʼin ñá Rizpá se̱ʼe ta̱ Ayá, ta saátu u̱ʼu̱n na̱ se̱ʼe ñá Mical* se̱ʼe ta̱ Saúl, na̱ ka̱ku xíʼin ta̱ Adriel se̱ʼe ta̱ Barzilái ta̱ meholatita. 9 Ta nda̱taxirana ndaʼa̱ na̱ gabaonita ta na̱yóʼo xa̱ʼnínana ta ka̱tikaanana ndaʼa̱ yitu̱n chí yuku̱ nu̱ú Jehová. Ta u̱xa̱ saána inkáchi ni̱xi̱ʼi̱na. Xa̱ʼnínana tá ki̱vi̱ nu̱ú ña̱ kíxáʼana sákeena* cebada. 10 Tándi̱ʼi, ñá Rizpá se̱ʼe ta̱ Ayá ki̱ʼinñá ti̱ko̱to̱ ña̱ ndayí* ta chi̱núuñáña sa̱tá iin yu̱u̱ káʼnu. Ta kán ki̱ndooñá xi̱ndúʼuñá tá ki̱xáʼana sákeena iinsaá nda̱a̱ tá ki̱xáʼa kúun sa̱vi̱ sa̱tá na̱ ni̱xi̱ʼi̱ kán. Va̱ása nítaxiñá ña̱ kuyatin kití tí ndáchí chí ndiví nu̱ú ndóona tá káʼñu* ta ni va̱ása nítaxiñá kuyatin kití yukú nu̱ú ndóona tá ñuú.

11 Ta na̱túʼunna xíʼin ta̱ David xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé ñá Rizpá se̱ʼe ta̱ Ayá, ñá ni̱xi̱yo xíʼin* ta̱ Saúl. 12 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra nandukúra leke ta̱ Saúl xíʼin se̱ʼera ta̱ Jonatán. Ta na̱ ñuu Jabés-Galaad kúú na̱ xi̱kuumií ña̱yóʼo, saáchi tá ku̱chiñu na̱ filisteo ka̱nitáʼanna xíʼin ta̱ Saúl chí Guilboa, ka̱tikaanana chí nu̱ú xi̱ndakutáʼan ku̱a̱ʼá na̱ yiví chí Bet-San, soo na̱ níʼi yichi̱* nu̱ú na̱ ñuu Jabés-Galaad i̱xakuíʼnánana. 13 Ta̱ David nda̱kiʼinra leke ta̱ Saúl xíʼin se̱ʼera ta̱ Jonatán, ta saátu nda̱kiʼinra leke na̱ ta̱a na̱ xa̱ʼnína. 14 Tasaá sa̱ndúxu̱nna leke ta̱ Saúl xíʼin se̱ʼera ta̱ Jonatán chí ñuu Zelá, ña̱ kúú kuenta na̱ tribu ta̱ Benjamín, nu̱ú ni̱ndu̱xu̱n yivára ta̱ Quis. Ndi̱ku̱n tá sa̱ndíʼina ke̱ʼéna ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey xíʼinna, Ndióxi̱ xi̱niso̱ʼora ña̱ xa̱kundáʼvi na̱ ñuu Israel xa̱ʼa̱ ñuuna.

15 Tuku ki̱xáʼa na̱ filisteo kánitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra ni̱xa̱ʼa̱nna ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ filisteo, soo ki̱xáʼa ku̱naaníra. 16 Ta iin ta̱ refaím ta̱ xi̱naní Isbí-Benob, xi̱kuumiíra iin lanza tú cobre tú ve̱e ki̱ʼva u̱ni̱ kilo sava* xíʼin iin espada ña̱ xa̱á ta xi̱kuni̱ra kaʼníra ta̱ David. 17 Ndi̱ku̱n saá, ta̱ Abisái se̱ʼe ñá Zeruyá ni̱xa̱ʼa̱nra sa̱kǎkurara. Ka̱nitáʼanra xíʼin ta̱ filisteo kán ta xa̱ʼnírara. Tasaá na̱ ta̱a na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ rey David chi̱naʼána ña̱yóʼo nu̱úra: “Va̱ása ku̱ʼu̱nkaún nu̱ú ku̱a̱chi xíʼinndi̱, saáchi tá ná kuviún nda̱a̱ táki̱ʼva koo ña̱ ndaʼvana lámpara nu̱ú na̱ ñuu Israel saá kooña”.*

18 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, tuku ki̱xáʼa na̱ filisteo kánitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Israel chí Gob. Tasaá ta̱ Sibecái ta̱ husatita xa̱ʼníra ta̱ Saf ta̱ xi̱kuu se̱ʼe na̱ refaím.

19 Ta tuku ki̱xáʼana kánitáʼanna xíʼin na̱ filisteo chí Gob. Ta ta̱ Elhanán se̱ʼe ta̱ Jaaré-Oreguim ta̱ betlemita xa̱ʼníra ta̱ Goliat ta̱ guitita ta̱ xi̱kuumií iin lanza, ta yitu̱n xa̱ʼa̱ túyóʼo káʼnuní ni̱xi̱yonú nda̱a̱ táki̱ʼva káʼnu yitu̱n tú xíniñúʼuna ña̱ kúnuna.

20 Ta tuku ki̱xáʼa ku̱a̱chi chí Gat, nu̱ú ni̱xi̱yo iin ta̱a ta̱ káʼnuní, i̱ñu̱ xi̱kuu nu̱ú ndaʼa̱ra* ta i̱ñu̱ xi̱kuu nu̱ú xa̱ʼa̱ra ta ndiʼi ña̱yóʼo 24 xi̱kuuña. Ta saátu ta̱yóʼo xi̱kuura se̱ʼe na̱ refaím. 21 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndakundeéra xi̱kusi̱kindaara na̱ ñuu Israel, ta̱ Jonatán se̱ʼe ta̱ Simeí ñani ta̱ David xa̱ʼnírara.

22 Ku̱mí saá na̱yóʼo xi̱kuuna se̱ʼe na̱ refaím na̱ xi̱ndoo chí Gat, ta ta̱ David xíʼin na̱ xi̱kachíñu nu̱úra kúú na̱ ku̱chiñu xa̱ʼní na̱yóʼo.

22 Tá sa̱kǎku Jehová ta̱ David ndaʼa̱ ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá ta saátu ndaʼa̱ ta̱ Saúl, ni̱ka̱ʼa̱nra tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱ú yaa yóʼo xíʼin Jehová. 2 Ka̱chira:

“Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ ña̱ káʼnuní ña̱ ndáa yi̱ʼi̱ saá íyo Jehová,

íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuu ña̱ kútu̱ní ndási nu̱ú kivi koose̱ʼíi̱,*

ta̱kán kúú ta̱ sáka̱ku yi̱ʼi̱.

 3 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu saá íyo Ndióxi̱ miíi̱ ta ndáara yi̱ʼi̱.

Ndáara yi̱ʼi̱,* ndakúníra ta sáka̱kura yi̱ʼi̱,*

íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ú kivi koose̱ʼíi̱ ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ kundoʼi̱,

nu̱ú miíra kivi kunui̱ ku̱ʼi̱n, kúúra ta̱ sáka̱ku yi̱ʼi̱;

miíún kúú ta̱ sáka̱ku yi̱ʼi̱ nu̱ú na̱ yiví na̱ ndi̱va̱ʼa-ini.

 4 Yi̱ʼi̱ kánai̱ Jehová ta̱ xíniñúʼu ndukáʼnu,

ta ka̱kuvai̱ nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱.

 5 Íyoi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ndíkaa̱ nu̱ú ndeéní kánindaa ti̱kui̱í ta nda̱a̱ yatin kuvii̱;

na̱ ta̱a na̱ ndi̱va̱ʼaní-ini na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱ta tá xa̱ʼnuní, xi̱sayíʼvinína yi̱ʼi̱.

 6 Nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ta̱ núʼni xíʼin yoʼo̱ ña̱ xáʼní* saá ni̱xi̱yoi̱;

ña̱ xáʼní na̱ yiví chi̱núuña trampa nu̱úi̱ ña̱ va̱ʼa ndakavai̱ ndaʼa̱ña.

 7 Ka̱nai̱ Jehová tá ndíʼi̱ní-inii̱,

nda̱kundeíi̱ ka̱nai̱ Ndióxi̱ miíi̱.

Nda̱a̱ templo nu̱ú íyora xi̱niso̱ʼora tu̱ʼi̱n,

ta xi̱niso̱ʼora ña̱ ndeéní xi̱kanai̱ra ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼi̱n.

 8 Ñuʼú yóʼo ki̱xáʼa kísiña ta kánda̱ña;

chí nu̱ú kíxáʼa xa̱ʼa̱ ndiví ni̱ka̱nda̱ña

ta ki̱siníña saáchi ta̱ ni̱sa̱a̱ kúú ta̱kán.

 9 Chí si̱ti̱nra xi̱kana yi̱ʼma̱

ta chí yuʼúra xi̱kee ñuʼu̱ ña̱ ndeéní xíxi̱;

ta nu̱úra xi̱kee ti̱ka̱yi̱ ña̱ xíxi̱.

10 Ndiví nda̱kuxítíña nu̱úra tá va̱xinuura,

ta ti̱xin xa̱ʼa̱ra ni̱xi̱yoní vi̱kó ndáá.

11 Ndáchíra ki̱xira ta kánuura sa̱tá iin querubín.

Ki̱tara sa̱tá ndi̱xi̱n iin ta̱chí.*

12 Tasaá, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo iin veʼe loʼo saá ni̱xi̱yo ña̱ i̱xava̱ʼara xíʼin ña̱ naa,

xíʼin vi̱kó ña̱ naa ña̱ ndíso sa̱vi̱ i̱xava̱ʼaraña ña̱ va̱ʼa ndakasira miíra.

13 Nda̱ye̱ʼe̱ iin ñuʼu̱ nu̱úra ta ka̱na ti̱ka̱yi̱ ña̱ xíxi̱.

14 Tasaá ndeéní sa̱níʼi Jehová chí ndiví;

Ndióxi̱ ta̱ káʼnuní ta̱xira ña̱ ná kuniso̱ʼona tu̱ʼunra.

15 Xa̱tara flecha ta ni̱ta̱ni̱na* ku̱a̱ʼa̱nna;

sa̱kóyotura taxa ta va̱ása níkunda̱a̱ka-inina ndáaña keʼéna.

16 Xi̱kutaʼa ti̱kui̱í ta nda̱tuvi ndiʼi ti̱xin tá mar;

nda̱tuvi ndiʼi nu̱ú kíxáʼa xa̱ʼa̱ ñuʼú xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ni̱nda̱ʼyi̱ Jehová,

xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ti̱vi si̱ti̱nra.

17 Nda̱a̱ nu̱ú súkun nu̱ú íyora sa̱káa̱ra ndaʼa̱ra;

ti̱inra yi̱ʼi̱ ta ta̱vára yi̱ʼi̱ ini ti̱kui̱í tá kúnúní.

18 Sa̱kǎkura yi̱ʼi̱ nu̱ú na̱ ndakúní na̱ kánitáʼan xíʼi̱n,

nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱, na̱ ndakúníka nu̱úi̱.

19 Mií ki̱vi̱ ña̱ ndo̱ʼi̱ tu̱ndóʼo kúú ña̱ ka̱nitáʼanna xíʼi̱n,

soo Jehová kúú ta̱ chi̱ndeétáʼan xíʼi̱n.

20 Ni̱xa̱ʼa̱nra nda̱kara yi̱ʼi̱ nu̱ú kǒo ña̱ kivi kundoʼi̱;*

sa̱kǎkura yi̱ʼi̱ saáchi xi̱kusi̱í-inira xíʼi̱n.

21 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo mií ña̱ nda̱kú ña̱ kéʼíi̱, saá íyo ña̱ va̱ʼa ña̱ táxi Jehová ndaʼíi̱;

táxira ña̱ va̱ʼa ndaʼíi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo kéʼíi̱ ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa.

22 Saáchi ndíku̱nvai̱ yichi̱ Jehová

ta ta̱ʼán sandákoi̱ Ndióxi̱ miíi̱, saáchi iin ña̱ va̱ása va̱ʼa koo ña̱yóʼo.

23 Ñúʼuva-inii̱ xa̱ʼa̱ ndiʼi leyra;

ta nda̱kúní kundiku̱i̱n ndiʼi chiñu ña̱ xáʼndara.

24 Chikai̱ ndee̱ ña̱ viíní koo ña̱ keʼíi̱ nu̱úra,

kundai̱ miíi̱ ña̱ kǒo keʼíi̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ása va̱ʼa.

25 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ nda̱kú ña̱ kéʼíi̱, saá ná koo ña̱ va̱ʼa ña̱ taxi Jehová ndaʼíi̱,

ta ná taxituraña ndaʼíi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo ku̱a̱chi kíʼvii̱ nu̱úra.

26 Na̱ nda̱kú-ini, nda̱kú íyo iniún xíʼinna;

na̱ kǒo ku̱a̱chi kúúmií, va̱ása sandákondaʼúnna;

27 na̱ viíní íyo ña̱ kéʼé, viíní koo ña̱ keʼún xíʼinna,

soo na̱ sándaʼvi va̱ása taxiún ña̱ sandáʼvina yóʼó.*

28 Saáchi sáka̱kún na̱ vitá-ini,

soo tá xítoún na̱ ni̱nu kúni va̱ása kíndo̱o-iniún xíʼinna ta sákukaʼún nu̱úna.

29 Saáchi miíún kúú ñuʼu̱* ña̱ túu̱n nu̱úi̱, Jehová.

Mií Jehová kúú ta̱ túun ñuʼu̱ nu̱úi̱ nu̱ú naa.

30 Xa̱ʼa̱ ña̱ chíndeétáʼún xíʼi̱n, kivi kanitáʼi̱n xíʼin iin tiʼvi na̱ kui̱ʼná;

xíʼin ndee̱ ña̱ táxi Ndióxi̱ ndaʼíi̱ kivi ndai̱ iin nama̱.

31 Va̱ʼaní yichi̱ Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱;

tu̱ʼun Jehová ni loʼo kǒo ña̱ yaku̱a̱ kúúmiíña.

Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin escudo saá íyora nu̱ú ndiʼi na̱ kúyatin nu̱úra ña̱ chindeétáʼanra xíʼinna.

32 Saáchi iinlá mií Jehová kúú Ndióxi̱.

Iinlá Ndióxi̱yó kúú ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu.

33 Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin nu̱ú kútu̱ní nu̱ú kivi koose̱ʼíi̱,

ta taxira ña̱ viíní koo yichi̱ nu̱ú ku̱ʼi̱n.

34 Táxira ña̱ ná koo xa̱ʼíi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo xa̱ʼa̱ yusu;

ta va̱ása táxira ndakavai̱ nu̱ú ta̱tiní.

35 Sánáʼa̱ra yi̱ʼi̱ ndáa ki̱ʼva ku̱ʼi̱n nu̱ú ku̱a̱chi;

ndaʼíi̱ kivi sandéeña iin kuxu̱n* tú cobre.

36 Yóʼó táxiún escudo ña̱ kúúmiíún ndaʼíi̱ ña̱ va̱ʼa ka̱kui̱,

ta xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása ni̱nu kúniún táxiún ña̱ kundayáʼvii̱.

37 Ndásandíka̱ún yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼi̱n;

va̱ása ka̱a̱* xa̱ʼíi̱ ta ndakavai̱.

38 Kataxíi̱n na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱ ta sandíʼi-xa̱ʼíi̱na;

va̱ása ndikói̱ nda̱a̱ ná sandíʼi-xa̱ʼíi̱na.

39 Satúkue̱ʼi̱na nda̱a̱ ná kǒo kivi ndako̱okana;

ku̱a̱ñi̱ndosói̱na* ta sandíʼi-xa̱ʼíi̱na.

40 Yóʼó taxiún ndee̱ ndaʼíi̱ ña̱ va̱ʼa kanitáʼi̱n xíʼinna;

chindeétáʼún xíʼi̱n ña̱ kuchiñui̱ kanitáʼi̱n xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱.

41 Chindeétáʼún xíʼi̱n ta na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱ kununa nu̱úi̱;

sandíʼi-xa̱ʼíi̱ na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱.

42 Na̱kán kánana na̱ chindeétáʼan xíʼinna, soo kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ sakǎku miína;

nda̱a̱ kánana Jehová soo va̱ása ndákuiinra yuʼúna.

43 Ndi̱ʼi̱-va̱ʼa ndikoi̱na nda̱a̱ ná kindo̱ona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yáká* ña̱ ndóo nu̱ú ñuʼú;

ndikoi̱na ta ku̱a̱ñi̱i̱na nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin nda̱ʼyi̱ ña̱ ndóo chí calle.

44 Ndakiʼún tu̱ʼi̱n tá ná ka̱ʼa̱nkúáchi* na̱ ñuu xa̱ʼíi̱.

Kundaún yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa xa̱i̱ kuniʼii̱ yichi̱ nu̱ú ñuu náʼnu;

iin ñuu ña̱ va̱ása xíni̱i̱ xa̱a̱ña kachíñuña nu̱úi̱.

45 Na̱ kee inka ñuu kañuuna* miína kixina nu̱úi̱;

kandíxana ña̱ ka̱ʼi̱n tá ná kuniso̱ʼona xa̱ʼíi̱.

46 Na̱ kee inka ñuu va̱ása ndakúka koo inina;

iin kisini̱nuna kixina nu̱úi̱ tá ná keena ti̱xin veʼe ña̱ kútu̱ní ndási nu̱ú ñúʼu-se̱ʼéna.

47 Tákuva Jehová, ná ndukáʼnu ta̱ kúú yu̱u̱ káʼnu miíi̱.

Ná ndukáʼnu Ndióxi̱ miíi̱, ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu ña̱ sáka̱ku yi̱ʼi̱.

48 Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱ xíʼi̱n, saá kéʼé Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ xíʼinna;

táxira ña̱ ná kaʼndachíñui̱ nu̱ú ku̱a̱ʼá ñuu;

49 sáka̱kura yi̱ʼi̱ nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱.

Taxiún ña̱ kundayáʼvikai̱ nu̱ú na̱ kánitáʼan xíʼi̱n;

sáka̱kún yi̱ʼi̱ nu̱ú na̱ ta̱a na̱ ndi̱va̱ʼa-ini.

50 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, Jehová, taxii̱ tíxa̱ʼvi ndaʼún nu̱ú ndiʼika na̱ ñuu

ta katai̱* yaa ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnui̱ ki̱vi̱ún:

51 ku̱a̱ʼání ña̱ʼa kéʼéra ña̱ va̱ʼa sakǎkura rey ta̱ nda̱kaxinra;

ndiʼi tiempo náʼa̱ra ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inira* xínira ta̱ David ta̱ nda̱kaxinra ta saátu na̱ se̱ʼera”.

23 Ña̱yóʼo kúú tu̱ʼun ña̱ so̱ndíʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David:

“Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David se̱ʼe ta̱ Jesé,

tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱a ta̱ ni̱xa̱a̱ xi̱ndayáʼviní,

ta̱ nda̱kaxin mií Ndióxi̱ ta̱ Jacob,

ta̱ liviní xi̱xita yaa nu̱ú na̱ ñuu Israel.*

 2 Jehová ta̱xira ndee̱ra ndaʼíi̱ ña̱ va̱ʼa ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ra;

tu̱ʼunra ni̱xi̱yoña nu̱ú yáíi̱.*

 3 Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel ni̱ka̱ʼa̱nra,

Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu ña̱ ndáa miína ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n:

‘Tá iin ta̱a nda̱kúní xáʼndachíñura nu̱ú na̱ yiví,

ta yíʼvira xínira Ndióxi̱ tá xáʼndachíñura,

 4 íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ndáye̱ʼe̱ ñu̱ʼu* tá sa̱kán kánaña tá xi̱ta̱a̱n,*

nda̱a̱ táki̱ʼva káa xi̱ta̱a̱n tá kǒo vi̱kó íyo.

Íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ndándií tá ndíʼi kúun sa̱vi̱,

ta xa̱ʼa̱ ña̱kán kíxáʼa kána ku̱ʼu̱ nu̱ú ñuʼú’.

 5 Saá íyo na̱ veʼi̱ nu̱ú Ndióxi̱.

Saáchi ta̱kán ke̱ʼéra iin trato xíʼi̱n ña̱ koo ndiʼi tiempo,

ta káxi va̱ʼa ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ña xíʼi̱n ta ndixa xi̱nuvaña.

Trato yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ ka̱kuvai̱ ta sákusi̱íníña-inii̱,

xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ saxínuvara trato yóʼo.

 6 Soo na̱ yiví na̱ va̱ása ndáyáʼvi xíta̱na nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin tú iñú,

tú va̱ása kívi tiinna xíʼin ndaʼa̱na.

 7 Ña̱ va̱ʼa tiinna túyóʼo,

xíniñúʼu kuniʼina iin ña̱ʼa ña̱ ka̱a ta saátu iin yitu̱n xa̱ʼa̱ iin lanza,

ta xíniñúʼu kaʼmina tú iñú nda̱a̱ ndáaka nu̱ú íyonú”.

8 Na̱yóʼo kúú na̱ ta̱a na̱ ndakúníka na̱ xi̱xini̱ní kanitáʼan na̱ xi̱kitáʼan xíʼin ta̱ David: u̱ni̱ xi̱kuuna ta iin ta̱ xi̱kitáʼan xíʼin na̱yóʼo xi̱kuu ta̱ Joseb-Basébet iin ta̱ tahkemonita, ta xi̱niʼira yichi̱ nu̱úna. Iin yichi̱ xa̱ʼníra 800 na̱ ta̱a xíʼin lanzara. 9 Inkara xi̱kuu ta̱ Eleazar se̱ʼe ta̱ Dodó, se̱ʼe ta̱ Ahohí. Ta ta̱yóʼo xi̱kuutura táʼan u̱ni̱ na̱ ta̱a na̱ ndakúníka na̱ xi̱xini̱ní kanitáʼan na̱ xi̱kitáʼan xíʼin ta̱ David, tá ni̱xa̱ʼa̱nna ke̱ʼéna na̱ filisteo ña̱ ná kanitáʼanna xíʼinna. Tá nda̱kutáʼan na̱ filisteo kán ña̱ kanitáʼanna, na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel xi̱nuna, 10 soo ta̱yóʼo va̱ása níxinura ta ku̱a̱ʼání na̱ filisteo xa̱ʼníra nda̱a̱ tá ku̱naa ndaʼa̱ra ta ku̱tuunña xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱a̱ʼání tiempo ti̱inra espada. Ta Jehová chi̱ndeétáʼanra xíʼinna ña̱ ku̱chiñuna nu̱ú ku̱a̱chi ki̱vi̱ kán; ta na̱ soldado ndíku̱nna ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tá ta̱ Eleazar ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ xi̱kuumií na̱ ni̱xi̱ʼi̱.

11 Ta inkara xi̱kuu ta̱ Samá* se̱ʼe ta̱ Agué ta̱ hararita. Tá nda̱kutáʼan na̱ filisteo nu̱ú ñuʼú nu̱ú íyo lenteja chí Lehí, na̱ soldado na̱ ñuu Israel xi̱nuna nu̱ú na̱ filisteo. 12 Soo ta̱yóʼo va̱ása níxinura ta ki̱ndoora ma̱ʼñú ñuʼú kán ta va̱ása nítaxira ña̱ ndakiʼinnaña, ta ku̱a̱ʼání na̱ filisteo xa̱ʼníra tasaá ku̱chiñu Jehová ka̱nitáʼanra xa̱ʼa̱ na̱ ñuu Israel.

13 O̱ko̱ u̱xu̱ xi̱kuu na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ta u̱ni̱ na̱yóʼo ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ta̱ David chí kavá ña̱ ni̱xi̱yo chí Adulam tá tiempo ña̱ sákeena.* Ta iin tiʼvi na̱ soldado filisteo ndóona chí yoso̱ ña̱ Refaím. 14 Ta̱ David xi̱ndikaa̱ra ini kavá ta chí Belén ni̱xa̱a̱ sava na̱ soldado filisteo xi̱kundoona. 15 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ David ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ iin ña̱ xi̱kuni̱ra: “Va̱ʼaníví tá ná kivi koʼo loʼi̱ ti̱kui̱í tá ñúʼu ini pozo ña̱ íyo yatin yéʼé ñuu Belén”. 16 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, u̱ni̱ saá na̱ ta̱a na̱ ndakúníka na̱ xi̱xini̱ní kanitáʼan ni̱ki̱ʼvina nu̱ú ndóo na̱ filisteo ta ka̱nitáʼanna xíʼinna, tasaá ta̱vána ti̱kui̱í ini pozo ña̱ íyo yatin yéʼé ñuu Belén ta níʼinará ni̱xa̱ʼa̱nna ta̱xina ndaʼa̱ ta̱ David. Soo va̱ása níxiinra koʼorará ta xa̱tarará nu̱ú ñuʼú ña̱ va̱ʼa so̱kórará nu̱ú* Jehová. 17 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra: “Jehová, nda̱a̱ ni loʼoví va̱ása keʼíi̱ ña̱yóʼo. Na̱ ta̱a yóʼo ni̱xa̱ʼa̱nna ta ndáa si̱lóʼo kuvina, ¿ña̱kán nda̱chun koʼi̱ ni̱i̱na?”. Ta va̱ása níxiinra koʼorará. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼé u̱ni̱ saá na̱ ta̱a na̱ ndakúníka na̱ xi̱xini̱ní kanitáʼan na̱ xi̱kitáʼan xíʼinra.

18 Ta ni̱xi̱yo inka u̱ni̱na, ta iin táʼan na̱yóʼo xi̱kuu ta̱ Abisái ñani ta̱ Joab se̱ʼe ñá Zeruyá, ta ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱úna. Ta̱yóʼo xa̱ʼníra 300 na̱ ta̱a xíʼin lanzara ta nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kaʼa̱nna xa̱ʼa̱ u̱ni̱ na̱ ta̱a na̱ ndakúníka na̱ xi̱xini̱ní kanitáʼan saátu xi̱kaʼa̱nna xa̱ʼa̱ ta̱yóʼo. 19 Ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱kuchiñuníka nu̱ú na̱ xi̱niʼira yichi̱ nu̱ú. Soo va̱ása níxa̱a̱ra koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo u̱ni̱ na̱ ta̱a na̱ ndakúníka na̱ xi̱xini̱ní kanitáʼan.

20 Ta̱ Benaya se̱ʼe ta̱ Jehoiadá xi̱kuura iin ta̱a ta̱ ndakúní-ini, ta ku̱a̱ʼání ña̱ ku̱chiñura ke̱ʼéra chí Cabzeel. Xa̱ʼníra u̱vi̱ saá na̱ se̱ʼe ta̱ Ariel ta̱ ñuu Moab, ta iin ki̱vi̱ tá kóyo nieve ni̱ki̱ʼvira ini iin pozo nu̱ú kǒo ti̱kui̱í ta xa̱ʼníra iin ndikaʼa.* 21 Ta saátu xa̱ʼníra iin ta̱ egipcio ta̱ káʼnuní. Ta̱yóʼo iin yitu̱n kuití xi̱niʼira soo ta̱ egipcio xi̱niʼira iin lanza. Soo ni saá, ka̱nitáʼanra xíʼin ta̱ egipcio ta ki̱ndaara lanza ndaʼa̱ra ta xíʼin túyóʼo xa̱ʼnírara. 22 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼé ta̱ Benaya se̱ʼe ta̱ Jehoiadá, ta va̱ʼaní xi̱kaʼa̱nna xa̱ʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kaʼa̱nna xa̱ʼa̱ u̱ni̱ na̱ ta̱a na̱ ndakúníka na̱ xi̱xini̱ní kanitáʼan. 23 Ta ni xi̱kaʼa̱n va̱ʼanína xa̱ʼa̱ ta̱yóʼo nu̱ú inka na̱ 30, soo va̱ása níxa̱a̱ra koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo u̱ni̱ na̱ ta̱a na̱ ndakúníka na̱ xi̱xini̱ní kanitáʼan. Soo ni saá, ta̱ David ta̱xira chiñu ndaʼa̱ra ña̱ kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ soldado na̱ xi̱ndaañaʼá.

24 Ta̱ Asahel ñani ta̱ Joab xi̱kuura táʼan na̱ 30, ta saátu ta̱ Elhanán se̱ʼe ta̱ Dodó ta̱ ñuu Belén, 25 ta̱ Samá ta̱ harodita, ta̱ Elicá ta̱ harodita, 26 ta̱ Hélez ta̱ paltita, ta̱ Irá se̱ʼe ta̱ Iqués ta̱ tecoíta, 27 ta̱ Abí-Ézer ta̱ anatotita, ta̱ Mebunái ta̱ husatita, 28 ta̱ Zalmón ta̱ ahohíta, ta̱ Maharái ta̱ netofatita, 29 ta̱ Héleb se̱ʼe ta̱ Baaná ta̱ netofatita, ta̱ Ittái se̱ʼe ta̱ Ribái ta̱ ñuu Guibeá* ña̱ kúú kuenta na̱ tribu ta̱ Benjamín, 30 ta̱ Benaya ta̱ piratonita, ta̱ Hidái ta̱ íyo chí nu̱ú yáʼa ti̱kui̱í chí Gaas, 31 ta̱ Abí-Albón ta̱ arbatita, ta̱ Azmávet ta̱ bar-humita, 32 ta̱ Eliahbá ta̱ saalbonita, na̱ se̱ʼe ta̱ Jasén, ta̱ Jonatán, 33 ta̱ Samá ta̱ hararita, ta̱ Ahiam se̱ʼe ta̱ Sarar ta̱ hararita, 34 ta̱ Elifélet se̱ʼe ta̱ Ahasbái, se̱ʼe ta̱ maacatita, ta̱ Eliam se̱ʼe ta̱ Ahitofel ta̱ guilonita, 35 ta̱ Hezró ta̱ carmelita, ta̱ Paarái ta̱ arbita, 36 ta̱ Igal se̱ʼe ta̱ Natán ta̱ ñuu Zobá, ta̱ Baní ta̱ gadita, 37 ta̱ Zélec ta̱ ammonita, ta̱ Naharái ta̱ beerotita, ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱niʼi escudo ta̱ Joab se̱ʼe ñá Zeruyá, 38 ta̱ Irá ta̱ itrita, ta̱ Gareb ta̱ itrita 39 xíʼin ta̱ Urías ta̱ hitita; ndiʼi na̱yóʼo xi̱kuuna 37.

24 Tuku ni̱sa̱a̱ Jehová xíʼin na̱ ñuu Israel tá ni̱ka̱ʼa̱n iin na̱ yiví xíʼin ta̱ David ña̱ ná keʼéra iin ña̱ʼa contra na̱ ñuu, ta ka̱china xíʼinra: “Ndakaʼvi na̱ ñuu Israel ta saátu na̱ tribu ta̱ Judá”. 2 Tasaá ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Joab ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado, ta̱ íyo xíʼinra kán: “Ixaún ña̱ ma̱ní ku̱ʼún nu̱ú íyo ndiʼi na̱ tribu na̱ ñuu Israel, chí Dan iinsaá nda̱a̱ Beer-Seba ta ndakaʼviún na̱ ñuu ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inii̱ nda̱saa na̱ yiví kúúna”. 3 Soo ta̱ Joab ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey: “Mií Jehová Ndióxi̱ún 100 yichi̱ka ná ndasaku̱a̱ʼára na̱ ñuu ta ná kuninu̱ún ña̱yóʼo táta rey, ¿soo nda̱chun kúni̱ún keʼún ña̱yóʼo táta rey?”.

4 Xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéka íyo tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey nu̱úka ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Joab xíʼin na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado, ta̱ Joab xíʼin na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ke̱ena nu̱ú íyo ta̱ rey ta ku̱a̱ʼa̱nna ndakaʼvina na̱ ñuu Israel. 5 Ni̱ya̱ʼana yu̱ta Jordán ta xi̱kundoona chí Aroer, chí sur* ñuu ña̱ íyo ma̱ʼñú yoso̱, ta ni̱xa̱ʼa̱nna chí nu̱ú íyo ñuʼú na̱ gadita ta tándi̱ʼi ni̱xa̱ʼa̱nna chí Jazer. 6 Tándi̱ʼi, ni̱xa̱ʼa̱nna chí Galaad ta saátu nu̱ú ñuʼú ña̱ íyo chí Tahtim-Hodsí ta nda̱kundeéna ni̱xa̱ʼa̱nna nda̱a̱ Dan-Jaán, saá ni̱ka̱va̱na ta ndi̱kóna chí Sidón. 7 Tasaá ni̱xa̱ʼa̱nna ñuu Tiro ña̱ kútu̱ní ndási ta saátu ndiʼi ñuu na̱ heveo xíʼin na̱ cananeo, tándi̱ʼi ni̱xa̱a̱na chí Négueb ña̱ kíndo̱o chí Judá, chí Beer-Seba. 8 Saá ni̱xa̱ʼa̱nna ndiʼi ñuu ña̱ ni̱xi̱yo país kán, ta ndi̱kóna chí Jerusalén tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa 9 yo̱o̱ xíʼin 20 ki̱vi̱. 9 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Joab xíʼin ta̱ rey David nda̱saa kúú na̱ nda̱kaʼvina. Ta 800,000 xi̱kuu na̱ ta̱a ñuu Israel na̱ xi̱xini̱ní kanitáʼan ta xi̱kuumiína espada ta na̱ ta̱a na̱ tribu ta̱ Judá xi̱kuuna 500,000.

10 Soo tá sa̱ndíʼi ta̱ David nda̱kaʼvira na̱ ñuu, ña̱ xínitúni̱ra* ki̱xáʼa sándi̱ʼiníñara ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin Jehová: “Ndeéní ku̱a̱chi ni̱ki̱ʼvii̱ nu̱ún xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼíi̱ ña̱yóʼo. Ña̱kán Jehová ixaún ña̱ ma̱ní, káʼnu koo iniún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼé yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún, saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin na̱ kíʼví saá ke̱ʼíi̱”. 11 Tá nda̱koo ta̱ David tá xi̱ta̱a̱n,* Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ profeta Gad ta̱ xi̱xito visión ta xi̱kaʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: 12 “Kúáʼan ta ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ David: ‘Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: “U̱ni̱ nu̱ú kúú ña̱ʼa ña̱ kivi keʼíi̱ xíʼún, ndaka̱xin ndáaña kúú ña̱ kúni̱ún”’”. 13 Ña̱kán ta̱ Gad ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱úra ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “¿Ndáaña ndaka̱xiún? ¿Ña̱ kundikaa̱ so̱ko u̱xa̱ ku̱i̱ya̱ país yóʼo? ¿Ña̱ kunún nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó u̱ni̱ yo̱o̱? ¿Á ña̱ koo kue̱ʼe̱ xíkun ña̱ ndeéní u̱ni̱ ki̱vi̱ país yóʼo? Ndakani va̱ʼa xi̱níún ndáaña ndaka̱xiún ta ka̱ʼún xíʼi̱n ndáaña ndakuii̱n yuʼú ta̱ chi̱ndaʼá yi̱ʼi̱”. 14 Ta ta̱ David ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Gad: “Iin ña̱ yo̱ʼvi̱ní* kúú ña̱yóʼo nu̱úi̱. Soo va̱ʼaka mií Jehová ná taxi castigo ndaʼíi̱ saáchi kúndáʼviní-inira xínira na̱ yiví, chi va̱ása kúni̱i̱ ña̱ ná taxi na̱ yiví castigo ndaʼíi̱”.

15 Tasaá, Jehová chi̱ndaʼára iin kue̱ʼe̱ ña̱ xíkun ña̱ ndeéní nu̱ú na̱ ñuu Israel, ki̱xáʼaña tá xi̱ta̱a̱n ta ndi̱ʼiña nda̱a̱ tá tiempo ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra, ta ni̱xi̱ʼi̱ 70,000 na̱ yiví chí Dan iinsaá nda̱a̱ Beer-Seba. 16 Tá sa̱káa̱ ta̱ ángel ndaʼa̱ra chí nu̱ú íyo ñuu Jerusalén ña̱ va̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼa̱raña, va̱ása va̱ʼa níkuni* Jehová xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ kixi nu̱úna ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ ángel ta̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí sandíʼi-xa̱ʼa̱ ñuu kán: “Xa̱a̱ va̱ʼa, sánuu ndaʼún”. Ta̱ ángel Jehová ni̱xi̱yora nu̱ú ñuʼú nu̱ú ndátivina trigo ña̱ kúú kuenta ta̱ Arauna ta̱ jebuseo.

17 Tá xi̱ni ta̱ David ta̱ ángel ta̱ sáxo̱ʼvi̱ na̱ ñuu, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin Jehová: “Yi̱ʼi̱va kúú ta̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi yóʼo, yi̱ʼi̱va kúú ta̱ ke̱ʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa. ¿Ndáa ku̱a̱chiví kúúmií na̱ yiví* yóʼo? Ixaún ña̱ ma̱ní, yi̱ʼi̱ taxiún castigo ndaʼa̱ ta saátu na̱ veʼe yivái̱”.

18 Ña̱kán, ki̱vi̱ kán ta̱ Gad ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱ú ta̱ David ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Kúáʼan ta keʼún iin altar nu̱ú Jehová, nu̱ú ñuʼú nu̱ú ndátivina trigo ña̱ kúú kuenta ta̱ Arauna ta̱ jebuseo”. 19 Ta ni̱xa̱ʼa̱nva ta̱ David, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Gad ta saátu nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱ʼnda Jehová chiñu. 20 Tá nda̱koto ta̱ Arauna chí ni̱nu̱ ta xi̱nira ña̱ va̱xi ta̱ rey xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra, ndi̱ku̱n ki̱tara ta xi̱kuxítíra nu̱ú ta̱ rey. 21 Ta ta̱ Arauna ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Nda̱chun va̱xiún kotoún yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún táta rey?”. Ta ta̱ David nda̱kuiinra: “Va̱xii̱ nu̱ún ña̱ va̱ʼa satái̱* ñuʼún nu̱ú ndátivina trigo ta ixava̱ʼi̱ iin altar nu̱ú Jehová tasaá va̱ása xo̱ʼvi̱ka na̱ ñuu”. 22 Soo ta̱ Arauna ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ David: “Táta rey, kivi ndakiʼinvaúnña ta kivi so̱kóún nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ miíún. Yóʼo íyo si̱ndi̱ki̱ ña̱ va̱ʼa kaʼmiúnrí* ta so̱kóúnrí nu̱ú Ndióxi̱ ta saátu yitu̱n tú xíniñúʼuna ña̱ sákuachina trigo xíʼin yitu̱n tú chíndósona xi̱ní* si̱ndi̱ki̱ ña̱ va̱ʼa ná koonú titu̱n. 23 Yi̱ʼi̱ táxii̱ ndiʼi ña̱yóʼo ndaʼún táta rey”. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nka ta̱ Arauna: “Mií Jehová Ndióxi̱ún ná taxika ña̱ va̱ʼa ndaʼún”.

24 Soo ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Arauna: “Va̱ása, chi chaʼvivai̱ yóʼó xa̱ʼa̱ña. Va̱ása kaʼmii̱ kití ta so̱kói̱rí nu̱ú Jehová Ndióxi̱ miíi̱ tá va̱ása níchaʼvii̱ xa̱ʼa̱rí”. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ David cha̱ʼvira 50 xu̱ʼún* ña̱ plata xa̱ʼa̱ ñuʼú yóʼo ta saátu xa̱ʼa̱ si̱ndi̱ki̱. 25 Ta kán i̱xava̱ʼa ta̱ David iin altar nu̱ú Jehová ta xa̱ʼmira kití ni̱so̱kóra nu̱úra ta ni̱so̱kóturarí ña̱ va̱ʼa kutáʼan viína xíʼin Ndióxi̱. Ta xi̱niso̱ʼova Jehová ña̱ xa̱kundáʼvi ta̱ David nu̱úra xa̱ʼa̱ na̱ ñuu Israel, tasaá va̱ása níxi̱ʼi̱ka na̱ ñuu kán xíʼin kue̱ʼe̱.

Inka variante “na̱ nándoso ya̱ta̱”, “na̱ kúnuu sa̱ta̱”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Yóʼo íyoi̱”.

Inka variante “ndóʼo-inii̱”.

Inka variante “Tú koxi̱”.

Inka variante “taxina ndaʼa̱”.

Á “águila”. Inka variante “síʼñá”.

Á “león”.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Á “keetáʼanna”.

Inka variante “ka̱xaníʼnina”.

Ña̱ kúni̱ kachi ‘yuku̱ ña̱ cuchillo ña̱ pedernal’.

Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.

Koto glosario, chinaʼá.

Á sana “iníísaá chí Bitrón”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “concubina”. Koto glosario, concubina.

Inka variante “ñina”.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Koto glosario, chinaʼá.

Inka variante “tuunva̱ʼa”.

Koto glosario, anciano.

Inka variante “xi̱tose̱ʼéra”, “xi̱toniʼnivíxíra”.

Inka variante “ka̱xaníʼnira”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “xa̱ʼa̱ ni̱i̱”.

Nu̱ú tu̱ʼun hebreo ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ iin ta̱a ta̱ ndeéndóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ xíta̱ nduta̱ra.

Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ iin ta̱a ta̱ va̱ása kívi kaka ta xi̱keʼéra táʼan chiñu ña̱ xi̱keʼé ná ñaʼá.

Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.

Inka variante “ndiví”.

Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.

Á “Baanah”. Saá va̱xiña iníísaá nu̱ú libro yóʼo. Koto apéndice A2.

Inka variante “ndiví”.

Inka variante “kúnduʼura”, “nándúʼú síi̱nra”.

Inka variante “ka̱xaníʼnina”.

Koto glosario, chinaʼá.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Iin ni̱i̱ kúúvayó”.

Koto glosario, anciano.

Inka variante “kóʼo no̱o̱”.

Á sana “nda̱chinaníraña”.

Á “Montículo”. Koto glosario, Montículo.

Á “palacio”.

Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, na̱ ñuu mií Jehová.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “concubinara”. Koto glosario, concubina.

Inka variante “chise̱ʼéra”.

Á “bekja”.

Á sana “ma̱ʼñú”.

Á “Uzah”. Koto apéndice A2.

Á “Uzah”. Koto apéndice A2.

Á “Uzah”. Koto apéndice A2.

Inka variante “xiín”.

Á “va̱ása va̱ʼa níkunira”.

Á “Uzah”. Koto apéndice A2.

Ña̱ kúni̱ kachi ‘castigo ta̱ Uzá’.

Inka variante “taxirarí ndaʼa̱”.

Koto glosario, efod.

Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.

Inka variante “ti̱vi̱”, “ti̱ka̱ta̱”, “chi̱ka̱ta̱”.

Á “palaciora”.

Inka variante “levo”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “keʼéra iin veʼún”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “kanii̱ra xíʼin yitu̱n nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ta̱a”.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Inka variante “xi̱kundúʼura”.

Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-inina”, “nda̱kaʼndaní-inina”.

Á “chu̱ʼunrana xíʼin iin yoʼo̱”.

Inka variante “na̱ nándoso ya̱ta̱”, “na̱ kúnuu sa̱ta̱”.

Inka variante “ti̱vi̱”, “ti̱ka̱ta̱”, “chi̱ka̱ta̱”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “xi̱kuuna su̱tu̱”.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Inka variante “ñina”.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Inka variante “kotose̱ʼéna”, “kotoniʼnivíxína”.

Inka variante “yisi̱”.

Á “na̱ ta̱a na̱ ke̱e chí Tob”.

Á “na̱ ta̱a na̱ ke̱e chí Tob”.

Inka variante “na̱ nándoso ya̱ta̱”, “na̱ kúnuu sa̱ta̱”.

Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, tá xa̱a̱ kúúña primavera.

Á “palaciora”.

Ña̱yóʼo sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ ndásayi̱i̱ñá miíñá xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ta̱ ni̱i̱ñá.

Ña̱yóʼo sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ comida ña̱ chíndaʼá ta̱ xíʼin veʼe ndaʼa̱ iin na̱ ki̱xaa̱ nu̱úra.

Koto glosario, chinaʼá.

Inka variante “ñaʼa”.

Inka variante “koxi̱”.

Koto glosario, yu̱u̱ molino.

Inka variante “levo”.

Inka variante “xe̱enra”.

Koto glosario, chinaʼá.

Á “palaciora”.

Va̱xiña ti̱xin tu̱ʼun hebreo ña̱ kúni̱ kachi ‘ña̱ táxi̱n’.

Ña̱ kúni̱ kachi ‘ta̱ kúʼvi̱-ini Jehová xínira’.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ñuu nu̱ú íyo ti̱kui̱í”.

Koto glosario, Malcam.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “iin talento”. Koto apéndice B14.

Inka variante “si̱i̱n”, “see̱n”.

Á “Simeah”. Koto apéndice A2.

Inka variante “Kundúʼu”, “Kondúʼú síi̱n”.

Inka variante “ti̱in kúítírañá”, “ti̱in u̱ʼvi̱rañá”.

Inka variante “yisi̱”.

Inka variante “levo”.

Inka variante “nda̱kuyósóna”, “xi̱kondósona ya̱ta̱”.

Inka variante “xiínra”.

Á “Simeah”. Koto apéndice A2.

Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, si̱ín kuití ta̱yóʼo kúú ta̱ kivi koo se̱ʼe.

Inka variante “sandóʼokana-ini”.

Koto glosario, chinaʼá.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ña̱ nda̱a̱ ni iin ixí xi̱níra va̱ása tu̱ndaa ndaʼa̱na”.

Inka variante “yisi̱”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “200 siclo”. Koto apéndice B14.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ta yu̱u̱ kúú ña̱ xi̱niñúʼuna ña̱ ka̱tana ña̱yóʼo veʼe ta̱ rey”. Sana saá kúú ña̱ xi̱katana ña̱ʼa veʼe ta̱ rey á síín ni̱xi̱yoña nu̱ú ki̱ʼva ña̱ xi̱kata ndiʼika na̱ yiví ña̱ʼa.

Inka variante “ka̱yu̱ña”.

Á “ta̱xira beso”. Inka variante “tu̱viyuʼúra”.

Á “xi̱taxira beso”. Inka variante “xi̱tuviyuʼúra”.

Inka variante “sanúura-ini”.

Á sana “40 ku̱i̱ya̱”.

Á “ndasakáʼnui̱”.

Inka variante “kotose̱ʼé”, “kotoniʼnivíxí”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “concubinara”. Koto glosario, concubina.

Á “palacio”.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Koto glosario, chinaʼá.

Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ pasa tí xi̱katavi̱ ndaʼa̱na ña̱ va̱ʼa kunaʼa̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo si̱ta̱váʼa ña̱ ti̱ku̱i̱ta̱.

Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ higo tí xi̱katavi̱ ndaʼa̱na ña̱ va̱ʼa kunaʼa̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo si̱ta̱váʼa ña̱ ti̱ku̱i̱ta̱.

Inka variante “kuyósó”, “kondóso”.

Inka variante “chíkaa̱ra chiʼñara”, “sáta̱vi̱chiʼñarara”.

Inka variante “ñina”.

Inka variante “ndóʼo-inii̱”.

Inka variante “xiínna”.

Inka variante “ya̱a̱”.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “concubina”. Koto glosario, concubina.

Á “palacio”.

Koto glosario, anciano.

Á “iin ya̱vi̱”, “iin taʼvi̱”.

Á “león”.

Inka variante “chise̱ʼéra”.

Inka variante “kañuʼuyóña”.

Koto glosario, anciano.

Inka variante “nda̱kuyósórarí”, “xi̱konóora ya̱ta̱rí”.

Á “sa̱kúáʼná xíʼin miíra”.

Inka variante “levo”.

Inka variante “yíchi̱-inina”.

Inka variante “nánoora ya̱ta̱”, “kúnuura sa̱ta̱”.

Inka variante “ka̱ʼa̱nválíkai̱”, “ka̱ʼa̱n-yuʼu̱kai̱”.

Inka variante “si̱i̱n”, “see̱n”.

Á sana “lanza”.

Inka variante “ka̱xaníʼniranú”.

Inka variante “sandóʼona-iniún”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “concubinaún”. Koto glosario, concubina.

Koto glosario, chinaʼá.

Inka variante “xi̱kundúʼura”.

Inka variante “xi̱kaʼa̱nválína”, “xi̱kaʼa̱n-yuʼu̱na”.

Koto glosario, anciano.

Inka variante “sa̱núu”.

Á sana “Ni̱ya̱ʼana”.

Inka variante “chi̱kaa̱ra chiʼña”, “sa̱távi̱chiʼñara”.

Inka variante “yisi̱”.

Inka variante “kuyósói̱rí”, “konói̱ ya̱ta̱rí”.

Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.

Inka variante “ndee̱”.

Á “ta̱xira beso”. Inka variante “tu̱viyuʼúra”.

Á sana “veʼe válíyó”.

Á “palaciora”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “concubinara”. Koto glosario, concubina.

Inka variante “sandóʼokara-iniyó”.

Ña̱yóʼo sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ Abisái.

Inka variante “yisi̱”.

Á “taxi beso”. Inka variante “tuviyuʼú”.

Inka variante “ka̱xaníʼnira”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ni̱xa̱a̱ra ku̱ura su̱tu̱”.

Koto glosario, chinaʼá.

Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ña̱ ka̱ʼnu̱na ndaʼa̱na xíʼin xa̱ʼa̱na.

Á “Guibeah”. Koto apéndice A2.

Á sana “ñá Merab”.

Inka variante “síkeena”.

Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.

Inka variante “ndiví”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “concubina”. Koto glosario, concubina.

Á sana “na̱ kúúmií ku̱a̱ʼá ñuʼú”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “300 siclo”. Koto apéndice B14.

Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ña̱ va̱ása xíniñúʼu ndiʼi-xa̱ʼa̱ ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Israel.

Inka variante “luku ndaʼa̱ra”, “nduku ndaʼára”.

Inka variante “chise̱ʼíi̱”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Kúúra escudoi̱”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “kúúra ndiki̱ ña̱ sáka̱ku yi̱ʼi̱”. Koto glosario, ndiki̱.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Ya̱vi̱” á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inka variante “Ñáñá”, “Ka̱ká”.

Á “iin espíritu”.

Inka variante “ni̱xi̱ta̱niʼnuna”.

Á “nu̱ú ndíka̱ní”.

Á sana “nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin na̱ kíʼví saá keʼún nu̱úna”.

Á “lámpara”.

Inka variante “koxi̱”.

Inka variante “kikáa”, “ndakaá”.

Inka variante “ku̱niʼnii̱na”, “ku̱a̱ʼnii̱na”.

Inka variante “ya̱a̱”.

Inka variante “ka̱ʼa̱nválí”, “ka̱ʼa̱n-yuʼu̱”.

Inka variante “kañuʼuna”.

Á “sakáʼi̱”.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Á “ta̱ xi̱kuni̱ní na̱ ñuu Israel ta xi̱kaʼa̱nna xa̱ʼa̱ra tá xi̱xitana yaa”.

Inka variante “láíi̱”.

Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.

Inka variante “ñaʼa”.

Á “Samah”. Saá va̱xiña iníísaá nu̱ú libro yóʼo. Koto apéndice A2.

Inka variante “síkeena”.

Inka variante “taxirará ndaʼa̱”.

Á “león”.

Á “Guibeah”. Koto apéndice A2.

Á “chí ndaʼa̱ kúaʼa”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “níma̱ra”.

Inka variante “ñaʼa”.

Inka variante “xuxa kóchon”.

Á “ku̱suchí-ini”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ndikachi válí”.

Inka variante “kuei̱n”.

Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.

Á “yókó”, “íku”, “yúkú”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “50 siclo”. Koto apéndice B14.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana