BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • nwt Ester 1:1-10:3
  • Ester

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • Ester
  • Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
Ester

ESTER

1 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ku̱u tá xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey Asuero,* ta̱yóʼo xi̱xaʼndachíñura nu̱ú 127 ñuu válí ña̱ ni̱xi̱yo chí India iinsaá nda̱a̱ chí Etiopía.* 2 Tá tiempo saá, veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñu* ta̱ rey Asuero ni̱xi̱yoña chí Susa.* 3 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñura ke̱ʼéra iin vikó xa̱ʼa̱ na̱ kúúmií chiñu náʼnu saátu xa̱ʼa̱ na̱ káchíñu nu̱úra. Kán ni̱xi̱yo na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado ña̱ ñuu Persia xíʼin Media, na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi xíʼin inkaka na̱ kúúmií chiñu náʼnu ti̱xin ndiʼi ñuu válí. 4 Ta 180 ki̱vi̱ ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ ku̱i̱ká ña̱ xi̱kuumiíra nu̱úna, saátu ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní ña̱ xi̱kuumiíra nu̱ú xi̱xaʼndachíñura. 5 Tá ni̱ya̱ʼa ki̱vi̱ yóʼo, ta̱ rey ke̱ʼéra iin vikó chí yéʼé veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñura ta u̱xa̱ ki̱vi̱ ni̱xi̱yo vikó yóʼo, ke̱ʼéra vikó yóʼo xa̱ʼa̱ na̱ ni̱xi̱yo nu̱ú xi̱xaʼndachíñura chí Susa, xa̱ʼa̱ na̱ yiví na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi ta saátu xa̱ʼa̱ na̱ va̱ása kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi. 6 Chí jardín xi̱tikaa cortina ña̱ yaa xíʼin ña̱ azul, ta xi̱nuʼniña xíʼin yi̱ʼva̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin tela yaa xíʼin ka̱chi̱ color ndíʼí,* xi̱nuʼnindaaña xíʼin seʼe̱* ña̱ plata ta xi̱tiinña xíʼin poste tú ku̱vaʼa xíʼin mármol. Saátu ni̱xi̱yo tayi̱ tú va̱ʼa tú ku̱vaʼa xíʼin oro xíʼin plata ta xi̱nditanú nu̱ú piso ña̱ ku̱vaʼa xíʼin yu̱u̱ ña̱ naní pórfido, mármol yaa, nácar xíʼin mármol tu̱ún.

7 Xi̱ʼina vino ini copa* ña̱ oro, ta xa̱a̱ síín síín ni̱xi̱yo iin tá iin ña̱yóʼo. Ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼání vino tá xi̱kuva̱ʼa xa̱ʼa̱ ta̱ rey, ku̱a̱ʼání xi̱kuu táyóʼo ta ta̱ rey kuití kúú ta̱ xi̱kivi taxirá. 8 Ki̱vi̱ saá, kǒo na̱ níka̱ʼa̱n xíʼinna nda̱saa vino koʼona, ke̱ʼéna ña̱yóʼo saáchi ta̱ rey xíʼin na̱ chíñu na̱ xi̱kachíñu ti̱xin veʼe kán ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ kivi koʼo na̱ yiví nda̱saaka vino kúni̱ miína.

9 Saátu ñá reina Vasti, ke̱ʼéñá iin vikó xa̱ʼa̱ ná ñaʼá ná ni̱xi̱yo veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey Asuero.

10 Ki̱vi̱ u̱xa̱ tá xa̱a̱ kúsi̱í-ini ta̱ rey xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ʼira vino, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin u̱xa̱ na̱ chíñu, ta̱ Mehumán, ta̱ Biztá, ta̱ Harboná, ta̱ Bigtá, ta̱ Abagtá, ta̱ Zetar xíʼin ta̱ Carcás, 11 ña̱ ná ku̱ʼu̱nna xa̱ʼa̱ ñá reina Vasti ta ná kunúu ti̱ko̱to̱ xi̱níñá ña̱ xíniñúʼuñá xa̱ʼa̱ ña̱ kúúñá reina, ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱rañá nu̱ú na̱ ñuu ta saátu nu̱ú na̱ xi̱xaʼndachíñu nu̱ú na̱yóʼo, saáchi liviní ni̱xi̱yoñá. 12 Soo ku̱a̱ʼání yichi̱ kǒo níkandíxa ñá reina Vasti kuniso̱ʼoñá ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ chíñu, na̱ xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu nu̱ú. Tasaá ni̱sa̱a̱ní ta̱ rey.

13 Tasaá ta̱ rey ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra na̱ ndíchi na̱ xi̱xini̱ ndáa ki̱ʼva xi̱ndatiinna ku̱a̱chi xi̱naʼá. (Xi̱ndaka̱tu̱ʼunra na̱yóʼo saáchi xi̱xini̱va̱ʼana xa̱ʼa̱ ley ta xi̱xini̱na ndáa ki̱ʼva ndatiinna ku̱a̱chi. 14 Na̱ xi̱kachíñu ni̱ʼi nu̱úra xi̱kuu ta̱ Carsená, ta̱ Setar, ta̱ Admatá, ta̱ Tarsis, ta̱ Meres, ta̱ Marsená xíʼin ta̱ Memucán, u̱xa̱ saá na̱yóʼo xi̱kuumiína chiñu náʼnu chí Persia xíʼin Media, ta xi̱kiʼvina nu̱ú ni̱xi̱yo ta̱ rey ta xi̱kuumiína chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ú xi̱xaʼndachíñura). 15 Ta̱ rey ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrana: “¿Ndáaña káʼa̱n ley ña̱ xíniñúʼu keʼéyó xíʼin ñá reina Vasti xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo níxiinñá kuniso̱ʼoñá chiñu ña̱ xa̱ʼndai̱, ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼin na̱ chíñu ka̱ʼa̱nna xíʼinñá?”.

16 Tasaá, ta̱ Memucán ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo nu̱ú ta̱ rey, ta saátu nu̱ú na̱ xi̱kuumií chiñu náʼnu: “Su̱ví kuití xíʼin ta̱ rey kúú ña̱ ke̱ʼé ñá reina Vasti ña̱ va̱ása va̱ʼa, chi saátu ke̱ʼéñá ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi, ta saátu xíʼin ndiʼi na̱ yiví na̱ ndóo ñuu válí nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey Asuero. 17 Saáchi tá ná kunda̱a̱-ini ndiʼi ná íyo yii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé ñá reina, va̱ása ixato̱ʼókaná yii̱ná ta kachiná: ‘Ta̱ rey Asuero xa̱ʼndara chiñu nu̱ú ñá reina Vasti ña̱ ná ku̱ʼu̱nñá nu̱úra, soo va̱ása níxiinñá kuniso̱ʼoñá ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra’. 18 Tá ná kunda̱a̱-ini ná síʼi na̱ ta̱a na̱ kúúmií chiñu náʼnu chí Persia xíʼin Media, ka̱ʼa̱nná xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin yii̱ná na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey, ta va̱ása ixato̱ʼókaná yii̱ná ta sa̱a̱ní na̱yóʼo. 19 Tá va̱ʼa túvi ta̱ rey, ná kaʼndara chiñu ña̱ nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ ná va̱ása ndikó ñá reina Vasti nu̱úra, ta ná ka̱ʼyi̱ña nu̱ú ley ña̱ íyo chí Persia xíʼin Media, ta va̱ása kivi ndiʼi-xa̱ʼa̱ ley yóʼo. Ta ná ndaka̱xin ta̱ rey iin ñaʼá ñá va̱ʼaníka nu̱ú ñáyóʼo ña̱ xa̱a̱ñá kooñá reina. 20 Tasaá tá ná kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ xáʼnda ta̱ rey iníísaá nu̱ú xáʼndachíñura, ndiʼi ná ñaʼá ixato̱ʼóná yii̱ná ni kúúmiína chiñu ña̱ ndáyáʼvi á ni va̱ása kúúmiína chiñu ña̱ ndáyáʼvi”.

21 Ta̱ rey xíʼin na̱ kúúmií chiñu náʼnu ku̱tóonína ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Memucán, ña̱kán ke̱ʼé ta̱ rey ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra. 22 Ta chi̱ndaʼára tutu ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ndiʼi ñuu válí nu̱ú xi̱xaʼndachíñura, ta ni̱ka̱ʼyi̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kaʼyi̱na iin tá iin ñuu ta saátu ni̱ka̱ʼyi̱ña tu̱ʼun ña̱ xi̱kaʼa̱nna. Ta nu̱ú ña̱yóʼo ni̱ta̱ʼnda̱ chiñu ña̱ iin tá iin ta̱ íyo ñá síʼi ná kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ veʼera, ta ná ka̱ʼa̱nna tu̱ʼun ña̱ káʼa̱n na̱ ñuura.

2 Tasaá tá va̱ása sáa̱ka ta̱ rey Asuero, tuku nda̱kanixi̱níra xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé ñá Vasti ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra ña̱ ta̱xira castigo ndaʼa̱ñá. 2 Tasaá, na̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin ta̱ rey ka̱china: “Ná ndukúyó ná kúa̱an ná ta̱ʼán ku̱su̱n xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a, ná liviní, ña̱ va̱ʼa tindaʼa̱ná xíʼin ta̱ rey. 3 Iníí nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey ná ndaka̱xinra na̱ ndakaya ndiʼi ná ñaʼá kúa̱an ná ta̱ʼán ku̱su̱n xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a ná liviní, ta ná ku̱ʼu̱nná veʼe nu̱ú ndóo ná ñaʼá, ña̱ íyo chí Susa nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey. Ta ta̱ Hegái ná kiʼin kuenta xíʼinná ta ná chindeétáʼanna xíʼinná ña̱ ndulivikaná, (ta̱ Hegái kúú ta̱ xi̱kachíñu* nu̱ú ta̱ rey ta xi̱kiʼinra kuenta xíʼin ná ñaʼá). 4 Ta ñá ná kutóoka ta̱ rey, xa̱a̱ñá kooñá reina nu̱ú ñá Vasti”. Ku̱tóova ta̱ rey ña̱yóʼo ta ke̱ʼéraña.

5 Nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey chí Susa, ni̱xi̱yo iin ta̱ judío ta̱ xi̱naní Mardoqueo, ta̱yóʼo xi̱kuura se̱ʼe ta̱ Jaír, se̱ʼe ta̱ Simeí, se̱ʼe ta̱ Quis ta̱ ke̱e ti̱xin tribu ta̱ Benjamín, 6 chí Jerusalén ni̱xi̱yo ta̱yóʼo ta xi̱ndikaa̱ra xíʼin na̱ yiví na̱ nda̱kiʼin ta̱ rey Nabucodonosor ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra chí Babilonia, ta saátu nda̱kiʼinra ta̱ Jeconías* ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra, ta̱ xi̱xaʼndachíñu chí Judá. 7 Ta̱ Mardoqueo xi̱ndaara ku̱ʼva kúáchira ñá Hadassá,* ñá xi̱nanítu Ester, xi̱ndaarañá chi ni̱xi̱ʼi̱ na̱ yivásiʼíñá. Liviní ni̱xi̱yoñá ta va̱ʼaní xi̱naʼa̱ñá. Tá ni̱xi̱ʼi̱ na̱ yivásiʼíñá, ta̱ Mardoqueo nda̱kiʼinrañá ña̱ kooñá se̱ʼera. 8 Tá ku̱ndaa̱-inina xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ rey, ni̱xa̱ʼa̱nna xíʼin ku̱a̱ʼání ná válí kúa̱an nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey chí Susa, ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Hegái ná kundaaraná, chi ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱ndaa ná ñaʼá. Ta saátu nda̱kiʼinna ñá Ester ku̱a̱ʼa̱nñá veʼe* ta̱ rey, ta ta̱ Hegái kúú ta̱ xi̱ndaa ñáyóʼo.

9 Ta̱ Hegái ku̱si̱í-inira xíʼin ña̱ xi̱keʼé ñá loʼo yóʼo ta va̱ʼaní ni̱xi̱yo-inira xíʼinñá. Ta xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná ndasalivikanañá ta saátu ná kiʼinna kuenta xíʼin ña̱ kuxuñá. Ta̱xitura u̱xa̱ ná va̱ʼaníka xi̱kachíñu veʼe ta̱ rey ña̱ ná chindeétáʼanná xíʼinñá. Tándi̱ʼi, ni̱xa̱ʼa̱nra xíʼinná mií nu̱ú va̱ʼaka nu̱ú ndóo ná ñaʼá, ta kán ta̱xira kooñá xíʼin ná chindeétáʼan xíʼinñá. 10 Ñá Ester va̱ása nínatúʼunñá xa̱ʼa̱ na̱ ñuuñá ni xa̱ʼa̱ na̱ táʼanñá, saáchi ta̱ Mardoqueo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá ña̱ ná va̱ása ka̱ʼa̱nñá ña̱yóʼo xíʼin nda̱a̱ ni iinna. 11 Ndiʼi ki̱vi̱ xi̱yaʼa ta̱ Mardoqueo chí yéʼé veʼe nu̱ú xi̱ndoo ná ñaʼá ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inira á íyo va̱ʼa ñá Ester ta ndáaña xi̱keʼéna xíʼinñá.

12 Iin tá iin ná válí kúa̱an yóʼo xi̱xaʼa̱nná nu̱ú ta̱ rey Asuero. Soo siʼna xi̱ndasalivinaná ti̱xin 12 yo̱o̱. Ti̱xin 6 yo̱o̱ xi̱chikaa̱na aceite tá mirra iníísaá ñii̱ná, ta ti̱xin inka 6 yo̱o̱ xi̱chikaa̱na aceite tá kúúmií bálsamo* iníísaá ñii̱ná xíʼin inkaka crema. 13 Tá xi̱sandíʼina xi̱keʼéna ña̱yóʼo xíʼinná, saá ni̱xi̱yo tu̱ʼvaná ña̱ ku̱ʼu̱nná nu̱ú ta̱ rey. Ta tá xi̱keená veʼe nu̱ú xi̱ndoo ná ñaʼá ta xi̱xaʼa̱nná veʼe ta̱ rey, xi̱ndukúná nda̱a̱ ndáaka ña̱ xi̱kuni̱ miíná ta xi̱taxinaña ndaʼa̱ná. 14 Tá xi̱kuaá xi̱kiʼviná veʼe ta̱ rey ta tá xi̱ta̱a̱n xi̱ndandikóná, ta xi̱ndaya̱ʼaná inka veʼe nu̱ú xi̱ndoo ná ñaʼá, ta̱ Saasgaz kúú ta̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin veʼe yóʼo ta xi̱kachíñura* nu̱ú ta̱ rey ta saátu xi̱ndaara inkaka ná síʼi ta̱ rey. Náyóʼo va̱ása níxi̱ndikóná nu̱ú ta̱ rey, soo tá xi̱kutóoníra iinñá ta xi̱kanarañá, saá kúú ña̱ va̱ʼa xi̱ndikóñá nu̱úra.

15 Tasaá nda̱saviína ñá Ester, ñá nda̱kiʼin ta̱ Mardoqueo ña̱ kooñá se̱ʼera, ta̱yóʼo xi̱kuura xa̱xi̱n yiváñá ta̱ Abihail. Tá ki̱xaa̱ ki̱vi̱ ña̱ ki̱ʼvi ñá Ester nu̱ú ta̱ rey, ñáyóʼo ndu̱kúñá ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n kuití ta̱ Hegái xíʼinñá ndukúñá, ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ rey ta xi̱ndaara ná ñaʼá. (Ndiʼi tiempo yóʼo, ndiʼi na̱ xi̱xito ñá Ester xi̱kusi̱í-inina xíʼinñá). 16 Tá yo̱o̱ u̱xu̱ á yo̱o̱ tebet,* ni̱xa̱ʼa̱nna xíʼin ñá Ester nu̱ú ta̱ rey Asuero chí veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñura, tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n u̱xa̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñura. 17 Ta̱ rey ni̱xa̱a̱ra ni̱kuʼvi̱níka-inira xi̱nira ñá Ester nu̱ú ndiʼika ná ñaʼá. Ku̱si̱íníka-inira xíʼin ñáyóʼo ta ku̱tóoníkarañá nu̱ú inkaka ná válí kúa̱an. Tasaá chi̱núura ti̱ko̱to̱ ña̱ xíniñúʼu ná reina xi̱níñá, ta nda̱sarañá reina nu̱ú ñá Vasti. 18 Ta̱ rey ke̱ʼéra iin vikó káʼnuní xa̱ʼa̱ ñá Ester ta ka̱nara ndiʼi na̱ xi̱kuumií chiñu náʼnu xíʼin na̱ xi̱kachíñu nu̱úra. Ta̱xira ná sa̱ñá na̱ xi̱ñuʼu veʼeka̱a* ndiʼi nu̱ú xi̱xaʼndachíñura, ku̱a̱ʼání ña̱ʼa sa̱níʼi̱ra na̱ yiví, ta ta̱ rey kuití kúú ta̱ xi̱kivi taxi ña̱yóʼo.

19 Tá sa̱ndátaka tukuna ná válí kúa̱an ná ta̱ʼán ku̱su̱n xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a, ta̱ Mardoqueo ni̱xi̱yora chí yéʼé veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey. 20 Ñá Ester, kǒo níxi̱kaʼa̱nñá xa̱ʼa̱ na̱ táʼanñá ni xa̱ʼa̱ na̱ ñuuñá nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Mardoqueo xíʼinñá. Xi̱kandíxakavañá ña̱ xi̱kaʼa̱nra nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼéñá tá xi̱ndaarañá.

21 Tá tiempo saá, tá ni̱xi̱yo ta̱ Mardoqueo chí yéʼé veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey, ta̱ Bigtán xíʼin ta̱ Teres, u̱vi̱ na̱ chíñu na̱ xi̱ndaa yéʼé nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey, ni̱sa̱a̱nína ta ni̱ka̱ʼa̱n-táʼanna ña̱ kaʼnína ta̱ rey Asuero. 22 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ Mardoqueo xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, kama na̱túʼunra xa̱ʼa̱ña xíʼin ñá reina Ester, ta ñáyóʼo na̱túʼunñá xíʼin ta̱ rey xa̱ʼa̱ ña̱ na̱túʼun ta̱ Mardoqueo xíʼinñá. 23 Tasaá na̱ndukú va̱ʼana xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱ na̱ ta̱a yóʼo keʼéna ta ku̱ndaa̱-inina ña̱ ndixa xi̱kuuvaña, tasaá ka̱tikaana u̱vi̱ saá na̱ ta̱a yóʼo ndaʼa̱ yitu̱n. Ta ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼyi̱ña nu̱ú tutu nu̱ú xi̱kaʼyina xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xi̱kuu, ta xi̱ni ta̱ rey tá ni̱ka̱ʼyi̱ña.

3 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, ta̱ rey Asuero ta̱xira iin chiñu ña̱ káʼnuníka ndaʼa̱ ta̱ Hamán se̱ʼe ta̱ Hamedata ta̱ agaguita, ta ndáyáʼviníka chiñu ña̱ ta̱xira ndaʼa̱ ta̱yóʼo nu̱ú chiñu ña̱ xi̱kuumií inka na̱ chíñu náʼnu. 2 Ndiʼi na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ rey, na̱ xi̱ndita yéʼé nu̱ú xi̱xaʼndachíñura, xi̱chindeena xi̱nína* ta xi̱kuxítína nu̱ú ta̱ Hamán, chi saá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey keʼéna. Soo va̱ása níxiin ta̱ Mardoqueo chindeera xi̱níra ta kuxítíra nu̱úra. 3 Ña̱kán, na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ rey, na̱ xi̱ndita chí yéʼé nu̱ú xi̱xaʼndachíñura, xi̱kaʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Mardoqueo: “¿Nda̱chun va̱ása xíún keʼún chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ rey?”. 4 Ndiʼi ki̱vi̱ xi̱kaʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼinra soo va̱ása níxi̱kandíxara ña̱ xi̱kaʼa̱nna xíʼinra. Tasaá na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Hamán ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina á taxikara ná keʼé ta̱ Mardoqueo saá, chi ta̱ Mardoqueo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ kúúra judío.

5 Tá xi̱ni ta̱ Hamán ña̱ va̱ása xíín ta̱ Mardoqueo chindeera xi̱níra ta kuxítíra nu̱úra, ni̱sa̱a̱níra. 6 Soo tá na̱túʼunna xíʼinra ndáa ñuu ke̱e ta̱ Mardoqueo, va̱ása níxi̱kuni̱ra kaʼníra iinlá ta̱yóʼo. Ta̱ Hamán ki̱xáʼara ndúkúra ki̱ʼva ña̱ kaʼníra ndiʼi na̱ judío na̱ ni̱xi̱yo nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey Asuero chi na̱ ñuu ta̱ Mardoqueo xi̱kuu na̱yóʼo.

7 Ña̱kán, ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina ndáa ki̱vi̱ ta ndáa yo̱o̱ keʼéna ña̱yóʼo, chi̱kaa̱na suerte ña̱ naní pur nu̱ú ta̱ Hamán tá yo̱o̱ nu̱ú (ña̱ kúú yo̱o̱ nisán)* tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n 12 ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñu ta̱ rey Asuero. Ta suerte yóʼo nda̱kavaña yo̱o̱ 12 á yo̱o̱ adar.* 8 Tasaá ta̱ Hamán ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ rey Asuero: “Iníí nu̱ú xáʼndachíñún ndóo na̱ yiví na̱ ke̱e inka ñuu ta síínva íyo ley ña̱ kúúmií na̱yóʼo nu̱ú ley ña̱ kúúmií inkaka ñuu. Na̱yóʼo va̱ása ndíku̱nna ley ña̱ táxíún, ta kǒo ña̱ va̱ʼa ndakiʼún tá ná taxiún kutakuna. 9 Tá va̱ʼa túviún táta rey, ná ka̱ʼyi̱ iin tutu ña̱ ka̱ʼa̱n ña̱ kivi sandíʼi-xa̱ʼa̱yóna. Yi̱ʼi̱ taxii̱ 10,000 xu̱ʼún* ña̱ plata ndaʼa̱ na̱ chíñu, ta ná ndataánva̱ʼanaña* nu̱ú ñúʼu ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ kúú kuenta ta̱ rey”.*

10 Tasaá, ta̱ rey ta̱vára seʼe̱* ndaʼa̱ra ta ta̱xiraña ndaʼa̱ ta̱ Hamán ta̱ xi̱saa̱-ini xi̱xini na̱ judío, se̱ʼe ta̱ Hamedata ta̱ agaguita xi̱kuu ta̱yóʼo. 11 Tasaá ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Hamán: “Vitin, kuenta miíún kúú plata xíʼin na̱ ñuu yóʼo. Kivi keʼún xíʼinna nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ miíún”. 12 Ña̱kán ki̱vi̱ 13 tí yo̱o̱ nu̱ú, ka̱nana ndiʼi na̱ secretario ta̱ rey. Na̱yóʼo, ka̱ʼyi̱na ndiʼi chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ Hamán nu̱ú na̱ chíñu na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱ xi̱xaʼndachíñu, ta saátu na̱ xi̱xaʼndachíñu ndiʼi ñuu válí xíʼin na̱ xi̱kuumií chiñu náʼnu ti̱xin iin tá iin ñuu. Ni̱ka̱ʼyi̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kaʼyi̱na iin tá iin ñuu ta saátu ni̱ka̱ʼyi̱ña tu̱ʼun ña̱ xi̱kaʼa̱nna. Ndiʼi ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼyi̱ña xíʼin ki̱vi̱ ta̱ rey ta xíʼin seʼe̱ ña̱ kúú kuenta ta̱ rey chi̱kaa̱na sello nu̱úña.

13 Tasaá chi̱ndaʼána na̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼin tutu yóʼo ndiʼi ñuu válí nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey ta nu̱ú ña̱yóʼo xi̱kaʼa̱nña ña̱ xíniñúʼu kaʼnína ta sandíʼi-xa̱a̱na ndiʼi na̱ judío, kúúna na̱ kúa̱an, na̱ chée, ná ñaʼá xíʼin na̱ va̱lí. Ki̱vi̱ 13 tí yo̱o̱ 12 á yo̱o̱ adar xíniñúʼu kaʼnínana ta ndakiʼinna ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmiína. 14 Ta ti̱xin iin tá iin ñuu válí, xi̱niñúʼu koo iin copia tutu yóʼo ña̱ va̱ʼa kooña iin ley nu̱úna, ta xi̱niñúʼu natúʼunna xíʼin ndiʼi ñuu ña̱ va̱ʼa koo tu̱ʼvana ki̱vi̱ saá. 15 Na̱ ku̱ʼu̱n ndataxi tutu yóʼo, kamaní ke̱ʼéna chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ rey. Ley yóʼo ka̱naña veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñu* ta̱ rey chí Susa. Tándi̱ʼi, ta̱ rey xíʼin ta̱ Hamán xi̱kundoona ña̱ koʼona, soo na̱ ñuu Susa va̱ása níxi̱kunda̱a̱-inina ndáaña xi̱kuu ti̱xin ñuuna.

4 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ Mardoqueo xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ku̱u, nda̱tára ti̱ko̱to̱ra, nda̱kundixira ti̱ko̱to̱ ndayí* ta sa̱káara ya̱a̱ xi̱níra. Tándi̱ʼi, ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra chí ñuu ta ndeéní xi̱xakura. 2 Ta ki̱xaa̱ra nda̱a̱ yéʼé veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñu* ta̱ rey, saáchi nda̱a̱ ni iin na̱ yiví va̱ása níxi̱kivi ya̱ʼana chí ini tá xi̱ndixina ti̱ko̱to̱ ndayí. 3 Tá xi̱xaa̱ tutu nu̱ú ni̱ka̱ʼyi̱ chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ rey iin tá iin ñuu, xi̱kusuchíní-ini na̱ judío ta va̱ása níxi̱xixina,* xi̱xakuna ta xi̱ndaʼyi̱ kóʼóna* xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱xoʼvi̱na.* Ku̱a̱ʼánína xi̱ndakandúʼuna* sa̱tá ti̱ko̱to̱ ndayí xíʼin ya̱a̱. 4 Tá ni̱ki̱ʼvi ná xi̱kachíñu nu̱ú ñá Ester xíʼin na̱ ta̱a na̱ xi̱kachíñu* nu̱úñá, na̱túʼunna xíʼinñá xa̱ʼa̱ ña̱ kúu, ni̱ndi̱ʼiní-iniñá ta chi̱ndaʼáñá ti̱ko̱to̱ ña̱ kundixi ta̱ Mardoqueo, tasaá va̱ása kundixikara ti̱ko̱to̱ ndayí. Soo va̱ása níxiinra ndakiʼinra ti̱ko̱to̱ yóʼo. 5 Tasaá ñá Ester ka̱nañá ta̱ Hatac ta̱ ta̱xi ta̱ rey ña̱ kachíñura nu̱úñá, ta xa̱ʼndañá chiñu nu̱úra ña̱ nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Mardoqueo ndáaña kúu.

6 Tasaá ku̱a̱ʼa̱n ta̱ Hatac nandukúra ta̱ Mardoqueo chí nu̱ú ya̱ʼvi ñuu, ña̱ xi̱xitondaa chí yéʼé veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey. 7 Ta ta̱ Mardoqueo na̱túʼunra xíʼinra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ndo̱ʼora. Saátu ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra nda̱saa xu̱ʼún taxi ta̱ Hamán ndaʼa̱ ta̱ rey tasaá sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ judío. 8 Saátu ta̱xira iin copia tutu nu̱ú va̱xi ley ña̱ ka̱na chí Susa, ña̱ xi̱kaʼa̱n ña̱ xíniñúʼu sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ judío. Xi̱niñúʼu na̱ʼa̱ ta̱ Hatac ña̱yóʼo nu̱ú ñá Ester ta ndakaniraña nu̱úñá. Saátu xi̱niñúʼu ka̱ʼa̱nra xíʼinñá ña̱ ná ku̱ʼu̱nñá nu̱ú ta̱ rey ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nñá xíʼinra ná kundáʼvi-inira kunira na̱ ñuuñá.

9 Tá ndi̱kó ta̱ Hatac nu̱ú íyo ñá Ester, na̱túʼunra xíʼinñá xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Mardoqueo. 10 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ñá Ester xíʼin ta̱ Hatac ña̱ ná ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Mardoqueo: 11 “Ndiʼi na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey ta saátu ndiʼi na̱ yiví na̱ íyo iníí nu̱ú xáʼndachíñura, kúnda̱a̱-inina ña̱ íyo iin ley ña̱ káʼa̱n ña̱ xíniñúʼu kuvi nda̱a̱ ndáaka ta̱a á ñaʼá na̱ ná ki̱ʼvi nu̱ú íyo ta̱ rey tá kǒo níkanarana. Soo tá ná katanii ta̱ rey yitu̱n tú oro tú níʼira ña̱ xáʼndachíñura, saá kúú ña̱ kivi ixakáʼnu-inina xa̱ʼa̱na ta va̱ása kuvina. Ta xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n 30 ki̱vi̱ ta̱ʼán kana ta̱ rey yi̱ʼi̱”.

12 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ Mardoqueo xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ñá Ester, 13 chi̱ndaʼára tu̱ʼun yóʼo ku̱a̱ʼa̱n nu̱úñá: “Va̱ása ndakanixi̱níún ña̱ ndáyáʼvikaún nu̱ú inka na̱ judío ta ka̱kuún xa̱ʼa̱ ña̱ íyoún veʼe nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey. 14 Saáchi tá kǒo káʼún nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa vitin, inkavana chindeétáʼan xíʼin na̱ judío ta sakǎkunana; soo miíún xíʼin na̱ veʼe yiváún kuvivandó. Sana xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kúú ña̱ ndu̱ún reina ña̱ va̱ʼa chindeétáʼún xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱”.

15 Tasaá chi̱ndaʼá ñá Ester tu̱ʼun yóʼo ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ta̱ Mardoqueo: 16 “Kúáʼan ta sandátaka ndiʼi na̱ judío na̱ íyo chí Susa, ta va̱ása kuxundó iníí ki̱vi̱ xa̱ʼíi̱, va̱ása kuxundó ta va̱ása koʼondó nda̱a̱ ni iin nduta̱ u̱ni̱ ki̱vi̱ xíʼin u̱ni̱ ñuú. Keʼétu miíi̱ ña̱yóʼo ta saátu ná káchíñu nu̱úi̱. Tándi̱ʼi, ku̱ʼi̱n nu̱ú ta̱ rey ni ná ya̱ʼandosói̱ ña̱ káʼa̱n ley. Ta tá xíniñúʼu kuvii̱, kuvivai̱”. 17 Tasaá nda̱kiʼin ta̱ Mardoqueo ku̱a̱ʼa̱nra, ta ke̱ʼéra ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ñá Ester xíʼinra.

5 Tá ni̱xi̱nu u̱ni̱ ki̱vi̱, ñá Ester nda̱kundixiñá ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxiñá xa̱ʼa̱ ña̱ kúúñá reina, ta ni̱ki̱ʼviñá chí ini veʼe* ta̱ rey ta xi̱kundichiñá chí nu̱ú íyora xáʼndachíñura. Ta kán íyo ta̱ rey nu̱ú tronora, ta nu̱ú íyora yóʼo xítondaaña chí ke̱ʼe.* 2 Tá xi̱ni ta̱ rey ñá reina Ester ña̱ níndichiñá chí ke̱ʼe, ku̱si̱í-inira ta ka̱taniira yitu̱n tú oro tú níʼira xáʼndachíñura nu̱úñá. Tasaá ku̱yatin ñá Ester ta ti̱inñá nu̱ú túyóʼo.

3 Ta ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinñá: “¿Ndáaña ku̱u reina Ester? ¿Ndáaña kúni̱ún ndukún nu̱úi̱? Ka̱ʼa̱n xíʼi̱n ta taxivai̱ña ndaʼún. Ni ná ndukún iin táʼví ña̱ xáʼndachíñui̱, taxivai̱ña ndaʼún”. 4 Ta ñá Ester nda̱kuiinñá: “Tá va̱ʼa túviún táta rey, kúni̱i̱ ña̱ ná kixiún vitin xíʼin ta̱ Hamán iin vikó ña̱ keʼíi̱ xa̱ʼún”. 5 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey xíʼin na̱ ta̱a na̱ káchíñu nu̱úra: “Ka̱ʼa̱nndó xíʼin ta̱ Hamán ndi̱ku̱n ná kixira nu̱úi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n ñá Ester”. Tasaá ni̱xa̱ʼa̱n ta̱ rey xíʼin ta̱ Hamán vikó ña̱ ke̱ʼé ñá Ester.

6 Ta tá xa̱a̱ xíʼina tá vino,* ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ñá Ester: “¿Ndáaña kúni̱ún? Ka̱ʼa̱n xíʼi̱n ta taxii̱ña ndaʼún. ¿Ndáaña kúni̱ún ndukún nu̱úi̱? Ni ná ndukún iin táʼví ña̱ xáʼndachíñui̱, taxivai̱ña ndaʼún”. 7 Ñá Ester nda̱kuiinñá: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ kúni̱i̱: 8 tá kúsi̱í-iniún xíʼi̱n táta rey ta va̱ʼa túviún xíʼin ña̱ ndukúi̱ nu̱ún, kixi tukún taa̱n xíʼin ta̱ Hamán iin vikó ña̱ keʼíi̱ xa̱ʼún. Ta taa̱n ka̱ʼi̱n xíʼún ndáaña kúni̱i̱ ndukúi̱ nu̱ún táta rey”.

9 Ki̱vi̱ saá, kúsi̱íní-ini ta̱ Hamán ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra. Soo tá xi̱nira ña̱ íyo ta̱ Mardoqueo chí yéʼé veʼe nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey ta ki̱ʼinra kuenta ña̱ va̱ása níndakundichira nu̱úra ta ni va̱ása nína̱ʼa̱ra ña̱ yíʼvira xínirara, ta̱ Hamán ni̱sa̱a̱níra xíʼinra. 10 Soo ku̱ndeé-inira ta nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra chí veʼera. Tasaá xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná kixi na̱ migora nu̱úra xíʼin ñá síʼira ñá Zeres. 11 Tasaá ta̱ Hamán ki̱xáʼara kúta̱aní-inira nu̱úna xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ku̱i̱ká ña̱ xi̱kuumiíra, xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ se̱ʼera ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xi ta̱ rey iin chiñu káʼnuka ndaʼa̱ra nu̱ú chiñu ña̱ ndáyáʼvi ña̱ xi̱kuumií inkana ta saátu xi̱kuta̱a-inira xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuumiíra iin chiñu káʼnuka nu̱úka na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ rey.

12 Saátu ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Hamán ña̱yóʼo xíʼinna: “Ñá reina Ester ka̱nañá iinlá miíi̱ ña̱ ni̱xa̱ʼi̱n xíʼin ta̱ rey vikó ña̱ ke̱ʼéñá. Ta saátu ka̱nañá yi̱ʼi̱ xíʼin ta̱ rey ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱ kuxundi̱ xíʼinñá taa̱n. 13 Soo va̱ása kúsi̱í-inii̱ xíʼin ña̱yóʼo saáchi xítokai̱ ta̱ Mardoqueo, ta̱ kúú judío, ña̱ íyora chí yéʼé veʼe nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey”. 14 Tasaá, ñá síʼira ñá Zeres xíʼin ndiʼika na̱ migora, ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼinra: “Kaʼnda chiñu ña̱ ná kanindichina iin yitu̱n tú súkun ki̱ʼva 22 metro.* Ta tá xi̱ta̱a̱n, ka̱ʼa̱n xíʼin ta̱ rey ña̱ ná katikaana ta̱ Mardoqueo ndaʼa̱nú. Saá ndakiʼún ku̱ʼún ta ku̱si̱í-iniún kuxún xíʼin ta̱ rey”. Ta ku̱tóova ta̱ Hamán ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna, ña̱kán xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná kanindichina yitu̱n kán.

6 Ñuú saá va̱ása níkivi ku̱su̱n ta̱ rey. Ña̱kán xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná kuniʼina tutu nu̱ú káʼyina ndiʼi ña̱ kúu ta ná kaʼvinaña nu̱úra. 2 Nu̱ú ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼyi̱ ña̱ ke̱ʼé ta̱ Mardoqueo tá na̱túʼunra xa̱ʼa̱ ta̱ Bigtana xíʼin ta̱ Teres, u̱vi̱ na̱ chíñu na̱ xi̱ndita yéʼé nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey, na̱ ni̱ka̱ʼa̱n-táʼan ña̱ kaʼnína ta̱ rey Asuero. 3 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey: “¿Ndáaña va̱ʼa nda̱kiʼin ta̱ Mardoqueo xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo?”. Ta na̱ chíndeétáʼan xíʼinra ni̱ka̱ʼa̱nna: “Kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níkeʼéyó xa̱ʼa̱ra”.

4 Tasaá, ta̱ rey ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrana: “¿Ndáana níndichi chí ke̱ʼe?”.* Ta̱ Hamán kúú ta̱ ni̱ki̱ʼvi veʼe* ta̱ rey ta xi̱ndichira chí ke̱ʼe. Xi̱kuni̱ra ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey ña̱ ná katikaana ta̱ Mardoqueo ndaʼa̱ yitu̱n tú xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná kanindichina. 5 Tasaá, na̱ chíndeétáʼan xíʼin ta̱ rey nda̱kuiinna: “Ta̱ Hamán kúú ta̱ níndichi chí ke̱ʼe”. Tasaá xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu yóʼo nu̱úna: “Ka̱ʼa̱nndó xíʼinra ná ki̱ʼvira”.

6 Tá ni̱ki̱ʼvi ta̱ Hamán, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinra: “¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéna xíʼin iin ta̱a ta̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey?”. Tasaá, nda̱kanixi̱ní ta̱ Hamán ña̱yóʼo: “Yi̱ʼi̱ kúúva ta̱ káʼa̱n ta̱ rey xa̱ʼa̱”. 7 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ Hamán nda̱kuiinra ta ka̱chira: “Tá kúni̱ ta̱ rey na̱ʼa̱ra ña̱ ndáyáʼvi iin ta̱a nu̱úra, 8 ná kuniʼina ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxi ta̱ rey ta saátu kuáyi̱ tí yósó ta̱ rey* ta ná kunúu ña̱ʼa livi xi̱nírí. 9 Ta iin na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvika nu̱ú ta̱ rey kúú na̱ xíniñúʼu kiʼin kuenta xíʼin ti̱ko̱to̱ ta saátu xíʼin tí kuáyi̱. Xíniñúʼu sandákundixina ti̱ko̱to̱ yóʼo ta̱a ta̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey, ná kosora* kuáyi̱ ta ná ku̱ʼu̱nna xíʼinra iníí nu̱ú ya̱ʼvi ñuu yóʼo. Tasaá xíniñúʼu ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo nu̱úra: ‘Saá kéʼéna xíʼin ta̱a ta̱ ndáyáʼviní nu̱ú ta̱ rey’”. 10 Ta ndi̱ku̱n saá, ta̱ rey xa̱ʼndara chiñu yóʼo nu̱ú ta̱ Hamán: “Kama koún, kúáʼan xa̱ʼa̱ ti̱ko̱to̱ xíʼin tí kuáyi̱. Kúáʼan keʼún ndiʼi ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Mardoqueo ta̱ kúú judío ta̱ íyo yéʼé veʼe nu̱ú xáʼndachíñui̱. Xíʼin ta̱yóʼo keʼún ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼún”.

11 Ta ta̱ Hamán ni̱xa̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ti̱ko̱to̱ ta saátu xa̱ʼa̱ tí kuáyi̱ ta sa̱ndákundixira ti̱ko̱to̱ yóʼo ta̱ Mardoqueo, ta yósó ta̱ Mardoqueo kuáyi̱ ni̱xa̱ʼa̱nra xíʼinra nu̱ú ya̱ʼvi ñuu kán ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo nu̱úra: “Saá kéʼéna xíʼin ta̱a ta̱ ndáyáʼviní nu̱ú ta̱ rey”. 12 Tándi̱ʼi, nda̱ndikó ta̱ Mardoqueo chí yéʼé veʼe nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey. Soo ta̱ Hamán kama nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra veʼera, nda̱kasira xi̱níra ku̱a̱ʼa̱nra chi ku̱su̱chíní-inira ta ku̱kaʼanní nu̱úra. 13 Ta̱ Hamán na̱túʼunra xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼora xíʼin ñá síʼira ñá Zeres ta saátu xíʼin ndiʼi na̱ migora. Tasaá na̱ xi̱taxi consejo ndaʼa̱ra* xíʼin ñá Zeres, ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼinra: “Tá ta̱ Mardoqueo ta̱ kúú judío ku̱chiñura xíʼún, va̱ása kuchiñukaún xíʼinra chi sandíʼi-xa̱ʼa̱vara yóʼó”.

14 Tá káʼa̱nkana xíʼinra, ki̱xaa̱ na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey ta nda̱kiʼinna ta̱ Hamán ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna vikó ña̱ ke̱ʼé ñá Ester.

7 Tasaá, ta̱ rey xíʼin ta̱ Hamán ki̱xaa̱na vikó ña̱ ke̱ʼé ñá reina Ester. 2 Tá ki̱vi̱ u̱vi̱ tá xa̱a̱ xíʼina tá vino, ta̱ rey tuku ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ñá Ester: “¿Ndáaña kúni̱ún reina Ester? Ka̱ʼa̱n xíʼi̱n ta taxii̱ña ndaʼún. ¿Ndáaña kúni̱ún ndukún nu̱úi̱? Ni ná ndukún iin táʼví ña̱ xáʼndachíñui̱, taxivai̱ña ndaʼún”. 3 Tasaá nda̱kuiin ñá reina Ester: “Tá kúsi̱í-iniún xíʼi̱n táta rey ta tá va̱ʼa túviún xíʼin ña̱ ndukúi̱ nu̱ún, xákundáʼvii̱ nu̱ún ña̱ sakǎkún yi̱ʼi̱ xíʼin na̱ ñui̱. 4 Saáchi ni̱xi̱íkona* yi̱ʼi̱ xíʼin na̱ ñui̱ ña̱ kaʼnína ndi̱ʼi̱ ta sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndi̱ʼi̱. Va̱ása ka̱ʼa̱nvíi̱ xíʼún tá níxi̱íkona ndi̱ʼi̱ ña̱ kachíñundáʼvindi̱ nu̱úna. Soo va̱ása xíniñúʼu kuu tu̱ndóʼo yóʼo, saáchi nda̱a̱ miíún táta rey kivi xo̱ʼvi̱* xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo”.

5 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey Asuero xíʼin ñá Ester: “¿Ndáana ta̱aní kúni ke̱ʼé ña̱yóʼo? ¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱nna?”. 6 Ñáyóʼo nda̱kuiinñá: “Ta̱ sáa̱-ini xíni ndi̱ʼi̱ kúú ta̱ Hamán yóʼo, ta ndi̱va̱ʼaní-inira”.

Ta ni̱yi̱ʼvíní ta̱ Hamán xi̱nira ta̱ rey xíʼin ñá reina. 7 Tasaá ni̱sa̱a̱ní ta̱ rey ta nda̱kundichira nu̱ú ndóona xíʼina vino, ta ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra chí jardín veʼe nu̱ú xáʼndachíñura. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱ʼin ta̱ Hamán kuenta ña̱ chi̱kaa̱-ini ta̱ rey taxira castigo ndaʼa̱ra, nda̱kundichira ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nra xíʼin ñá reina Ester ña̱ ná ixakáʼnu-iniñá xa̱ʼa̱ra ta va̱ása kaʼnínara. 8 Tá ndi̱kó ta̱ rey nu̱ú ndóona xíʼina vino, xi̱nira ña̱ sa̱kána ta̱ Hamán miíra nu̱ú tayi̱ nu̱ú íyo ñá Ester. Ña̱kán ni̱nda̱ʼyi̱ kóʼóra:* “¿Á saátu kúni̱ún tiin tuún* ñá síʼi̱ ta ku̱su̱n xíʼinñá veʼi̱ yóʼo?”. Ndi̱ku̱n tá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey ña̱yóʼo, saá nda̱kasina nu̱ú ta̱ Hamán. 9 Tasaá iin ta̱ xi̱kachíñu ti̱xin veʼe ta̱ rey ta̱ xi̱naní Harboná, ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Ta̱ Hamán, ka̱nindichitura iin yitu̱n nu̱ú katikaana ta̱ Mardoqueo, soo ta̱yóʼo kúú ta̱ sa̱kǎku ta̱ rey tá na̱túʼunra xa̱ʼa̱ na̱ xi̱kuni̱ kaʼní-ñaʼá. Chí veʼe ta̱ Hamán níndichi yitu̱n yóʼo, ta ki̱ʼva 22 metro* súkunnú”. Tasaá ta̱ rey xa̱ʼndara chiñu yóʼo: “Katikaandóra ndaʼa̱ yitu̱n kán”. 10 Tasaá ka̱tikaana ta̱ Hamán ndaʼa̱ yitu̱n tú i̱xatu̱ʼvara xa̱ʼa̱ ta̱ Mardoqueo. Tasaá va̱ása nísa̱a̱ka ta̱ rey.

8 Ki̱vi̱ saá, ta̱ rey Asuero nda̱taxira ndiʼi ña̱ xi̱kuumií ta̱ Hamán ta̱ xi̱saa̱-ini xi̱xini na̱ judío ndaʼa̱ ñá reina Ester. Ta ta̱ Mardoqueo ni̱xa̱a̱ra nu̱ú ta̱ rey, saáchi ñá Ester na̱túʼunñá ña̱ táʼanñá kúúra. 2 Tasaá ta̱ rey ta̱vára seʼe̱* ndaʼa̱ra ña̱ xíniñúʼura ña̱ chíkaa̱ra sello, ña̱ nda̱kiʼinra ndaʼa̱ ta̱ Hamán ta ta̱xiraña ndaʼa̱ ta̱ Mardoqueo, ta ñá Ester ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼin ta̱ Mardoqueo ña̱ ná kiʼinra kuenta xíʼin ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xi̱kuumií ta̱ Hamán.

3 Tasaá tuku ni̱xa̱ʼa̱n ñá reina Ester ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼin ta̱ rey. Xi̱kuxítíñá yatin xa̱ʼa̱ra, ta xákuñá ni̱ka̱ʼa̱n-ndáʼviñá xíʼin ta̱ rey ña̱ ná va̱ása taxira xi̱nu ña̱ xi̱kuni̱ ta̱ Hamán ta̱ agaguita keʼéra xíʼin na̱ judío. 4 Tasaá ta̱ rey sa̱káa̱ra yitu̱n tú oro tú níʼira xáʼndachíñura nu̱ú ñá Ester, ta nda̱kundichiñá nu̱ú ta̱ rey. 5 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ñá Ester xíʼinra: “Tá va̱ʼa túviún táta rey, tá kíndo̱o-iniún xíʼin ña̱ kéʼíi̱ ta kúsi̱í-iniún xíʼi̱n, ná ka̱ʼyi̱ iin tutu ña̱ ka̱ʼa̱n ña̱ kivi ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ ka̱ʼyi ta̱ Hamán se̱ʼe ta̱ Hamedata ta̱ agaguita, ña̱ káʼa̱n ña̱ xíniñúʼu ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ judío na̱ ndóo ndiʼi ñuu válí nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey. 6 Saáchi va̱ása kundeé-inii̱ kotoi̱ tu̱ndóʼo ña̱ kundoʼo na̱ ñui̱, va̱ása kundeé-inii̱ kotoi̱ ña̱ kaʼnína na̱ táʼi̱n”.

7 Tasaá ta̱ rey Asuero ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ñá reina Ester ta saátu xíʼin ta̱ Mardoqueo ta̱ kúú judío: “Xa̱a̱ nda̱taxii̱ ndiʼi ña̱ xi̱kuumií ta̱ Hamán ndaʼa̱ ñá Ester, ta xa̱a̱ xa̱ʼndai̱ chiñu ña̱ ná katikaanara ndaʼa̱ yitu̱n xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱ra kaʼníra na̱ judío. 8 Vitin kaʼyindó iin tutu xíʼin ki̱víi̱ ta nu̱úña kaʼyindó ña̱ túvindó ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼin na̱ judío, ta chikaa̱ndó sello nu̱úña xíʼin seʼe̱ ña̱ kúú kuentai̱, saáchi va̱ása kívi ndiʼi-xa̱ʼa̱ iin tutu ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ xíʼin ki̱víi̱, ña̱ ka̱nina sello nu̱ú”.

9 Tasaá, tá ki̱vi̱ 23 ña̱ yo̱o̱ u̱ni̱ ña̱ kúú yo̱o̱ siván,* sa̱ndátakana na̱ secretario ta̱ rey. Ta na̱yóʼo ka̱ʼyina ndiʼi chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ Mardoqueo keʼé na̱ judío, ta saátu ña̱ xi̱niñúʼu keʼé na̱ chíñu na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱ xi̱xaʼndachíñu, na̱ xi̱xaʼndachíñu ndiʼi ñuu xíʼin na̱ xi̱kuumií chiñu náʼnu, na̱ xi̱ndoo chí India iinsaá nda̱a̱ chí Etiopía, ta 127 ñuu válí xi̱kuu ña̱yóʼo. Ni̱ka̱ʼyi̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kaʼyina iin tá iin ñuu, ta saátu nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo tu̱ʼun ña̱ xi̱kaʼa̱nna. Ta saátu ka̱ʼyina tutu yóʼo ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú na̱ judío nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kaʼyina, ta saátu nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo tu̱ʼun ña̱ xi̱kaʼa̱nna.

10 Ta̱ Mardoqueo xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná ka̱ʼyi̱ tutu yóʼo xíʼin ki̱vi̱ ta̱ rey Asuero ta chi̱kaa̱na sello nu̱úña xíʼin seʼe̱ ña̱ xíniñúʼu ta̱ rey. Tándi̱ʼi, chi̱ndaʼára tutu yóʼo ku̱a̱ʼa̱n xíʼin na̱ yósó* kuáyi̱ tí ndeéní xínu, tí sa̱kúaʼnuna ña̱ kachíñurí nu̱ú ta̱ rey. 11 Tutu yóʼo xi̱kaʼa̱nña ña̱ xi̱taxi ta̱ rey nda̱yí* ndaʼa̱ na̱ judío ña̱ ndatakana ta ndakiʼinna tu̱ʼunna, ña̱ kaʼnína ta sandíʼi-xa̱ʼa̱na na̱ inka ñuu na̱ ná ku̱ʼu̱n kanitáʼan xíʼinna, ni kúúna ñaʼá á na̱ va̱lí ta saátu kivi ndakiʼinna ña̱ʼa ña̱ kúúmiína. 12 Ta mií ki̱vi̱ 13 ña̱ yo̱o̱ 12 á ña̱ yo̱o̱ adar,* xi̱niñúʼu keʼéna ña̱yóʼo ndiʼi ñuu válí nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey Asuero. 13 Ña̱ xi̱kaʼa̱n tutu yóʼo xi̱niñúʼu kooña ley nu̱ú ndiʼi ñuu válí ta saátu xi̱niñúʼu natúʼunna xa̱ʼa̱ña ndiʼi ñuu nu̱ú xi̱ndoo na̱ judío, ña̱ va̱ʼa koo tu̱ʼvana ki̱vi̱ saá ta kanitáʼanna xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni miína. 14 Ña̱kán xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu ta ndi̱ku̱n ke̱e na̱ ku̱a̱ʼa̱n ndataxi tutu yóʼo ta yósóna kuáyi̱ tí xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ rey ku̱a̱ʼa̱nna, ta ndeékaví ku̱a̱ʼa̱nrí. Saátu na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ley yóʼo chí veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñu* ta̱ rey chí Susa.

15 Tá ki̱ta ta̱ Mardoqueo nu̱ú íyo ta̱ rey, ndíxira ti̱ko̱to̱ táʼan ña̱ ndíxi na̱ rey ña̱ color yaa xíʼin color azul, ta kánuu iin corona ña̱ oro xi̱níra ña̱ liviní, ta sa̱tá ti̱ko̱to̱ra kánuu iin ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ixí* ndikachi* ña̱ color ndíʼí,* ta mií ña̱ va̱ʼaka xi̱kuu ña̱yóʼo. Tasaá ku̱si̱íní-ini na̱ ñuu Susa. 16 Ta na̱ judío nda̱a̱ va̱ʼa ku̱nina, ku̱si̱í-inina ta na̱ yiví ki̱xáʼana íxato̱ʼónana. 17 Ta ti̱xin ndiʼi ñuu válí nu̱ú xi̱xaa̱ chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ rey xíʼin ley ña̱ ta̱xira, xi̱kusi̱íní-ini na̱ judío ta xi̱keʼéna vikó. Ta ku̱a̱ʼání na̱ inka ñuu xi̱nduuna na̱ judío, saáchi xi̱yiʼvína xi̱xinina na̱ judío.

9 Ki̱vi̱ 13 ña̱ yo̱o̱ 12 á yo̱o̱ adar,* saá kúú ña̱ xi̱niñúʼu xi̱nu chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ rey ña̱ va̱xi nu̱ú ley. Ta na̱ sáa̱-ini xíni na̱ judío xi̱ndakanixi̱nína ña̱ kuchiñuna sandíʼi-xa̱ʼa̱nana ki̱vi̱ saá, soo su̱ví saáví níkuu: saáchi na̱ judío kúú na̱ ku̱chiñu sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ na̱ xi̱saa̱-ini xi̱xini miína. 2 Na̱ judío nda̱takana iníí nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey Asuero ña̱ va̱ʼa kanitáʼanna xíʼin na̱ xi̱kuni̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ miína. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱yiʼví ndiʼi na̱ ñuu xi̱xininana, nda̱a̱ ni iinna kǒo níkuchiñu xíʼinna. 3 Ta na̱ xi̱kuumií chiñu náʼnu ti̱xin ndiʼi ñuu válí, na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱yóʼo, na̱ xi̱xaʼndachíñu iin tá iin ñuu, ta saátu na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin chiñu ña̱ xi̱kuumií ta̱ rey, chi̱ndeétáʼanna xíʼin na̱ judío saáchi xi̱yiʼvína xi̱xinina ta̱ Mardoqueo. 4 Ta̱yóʼo xi̱kuumiíra nda̱yí* ña̱ keʼéra ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ti̱xin veʼe* ta̱ rey. Ndiʼi ñuu válí xi̱kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ta̱ Mardoqueo saáchi xi̱kuumiíra nda̱yí ña̱ keʼéra ku̱a̱ʼání ña̱ʼa.

5 Xíʼin espada ka̱nitáʼan na̱ judío xíʼin na̱ xi̱saa̱-ini xi̱xini miína ta xa̱ʼnínana. Ke̱ʼéna ña̱ xi̱kuni̱ miína xíʼin na̱yóʼo. 6 Ta ti̱xin veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey chí Susa, na̱ judío xa̱ʼnína 500 na̱ ta̱a. 7 Ta saátu xa̱ʼnína ta̱ Parsandatá, ta̱ Dalfón, ta̱ Aspatá, 8 ta̱ Poratá, ta̱ Adalía, ta̱ Aridatá, 9 ta̱ Parmastá, ta̱ Arisái, ta̱ Aridái xíʼin ta̱ Vaizata. 10 U̱xu̱ na̱yóʼo xi̱kuu na̱ se̱ʼe ta̱ Hamán se̱ʼe ta̱ Hamedata, ta̱ xi̱saa̱-ini xi̱xini na̱ judío. Soo tá xa̱ʼní na̱ judío na̱yóʼo, va̱ása níkindo̱ona xíʼin ña̱ʼa ña̱ xi̱kuumiína.

11 Ki̱vi̱ saá na̱túʼunna xíʼin ta̱ rey nda̱saa na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ti̱xin veʼe nu̱ú xi̱xaʼndachíñura chí Susa.

12 Ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ñá reina Ester: “Tá ti̱xin veʼe nu̱ú xáʼndachíñui̱ chí Susa, na̱ judío xa̱ʼnína 500 na̱ ta̱a ta saátu 10 na̱ se̱ʼe ta̱ Hamán, sana ku̱a̱ʼákana xa̱ʼnína ti̱xin inka ñuu válí nu̱ú xáʼndachíñui̱. Ta vitin ka̱ʼa̱n xíʼi̱n, ¿ndáa inkaka ña̱ʼa kúni̱ún? Ka̱ʼa̱n xíʼi̱n ta taxivai̱ña ndaʼún. ¿Ndáaka ña̱ kúni̱ún ndukún nu̱úi̱? Taxivai̱ña ndaʼún”. 13 Ñá Ester nda̱kuiinñá: “Tá va̱ʼa túviún táta rey, káʼi̱n xíʼún ña̱ ki̱vi̱ taa̱n ná taxiún keʼé na̱ judío na̱ ndóo chí Susa táʼan ña̱ ke̱ʼéna ki̱vi̱ vitin, ña̱ káʼa̱n ley xa̱ʼa̱. Ta saátu káʼi̱n xíʼún ña̱ ná taxiún katikaana 10 na̱ se̱ʼe ta̱ Hamán ndaʼa̱ yitu̱n”. 14 Ña̱kán xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu ña̱ saá ná keʼéna. Tasaá ka̱na iin ley chí Susa ta ka̱tikaana 10 na̱ se̱ʼe ta̱ Hamán ndaʼa̱ yitu̱n.

15 Tasaá tuku nda̱taka na̱ judío chí Susa ki̱vi̱ 14 ña̱ yo̱o̱ adar ta xa̱ʼnína 300 na̱ ta̱a chí Susa. Soo va̱ása níkindo̱ona xíʼin ña̱ʼa ña̱ xi̱kuumiína.

16 Saátu nda̱taka na̱ judío na̱ xi̱ndoo inka ñuu válí nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna tu̱ʼunna. Xa̱ʼnína 75,000 na̱ xi̱saa̱-ini xi̱xiniñaʼá tasaá sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na na̱yóʼo soo va̱ása níkindo̱ona xíʼin ña̱ʼa ña̱ xi̱kuumiína. 17 Ña̱yóʼo ku̱uña ki̱vi̱ 13 ña̱ yo̱o̱ adar. Soo ki̱vi̱ 14 nda̱kindee̱na ta ki̱vi̱ yóʼo ndu̱uña iin ki̱vi̱ ña̱ keʼéna vikó ta kusi̱í-inina.

18 Na̱ judío na̱ xi̱ndoo chí Susa nda̱takana ki̱vi̱ 13 xíʼin 14, ña̱ va̱ʼa kanitáʼanna ta ndakiʼinna tu̱ʼunna. Soo ki̱vi̱ 15 nda̱kindee̱na ta ki̱vi̱ yóʼo ndu̱uña iin ki̱vi̱ ña̱ keʼéna vikó ta kusi̱í-inina. 19 Soo na̱ judío na̱ xi̱ndoo chí yuku̱, na̱ xi̱ndoo inkaka ñuu, nda̱sana ki̱vi̱ 14 ña̱ yo̱o̱ adar iin ki̱vi̱ ña̱ keʼéna vikó ta kusi̱í-inina. Ki̱vi̱ yóʼo ke̱ʼéna vikó ta chi̱ndaʼána ña̱ xi̱xina ndaʼa̱ táʼanna.

20 Ta̱ Mardoqueo xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná ka̱ʼyi̱ ndiʼi ña̱yóʼo, ta chi̱ndaʼára tutu ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ndiʼi na̱ judío na̱ ni̱xi̱yo ndiʼi ñuu válí nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey Asuero, ñuu ña̱ ni̱xi̱yo yatin ta saátu ña̱ ni̱xi̱yo xíká. 21 Xa̱ʼndara chiñu ña̱ ndiʼi ku̱i̱ya̱ ná keʼéna vikó yóʼo ki̱vi̱ 14 xíʼin 15 ña̱ yo̱o̱ adar, 22 saáchi ki̱vi̱ saá, na̱ sáa̱-ini xíni miína kǒo níkeʼékanana. Yo̱o̱ yóʼo ni̱xo̱ʼvi̱nína* soo so̱ndíʼi ku̱si̱íní-inina, xi̱xakunína soo so̱ndíʼi ke̱ʼéna vikó. Ki̱vi̱ yóʼo xi̱niñúʼu keʼéna vikó ta kusi̱í-inina, ta xi̱niñúʼu chindaʼána ña̱ xi̱xixina ndaʼa̱ táʼanna, ta saátu xi̱niñúʼu saníʼi̱na ña̱ʼa na̱ nda̱ʼví.

23 Ta ka̱ndíxava na̱ judío keʼéna vikó yóʼo ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱ ta saátu ka̱ndíxana keʼéna ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Mardoqueo. 24 Saáchi ta̱ Hamán, se̱ʼe ta̱ Hamedata ta̱ agaguita, ta̱ xi̱saa̱-ini xi̱xini ndiʼi na̱ judío, xi̱kuni̱ra sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ judío ta chi̱kaa̱ra suerte ña̱ naní pur, ña̱ sayíʼvirana ta sandíʼi-xa̱ʼa̱rana. 25 Soo tá ni̱xa̱ʼa̱n ñá Ester nu̱ú ta̱ rey, ta̱yóʼo xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná kaʼyina ña̱yóʼo: “Miíra ná kundoʼo ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ kúni̱ra keʼéra xíʼin na̱ judío”. Tasaá ka̱tikaana ta̱ Hamán xíʼin na̱ se̱ʼera ndaʼa̱ yitu̱n. 26 Ña̱kán chi̱nanína vikó yóʼo Purim, chi ka̱naña ti̱xin tu̱ʼun pur.* Xa̱ʼa̱ ña̱ ka̱ʼyi ta̱ Mardoqueo nu̱ú tutu, xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱nina ta saátu xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ndo̱ʼona, 27 na̱ judío ki̱ndoona ña̱ miína, na̱ se̱ʼena na̱ kaku chí nu̱únínu xíʼin ndiʼika na̱ ná ndakutáʼan xíʼinna, keʼéna vikó u̱vi̱ saá ki̱vi̱ yóʼo, ta nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼyi̱ ña̱ keʼéna vikó yóʼo saá keʼéna ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱. 28 Ta se̱ʼena na̱ kaku chí nu̱únínu, xíniñúʼu ndakaʼánna ta keʼéna vikó yóʼo u̱vi̱ saá ki̱vi̱ ti̱xin ndiʼi ñuu válí ña̱ ná kundoona. Ndiʼi tiempo xíniñúʼu keʼé na̱ judío vikó ña̱ Purim, ta se̱ʼena na̱ kaku chí nu̱únínu xíniñúʼu ndakaʼánna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta keʼéna vikó yóʼo.

29 Tándi̱ʼi, ni̱ka̱ʼyi̱ inka tutu ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ vikó ña̱ Purim, ta ñá reina Ester, ñá se̱ʼe ta̱ Abihail, xíʼin ta̱ Mardoqueo ta̱ kúú judío, ta̱xina nda̱yí ña̱ ná ka̱ʼyi̱ tutu yóʼo. 30 Tasaá chi̱ndaʼána tutu yóʼo nu̱ú ndiʼi na̱ judío na̱ xi̱ndoo 127 ñuu válí nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey Asuero, ta nu̱ú ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼyi̱ ña̱ nda̱a̱ ta saátu ña̱ va̱ʼa, 31 xi̱kaʼa̱ntuña ña̱ xíniñúʼu keʼéna vikó ña̱ Purim, mií ki̱vi̱ ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nna kooña, nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱ʼnda ta̱ Mardoqueo xíʼin ñá reina Ester chiñu, ta saátu nda̱a̱ táki̱ʼva ki̱ndoo mií na̱yóʼo keʼéna xíʼin na̱ se̱ʼena na̱ kaku chí nu̱únínu. Saátu va̱ása kuxuna iníí ki̱vi̱* ta ka̱ʼa̱n-ndáʼvina xíʼin Ndióxi̱ ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinna. 32 Ta ñá Ester ta̱xiñá nda̱yí ña̱ ná ka̱ʼyi̱ tutu ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ vikó ña̱ Purim, ta ni̱ka̱ʼyi̱ ña̱yóʼo nu̱ú iin libro.

10 Ta̱ rey Asuero xi̱ ixandúxara xíʼin na̱ xi̱ndoo nu̱ú xi̱xaʼndachíñura ña̱ kachíñundáʼvina nu̱úra, na̱ xi̱ndoo nu̱ú ñuʼú ta saátu na̱ xi̱ndoo nu̱ú isla ña̱ íyo chí mar.

2 Ta nu̱ú tutu nu̱ú káʼyina ndiʼi ña̱ kúu, ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ na̱ rey ña̱ Media xíʼin Persia, ni̱ka̱ʼyi̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ke̱ʼéra xíʼin ndee̱ra, ta saátu ni̱ka̱ʼyi̱ ndáaña ke̱ʼéra ña̱ va̱ʼa ta̱xira chiñu ña̱ káʼnuní ndaʼa̱ ta̱ Mardoqueo. 3 Ta̱ rey Asuero xi̱kuu ta̱ xi̱ndayáʼviníka nu̱ú xi̱xaʼndachíñura, ta ta̱ Mardoqueo ta̱ kúú judío xi̱kuu ta̱ u̱vi̱ ta̱ xi̱ndayáʼviníka. Ndiʼi na̱ judío xi̱ ixato̱ʼónína ta̱yóʼo, saáchi xi̱kuumiíra iin chiñu ña̱ ndáyáʼviní nu̱úna. Xi̱kachíñura xa̱ʼa̱ na̱ ñuura ta xi̱kuni̱ra ña̱ viíní ná kundoo ndiʼi na̱ se̱ʼena na̱ kaku chí nu̱únínu.

Sana ta̱yóʼo xi̱kuu ta̱ Jerjes I, se̱ʼe ta̱ Darío ta̱ káʼnu (ta̱ Darío Histaspes).

Á “Cus”.

Á “palacio”.

Á “Susán”.

Á “morado”.

Á “anillo”. Inka variante “xeʼé”.

Á “vaso”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “eunuco”. Koto glosario, eunuco.

Nu̱ú 2 Reyes 24:8 naníra Joaquín.

Ña̱yóʼo kúú ki̱vi̱ ñá Ester ña̱ tu̱ʼun hebreo ta kúni̱ kachiña ‘mirto’. Túyóʼo kúú iin planta.

Á “palacio”.

Koto glosario, bálsamo.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “eunuco”. Koto glosario, eunuco.

Koto apéndice B15.

Á va̱ása níxi̱chaʼvina impuesto, kǒo kúnda̱a̱ káxi va̱ʼa iniyó ndáaña kúni̱ kachi ña̱yóʼo.

Inka variante “xi̱ndakandiena”.

Koto apéndice B15.

Koto apéndice B15.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “10,000 talento”. Koto apéndice B14.

Inka variante “ndachiva̱ʼanaña”.

Á sana “Yi̱ʼi̱ ndataánva̱ʼa 10,000 xu̱ʼún ña̱ plata nu̱ú ñúʼu ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ kúú kuenta ta̱ rey ta ña̱yóʼo kúú ña̱ kiʼin na̱ keʼé chiñu yóʼo”.

Á “anillo”. Inka variante “xeʼé”.

Á “palacio”.

Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.

Á “palacio”.

Savatu yichi̱ va̱ása níxi̱xixina ku̱a̱ʼá ki̱vi̱.

Inka variante “xi̱ndaʼyi̱ ñoona”.

Inka variante “xi̱ndoʼo-inina”.

Inka variante “xi̱ndakundúʼuna”, “xi̱kondúʼú síi̱nna”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “eunuco”. Koto glosario, eunuco.

Á “palacio”.

Inka variante “ya̱ta̱”.

Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, tá xi̱taxina vino xi̱xiʼina tá xi̱ndiʼi xi̱xixina.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “50 codo”. Koto apéndice B14.

Inka variante “ya̱ta̱”.

Á “palacio”.

Inka variante “tí nánoo ta̱ rey ya̱ta̱”, “tí kúnuu ta̱ rey sa̱ta̱”.

Inka variante “kuyósóra”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “na̱ ta̱a na̱ ndíchi”.

Inka variante “ni̱si̱kóna”.

Inka variante “ndoʼo-ini”.

Inka variante “ni̱nda̱ʼyi̱ ñoora”.

Inka variante “tiin kúítíún”, “tiin u̱ʼvi̱ún”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “50 codo”. Koto apéndice B14.

Á “anillo”. Inka variante “xeʼé”.

Koto apéndice B15.

Inka variante “na̱ nánoo ya̱ta̱”, “na̱ kúnuu sa̱ta̱”.

Inka variante “ndee̱”.

Koto apéndice B15.

Á “palacio”.

Inka variante “yisi̱”.

Inka variante “levo”.

Á “morado”.

Koto apéndice B15.

Inka variante “ndee̱”.

Á “palacio”.

Inka variante “ndo̱ʼo-inina”.

Pur, kúni̱ kachiña ‘suerte’. Tu̱ʼun “Purim” ka̱naña ti̱xin tu̱ʼun pur, ta xi̱niñúʼuna tu̱ʼun yóʼo ña̱ chinúuna ki̱vi̱ vikó ña̱ xi̱keʼé na̱ judío yo̱o̱ 12 ña̱ va̱xi nu̱ú calendario judío. Koto apéndice B15.

Ña̱yóʼo sana káʼa̱ntuña xa̱ʼa̱, ña̱ va̱ása kuxuna ku̱a̱ʼá ki̱vi̱.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana