ISAÍAS
1 Ña̱yóʼo kúú visión ña̱ xi̱ni ta̱ Isaías* se̱ʼe ta̱ Amoz xa̱ʼa̱ ñuu Judá xíʼin ñuu Jerusalén tá tiempo ña̱ ni̱xi̱yo ta̱ Uzías, ta̱ Jotán, ta̱ Acaz xíʼin ta̱ Ezequías, na̱ xi̱xaʼndachíñu chí Judá:
2 Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ ndóo chí ndiví xíʼin na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú,
saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“Sa̱kúaʼnui̱ se̱ʼi̱ ta sa̱náʼi̱na,
soo vitin i̱xaso̱ʼona nu̱úi̱ ta ku̱a̱ʼa̱nna contrai̱.
3 Tí si̱ndi̱ki̱ xíni̱va̱ʼarí xi̱toʼorí,
ta tí burro xíni̱va̱ʼarí nu̱ú táxi xi̱toʼorí xíxáʼanrí;*
soo na̱ ñuu Israel va̱ása xíni̱na yi̱ʼi̱, na̱ kíʼví kúú na̱ ñui̱”.
4 Ndáʼviní ndóʼó na̱ ñuu na̱ ku̱a̱kiʼvi ku̱a̱chi,
iin ñuu na̱ ndísoní ku̱a̱chi kúúndó,
se̱ʼi̱ na̱ ndi̱va̱ʼaní-ini kúúndó ta sándaʼviníndó.
Sa̱ndákoondó Jehová; va̱ása íxato̱ʼókandó Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel,
Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱; ta va̱ása xíínkandó kunindóra.
5 ¿Nda̱chun íxaso̱ʼokandó ta kǒoka nu̱ú kivi kanina ndóʼó?
Xa̱a̱ tu̱kue̱ʼe̱ ndiʼi xi̱níndó ta ña̱ ndeéndóʼova kúú níma̱ndó.
6 Xa̱ʼa̱ndó iinsaá nda̱a̱ xi̱níndó kúúmiíña kue̱ʼe̱.
Tu̱kue̱ʼe̱ndó, ku̱kúii̱ ku̱ñundó, ka̱na ndi̱ʼi ñii̱ndó ta ni̱ka̱a̱n nu̱úña...,
ta̱ʼán sandáʼandóña, ta̱ʼán katúnndó nu̱úña,
ta ni ta̱ʼán chikaa̱ndó aceite nu̱úña ña̱ va̱ʼa ndaʼaña.
7 Kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱ú ñuʼúndó.
Xa̱ʼmi ndiʼina ñuundó.
Xíto nu̱úndó ña̱ xíxi na̱ inka ñuu ndiʼi ña̱ kána nu̱ú ñuʼúndó.
Kǒo ña̱ʼa íyo nu̱úña ta náʼa̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ñuʼú ña̱ ni̱ki̱ʼvina nu̱ú.
8 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin veʼe loʼo nu̱ú xíyo sávina,
ña̱ íyo nu̱ú chíʼina tú uva, saá sa̱ndákoondó ñuu Sion,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo veʼe loʼo ña̱ ka̱nindichina nu̱ú chíʼina pepino,
ta ki̱ndooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuu ña̱ ndákasi na̱ sáa̱-ini xíniña.
9 Tá va̱ása nítaxi Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel ña̱ ka̱ku savana,
xa̱a̱yó kundoʼoyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo na̱ ñuu Sodoma
ta saátu kundoʼoyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo na̱ ñuu Gomorra.
10 Kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Jehová, ndóʼó na̱ xáʼndachíñu chí Sodoma.
Kundiku̱nndó ña̱ káʼa̱n ley Ndióxi̱ndi̱, ndóʼó na̱ ñuu Gomorra.
11 “Kǒo chiñuví ndiʼi ña̱ sóko̱ndó nu̱úi̱”,* káchi Jehová.
“Kǒo kútóokai̱ ña̱ kaʼmindó* ndikachi* che̱e nu̱úi̱ ta so̱kóndórí nu̱úi̱,
ni xa̱ʼan* kití tí ndi̱ʼíní ta saátu ni kǒo kútóokai̱ ni̱i̱ si̱ndi̱ki̱ che̱e tí yúta̱,*
ni ni̱i̱ ndikachi válí xíʼin ti̱xúʼú.*
12 Ndóʼó va̱xindó nu̱úi̱,
¿soo ndáana ni̱ka̱ʼa̱n xíʼinndó kixindó ta kakandó chí yéʼíi̱
ta na̱ʼa̱ndó ña̱ va̱ása íxato̱ʼóndóña?
13 Va̱ása so̱kókandó ña̱ʼa ña̱ kúúmií harina nu̱úi̱ chi va̱ása ndáyáʼviña nu̱úi̱.
Kúndasíi̱ xínii̱ ña̱ chíʼmándó nu̱úi̱.
Tá kíxáʼa iin tá iin yo̱o̱, ki̱vi̱ sábado, tá ndátakandó ña̱ keʼéndó vikó...,
ni loʼo kǒo kútói̱ ña̱ kéʼéndó, chi kéʼéndó reunión ña̱ ndáyáʼviní ta kéʼétundó magia.
14 Kúndasíi̱ ña̱ kéʼéndó tá kíxáʼa iin tá iin yo̱o̱ ta saátu kúndasíi̱ vikó ña̱ kéʼéndó,
táki̱ʼva íyo iin ña̱ʼa ña̱ ve̱ení ña̱ ndísoi̱ saá íyoña; ta kǒo kúndeékai̱ xíʼinña.
15 Tá ndániʼindó ndaʼa̱ndó ña̱ ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n,
ndákasii̱ nu̱úi̱ nu̱úndó.
Ni ku̱a̱ʼání yichi̱ káʼa̱nndó xíʼi̱n;
va̱ása xíniso̱ʼi̱ ña̱ káʼa̱nndó saáchi ku̱a̱ʼánína xa̱ʼníndó.*
16 Kuchundó, ndasandiindó* miíndó;
kǒo kúni̱i̱ kotokai̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéndó;
sandákoondó keʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa.
17 Sakúaʼandó keʼéndó ña̱ va̱ʼa ta saátu ña̱ nda̱kú,
taxindó consejo ndaʼa̱ na̱ sáxo̱ʼvi̱* inkana,
ndakiʼinndó tu̱ʼun na̱ kǒo yivá, ndakiʼinndó tu̱ʼun ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱”.
18 “Naʼandó ná natúʼunyó ta chindeétáʼi̱n xíʼinndó ña̱ ndakutáʼan viíyó”, káchi Jehová.
“Ni nda̱a̱ táki̱ʼva íyo color ña̱ kúáʼa ná koo ku̱a̱chindó,
nduyaaña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nieve;
ni ña̱ kúáʼa ná kooña, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tela ña̱ kúáʼa ña̱ yéʼe̱ní,
nduyaaña nda̱a̱ táki̱ʼva yaa ixí* ndikachi.
19 Tá chíkaa̱-inindó ña̱ kuniso̱ʼondó,
kuxundó ña̱ va̱ʼa ña̱ kana nu̱ú ñuʼú.
20 Soo tá va̱ása xíínndó kuniso̱ʼondó ta íxaso̱ʼondó,
kaʼnína ndóʼó xíʼin espada, saáchi mií Jehová kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱nña”.
21 Kotondó, ñuu ña̱ nda̱kúní ni̱xi̱yo ini xíʼi̱n,
ndu̱uña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñaʼá ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a.
Nina ña̱ nda̱kú xi̱keʼé na̱ ñuu yóʼo;
ta kǒo nísandákoona keʼéna ña̱ va̱ʼa,
soo vitin nina na̱ xáʼníva kúú na̱ íyo.
22 Ku̱yaku̱a̱ plata ña̱ kúúmiíndó ta ti̱kui̱íva nda̱saka̱ xíʼin ndixindó.
23 Na̱ chíñu na̱ íyo ñuundó so̱ʼonína ta chíndeétáʼanna xíʼin na̱ kui̱ʼná.
Kútóonína kiʼinna xu̱ʼún ña̱ chindeétáʼanna xíʼin inkana
ta kútóonína ña̱ ná saníʼi̱na ña̱ʼa miína.
Va̱ása nda̱kú ndátiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá,
ta ni va̱ása xíínna ndatiinna ku̱a̱chi xíʼin ná kǒo yii̱.
24 Ña̱kán, Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, ta̱ kúú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱,
Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel ta̱ íyoní ndee̱ káchira:
“Sandíʼi-xa̱ʼíi̱ na̱ íyo contra xíʼi̱n ta taxii̱ castigo ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱.
25 Taxii̱ castigo ndaʼa̱ndó, tavái̱ ndiʼi ña̱ yaku̱a̱ ña̱ kúúmiíndó,
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ yiví xíʼin plata tá sándutanaña ña̱ va̱ʼa ndasandiinaña,
saá ndasandii̱ ndóʼó.
26 Taxi tukui̱ ña̱ ná koo na̱ ndatiin ku̱a̱chi xíʼinndó,
taxii̱ ña̱ ná koo tuku na̱ taxi consejo ndaʼa̱ndó.
Tasaá ka̱ʼa̱nna xíʼinndó ña̱ kúúndó iin ñuu ña̱ nda̱kúní ndátiin ku̱a̱chi,
iin ñuu ña̱ nda̱kúní-ini.
27 Xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní-inii̱, sakǎkui̱ ñuu Sion,
xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní-inii̱ ndasatái̱ na̱ ñuundó ña̱ va̱ʼa ná ndandikóna.
28 Na̱ so̱ʼoní xíʼin na̱ kíʼvi ku̱a̱chi, inkáchi ndiʼi-xa̱ʼa̱na,
ta saátu na̱ sándakoo Jehová, ndiʼi-xa̱ʼa̱na.
29 Na̱kán kukaʼan nu̱úna xíʼin yitu̱n tú náʼnuní tú xi̱kutóondó,
ta ndóʼó kukaʼan nu̱úndó xíʼin jardín* ña̱ nda̱kaxinndó.
30 Saáchi xa̱a̱ndó koondó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú káʼnuní
tú kóyo yu̱ku̱ ndaʼa̱ ta saátu koondó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin jardín nu̱ú kǒo ti̱kui̱í íyo.
31 Ta̱a ta̱ ndakúní xa̱a̱ra nduura nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ku̱ʼu̱ ña̱ yi̱chí,
ta chiñu ña̱ kéʼéra kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ loʼo;
koko* miíra ta saátu ña̱yóʼo,
ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása kuchiñu ndaʼva ñuʼu̱ yóʼo”.
2 Ña̱yóʼo kúú ña̱ xi̱ni ta̱ Isaías se̱ʼe ta̱ Amoz xa̱ʼa̱ ñuu Judá xíʼin Jerusalén:
2 Ki̱vi̱ so̱ndíʼi, yuku̱ nu̱ú níndichi veʼe Jehová
tuunní kundichiña xi̱ní yuku̱
ta súkunka kooña nu̱ú ndiʼika xi̱kí,
ta yóʼo ku̱ʼu̱n ndiʼi na̱ ñuu.
3 Ku̱a̱ʼánína ku̱ʼu̱nna yóʼo ta kachina:
“Ná ku̱ʼu̱nyó ta ná ndaayó yuku̱ nu̱ú íyo veʼe Jehová,
veʼe Ndióxi̱ ta̱ Jacob.
Sanáʼa̱ra yichi̱ra nu̱úyó ta kakayó yichi̱ra”.
Saáchi chí Sion kana ley,
ta tu̱ʼun Jehová kanaña chí Jerusalén.
4 Miíra kúú ta̱ ndatiin ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu
ta ndasaviíra ku̱a̱chi ña̱ kúúmiína.
Espadana, ndasanaña ya̱ta̱
ta lanzana, ndasanaña kiʼí.
Ndiʼi na̱ ñuu va̱ása kanitáʼankana xíʼin espada
ni va̱ása sakúaʼakana ku̱ʼu̱nna nu̱ú ku̱a̱chi ña̱ kanitáʼanna.
5 Ndóʼó na̱ veʼe ta̱ Jacob,
ná kakayó nu̱ú túun Jehová ñuʼu̱.
6 Saáchi yóʼó sa̱ndákoún na̱ ñuún na̱ veʼe ta̱ Jacob,
chi ndíku̱nna costumbre na̱ ndóo chí Oriente;
kéʼéna magia nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ filisteo
ta ku̱a̱ʼání se̱ʼe na̱ inka ñuu ndóo xíʼinna.
7 Ñuuna chu̱túña xíʼin plata ta saátu xíʼin oro,
ku̱a̱ʼání ña̱ ku̱i̱ká kúúmiína.
Ku̱a̱ʼání kuáyi̱ íyo ñuuna
ta ku̱a̱ʼání carreta kúúmiína.
8 Ñuuna chu̱túña xíʼin ndióxi̱ ña̱ va̱ása ndáyáʼvi.
Kúxítína nu̱ú ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼa miína,
nu̱ú ña̱ i̱xava̱ʼa miína xíʼin ndaʼa̱na.
9 Na̱ ta̱a kúxítína ta sákukaʼanna nu̱úna,
ta va̱ása kívi ixakáʼnu-iniún xa̱ʼa̱na.
10 Ki̱ʼvindó ti̱xin yu̱u̱ ta koose̱ʼéndó* ti̱xin yáká*
xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní sáa̱ Jehová,
xa̱ʼa̱ ña̱ íyoní ndee̱ra.
11 Na̱ ni̱nuní kúni ndakundeena*
ta na̱ kúta̱aní-ini kukaʼan nu̱úna.
Iinlá Jehová kúú ta̱ ndukáʼnu ki̱vi̱ saá.
12 Saáchi ki̱vi̱ Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúúña.
Ta va̱xira ña̱ taxira castigo ndaʼa̱ ndiʼi na̱ ni̱nuní kúni xíʼin na̱ kúta̱aní-ini,
taxira castigo ndaʼa̱ ndiʼina, ni ndáyáʼvina á va̱ása ndáyáʼvina.
13 Taxira castigo ndaʼa̱ ndiʼi yitu̱n tú cedro tú íyo chí Líbano tú súkunní,
saátu taxira castigo ndaʼa̱ ndiʼi yitu̱n tú naní roble tú íyo chí Basán,
14 taxira castigo ndaʼa̱ ndiʼi yuku̱ súkun
ta saátu ndaʼa̱ ndiʼi xi̱kí súkun,
15 taxira castigo ndaʼa̱ ndiʼi veʼe ña̱ súkun
ta saátu ndiʼi nama̱ ña̱ kútu̱ní ku̱vaʼa,
16 taxira castigo ndaʼa̱ ndiʼi barco tú Tarsis*
ta saátu ndaʼa̱ ndiʼi barco tú va̱ʼaní náʼa̱.
17 Ta̱a ta̱ ni̱nuní kúni ndakundeera,
ta̱ kúta̱aní-ini kukaʼan nu̱úra.
Iinlá Jehová kúú ta̱ ndukáʼnu ki̱vi̱ saá.
18 Ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndióxi̱ na̱ va̱ása ndáyáʼvi.
19 Ta na̱ yiví ki̱ʼvina ti̱xin kavá,
ki̱ʼvina ti̱xin ya̱vi̱ ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú,
xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní sáa̱ Jehová,
xa̱ʼa̱ ña̱ íyoní ndee̱ra,
tá ná sakándara ñuʼú, yi̱ʼvíní na̱ yiví.
20 Ki̱vi̱ saá, na̱ ta̱a kiʼinna ndióxi̱na ña̱ kǒo ndáyáʼvi ña̱ ku̱vaʼa xíʼin plata saátu xíʼin oro,
ña̱ ke̱ʼéna ña̱ kuxítína nu̱úña,
ta sakánanaña nu̱ú tí musaraña* xíʼin tí chináká,
21 ña̱ va̱ʼa koose̱ʼéna ini kavá
ta saátu ti̱xin yu̱u̱ náʼnu,
xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní sáa̱ Jehová,
xa̱ʼa̱ ña̱ íyoní ndee̱ra,
tá ná sakándara ñuʼú, yi̱ʼvíní na̱ yiví.
22 Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa miíndó, va̱ása kundaaka-inindó na̱ yiví,
kuxíkándó nu̱úna chi ta̱chí kuitíva ndákiʼinna ña̱ va̱ʼa tákuna.
¿Nda̱chun xíniñúʼu kundaa-inindó na̱yóʼo?
3 Jehová, ta̱ kúú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel,
va̱ása taxikara ña̱ʼa ña̱ kuniñúʼu na̱ ñuu Jerusalén ta saátu na̱ ñuu Judá ta ni va̱ása chindeétáʼankara xíʼinna.
Va̱ása taxikara ña̱ kuxu ni ti̱kui̱í tá koʼo,
2 ta̱a ta̱ ndakú, ta̱a ta̱ xáʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi,
ta̱ ndátiin ku̱a̱chi, ta̱ profeta, ta̱a ta̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ koo chí nu̱únínu xíʼin ta̱ xi̱kuaʼa̱,
3 ta̱a ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ú 50 na̱ yiví, ta̱a ta̱ íxato̱ʼónína, ta̱a ta̱ táxi consejo,
ta̱ xíni̱ní keʼé magia, ta saátu ta̱ kéʼé ña̱ tási.
4 Ta̱ va̱lí taxii̱ kaʼndachíñu nu̱úndó,
na̱ va̱ása vií ndákanixi̱ní kúú na̱ kaʼndachíñu nu̱úndó.
5 Na̱ yiví ixandi̱va̱ʼana xíʼin ñanitáʼanna,
iin tá iinna ixandi̱va̱ʼana xíʼin táʼanna.
Ta̱ loʼo kanira ta̱ xi̱kuaʼa̱,
ta ta̱ va̱ása ndáyáʼvi, koora contra ta̱ íxato̱ʼóna.
6 Iin tá iinna tiinna ñanina ta̱ íyo xíʼinna veʼe yivána ta kachina xíʼinra:
“Yóʼó kúú ta̱ kúúmií iin ti̱ko̱to̱: kaʼndachíñu nu̱úndi̱.
Kiʼin kuenta xíʼin ñuu ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ yóʼo”.
7 Ki̱vi̱ saá ka̱ʼa̱nkúáchira* ta kachira:
“Va̱ása sandáʼi̱ nu̱ú tu̱kue̱ʼe̱ndó;
kǒo ña̱ kuxundó veʼi̱ ni ti̱ko̱to̱ ña̱ kundixindó.
Va̱ása ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n ña̱ kaʼndachíñui̱ nu̱ú na̱ ñuu”.
8 Na̱ ñuu Jerusalén ka̱chiʼina*
ta na̱ ñuu Judá nda̱kavana,
saáchi káʼa̱nna ta kéʼéna ña̱ʼa ña̱ va̱ása kútóo Jehová;
íxaso̱ʼona nu̱úra ni xítona ña̱ káʼnuníra.
9 Náʼa̱ miíva nu̱úna ña̱ kéʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa,
ta káʼa̱nna xa̱ʼa̱ ku̱a̱china nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé na̱ ñuu Sodoma;
va̱ása chíse̱ʼénaña.
Ndáʼvinína, saáchi ndúkú miína tu̱ndóʼo ña̱ kundoʼona.
10 Ka̱ʼa̱nndó xíʼin na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú, ña̱ va̱ʼava kana ña̱ keʼéna;
ndakiʼinna ña̱ va̱ʼa xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna.
11 Ndáʼviní ta̱ ndi̱va̱ʼa-ini.
Chi kixi tu̱ndóʼo nu̱úra,
saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra, saá keʼéna xíʼinra.
12 Na̱ kíʼin kuenta xíʼin na̱ ñui̱, ndi̱va̱ʼaní-inina,
ta ná ñaʼá kúú ná xáʼndachíñu nu̱úna.
Na̱ ñuu miíi̱, na̱ níʼi yichi̱ nu̱úndó, su̱ví yichi̱ va̱ʼaví ku̱a̱ʼa̱nna xíʼinndó,
sákána xi̱níndó ña̱ va̱ʼa kǒo kunda̱a̱-inindó ndáa yichi̱ ku̱ʼu̱nndó.
13 Jehová íyo tu̱ʼvara ña̱ ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ kúúmiíndó;
ndákundichira ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nra ndáaña kundoʼo na̱ ñuu.
14 Jehová kanara na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu* xíʼin na̱ xáʼndachíñu nu̱úna ña̱ va̱ʼa ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna.
“Ndóʼó xa̱ʼmindó nu̱ú chíʼina tú uva,
ta ti̱xin veʼendó íyo ña̱ʼa ña̱ i̱xakúiʼnándó ndaʼa̱ na̱ nda̱ʼví.
15 ¿Nda̱chun íxandi̱va̱ʼandó xíʼin na̱ ñui̱
ta nda̱chun sáxo̱ʼvi̱níndó* na̱ nda̱ʼví?”, káchi táta káʼnu Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel.
16 Jehová káchira: “Xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱nuní kúni ná se̱ʼe ñuu Sion,
nda̱a̱ ni̱nu xítoná xíkaná,
ndákuani̱ válíná xíkaná, ndáa yi̱i̱ yi̱i̱ xíkaná ku̱a̱ʼa̱nná
ta sákaʼaná siki̱ tí ñúʼu su̱kún xa̱ʼa̱ná,
17 Jehová taxira ña̱ kana ta̱ʼyi̱ xi̱ní ná se̱ʼe ñuu Sion,
Jehová sakóyora ndiʼi ixí* xi̱níná.
18 Ki̱vi̱ saá, Jehová kindaara ña̱ ndásalivi miíná: kindaara siki̱ tí ñúʼu su̱kún xa̱ʼa̱ná,
ña̱ núʼni xi̱níná xíʼin siki̱ tí náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ yo̱o̱,
19 siki̱ so̱ʼoná, siki̱ tí ñúʼu ndaʼa̱ná xíʼin ti̱ko̱to̱ ña̱ ndási nu̱úná,
20 ña̱ʼa ña̱ livi ña̱ ñúʼu xi̱níná, cadena válí ña̱ ñúʼu su̱kún xa̱ʼa̱ná xíʼin ti̱ko̱to̱ ña̱ ndási kándíkaná,
ña̱ʼa nu̱ú ñúʼu perfumená xíʼin ña̱ʼa válí ña̱ xíniñúʼuná ña̱ ndáa miíná,
21 seʼe̱* ña̱ ñúʼu ndaʼa̱ná xíʼin siki̱ tí ñúʼu si̱ti̱nná,
22 si̱yo nííná* ña̱ va̱ʼaníka náʼa̱, ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxiná chí sa̱tá, ti̱ko̱to̱ ña̱ sáʼviná xíʼin lekáná,
23 espejo válíná, ti̱ko̱to̱ná ña̱ lino,*
ti̱ko̱to̱ ña̱ kánuu xi̱níná xíʼin ti̱ko̱to̱ ña̱ ndási nu̱úná.
24 Nu̱úka ña̱ kuxaʼa̱nná táki̱ʼva xáʼa̱n aceite tá kúúmií bálsamo,* ná kuxaʼa̱n táʼyiva kooná;
nu̱úka ña̱ kuniñúʼuná cinturón, yoʼo̱va kunuʼni tokóná;
nu̱úka ña̱ ndachuʼun liviná xi̱níná, ña̱ kuchalava kúú xi̱níná;
nu̱úka ña̱ kundixina ti̱ko̱to̱ va̱ʼa, ti̱ko̱to̱ ndayíva* kundixiná;
nu̱úka ña̱ livi kunaʼa̱ná, ya̱ndava* koo ñii̱ná.
25 Na̱ ta̱a na̱ ñuundó, kuvina xíʼin espada,
ta na̱ ndakúní na̱ xáʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi, kuvina nu̱ú ku̱a̱chi.
26 Na̱ ñuu kuakuna ta kusuchí-inina chí yéʼé ñuu,
ñuundó íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñaʼá ñá ki̱ndaana ndiʼi ña̱ʼa ta xi̱kundúʼuñá nu̱ú ñuʼú”.
4 Ki̱vi̱ saá, u̱xa̱ ná ñaʼá tiinná iin ta̱a ta ka̱ʼa̱nná xíʼinra:
“Kuxundi̱ ña̱ kúúmiíndi̱
ta miíndi̱ ndukú ña̱ kundixindi̱;
taxi kuití ná kuumiíndi̱ ki̱vi̱ún
tasaá kǒo kukaʼanka nu̱úndi̱”.*
2 Ki̱vi̱ saá, ña̱ sakúaʼnu Jehová, liviní kooña ta va̱ʼaní kunaʼa̱ña, ta na̱ ñuu Israel na̱ ná kutaku, kusi̱íní-inina ta va̱ʼaní kunina xíʼin ña̱ kana nu̱ú ñuʼú. 3 Ndiʼi na̱ ná kindo̱o ñuu Sion xíʼin ndiʼi na̱ ná kindo̱o ñuu Jerusalén, na̱ ni̱ka̱ʼyi̱ ki̱vi̱ ña̱ va̱ʼa kutakuna, na̱ yi̱i̱ ka̱ʼa̱nna xíʼinna.
4 Jehová ndeéní sa̱a̱ra xíʼin na̱ ñuu Jerusalén ta ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna, tasaá ndaya̱kúnra ni̱i̱ ña̱ kúúmiína, 5 tá káʼñu,* Jehová tavára yi̱ʼma̱ ña̱ náʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ vi̱kó, ta ñuú tavára iin ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ ña̱ va̱ʼa ndaye̱ʼe̱ nu̱úna iníí sa̱tá yuku̱ Sion xíʼin nu̱ú ndátakana; saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ kundasi sa̱tá ñuu ña̱ káʼnuní ta kundaañana. 6 Ta koo iin veʼe loʼo nu̱ú kivi ku̱ʼu̱nna tá ndeéní niʼní tá káʼñu, nu̱ú kivi ku̱ʼu̱nna koo sávína tá ndeéní kúun sa̱vi̱.
5 Taxindó ná katai̱ iin yaa nu̱ú ta̱ kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱,
ná katai̱ iin yaa ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ta̱ kúʼvi̱-inii̱ xínii̱ ta saátu xa̱ʼa̱ tú uvara.
Ta̱ kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱ xi̱kuumiíra tú uvara xa̱ʼa̱ iin yuku̱ nu̱ú va̱ʼaní xáʼnu ña̱ʼa.
2 Xa̱tara nu̱ú ñuʼú kán ta ta̱vára yu̱u̱ ña̱ íyo nu̱úña.
Chi̱ʼira uva kúáʼa tí va̱ʼaní,
ma̱ʼñú nu̱ú chi̱ʼira tú uva, i̱xava̱ʼara iin veʼe súkun
ta nu̱ú ñuʼú kán i̱xava̱ʼara nu̱ú kuʼnína tí uva.
Tasaá xi̱ndatura ná kana uva tí va̱ʼaní,
soo uva tí va̱ása va̱ʼava kúú tí ka̱na.
3 “Ta vitin ndóʼó na̱ ñuu Jerusalén xíʼin ndóʼó na̱ ta̱a na̱ ñuu Judá,
kotondó ña̱ ndo̱ʼi̱ xíʼin tú uvai̱.
4 Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ña̱ ke̱ʼíi̱ xa̱ʼa̱ tú uvai̱
¿á íyo inka ña̱ xi̱niñúʼu keʼíi̱ xa̱ʼa̱nú?
Uva va̱ʼava xi̱ndatui̱ taxinú,
¿nda̱chun ta̱xinú nina uva tí va̱ása va̱ʼa?
5 Vitin ná ka̱ʼi̱n xíʼinndó
ndáaña keʼíi̱ xíʼin tú uvai̱:
kindai̱ corra nu̱ú íyonú ta kaʼmii̱nú.
Sandúvai̱ nama̱ ña̱ íyo nu̱ú íyo tú uvai̱,
ta inkana ku̱a̱ñi̱naña.*
6 Ndasai̱ña iin ñuʼú ña̱ kǒo ña̱ʼa nu̱ú;
va̱ása ndasaviína ndaʼa̱ tú uva
ta ni va̱ása kutuna xa̱ʼa̱nú.
Ndakutú tú iñú nu̱ú ñuʼú yóʼo ta saátu yu̱ku̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa,
ta ka̱ʼi̱n xíʼin vi̱kó ña̱ va̱ása sakúunña sa̱vi̱ nu̱úña.
7 Saáchi tú uva tú kúú kuenta Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú na̱ ñuu Israel;
na̱ ta̱a na̱ ñuu Judá kúú na̱ xi̱kuʼvi̱-inira xi̱xinira, ta ni̱xi̱yona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tú uva tú chi̱ʼira.
Xi̱kuni̱ra ña̱ nda̱kú ná ndatiinna ku̱a̱chi,
soo va̱ása níxi̱ndiku̱nna ña̱ káʼa̱n ley;
xi̱kuni̱ra ná keʼéna ña̱ nda̱kú,
soo xi̱niso̱ʼora ña̱ xi̱xaku na̱ xi̱ ixandi̱va̱ʼana xíʼin”.
8 Ndáʼviní na̱ sátá* ku̱a̱ʼání veʼe
ta saátu na̱ sátá ku̱a̱ʼání ñuʼú,
na̱ ndákiʼin ndiʼi ña̱yóʼo ña̱ kooña kuentana
ta nda̱saa miína kúú na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo.
9 Xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ chi̱naʼá* Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel
ña̱ ku̱a̱ʼání veʼe, ni náʼnuníña ta ni liviníña,
ndiʼi-xa̱ʼa̱ña ta kǒoka na̱ kundoo iniña.
10 Iin ñuʼú káʼnuní nu̱ú íyo tú uva kana 22 litro* kuití tá vino,
tá ná chiʼina 160 kilo* si̱ʼva̱ ña̱ trigo, 16 kilo* kuití kana.
11 Ndáʼviní na̱ ya̱chi̱ní ndáko̱o ña̱ koʼona ndixi,
xíʼina nda̱a̱ tá kúñuú ta kininí kíxáʼana kéʼéna.
12 Tá kéʼéna vikó, sákaʼana arpa, instrumento tú kúúmií yi̱ʼva̱,
pandereta, flauta ta xíʼina vino;
soo va̱ása ndákanixi̱nína xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼé Jehová
ta ni va̱ása xítona ña̱ i̱xava̱ʼara.
13 Ña̱kán ndakiʼinna na̱ ñui̱ ku̱ʼu̱n xíʼinna
xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo kúnda̱a̱-inina;
ta na̱ ndáyáʼvi ti̱xin ñuu yóʼo kuni̱na kuxuna,
ta ndiʼi na̱ ñuuna kuni̱nína koʼona ti̱kui̱í.
14 Ña̱kán ndu̱káʼnuka Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱
ta nda̱kuná kóʼó yuʼúña;
ta yóʼo ke̱e na̱ yiví na̱ ndáyáʼviní ti̱xin ñuu Jerusalén,
na̱ xuxanní yuʼú xíʼin na̱ yiví na̱ kútóoní vikó.
16 Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel ndukáʼnura xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní ndatiinra ku̱a̱chi;
Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, nduyi̱i̱ra xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní keʼéra.
17 Tí ndikachi* válí kixáʼanrí* nu̱ú íyo ku̱a̱ʼání ña̱ kixáʼanrí;
na̱ inka ñuu kuxuna nu̱ú ni̱xi̱yo kití tí va̱ʼaní xi̱kixáʼan.
18 Ndáʼviní na̱ sándaʼvi chi táki̱ʼva íyo na̱ núʼni xíʼin ku̱a̱china saá íyona,
íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin kití tí núʼnindaa sa̱tá iin carreta
ta ku̱a̱ʼa̱nrí nda̱a̱ ndáaka nu̱ú ñúu* carreta yóʼo miírí,
19 ndáʼviní na̱ káʼa̱n: “Kama ná koora keʼéra ña̱ kúni̱ra keʼéra;
kama ná keʼéraña ña̱ va̱ʼa ná kuniyóña;
ná xi̱nu ña̱ kúni̱ Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱,
ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ña”.
20 Ndáʼviní na̱ káʼa̱n ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa, ta ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú ña̱ va̱ʼa,
na̱ káʼa̱n ña̱ naa kúú ña̱ yéʼé, ta ña̱ yéʼé kúú ña̱ naa,
na̱ káʼa̱n ña̱ o̱va̱ kúú ña̱ vi̱si̱, ta ña̱ vi̱si̱ kúú ña̱ o̱va̱.
21 Ndáʼviní na̱ ndákanixi̱ní ña̱ ndíchinína
ta ndákanixi̱nína ña̱ viíní íyo ña̱ kéʼéna.
22 Ndáʼviní na̱ xíʼi ku̱a̱ʼání vino
xíʼin na̱ ta̱a na̱ ndákanixi̱ní ña̱ ndakúnína,
soo tá xíʼi kuitína ndixi tá ndásaka̱ saá kúú ña̱ ndúndakúní-inina,
23 na̱ kíʼin xu̱ʼún ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nna ña̱ kǒo ku̱a̱chi kúúmií na̱ ndi̱va̱ʼa-ini
ta va̱ása xíínna ndatiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ kéʼé ña̱ va̱ʼa.
24 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, nda̱a̱ táki̱ʼva xíxi̱ ku̱ʼu̱ xíʼin ñuʼu̱
ta nda̱a̱ táki̱ʼva xíxi̱ yita* ña̱ ni̱yi̱chi̱ saá kundoʼona,
ta̱ʼyi̱ ti̱oʼona* ta yitana ndachíña ku̱ʼu̱nña nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé yáká,*
saáchi kǒo níxiinna kuniso̱ʼona ley Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel
ta kǒo ní ixato̱ʼóna tu̱ʼun Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱.
25 Xa̱ʼa̱ ña̱kán sáa̱ní Jehová xíʼin na̱ ñuura,
taxira castigo ndaʼa̱na ta kanirana.
Ndeéní kisi yuku̱,
ta na̱ ná kuvi, kindo̱ona chí calle nda̱a̱ táki̱ʼva kíndo̱o mi̱ʼí.*
Ni ná kuu ndiʼi ña̱yóʼo, sa̱a̱kavara,
taxikara castigo ndaʼa̱na ta kanikarana.
26 Ka̱nindichira iin yitu̱n tú kuni iin ñuu ña̱ íyo xíká,
ka̱nara na̱ íyo xíká ña̱ kixina;
ta kotondó, ndeéní va̱xina.
27 Nda̱a̱ ni iinna ta̱ʼán kunaa ta ta̱ʼán ndakavana.
Nda̱a̱ ni iinna va̱ása kísi̱na ta ni va̱ása kúni̱ ku̱su̱nna.
Cinturón ña̱ ndíkaa̱ tokóna, ta̱ʼán nda̱xínña
ta ni ta̱ʼán ta̱ʼnda̱ ndu̱xa̱nna.
Chíi̱n kuáyi̱ sa̱na̱na táki̱ʼva íyo yu̱u̱ téʼé saá íyoña,
ta llanta carretana kamaní ku̱a̱ʼa̱nña nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼa̱n ta̱chí.
Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼérí tá ndúkue̱ʼe̱rí tá tíinrí iin kití saá kéʼéna,
ndakiʼinna na̱ ti̱inna ta va̱ása koo na̱ ndatavána ndaʼa̱na.
30 Nda̱a̱ táki̱ʼva ndáʼyi̱ tá mar
saá nda̱ʼyi̱na tá ná tiinna na̱yóʼo.
Ta na̱ ná kuni ñuʼú yóʼo kunina ña̱ naaníña ta íyoní tu̱ndóʼo nu̱úña;
ta va̱ása kutuu̱n ñuʼu̱ nu̱úña chi ndakasi vi̱kó nu̱úña.
6 Tá ku̱i̱ya̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ rey Uzías, xi̱nii̱ Jehová ña̱ íyora nu̱ú iin trono súkunní ta yuʼú ti̱ko̱to̱ra nda̱kasiña iníí ini templo. 2 Chí si̱kíra xi̱ndita na̱ serafín ta iin tá iinna ni̱xi̱yo i̱ñu̱ ndi̱xi̱nna; u̱vi̱ ndi̱xi̱nna xi̱ndakasiña nu̱úna, u̱vi̱ ndi̱xi̱nna xi̱ndakasiña xa̱ʼa̱na, ta xíʼin inka u̱vi̱ña xi̱ndachína.
3 Ta ndeékaví xi̱kaʼa̱nna xíʼin táʼanna:
“Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, ta̱ yi̱i̱ kúúra, ta̱ yi̱i̱ kúúra, ta̱ yi̱i̱ kúúra.
Chútú ndee̱ra iníísaá nu̱ú ñuʼú”.
4 Ta ndeéní ki̱si yitu̱n tú tíin yéʼé xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna, ta chu̱tú yi̱ʼma̱ ini veʼe kán.
5 Tasaá ni̱ka̱ʼi̱n: “Ndáʼviníi̱.
Ta̱ kuvi kúúvai̱,
saáchi ta̱ ku̱a̱chi kúi̱ ta ña̱ yaku̱a̱* kúú ña̱ káʼi̱n
ta íyoi̱ xíʼin na̱ ñuu na̱ káʼa̱n ña̱ yaku̱a̱,
xi̱ninu̱úi̱ ta̱ Rey, Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel”.
6 Tasaá, iin ta̱ serafín ndáchíra ki̱xaa̱ra nu̱úi̱ ta níʼira ti̱ka̱yi̱ ña̱ xíxi̱ ña̱ ta̱vára nu̱ú altar xíʼin pinza. 7 Ti̱inra yuʼíi̱ ta ka̱chira:
“Koto, ña̱yóʼo ni̱tu̱ndaaña yuʼún.
Kǒoka ku̱a̱chi kúúmiíún
chi xa̱a̱ ndo̱ova ku̱a̱chiún”.
8 Tasaá xi̱niso̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ña̱yóʼo: “¿Ndáana chindaʼíi̱ ta ndáana ku̱ʼu̱n nu̱úyó?”. Ta nda̱kuii̱n: “Yóʼo íyoi̱. Yi̱ʼi̱ chindaʼún ku̱ʼu̱n”.
9 Tasaá nda̱kuiinra: “Kúáʼan ta ka̱ʼún ña̱yóʼo xíʼin na̱ ñuu:
‘Ni tuku ta tuku ná kuniso̱ʼondó ña̱yóʼo,
va̱ása kunda̱a̱-inindó xíʼinña;
ni tuku ta tuku ná kotondó ña̱yóʼo,
va̱ása kunda̱a̱-inindó’.
10 Ndasatéʼé* níma̱ na̱ ñuu yóʼo,
ndakasi so̱ʼona
ndakasi nu̱úna
ña̱ va̱ʼa ná kǒo kunina
ta ná va̱ása kuniso̱ʼona
tasaá kǒo kunda̱a̱-inina,
ta va̱ása ndikóna nu̱ú Ndióxi̱ ta va̱ása ndaʼana”.
11 Tasaá ni̱nda̱ka̱tu̱ʼíi̱n: “¿Jehová, nda̱a̱ amaví kuuka ña̱yóʼo?”. Ta nda̱kuiinra:
“Nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ñuu ta va̱ása kundookana nu̱úña
ni va̱ása kundooka na̱ yiví ini veʼena,
nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuʼú kán ta kǒoka na̱ kundoo nu̱úña;
12 nda̱a̱ ná sakúxíká Jehová ndiʼi na̱ ta̱a,
nda̱a̱ ná va̱ása kooka nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱ú ñuʼú yóʼo.
13 ”Soo kookava loʼo na̱ yiví na̱ kundoo nu̱ú ñuʼú yóʼo, ta tuku kaʼminana. Na̱ ñuu Israel íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n káʼnu á iin yitu̱n tú roble tú xáʼndana ta kíndo̱o xa̱ʼa̱nú; tá ná kixáʼa ndanana xa̱ʼa̱nú, ña̱ yi̱i̱ xa̱a̱ña kooña”.
7 Tá ni̱xi̱yo ta̱ Acaz se̱ʼe ta̱ Jotán, se̱ʼe ta̱ Uzías ta̱ xi̱xaʼndachíñu chí Judá, ta̱ Rezín ta̱ xi̱xaʼndachíñu chí Siria xíʼin ta̱ Pécah se̱ʼe ta̱ Remalías, ta̱ xi̱xaʼndachíñu chí Israel, ni̱xa̱ʼa̱nna ka̱nitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Jerusalén soo va̱ása níkuchiñuna.* 2 Tasaá na̱túʼunna ña̱yóʼo xíʼin na̱ chíñu na̱ ke̱e ti̱xin veʼe ta̱ David: “Na̱ Siria nda̱kutáʼanna xíʼin na̱ ñuu ta̱ Efraín ña̱ kanitáʼanna xíʼinyó”.
Ta ni̱yi̱ʼvíní ta̱ Acaz xíʼin na̱ ñuura, ta níma̱na ki̱xáʼaña kánditaña nda̱a̱ táki̱ʼva kánda̱ yitu̱n tá káni ta̱chí.
3 Tasaá, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Isaías: “Miíún xíʼin se̱ʼún ta̱ Sear-Jasub,* kúáʼanndó ndakutáʼanndó xíʼin ta̱ Acaz nu̱ú ndíʼi chi̱chi, chí nu̱ú yáʼa ti̱kui̱í tá ñúʼu ini tanque ña̱ íyo nu̱ú súkun, yatin chí yichi̱ nu̱ú xáʼa̱n na̱ yiví ndákatana ti̱ko̱to̱na. 4 Ña̱yóʼo ka̱ʼún xíʼinra: ‘Kuenta koún ta va̱ása kundi̱ʼiní-iniún, va̱ása yi̱ʼvíún kuniún ta̱ Rezín xíʼin na̱ ñuu Siria ta saátu ta̱ se̱ʼe ta̱ Remalías, ni va̱ása ndakava-iniún saáchi ni sáa̱ní na̱yóʼo, íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo titu̱n tú xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n ndáʼva̱. 5 Saáchi na̱ ñuu Siria xíʼin na̱ ñuu ta̱ Efraín ta saátu ta̱ se̱ʼe ta̱ Remalías, xa̱a̱ ki̱ndoona ndáa ki̱ʼva kanitáʼanna xíʼún. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna: 6 “Ná ku̱ʼu̱nyó kanitáʼanyó xíʼin na̱ ñuu Judá, ná sandíʼi-xa̱ʼa̱yóna* ta ná ndakiʼinyóna, ta saátu ná taxiyó kaʼndachíñu se̱ʼe ta̱ Tabeel nu̱úna”.
7 ”’Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n táta káʼnu Jehová:
“Va̱ása vií kana ña̱ kúni̱na keʼéna
ta ni va̱ása kuuña.
8 Saáchi Damasco kúú ña̱ xáʼndachíñu nu̱ú ñuu Siria
ta ta̱ xáʼndachíñu chí Damasco kúú ta̱ Rezín.
Ti̱xin 65 ku̱i̱ya̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuu ta̱ Efraín ta va̱ása kookaña iin ñuu.
9 Samaria kúú ña̱ xáʼndachíñu nu̱ú ñuu ta̱ Efraín
ta se̱ʼe ta̱ Remalías kúú ta̱ xáʼndachíñu chí Samaria.
Tá kǒo kándíxandó xíʼin ndinuʼu níma̱ndó,
va̱ása ndakú koo ña̱ xáʼndachíñundó”’”.
10 Ta saátu ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Acaz: 11 “Ndukú iin señal nu̱ú yi̱ʼi̱ Jehová Ndióxi̱ún; nda̱a̱ ndáaka nu̱ú kúni̱ún ná kuuña kán kuuvaña, kivi kuuña nu̱ú kúnúní nda̱a̱ táki̱ʼva kúnú Ya̱vi̱* nu̱ú ndúxu̱nna, á kivi kuuña nu̱ú súkunní nda̱a̱ táki̱ʼva súkun ndiví”. 12 Soo ta̱ Acaz ka̱chira: “Va̱ása ndukúi̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱ú Jehová, ni va̱ása kotondosói̱ra”.
13 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Isaías: “Ndóʼó na̱ veʼe ta̱ David, ixandó ña̱ ma̱ní kuniso̱ʼondó. Kǒo kúndeéka-ini na̱ ta̱a xíʼin ña̱ kéʼéndó, ¿á kǒo xáa̱-inindó xíʼin ña̱ kéʼéndó xíʼinna? ¿Á saátu kúni̱ndó keʼéndó xíʼin Ndióxi̱ ta kǒo kundeéka-inira xíʼinndó? 14 Jehová taxira señal yóʼo nu̱úndó. Kotondó, iin ñá loʼo kúa̱an, ke̱e se̱ʼeñá ta kaku iin ta̱ loʼo se̱ʼeñá ta kunaníra Emmanuel.* 15 Tá kúma̱níka sakúaʼara kundasíra ña̱ va̱ása va̱ʼa ta ndaka̱xinra keʼéra ña̱ va̱ʼa, kuxura mantequilla* xíʼin ñu̱ñú. 16 Saáchi tá kúma̱níka sakúaʼa ta̱ loʼo yóʼo kundasíra ña̱ va̱ása va̱ʼa ta ndaka̱xinra keʼéra ña̱ va̱ʼa, ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuu u̱vi̱ saá na̱ rey yóʼo, na̱ yíʼviún xíniún. 17 Jehová taxira ña̱ kixi tu̱ndóʼo nu̱ún, nu̱ú na̱ ñuún ta saátu nu̱ú na̱ veʼe yiváún, ki̱vi̱ yóʼo kooña nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ki̱vi̱ ña̱ nda̱taʼví na̱ ñuu ta̱ Efraín xíʼin na̱ ñuu Judá, saáchi Ndióxi̱ chindaʼára ta̱ rey ñuu Asiria ña̱ kanitáʼanra xíʼún.
18 ”Ki̱vi̱ saá, Jehová kanara tí ndikama tí xíkání íyo, tí íyo nda̱a̱ yu̱ta Nilo chí Egipto, ta kanatura tí ñu̱ñú tí íyo chí Asiria. 19 Tíyóʼo kixaa̱rí ta kundoorí yoso̱ nu̱ú yáʼa yu̱ta, ti̱xin yu̱u̱, ndaʼa̱ ndiʼi tú iñú ta saátu nu̱ú xíʼi kití ti̱kui̱í.
20 ”Ki̱vi̱ saá, Jehová kuniñúʼura iin na̱ yiví na̱ íyo chí yuʼú yu̱ta Éufrates, na̱ xíni̱ kaʼnda ixí* xi̱nína, na̱ chaʼvi ta̱ rey Acaz, ta kaʼndara ixí xi̱nína xíʼin ixí xa̱ʼa̱na ta saátu kaʼndara ixí yuʼúna.
21 ”Ki̱vi̱ saá, iin ta̱a taxira ña̱ kutaku iin si̱ndi̱ki̱ loʼo xíʼin u̱vi̱ ndikachi.* 22 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ koo ku̱a̱ʼání leche, ta̱yóʼo kuxura mantequilla, saáchi ndiʼi na̱ ná kindo̱o ñuu kán kuxuna mantequilla xíʼin ñu̱ñú.
23 ”Ki̱vi̱ saá, nda̱a̱ ndáaka nu̱ú ni̱xi̱yo 1,000 yitu̱n tú uva, tú ya̱ʼvi 1,000 xu̱ʼún ña̱ plata, iñú kuitíva kindo̱o ta saátu ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa. 24 Na̱ ta̱a ku̱ʼu̱nna kán xíʼin kuxu̱nna* ta saátu flechana, saáchi iníísaá ñuu kán kooní iñú xíʼin ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa. 25 Xa̱ʼa̱ ña̱ yi̱ʼvíún kakaún nu̱ú íyo iñú saátu nu̱ú íyo ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, va̱ása kuyatiún yuku̱ nu̱ú xi̱xutuna; ñuʼú yóʼo nduuña nu̱ú xíxáʼan* si̱ndi̱ki̱ ta ndikachi kúú tí kaka nu̱úña”.
8 Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Kiʼin iin tabla tú káni̱ ta xíʼin ña̱ xíniñúʼu ndiʼina tá káʼyina, kaʼyiún ña̱yóʼo nu̱únú: ‘Maher-Salal-Has-Baz’.* 2 Ta kúni̱i̱ ña̱ ná kaʼyi ta̱ su̱tu̱ Urías xíʼin ta̱ Zacarías se̱ʼe ta̱ Jeberekías ña̱ xi̱nina tá ka̱ʼyiún ña̱yóʼo”.
3 Tasaá ni̱ki̱si̱i̱ xíʼin ñá kúú profeta;* ñáyóʼo ni̱ke̱e se̱ʼeñá ta tá ni̱ya̱ʼa yo̱o̱ ka̱ku iin ta̱ loʼo se̱ʼeñá. Ta ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n: “Maher-Salal-Has-Baz ná kunaníra, 4 saáchi tá kúma̱níka sakúaʼa ta̱ loʼo yóʼo ka̱ʼa̱nra ‘apá’ xíʼin ‘amá’, ndakiʼinna ña̱ʼa ña̱ kúúmií na̱ ñuu Damasco xíʼin ña̱ kúúmií na̱ ñuu Samaria ta taxinaña ndaʼa̱ ta̱ rey ñuu Asiria”.
5 Tuku ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n, ta ka̱chira:
6 “Xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱ndasí na̱ ñuu yóʼo xi̱nina ti̱kui̱í tá Siloé* tá kúeení ku̱a̱ʼa̱n,
ta kúsi̱í-inina xíʼin ña̱ kéʼé ta̱ Rezín ta̱ saátu ta̱ se̱ʼe ta̱ Remalías,
7 Jehová chindaʼára ta̱ rey ñuu Asiria xíʼin ndiʼi na̱ soldadora
ña̱ kanitáʼanna xíʼin na̱ ñuu yóʼo,
ta koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱ta Éufrates,
tá kée nu̱ú xínurá ku̱a̱ʼa̱nrá, tá ndeéní xínu, tá kúnúní
8 ta ki̱ʼvira iníí ñuu Judá.
Koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱kui̱í tá ndákutú ñuu yóʼo,
ndakutúrá ta nda̱a̱ su̱kúnna xa̱a̱rá.
Emmanuel,* nda̱a̱ táki̱ʼva keʼé iin saa tí ndándika ndi̱xi̱n iníí sa̱tá ñuʼún saá keʼéra”.
9 Ndóʼó na̱ ñuu ixandi̱va̱ʼandó xíʼinna, soo koo na̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndóʼó.
Kuniso̱ʼo ndiʼi ndóʼó na̱ ndóo xíká.
Ixatu̱ʼvandó miíndó ña̱ ku̱ʼu̱nndó kanitáʼanndó, soo sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndóʼó.
Ixatu̱ʼvandó miíndó ña̱ ku̱ʼu̱nndó kanitáʼanndó, soo sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndóʼó.
10 Ka̱ʼa̱n-táʼanndó ndáa ki̱ʼva sandíʼi-xa̱ʼa̱ndóna, soo va̱ása kuchiñundó.
Nda̱a̱ ndáaka ña̱ ná ndaka̱xinndó keʼéndó xíʼinna, va̱ása vií kanaña,
saáchi Ndióxi̱ íyora xíʼinndi̱.*
11 Tá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n, ta̱xira ndee̱ra ndaʼíi̱ ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ ná va̱ása kundiku̱i̱n yichi̱ na̱ ñuu yóʼo, ka̱chira:
12 “Va̱ása ka̱ʼa̱nndó ña̱ nda̱kutáʼan na̱ ñuu yóʼo ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinndó.
Va̱ása yi̱ʼvíndó ña̱ yíʼvi na̱kán;
va̱ása kisindó nu̱ú ña̱yóʼo.
13 Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel..., ta̱kán kúú ta̱ xíniñúʼu koo Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱ nu̱úndó,
ta̱kán kúú ta̱ xíniñúʼu yi̱ʼvíndó
ta ta̱kán kúú ta̱ xíniñúʼu kisindó nu̱ú”.
14 Táki̱ʼva koo iin lugar ña̱ yi̱i̱ saá koora nu̱úndó,
ta koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ nu̱ú kanindaandó
ta saátu koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ nu̱ú kachiʼindó*
saá koora nu̱ú u̱vi̱ saá na̱ rey ña̱ ñuu Israel,
ta̱yóʼo táki̱ʼva koo ta̱ sandákava na̱ ñuu Jerusalén saá koora,
ta tiinrana xíʼin ñunú.*
15 Ku̱a̱ʼání na̱yóʼo kachiʼina, ndakavana ta ndiʼi-xa̱ʼa̱na;
ko̱yona ta tiinrana.
16 Ndativí* ña̱ ka̱ʼyina;
kani sello nu̱ú ley ta taxiña ndaʼa̱ na̱ discípuloi̱.
17 Xíʼin ndinuʼu-inii̱ kundatui̱ Jehová, ta̱ kǒo xíín chindeétáʼan xíʼin na̱ veʼe ta̱ Jacob, ta ta̱yóʼo kúú ta̱ kandíxai̱.
18 Kotondó, miíi̱ xíʼin na̱ se̱ʼi̱ na̱ ta̱xi Jehová ndaʼíi̱, íyondi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin señal xíʼin milagro nu̱ú na̱ ñuu Israel ña̱ chi̱ndaʼá Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, ta̱ íyo chí yuku̱ Sion.
19 Ta tá ná ka̱ʼa̱nna xíʼinndó “Kúáʼanndó nu̱ú na̱ káʼa̱n ña̱ kivi ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱, á nu̱ú na̱ ndáku* na̱ káʼa̱n ya̱á”, ¿á su̱ví Ndióxi̱ kúú ta̱ xíniñúʼu nda̱ka̱tu̱ʼunna? ¿Á na̱ ni̱xi̱ʼi̱va kúú na̱ xíniñúʼu ka̱ʼa̱nna xíʼin ña̱ ná chindeétáʼanna xíʼin na̱ táku? 20 Nu̱úka ña̱ keʼéna ña̱yóʼo, xíniñúʼu kotona ña̱ káʼa̱n ley ta saátu ña̱ ka̱ʼyina.
Ta tá káʼa̱nna contra ley yóʼo, nda̱a̱ táki̱ʼva koo na̱ va̱ása xíka nu̱ú túu̱n ñuʼu̱ saá koona. 21 Ta iin tá iin na̱yóʼo xo̱ʼvi̱na* kakana nu̱ú ñuʼú ta kuni̱na kuxuna; ta xa̱ʼa̱ ña̱ kuni̱nína kuxuna sa̱a̱nína, ndakotona chí ndiví ta sakúisochiʼñana* ta̱ rey ta̱ xáʼndachíñu nu̱úna ta saátu Ndióxi̱. 22 Tándi̱ʼi, ndakotona nu̱ú ñuʼú ta kunina ña̱ nina tu̱ndóʼova koo, ña̱ naaní koo, ña̱ yo̱ʼvi̱ní* koo tiempo, koo vi̱kó ndáá ta va̱ása kutuu̱n ñuʼu̱.
9 Su̱ví táki̱ʼva naa ni̱xi̱yo xi̱naʼá saá koo vitin, tá xi̱ndiʼiní-inina nu̱ú ñuʼú yóʼo, tá ku̱ndasína xi̱nina ñuʼú ta̱ Zabulón xíʼin ñuʼú ta̱ Neftalí. Soo tá ná ya̱ʼa tiempo, Ndióxi̱ taxira ná ixato̱ʼóna ñuʼú yóʼo, yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí yatin yuʼú tá mar ña̱ ndíkaa̱ chí Jordán ta saátu ñuʼú Galilea nu̱ú ki̱xaa̱ na̱ inka ñuu íyona.
2 Na̱ ñuu na̱ ni̱xi̱ka nu̱ú naa
xi̱nina iin ñuʼu̱ káʼnuní.
Ta nda̱ye̱ʼe̱ ñuʼu̱ yóʼo sa̱tá na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo,
na̱ xi̱ndoo nu̱ú naa.
3 Ku̱a̱ʼání nda̱saún na̱ ñuu yóʼo;
sa̱kúsi̱íníún-inina.
Kúsi̱íní-inina nu̱ún,
nda̱a̱ táki̱ʼva kúsi̱íní-ini na̱ yiví tá kíxaa̱ tiempo ña̱ sákeena,*
nda̱a̱ táki̱ʼva kúsi̱íní-ini na̱ yiví na̱ ndátaʼví ña̱ʼa ña̱ nda̱kiʼinna nu̱ú ni̱xa̱ʼa̱nna ka̱nitáʼanna.
4 Saáchi sa̱kúachiún yókó* tú xi̱ndisona,
yitu̱n tú xi̱ndisona, karroti* tú níʼi na̱ xáʼndachíñu nu̱úna,
nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼún tá ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ na̱ ñuu Madián.
5 Ndiʼi ndu̱xa̱n na̱ soldado na̱ sáka̱nda̱ ñuʼú tá xíkana ku̱a̱ʼa̱nna
ta saátu ndiʼi ti̱ko̱to̱na ña̱ nda̱xi* xíʼin ni̱i̱
kuniñúʼunaña ña̱ ndakaʼmina ñuʼu̱.
6 Saáchi ka̱ku iin ta̱ loʼo nu̱úyó,
ta̱xina iin se̱ʼeyó;
ta kaʼndachíñura.
Ka̱ʼa̱nna xíʼinra Ta̱ va̱ʼaní táxi consejo, Ndióxi̱ ta̱ íyo ndee̱, Yiváyó ta̱ íyo ndiʼi tiempo, Ta̱ chíñu ta̱ táxi ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa.
7 Iníísaá kaʼndachíñura
ta va̱ʼaní kundoona ndiʼi tiempo
nu̱ú íyo ta̱ David xáʼndachíñura,
va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ xáʼndachíñura
ta nda̱kúní kaʼndachíñura,
vitin ta saátu ndiʼi tiempo.
Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, mií ña̱ nda̱a̱ keʼéra ña̱yóʼo.
8 Jehová chi̱ndaʼára tu̱ʼun yóʼo ku̱a̱ʼa̱nña nu̱ú ta̱ Jacob,
ta ku̱a̱ʼa̱nña nu̱ú na̱ ñuu Israel.
9 Ta ndiʼi na̱ ñuu kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ña,
na̱ ñuu ta̱ Efraín xíʼin na̱ ñuu Samaria,
xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱nuní kúnina ta kǒo íxato̱ʼóna, káʼa̱nna ña̱yóʼo:
10 “Ni̱ko̱yo ndo̱ʼo,
soo sandáʼayóña xíʼin yu̱u̱.
Xa̱ʼndana yitu̱n tú sicómoro,
soo ndachiʼiyó* yitu̱n tú cedro”.
11 Jehová taxira ña̱ ná kixi na̱ sáa̱-ini xíni ta̱ Rezín
ta ná kanitáʼanna xíʼinra,
12 na̱ ñuu Siria keena chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu* ta na̱ filisteo keena chí nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu;
táki̱ʼva koo na̱ ndakuná yuʼú ña̱ kokóna na̱ ñuu Israel saá koo na̱yóʼo.
Ni ná kuu ndiʼi ña̱yóʼo sa̱a̱kavara xíʼinna,
taxikara castigo ndaʼa̱na ta kanikarana.
13 Saáchi na̱ ñuu yóʼo ta̱ʼán ndandikóna nu̱ú ta̱ káni miína;
ta̱ʼán nandukúna Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel.
14 Jehová kaʼndara xi̱ní na̱ ñuu Israel ta kaʼndara si̱ʼma̱na,*
ta táki̱ʼva keʼéra xíʼin ndaʼa̱ yitu̱n xíʼin yu̱ku̱ ndaʼa̱nú* saá keʼéra xíʼinna chi kaʼndarana iin kuití ki̱vi̱.
15 Xi̱nína kúú na̱ níʼi yichi̱ nu̱úna* na̱ íxato̱ʼónína,
ta si̱ʼma̱na kúú na̱ profeta na̱ sánáʼa̱ ña̱ vatá.*
16 Na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu yóʼo sándañúʼunana,
ta na̱ níʼina yichi̱ nu̱ú yóʼo kǒo kúnda̱a̱-inina ndáaña keʼéna.
17 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, Jehová va̱ása kusi̱í-inira xíʼin na̱ kúa̱an na̱ íyo ñuuna,
ta ni va̱ása kundáʼvi-inira kunira na̱ kǒo yivá xíʼin ná ni̱xi̱ʼi̱ yi̱i̱
saáchi ndiʼi na̱yóʼo ku̱a̱ʼa̱nna contra Ndióxi̱ ta ndi̱va̱ʼaní-inina
ta nina ña̱ kíʼví káʼa̱nna.
Ni ná kuu ndiʼi ña̱yóʼo sa̱a̱kavara xíʼinna,
taxikara castigo ndaʼa̱na ta kanikarana.
18 Ña̱ va̱ása va̱ʼa, íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱,
ta xáʼmiña tú iñú xíʼin ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa.
Kaʼmiña yitu̱n tú íyo yuku̱,
tá ná koko* túyóʼo, yi̱ʼma̱ ndaaña nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé vi̱kó.
19 Xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱ní Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel
ki̱xáʼara xáʼmira nu̱ú ñuʼú yóʼo,
ta kuniñúʼura na̱ ñuu yóʼo ña̱ ndakaʼmira ñuʼu̱ yóʼo.
Nda̱a̱ ni iinna va̱ása ixakáʼnu-inina xa̱ʼa̱ na̱ ñanitáʼanna, chi kaʼnína ndiʼina.
20 Iinna kaʼnda ku̱ñu ña̱ íyo chí ndaʼa̱ kúaʼa ta kuxunaña;
soo kuni̱kavana kuxuna.
Inkana kaʼnda ku̱ñu ña̱ íyo chí ndaʼa̱ yitin ta kuxunaña,
soo va̱ása xa̱a̱ví-inina.*
Iin tá iinna kuxuna ku̱ñu ndaʼa̱na;
21 ta̱ Manasés kuxura ta̱ Efraín,
ta ta̱ Efraín kuxura ta̱ Manasés.
Ta u̱vi̱ saána koona contra xíʼin ta̱ Judá.
Ni ná kuu ndiʼi ña̱yóʼo sa̱a̱kavara xíʼinna,
taxikara castigo ndaʼa̱na ta kanikarana.
10 Ndáʼviní na̱ tává ley ña̱ sáxo̱ʼvi̱* inkana,
na̱ káʼyi ña̱ sáxo̱ʼvi̱ inka na̱ yiví,
2 tasaá kǒo kuniso̱ʼona ku̱a̱chi ña̱ ndátaxi na̱ nda̱ʼví ndaʼa̱na,
ta kǒo kandíxana ndatiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu,
na̱ ndákiʼin ná ni̱xi̱ʼi̱ yii̱ táki̱ʼva ndákiʼinna ña̱ʼa tá xáʼa̱nna nu̱ú ku̱a̱chi
ta saátu ndáʼviní na̱ kíndaa ña̱ʼa ndaʼa̱ na̱ kǒo yivá.
3 ¿Ta ndáaña keʼéndó ki̱vi̱ ña̱ ná ndakiʼinndó castigo,
tá xíkáka ná kixi ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndóʼó?
¿Ndáana kunundó ku̱ʼu̱nndó nu̱ú ña̱ chindeétáʼanna xíʼinndó
ta ndáa míí sandákoondó ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kúúmiíndó?
4 Kǒo inkaka ña̱ kivi keʼéndó,
chi xíʼin na̱ ñúʼu veʼeka̱ava ndakundeendó* á kuvivandó.
Ni ná kuu ndiʼi ña̱yóʼo sa̱a̱kavara xíʼinndó,
taxikara castigo ndaʼa̱ndó ta kanikara ndóʼó.
5 “Kotondó, na̱ ñuu Asiria,
na̱yóʼo kúú yitu̱n tú kuniñúʼi̱ ña̱ va̱ʼa na̱ʼi̱ ña̱ sáa̱níi̱.
Na̱yóʼo níʼina karroti* tú kuniñúʼi̱ ña̱ va̱ʼa na̱ʼi̱ ña̱ sáa̱níi̱ xíʼinndó.
6 Chindaʼíi̱na ña̱ ku̱ʼu̱nna kanitáʼanna xíʼin iin ñuu ña̱ ku̱a̱ʼa̱n contra Ndióxi̱,
kanitáʼanna xíʼin ñuu na̱ sa̱sáa̱ní yi̱ʼi̱;
kaʼndai̱ chiñu nu̱úna ña̱ ná ndakiʼinna ndiʼi ña̱ʼa na̱ ñuu yóʼo ku̱ʼu̱n xíʼinna
ta ná ku̱a̱ñi̱nana* nda̱a̱ táki̱ʼva xáñi̱na nda̱ʼyi̱ ña̱ íyo chí calle.
7 Ni su̱ví saáví íyona soo chikaa̱va-inina ña̱ keʼéna ña̱yóʼo;
saáchi ña̱ kúni̱na kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱na ku̱a̱ʼání ñuu,
su̱ví loʼoña kúni̱na sandíʼi-xa̱ʼa̱na.
8 Saáchi na̱yóʼo káchina:
‘¿Á su̱ví rey kúú ndiʼi na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi na̱ káchíñu nu̱úndi̱?
9 ¿Á su̱ví inkáchi íyo ñuu Calnó xíʼin ñuu Carquemis?
¿Á su̱ví inkáchi íyo ñuu Hamat xíʼin Arpad?
¿Á su̱ví inkáchi íyo ñuu Samaria xíʼin ñuu Damasco?
10 Xa̱a̱ nda̱kiʼii̱n ndiʼi ñuu na̱ ndióxi̱ na̱ kǒo ndáyáʼvi,
ta ku̱a̱ʼáka ña̱’a ña̱ i̱xava̱ʼana ña̱ ndasakáʼnuna xi̱kuumií na̱yóʼo nu̱ú na̱ ñuu Jerusalén xíʼin na̱ ñuu Samaria.
11 ¿Á va̱ása kuchiñui̱ keʼíi̱ xíʼin na̱ ñuu Jerusalén táʼan ña̱ ke̱ʼíi̱ xíʼin na̱ ñuu Samaria?
¿Ta á va̱ása kuchiñui̱ sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnuna
nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼíi̱ xíʼin ndióxi̱ na̱ kǒo ndáyáʼvi na̱ xi̱ndasakáʼnu na̱ ñuu Samaria?’.
12 ”Tá ná sandíʼi Jehová keʼéra chiñu chí yuku̱ Sion ta saátu chí Jerusalén, taxira castigo ndaʼa̱ ta̱ rey ñuu Asiria, saáchi va̱ása vitá-inira, ni̱nuní kúnira ta kúta̱aní-inira. 13 Saáchi ta̱yóʼo káchira:
‘Xíʼin ndee̱ miíi̱ keʼíi̱ ña̱yóʼo
ta saátu keʼíi̱ña xíʼin xi̱ní miíi̱, saáchi ndíchiníi̱.
Va̱ása taxikai̱ ña̱ koo xáʼñu* ñuʼúna,
ndakiʼii̱n ndiʼi ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kúúmiína
ta kuchiñui̱ kanitáʼi̱n xíʼinna nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱a ta̱ ndakúní ta̱ xáʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi.
14 Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱a ña̱ ndákiʼinra ndiʼi ndi̱vi̱ ña̱ ñúʼu ini iin chi̱ʼyo̱ ña̱ ni̱ndo̱ondaʼa̱,
saá keʼíi̱ ta ndakiʼii̱n ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmií na̱ ñuu;
kindo̱i̱ xíʼin ndiʼi ñuʼúna.
Ndiʼi na̱ yiví koona táki̱ʼva íyo tí saa tí va̱ása kívi ndakiʼin tu̱ʼun’”.
15 ¿Á kivi kuta̱aka-ini yácha nu̱ú ta̱ xíniñúʼuña?
¿Á kivi kuta̱aka-ini sierra nu̱ú ta̱ xíniñúʼuña?
¿Á kuchiñu iin karroti sakándanú ta̱ tíinnú?
¿Á kuchiñu iin yitu̱n ndaniʼinú ta̱ tíinnú?
16 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel,
ta̱ kúú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, ndasalekera na̱ ta̱a na̱ ndakú,*
va̱ása kooka ndee̱ na̱ ñuu Asiria,
nda̱a̱ táki̱ʼva koo na̱ kaʼmira xíʼin ñuʼu̱ saá koona.
17 Ta̱ túu̱n nu̱ú na̱ ñuu Israel nduura iin ñuʼu̱,
ta ta̱ yi̱i̱ nu̱úna nduura iin ñuʼu̱;
kokora* ta kaʼmira ndiʼi ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin tú iñú
tú kúú kuenta ta̱ rey ñuu Asiria ta iin ki̱vi̱ kuití kuu ña̱yóʼo.
18 Sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ña̱ livi ña̱ íyo yuku̱ ña̱ kúú kuentara ta saátu ña̱ íyo nu̱ú chíʼira;
ta koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ta̱a ta̱ kúúmií iin kue̱ʼe̱ ta loʼo tá loʼo xáʼníñara.
19 Yitu̱n tú kindo̱o yuku̱ra va̱ása ku̱a̱ʼáka koonú
ta iin ta̱ loʼo kuitíva kúú ta̱ kuchiñu ndakaʼvinú.
20 Ki̱vi̱ saá, na̱ kindo̱o ti̱xin ñuu Israel
ta saátu na̱ kutaku ti̱xin veʼe ta̱ Jacob
va̱ása kundaaka-inina ta̱ ka̱ni miína,
chi kundaa-inina Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱,
ta nda̱kúní koo inina xíʼinra.
21 Ta ndáa si̱lóʼova na̱ veʼe ta̱ Jacob ndikó nu̱ú Ndióxi̱ ta̱ íyoní ndee̱.
22 Saáchi ndóʼó na̱ ñuu Israel
ni ku̱a̱ʼání kúúndó nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání kúú yu̱ti ña̱ íyo yuʼú tá mar,
ndáa loʼo kuitívandó ndikó.
Nda̱a̱ táki̱ʼva kúu tá ndákutú ti̱kui̱í,
saá kuu tá ná taxira castigo ndaʼa̱ndó ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó.
23 Táta káʼnu Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel,
xa̱a̱ chi̱kaa̱-inira sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ ndóo iníísaá ñuu yóʼo.
24 Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n táta káʼnu Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel: “Ndóʼó na̱ ñuu miíi̱ na̱ ndóo chí Sion, va̱ása yi̱ʼvíndó kunindó na̱ ñuu Asiria, na̱ ka̱ni ndóʼó xíʼin yitu̱n ta nda̱niʼina karrotina nu̱úndó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé na̱ ñuu Egipto. 25 Saáchi ndáa si̱lóʼo kuití kúma̱ní ta ndiʼi ña̱ sáa̱níi̱; ta tá ná ndiʼi-xa̱ʼa̱na saá kúú ña̱ va̱ása sa̱a̱ka̱i̱. 26 Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kanirana xíʼin yoʼo̱, ta nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra tá sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ ñuu Madián yatin síi̱n yu̱u̱ ña̱ Oreb saá keʼéra xíʼinna, ta ndaniʼira karrotira sa̱tá tá mar nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra chí Egipto.
27 Ki̱vi̱ saá va̱ása taxikara kuisondó ña̱ʼa ve̱e,
va̱ása taxikara kunúu yókóra* su̱kúnndó,
ta ta̱ʼnu̱ tú yókó yóʼo ixaa aceite”.
28 Ki̱xaa̱ra chí Ayat;
ni̱ya̱ʼara chí Migrón;
ta chí Micmash sa̱ndákoora ña̱ʼa ña̱ kúúmiíra.
na̱ ñuu Guibeá* na̱ kúú kuenta ta̱ Saúl xi̱nuna.
30 Ndóʼó ná se̱ʼe ñuu Galim nda̱ʼyi̱ndó xíʼin ndiʼi ndee̱ndó.
Ndóʼó na̱ ñuu Laisa kuniso̱ʼondó.
Ta ndóʼó na̱ ñuu Anatot ndáʼviníndó.
31 Na̱ ñuu Madmená xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna.
Na̱ ñuu Guebim ndúkúna iin nu̱ú kivi ka̱kuna.
32 Mií ki̱vi̱ saá xa̱a̱ra chí Nob.
Xíka ndaʼa̱ra nu̱ú yuku̱ ña̱ ñuu Sion,
xi̱kí ña̱ níndichi chí Jerusalén.
33 Jehová Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel,
xáʼndara ndaʼa̱ yitu̱n ta ndeéní níʼi íxaara;
xáʼndara yitu̱n tú súkunní,
ta ni náʼnunínú, táʼnda̱nú.
34 Xíʼin yácha xáʼndara ndiʼi yitu̱n tú íyo yuku̱,
Iin ta̱ ndakúní sandíʼi-xa̱ʼa̱ Líbano.
11 Na̱ se̱ʼe ta̱ Jesé íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo xa̱ʼa̱ iin yitu̱n,
ta xa̱ʼa̱ túyóʼo kuaʼnu iin ndaʼa̱nú ta ti̱oʼonú ka̱a̱ña ta taxiña ku̱i̱ʼi.
2 Ta taxi Jehová espíritu santora ndaʼa̱ra,
xa̱ʼa̱ ña̱kán ndíchi koora, kunda̱a̱-inira,
va̱ʼaní consejo taxira, ndakúní koora,
kuxini̱níra ta ixato̱ʼóníra Jehová.
3 Kusi̱íní-inira xa̱ʼa̱ ña̱ ixato̱ʼóníra Jehová.
Va̱ása ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ xíto kuitíra,
ta va̱ása ndaka̱xinra ña̱ keʼéra xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ kuniso̱ʼo kuitíra.
4 Nda̱kúní ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ nda̱ʼví,*
viíní ndaka̱xinra ña̱ keʼéra ña̱ va̱ʼa kundaara na̱ vitá-ini na̱ íyo nu̱ú ñuʼú.
Tu̱ʼunra kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú kuniñúʼura ña̱ kanira nu̱ú ñuʼú yóʼo
ta xíʼin ña̱ ka̱ʼa̱nra sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ ndi̱va̱ʼa-ini.
5 Nda̱kúní koo ña̱ keʼéra, nda̱a̱ táki̱ʼva koo cinturón ña̱ kundikaa̱ tokóra saá kooña,
ta saátu ña̱ nda̱kú koo inira, kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin cinturón ña̱ kundikaa̱ tokóra.
6 Tí lobo kutáʼanrí xíʼin tí ndikachi* loʼo,
tí leopardo* kandúʼúrí* xíʼin tí ti̱xúʼú* loʼo,
tí si̱ndi̱ki̱ loʼo, tí ndikaʼa* xíʼin tí si̱ndi̱ki̱ tí ndu̱nduʼú inkáchi kutáʼanrí kakarí;*
ta iin ta̱ loʼo kuniʼi yichi̱ nu̱úrí.
7 Tí si̱ndi̱ki̱ síʼi xíʼin tí oso síʼi, inkáchi kutáʼanrí kixáʼanrí*
ta inkáchi kutáʼan se̱ʼerí.
Yita* kixáʼan tí ndikaʼa nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí si̱ndi̱ki̱.
8 Ta̱ lée loʼo* kusíkíra ya̱vi̱ tí ko̱o̱,
ta iin ta̱ loʼo chinúura ndaʼa̱ra sa̱tá chi̱ʼyo̱ ko̱o̱ tí kue̱ʼe̱.*
9 Va̱ása satúkue̱ʼe̱rí nda̱a̱ ni iinna
ta ni va̱ása sandíʼi-xa̱ʼa̱rí yuku̱i̱ ña̱ yi̱i̱,
saáchi iníísaá nu̱ú ñuʼú kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ Jehová
ta kutúña nda̱a̱ táki̱ʼva chútú ti̱kui̱í ini mar.
10 Ki̱vi̱ saá, ti̱oʼo* ta̱ Jesé kooña iin señal nu̱ú na̱ ñuu.
Na̱ ñuu ku̱ʼu̱nna nu̱úra ña̱ kuniʼira yichi̱ nu̱úna,*
ta liviní koo nu̱ú ndakindee̱ra.
11 Ta ki̱vi̱ saá, Jehová tuku sakáa̱ra ndaʼa̱ra ta ndatavára na̱ ñuura na̱ kindo̱o chí Asiria, Egipto, Patrós, Cus, Elam, Sinar,* Hamat xíʼin isla ña̱ íyo nu̱ú mar. 12 Kanindichira iin yitu̱n tú kuni ndiʼi na̱ ñuu ta ndakayara na̱ ñuu Israel, na̱ kundoo xa̱a̱ síín síín ñuu ta saátu ndakayara na̱ ñuu Judá na̱ kundoo xa̱a̱ síín síín ñuu.
13 Va̱ása koo kúini̱ka-ini* ta̱ Efraín,
ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ na̱ ku̱a̱ʼa̱n contra na̱ ñuu Judá.
Ta̱ Efraín va̱ása kukúini̱ka-inira kunira ta̱ Judá
ni ta̱ Judá va̱ása kookara contra xíʼin ta̱ Efraín.
14 Ta na̱yóʼo, kanitáʼanna xíʼin na̱ filisteo chí nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu;*
inkáchi ndakutáʼanna ta ndakiʼinna ña̱ʼa na̱ yiví na̱ ndóo chí Oriente.
Na̱yóʼo kuchiñuna kanitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Edom ta saátu xíʼin na̱ ñuu Moab,
ta kaʼndachíñuna nu̱ú na̱ ammonita.
15 Jehová ndataʼvíra* iin táʼví tá mar tá íyo chí Egipto
sakísira ndaʼa̱ra sa̱tá yu̱ta Éufrates.
Ndeéní tivira ta̱chí niʼní ta sayíchi̱ra u̱xa̱ saá tá yu̱ta,
ta taxira ná ya̱ʼa xáʼá na̱ yiví ma̱ʼñú ti̱kui̱í yóʼo ta kuñuʼu ndu̱xa̱n xa̱ʼa̱na.
16 Ta chí Asiria kita iin yichi̱ ña̱ ku̱ʼu̱n na̱ ñuura na̱ kindo̱o,
táki̱ʼva ni̱xi̱yo iin yichi̱ nu̱ú ke̱e na̱ ñuu Israel tá ke̱ena ñuu Egipto.
12 Ki̱vi̱ kán ka̱ʼún ña̱yóʼo:
“Táxii̱ tíxa̱ʼvi ndaʼún Jehová,
saáchi ni ni̱sa̱ún xíʼi̱n
vitin va̱ása sáa̱kaún xíʼi̱n ta sa̱ndíkoún-inii̱.
2 Kotondó. Ndióxi̱ kúú ta̱ sáka̱ku yi̱ʼi̱.
Kundaa-inii̱ra ta va̱ása yi̱ʼvíi̱,
saáchi Jehová* kúú ta̱ táxi ndee̱ ndaʼíi̱
Jehová kúú ta̱ ndáa yi̱ʼi̱
ta̱yóʼo kúú ta̱ sáka̱ku yi̱ʼi̱”.
3 Kusi̱íní-inindó tá ná tavándó ti̱kui̱í
nu̱ú kána ti̱kui̱í tá sáka̱ku ndóʼó.
4 Ta ki̱vi̱ kán ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo:
“Taxindó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Jehová, kuniñúʼundó ki̱vi̱ra ña̱ ka̱ʼa̱nndó xíʼinra,
ta natúʼunndó xíʼin inka na̱ ñuu xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéra.
Natúʼunndó xíʼin inkana ña̱ káʼnuní ki̱vi̱ra.
5 Katandó yaa* nu̱ú Jehová saáchi ke̱ʼéra ña̱ʼa ña̱ nda̱kanda̱ní-inindó* xíʼin.
Ná kunda̱a̱-ini ndiʼi na̱ yiví xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
6 Ndóʼó na̱ ñuu Sion, ndeéní nda̱ʼyi̱ndó xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inindó,
saáchi Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel káʼnuníra ta íyora xíʼinndó”.
13 Ña̱yóʼo kúú visión ña̱ xi̱ni ta̱ Isaías se̱ʼe ta̱ Amoz xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ kundoʼo na̱ ñuu Babilonia:
2 “Xi̱ní iin xi̱kí ña̱ yu̱u̱ kanindichindó iin yitu̱n tú kuni ndiʼina.
Kanandóna, kaka ndaʼa̱ndó nu̱úna,
ña̱ va̱ʼa ná ki̱ʼvina nu̱ú kíʼvi na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼvi.
3 Xa̱ʼndai̱ chiñu nu̱ú na̱ nda̱kaxii̱n.*
Ña̱ va̱ʼa na̱ʼi̱ ña̱ sái̱, sa̱ndátakai̱ na̱ soldadoi̱,
ta na̱yóʼo kúsi̱íkaví-inina ta kúta̱akaví-inina.
4 Kuniso̱ʼondó. Níʼiní chí yuku̱.
Táki̱ʼva níʼi ña̱ íyo iin ñuu ña̱ káʼnuní saá níʼi.
Kuniso̱ʼondó. Ndeéní níʼi íxaa ndiʼi na̱ ñuu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú,
ndeéní níʼi íxaa ndiʼi na̱ yiví na̱ xa̱a̱ síín síín ñuu na̱ nda̱taka.
Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, sa̱ndátakara na̱ soldado ña̱ ku̱ʼu̱nna kanitáʼanna.
5 Nu̱ú iin ñuʼú ña̱ xíkání ndíkaa̱,
ña̱ ndíkaa̱ nda̱a̱ nu̱ú ndíʼi ndiví,
ki̱ta Jehová va̱xira xíʼin na̱yóʼo
ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱na iníísaá ñuʼú yóʼo.
6 Kuakundó, saáchi xa̱a̱ ku̱yatin ki̱vi̱ Jehová.
Tá ná kixaa̱ ki̱vi̱ yóʼo, ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱, sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndóʼó.
7 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, yi̱ʼvíníndó
ta kuvitá ndaʼa̱ndó.
8 Ndóʼó yi̱ʼvíníndó.
Kundi̱ʼiní-inindó ta xo̱ʼvi̱níndó,*
nda̱a̱ táki̱ʼva xóʼvi̱ iin ñaʼá tá káku se̱ʼeñá.
I̱yokaví ndakotondó nu̱ú táʼanndó,
ta kunaʼa̱ nu̱úndó ña̱ ndíʼi̱ní-inindó.
9 Kotondó, xa̱a̱ va̱xi ki̱vi̱ Jehová,
ki̱vi̱ saá, va̱ása kundáʼvi-inira kunira nda̱a̱ ni iinndó ta sa̱a̱níra xíʼinndó,
ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ñuʼú yóʼo
ta saátu sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ kíʼvi ku̱a̱chi na̱ íyo nu̱úña.
10 Saáchi ki̱mi tí íyo chí ndiví ta saátu ndiʼi tiʼvi tíyóʼo,
va̱ása kutuu̱nkarí;
kunaa ñu̱ʼu* tá ná kitaña
ta va̱ása kutuu̱nka yo̱o̱.
11 Ndukúi̱ kuenta nu̱ú na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ ndi̱va̱ʼaní-inina,
ta ndukúi̱ kuenta nu̱ú na̱ ndi̱va̱ʼaní-ini xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvina.
Sakúkaʼi̱n nu̱ú na̱ kúta̱aní-ini
ta sakúkaʼi̱n nu̱ú na̱ ni̱nuní kúni.
12 Loʼoní koo na̱ ta̱a nda̱a̱ táki̱ʼva loʼoní kúú oro ña̱ va̱ʼa,
ta loʼoní koo na̱ yiví nda̱a̱ táki̱ʼva loʼoní kúú oro ña̱ íyo chí Ofir.
13 Yi̱ʼi̱ Jehová, ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel,
sakísii̱ ndiví ta xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱níi̱, kisi ñuʼú,
ta kitaña nu̱ú íyoña.
14 Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé yusu* tí kamaní xínu nu̱ú na̱ kúni̱ tiinrí, nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí ndikachi* tá kǒo ta̱ ndáarí,
saá keʼé iin tá iinndó, ndikóndó ñuundó;
iin tá iinndó kunundó ku̱ʼu̱nndó nu̱ú ñuʼúndó.
15 Tá ná ndani̱ʼína ndóʼó, kaʼnína ndóʼó xíʼin lanza,
tá ná tiinna ndóʼó, kaʼnína ndóʼó xíʼin espada.
16 Kuninu̱úndó tá ná sakúachi na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó na̱ se̱ʼendó,
ndakiʼinna ña̱ʼa ña̱ íyo veʼendó
ta tiin tuúnna* ñá síʼindó.
17 Chindaʼíi̱ na̱ ñuu Media ña̱ ku̱ʼu̱nna kanitáʼanna xíʼinndó,
nu̱ú na̱yóʼo va̱ása ndáyáʼviví plata
ni va̱ása kúsi̱í-inina xíʼin oro.
18 Xíʼin kuxu̱n kaʼnína na̱ va̱lí kúa̱an;
na̱yóʼo va̱ása kundáʼvi-inina kunina na̱ lée ni na̱ va̱lí.
19 Ta ñuu Babilonia, ña̱ ndáyáʼviníka nu̱ú ndiʼika ñuu,
ñuu ña̱ liviní ña̱ kúta̱aní-ini na̱ caldeo xíʼin,
kundoʼoña nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo Sodoma xíʼin Gomorra tá sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ña̱yóʼo.
20 Nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása ndikó na̱ yiví kundoona ñuu yóʼo,
nda̱a̱ ni iinna va̱ása kundoo nu̱úña.
Nda̱a̱ ni iin na̱ árabe va̱ása kanindichina veʼe loʼona nu̱ú ñuʼú yóʼo
ta na̱ ndáa ndikachi, va̱ása ku̱ʼu̱nna xíʼin ndikachi sa̱na̱na nu̱ú ñuʼú yóʼo.
21 Kití yukú tí íyo nu̱ú ñuʼú yi̱chí kúú tí kundoo kán;
ta ndakutú kalakoko* ini veʼe kán.
22 Kití yukú kúú tí nda̱ʼyi̱ ini veʼe súkun,
ta ini veʼe ña̱ liviní nu̱ú xi̱xaʼndachíñuna, ti̱na* yukú* nda̱ʼyi̱ iniña.
Xa̱a̱ ku̱yatin ki̱vi̱ ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ña ta ndáa si̱lóʼo ki̱vi̱ kíndo̱o”.
14 Kundáʼvi-ini Jehová kunira ta̱ Jacob ta tuku ndaka̱xinra na̱ ñuu Israel. Taxira ná kundoona* nu̱ú ñuʼúra, ndakutáʼan na̱ inka ñuu xíʼinna ta kundoona xíʼin na̱ se̱ʼe ta̱ Jacob. 2 Ta na̱ ñuu Israel ndakiʼinna na̱yóʼo ta ku̱ʼu̱nna xíʼinna nu̱ú ke̱ena, ta nu̱ú ñuʼú ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱na kachíñundáʼvina nu̱ú na̱ ñuu Israel, ta taánna na̱ nda̱kasi miína veʼeka̱a ta kaʼndachíñuna nu̱ú na̱ xi̱ ixandi̱va̱ʼa xíʼinna tá xi̱kachíñuna.
3 Tá ná taxi Jehová ña̱ va̱ása xo̱ʼvi̱kandó* ta va̱ása ndi̱ʼika-inindó ta va̱ása kachíñundáʼvikandó, 4 kusi̱kindaandó ta̱ rey ñuu Babilonia ta ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo:
“Kotondó ndáa ki̱ʼva ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ta̱ xi̱ ixandi̱va̱ʼa xíʼin inkana ña̱ kachíñuna nu̱úra.
Kotondó, kǒo íxandi̱va̱ʼakara xíʼin inkana.
5 Jehová sa̱kánara yitu̱n tú xi̱xiniñúʼu na̱ ndi̱va̱ʼa-ini,
sa̱táʼnu̱ra karroti* na̱ xáʼndachíñu,
6 sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ xi̱kani na̱ ñuu,
na̱ kue̱ʼe̱ní na̱ xi̱ndiku̱n sa̱tá inkana ña̱ kaʼndachíñuna nu̱úna.
7 Vitin va̱ʼaní ndóo ndiʼi na̱ yiví.
Ndáʼyi̱ kóʼóna* xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inina.
8 Nda̱a̱ yitu̱n tú enebro kúsi̱í-ini xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼún,
saátu tú cedro tú íyo chí Líbano.
Káʼa̱nnú ña̱yóʼo: ‘Nani tá ndi̱ʼi-xa̱ʼún, ta̱ʼán kixi nda̱a̱ ni iinna kaʼndana ndi̱ʼi̱’.
9 Tá nu̱ún ini Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱, nda̱a̱ ña̱ xáʼní na̱ yiví nda̱kanda̱-iniña tá xi̱niña yóʼó kán.
Xa̱ʼa̱ yóʼó sandákáxíña-ini* na̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ kǒo ndee̱,
sandákáxíña-ini ndiʼi na̱ ndi̱va̱ʼaní-ini na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ yiví.
Sándaku̱ndichiña ndiʼi na̱ chíñu na̱ ndóo nu̱ú tayi̱ nu̱ú xáʼndachíñuna.
10 Ndiʼi na̱yóʼo kíxáʼana káʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼún:
‘¿Á tá íyo ndi̱ʼi̱ saá íyoún vitin chi va̱ása kívi keʼún nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa?
11 Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱nuní kúniún
ta va̱ása sákaʼakana yaa nu̱ún.
12 Nda̱a̱ chí ndiví ki̱taún nda̱kavaún
yóʼó ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ki̱mi tí ndáye̱ʼe̱ tá xi̱ta̱a̱n.*
¿Nda̱chun nda̱kavaún nu̱ú ñuʼú,
yóʼó ta̱ ku̱chiñu sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ ku̱a̱ʼání ñuu?
13 Ña̱yóʼo nda̱kani-iniún: ‘Ndai̱ chí ndiví.
Nda̱a̱ chí sa̱tá ki̱mi tí kúú kuenta Ndióxi̱ koi̱ kaʼndachíñui̱,
ta koi̱ sa̱tá yuku̱ nu̱ú ndásakáʼnuna Ndióxi̱,*
ña̱ xíkání kíndo̱o ña̱ ndíkaa̱ chí norte.
14 Ndai̱ chí sa̱tá vi̱kó;
ta koi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱ ta̱ káʼnuní’.
15 Soo sakánana yóʼó ini Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱,
nu̱ú kúnúní ini ya̱vi̱ sakánana yóʼó.
16 Na̱ ná kuni yóʼó koto va̱ʼana nu̱ún;
Koto va̱ʼana ndáa ki̱ʼva íyoún ta kachina:
‘¿Á ta̱yóʼo kúú ta̱a ta̱ xi̱sakánda̱ ñuʼú,
ta̱ xi̱sayíʼvi ku̱a̱ʼání ñuu?
17 ¿Á ta̱yóʼo kúú ta̱ nda̱sa ñuʼú yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼú yi̱chí ta xi̱sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ku̱a̱ʼání ñuu?
¿Á ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱ndakiʼin na̱ yiví na̱ inka ñuu
ta va̱ása níxi̱taxira ndikóna veʼena?’.
18 Ndiʼika na̱ rey viíní sa̱ndúxu̱nnana,
iin tá iinna ni̱ndu̱xu̱nna ini ya̱vi̱ ña̱ kúú kuenta miína.
19 Soo kǒo nísandúxu̱nna yóʼó ta sa̱kánana yóʼó,
táki̱ʼva kéʼéna xíʼin iin yitu̱n tú kúndasína xínina saá ke̱ʼéna xíʼún,
na̱ xa̱ʼnína xíʼin espada kúú na̱ ndóso sa̱táún,
na̱yóʼo kúú na̱ kóyo sa̱tá yu̱u̱ ña̱ ñúʼu ini iin ya̱vi̱,
yóʼó koún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ni̱xi̱ʼi̱, na̱ ni̱xa̱ñi̱ndosóna.*
20 Va̱ása ndu̱xu̱ún nu̱ú ni̱ndu̱xu̱n na̱yóʼo,
saáchi sa̱ndíʼi-xa̱ʼún ñuʼú miíún,
ta xa̱ʼníún na̱ ñuu miíún.
Va̱ása ndakaʼánkana xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ na̱ ndi̱va̱ʼa-ini.
21 Ixatu̱ʼvandó iin lugar nu̱ú kaʼnína se̱ʼe ta̱yóʼo
kuvina xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi na̱ táʼanna na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá,
saá va̱ása ndundakúna ta ndakiʼinna ñuʼú
ta kutú ñuu nu̱úña ixaana”.
22 “Yi̱ʼi̱ kanitáʼan xíʼinna”, káchi Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel.
“Nda̱a̱ ni iinna va̱ása ndakaʼánka xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ ñuu Babilonia, ni xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ na̱ ná kindo̱o ñuu yóʼo, ni xa̱ʼa̱ na̱ se̱ʼena ni xa̱ʼa̱ na̱ kooka chí nu̱únínu”, káchi Jehová.
23 “Taxii̱ ná kundoo tí puercoespín nu̱ú ña̱yóʼo, sandákutúi̱ ti̱kui̱í nu̱úña ta sandíʼi-xa̱ʼíi̱ña”, káchi Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel.
24 Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel chi̱naʼára* ña̱yóʼo:
“Nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼi̱n kuuña saá kuuvaña,
ta ña̱ nda̱kaxii̱n keʼíi̱ xi̱nuvaña.
25 Sandíʼi-xa̱ʼíi̱ na̱ ñuu Asiria nu̱ú ñuʼíi̱
ta ku̱a̱ñi̱ndosói̱na chí yuku̱.
Kindai̱ yókóna* sa̱tá na̱ ñui̱
ta va̱ása kundisokana ña̱ʼa na̱yóʼo”.
26 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo iníísaá ñuʼú,
ña̱yóʼo kúú ndee̱ Ndióxi̱ ña̱ kuniñúʼura ña̱ taxira castigo ndaʼa̱ ndiʼi na̱ ñuu.
27 Saáchi Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel xa̱a̱ chi̱kaa̱-inira keʼéra ña̱yóʼo,
¿ta ndáana kuchiñu kasi nu̱úra ña̱ keʼéra ña̱yóʼo?
Tá ná kuniñúʼu Ndióxi̱ ndee̱ra ña̱ taxira castigo,
¿ndáana kivi kasi nu̱úra ña̱ keʼéra ña̱yóʼo?
28 Ku̱i̱ya̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ rey Acaz, Ndióxi̱ chi̱ndaʼára tu̱ʼun yóʼo:
29 “Ndóʼó na̱ ñuu Filistea va̱ása kusi̱í-inindó
xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ta̱ʼnu̱ karroti ta̱ xi̱kani ndóʼó.
Saáchi ini ndi̱vi̱ tí ko̱o̱ kita iin ko̱o̱ tí kue̱ʼe̱,*
ta se̱ʼe tíyóʼo kue̱ʼe̱ní koorí ta kamaní koorí.
30 Se̱ʼenu̱ú na̱ nda̱ʼví kuxuna
ta va̱ása kundi̱ʼi-inina tá ná ku̱su̱nna,
soo kaʼníi̱ na̱ ñuún xíʼin so̱ko,
ta kuvi na̱ ná kindo̱o.
31 Nda̱ʼyi̱ kóʼó ndóʼó na̱ íyo chí yéʼé.
Nda̱ʼyi̱ kóʼó ndóʼó na̱ íyo chí ñuu.
Ndiʼi ndóʼó na̱ íyo chí Filistea ndakava-inindó.
Saáchi nda̱a̱ chí norte ke̱e na̱ soldado va̱xina
ta táki̱ʼva va̱xi yi̱ʼma̱ saá va̱xina,
inkáchi kítáʼan ndiʼina va̱xina ta kǒo na̱ kíndo̱o chí sa̱tá”.
32 ¿Ndáaña ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ chi̱ndaʼá na̱ ñuu?
Ka̱ʼa̱nna xíʼinna, Jehová kúú ta̱ chi̱ndúʼú xa̱ʼa̱ yuku̱ Sion,
ta na̱ nda̱ʼví na̱ ñuura kúú na̱ kundoo kán.
15 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo ñuu Moab:
Iin ñuú kuití ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña,
ña̱kán ku̱táxi̱n ñuu Ar ña̱ ndíkaa̱ chí Moab.
Iin ñuú kuití ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña,
ña̱kán ku̱táxi̱n ñuu Quir ña̱ ndíkaa̱ chí Moab.
2 Na̱ yiví ni̱xa̱a̱na chí templo ta saátu chí Dibón,
nda̱ana chí nu̱ú súkun* ña̱ va̱ʼa kuakuna,
na̱ ñuu Moab xákuna xa̱ʼa̱ ñuu Nebo ta saátu xa̱ʼa̱ ñuu Medebá.
Ndiʼina ni̱xa̱tána xi̱nína ta xa̱ʼndana ixí* yuʼúna.
3 Xíkana chí calle ta nda̱kundixina ti̱ko̱to̱ ndayí.*
Xákuna tá ndóona si̱kí veʼena, ta xákuna tá ndóona nu̱ú ya̱ʼvi.
4 Ndáʼyi̱ kóʼóna* chí ñuu Hesbón xíʼin ñuu Elealé.
Nda̱a̱ chí Jáhaz táku̱ ndáʼyi̱na.
Ña̱kán ndáʼyi̱ kóʼó na̱ soldado na̱ ñuu Moab.
Na̱ ñuu yíʼvinína.
5 Ndáʼyi̱ kóʼi̱ xa̱ʼa̱ ñuu Moab.
Na̱ ñuu Moab na̱ ku̱chiñu xi̱nu ni̱xa̱a̱na nda̱a̱ Zóar xíʼin Eglat-Selisiyá.
Xákuna tá ku̱a̱ndaana chí Luhit.
Tá ku̱a̱ʼa̱nna chí yichi̱ ña̱ Horonaim, ndáʼyi̱ kóʼóna xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ ndo̱ʼona.
6 Saáchi xa̱a̱ ni̱yi̱chi̱ ti̱kui̱í tá Nimrim.
Xa̱a̱ ni̱yi̱chi̱ ku̱ʼu̱ kúii̱;
ta kǒoka ku̱ʼu̱ kúii̱ íyo.
7 Xa̱ʼa̱ ña̱kán nda̱kiʼinna ña̱ʼa ña̱ kúúmiína xíʼin ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kúúmiína ta ku̱a̱ʼa̱nña xíʼinna;
ta ni̱ya̱ʼana chí yoso̱ nu̱ú íyo tú álamo.
8 Saáchi iníí ñuu Moab táku̱ ña̱ ndáʼyi̱ kóʼóna.
Nda̱a̱ chí Eglaim táku̱ xákuna;
ta saátu táku̱ xákuna nda̱a̱ chí Beer-Elim.
9 Saáchi ti̱kui̱í tá íyo chí Dimón nda̱kutúrá xíʼin ni̱i̱,
ta Ndióxi̱ chindaʼára ku̱a̱ʼáka tu̱ndóʼo nu̱ú na̱ ñuu Dimón:
chindaʼára iin ndikaʼa* sa̱tá na̱ ñuu Moab na̱ kunu ku̱ʼu̱n,
ta saátu sa̱tá na̱ kindo̱o ñuu kán.
16 Chindaʼándó iin ndikachi* che̱e nu̱ú ta̱ xáʼndachíñu ñuu yóʼo,
keerí ñuu Sela, ya̱ʼarí nu̱ú ñuʼú yi̱chí
ta xa̱a̱rí yuku̱ ña̱ íyo chí Sion.
2 Nda̱a̱ táki̱ʼva yíʼvi tí saa tí táxínna, tí ndíkaa̱ chi̱ʼyo̱rí
saá keʼé na̱ ñuu Moab chí nu̱ú yáʼa na̱ yiví chí Arnón.
3 “Taxindó consejo, ndaka̱xinndó ndáaña keʼéndó.
Tá káʼñu* chinúún iin ku̱nda̱ti̱* sa̱tána ta naaní ná kooña nda̱a̱ táki̱ʼva naa ñuú.
Chise̱ʼé na̱ xi̱nu ku̱a̱ʼa̱n ta va̱ása ndataxiúnna ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá.
4 Na̱ ñui̱ na̱ xi̱nu ku̱a̱ʼa̱n ná kundoona ñuu Moab.
Chise̱ʼéna nu̱ú na̱ kúni̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ miína.
Tá ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ ta̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼinna,
saá va̱ása kooka na̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ miína
ta na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼin inkana va̱ása kundookana nu̱ú ñuʼú.
5 Tasaá, iin ta̱ rey ta̱ kee ti̱xin na̱ veʼe ta̱ David koora nu̱ú tayi̱ nu̱ú kaʼndachíñura.
Ta̱yóʼo nda̱kúní koo inira ta tá ná kaʼndachíñura ndixaní kuʼvi̱-inira* kunira na̱ yiví,
va̱ása ndaka̱xinra na̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin ta ndi̱ku̱n kama ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna”.
6 Xi̱niso̱ʼondi̱ ña̱ kúta̱aní-ini na̱ ñuu Moab,
ni̱nuní kúnina ta sáa̱nína
soo tu̱ʼun ña̱ káʼa̱nna va̱ása ndáyáʼviña.
7 Tasaá na̱ ñuu Moab kuakuna xa̱ʼa̱ ñuuna;
ndiʼi na̱kán ndeéní kusuchí-inina.
Na̱yóʼo kuakuna xa̱ʼa̱ pasa* tí íyo chí Quir-Haréset.
8 Saáchi ni̱yi̱chi̱ ñuʼú ña̱ Hesbón nu̱ú xi̱chiʼina,
saátu ni̱yi̱chi̱ tú uva na̱ Sibmá;
na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ñuu ni̱xa̱ñi̱na* ndaʼa̱nú ña̱ color kúáʼa;*
nda̱a̱ chí Jazer ni̱xa̱a̱ ndaʼa̱nú
ta ni̱ka̱a̱ña nda̱a̱ nu̱ú ñuʼú yi̱chí.
Xa̱ʼnuní ndaʼa̱nú ta nda̱a̱ mar ni̱xa̱a̱ña.
9 Ña̱kán kuakui̱ xa̱ʼa̱ tú uva tú íyo chí Sibmá, nda̱a̱ táki̱ʼva xákui̱ xa̱ʼa̱ ñuu Jazer.
Sandáxii̱* ñuu Hesbón ta saátu ñuu Elealé xíʼin ti̱kui̱í nu̱úi̱,
saáchi va̱ása nda̱ʼyi̱ kóʼókana* xa̱ʼa̱ ku̱i̱ʼi tí kána tiempo niʼní ni xa̱ʼa̱ ña̱ sákeena.*
10 Va̱ása kúsi̱íka-inina nu̱ú chi̱ʼina
kǒoka na̱ xíta ta ni kǒoka na̱ ndáʼyi̱ kóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inina chí nu̱ú íyo tú uva.
Kǒoka na̱ kúʼni tí uva xíʼin xa̱ʼa̱na nu̱ú kúʼninarí,
va̱ása taxikai̱ nda̱ʼyi̱ kóʼóna.
11 Nda̱a̱ táki̱ʼva kísi yi̱ʼva̱ tú arpa,
saá kísi-inii̱ xa̱ʼa̱ ñuu Moab,
ta kúsuchíní-inii̱ xa̱ʼa̱ ñuu Quir-Haréset.
12 Ni ná kunaa na̱ ñuu Moab ña̱ ndasakáʼnuna ndióxi̱na nu̱ú súkun* ta ni ku̱a̱ʼání ná ka̱ʼa̱nna xíʼin ndióxi̱na nu̱ú ndásakáʼnunana, kǒo ña̱ ni̱ʼína.
13 Ña̱yóʼo kúú ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xa̱ʼa̱ ñuu Moab. 14 Ta vitin káʼa̱n Jehová ña̱yóʼo: “Ni ndáyáʼviní na̱ ñuu Moab, ti̱xin u̱ni̱ ku̱i̱ya̱* kukaʼan nu̱úna saáchi kǒo kunda̱a̱-inina ndáaña keʼéna, ta si̱lóʼoní koo na̱ kindo̱o ta va̱ása kundayáʼvina”.
17 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo ñuu Damasco:
“Kotondo. Ñuu Damasco, va̱ása kookaña iin ñuu
ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼaña.
3 Ñuu ña̱ kútu̱ní ndási chí Efraín, ndiʼi-xa̱ʼa̱ña,
ta va̱ása kaʼndachíñukana chí Damasco;
ta na̱ ñuu Siria na̱ kindo̱o,
va̱ása kooka ndee̱na nda̱a̱ táki̱ʼva kǒoka ndee̱ na̱ israelita”, káchi Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel.
4 “Ki̱vi̱ saá, va̱ása kooka ndee̱ ta̱ Jacob
ni nduʼúní ni̱xi̱yora, ndulekevara.
5 Koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼú nu̱ú chíʼina chí Refaím,
nu̱ú ki̱ndoo loʼo kuití trigo
tá xa̱a̱ ndi̱ʼi nda̱kayanaña.
6 Ndáa si̱lóʼoña kindo̱o,
kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tú olivo tá kánina ndaʼa̱nú
chi ndaʼa̱nú ña̱ súkun va̱ʼa, ndáa u̱vi̱ á u̱ni̱ aceituna tí xa̱a̱ ni̱chi̱chi kíndo̱o,
ta ndáa ku̱mí á u̱ʼu̱nrí kíndo̱o ndaʼa̱nú nu̱ú va̱ʼaní ni̱xi̱yorí”, káchi Jehová, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel.
7 Ki̱vi̱ saá, ta̱ ta̱a kotora ta̱ i̱xava̱ʼa miíra ta ndakotora chí nu̱ú íyo Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱. 8 Va̱ása ndakotora nu̱ú altar ña̱ i̱xava̱ʼara ta va̱ása ndakotora nu̱ú inkaka ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼara; saátu va̱ása ndakotora nu̱ú ndíta yitu̱n tú ndásakáʼnuna* ni nu̱ú altar nu̱ú chíʼmána.
9 Ki̱vi̱ saá, ñuuna ña̱ kútu̱ní ndási kindo̱ondaʼa̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva kíndo̱ondaʼa̱ iin ñuu chí yuku̱,
nandóso-ini na̱ israelita xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva nándóso-inina xa̱ʼa̱ ndaʼa̱ iin yitu̱n;
kindo̱ondaʼa̱ña.
10 Saáchi na̱ndóso-inindó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ sakǎku ndóʼó;
ta̱ʼán ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ndó ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu ña̱ ndáa ndóʼó.
Xa̱ʼa̱ ña̱kán, liviní ña̱ chíʼindó
ta ma̱ʼñú ña̱yóʼo, chíʼindó ña̱ kúú kuenta inkana.*
11 Tá káʼñu,* viíní chíkaa̱ndó corra sa̱tá ña̱ chi̱ʼindó,
tá xi̱ta̱a̱n* kamaní kíxáʼa xáʼnu ña̱ chíʼindó,
soo ndiʼi-xa̱ʼa̱va ña̱ chi̱ʼindó tá ná kuumiíndó kue̱ʼe̱, tá ná xo̱ʼvi̱-inindó.*
12 Kuniso̱ʼondó, iin ku̱a̱ʼa̱n-ini ku̱a̱ʼání na̱ ñuu.
Kánda̱ ni̱nu níma̱na nda̱a̱ táki̱ʼva ndeéní kánda̱ nu̱ú tá mar.
Iin níʼi ndáʼyi̱ na̱ ñuu
nda̱a̱ táki̱ʼva níʼi ku̱a̱ʼa̱n ti̱kui̱í.
13 Iin ni̱ʼi nda̱ʼyi̱ na̱ ñuu nda̱a̱ táki̱ʼva níʼi ku̱a̱ʼa̱n ti̱kui̱í.
Ndióxi̱ kaʼndara chiñu nu̱úna ta xíkání kununa ku̱ʼu̱nna,
na̱yóʼo kununa ku̱ʼu̱nna nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼa̱n xe̱ʼe̱* ña̱ íyo chí yuku̱ xíʼin ta̱chí,
nda̱a̱ táki̱ʼva ndáchí iñú yi̱chí* xíʼin ta̱chí.
14 Tá xi̱kuaá yíʼvina.
Tá kúma̱níka tu̱vi, xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱vana.
Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo na̱ ná ki̱ʼvi ñuu yóʼo ta ndakiʼinna ña̱ʼa ña̱ kúúmiíyó.
18 Ndáʼviní ñuʼú nu̱ú táku̱ tá kísi kití válí ndi̱xi̱nrí,
chí ñuʼú nu̱ú íyo yu̱ta chí Etiopía.
2 Ta ñuʼú yóʼo kúú ña̱ chíndaʼá na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n tu̱ʼun yóʼo chí nu̱ú mar,
ta ku̱a̱ʼa̱nna xíʼin barco tú ku̱vaʼa xíʼin papiro, ta káʼa̱nna xíʼinna:
“Kama ku̱ʼu̱nndó nu̱ú iin ñuu nu̱ú íyo na̱ súkunní na̱ vitání ku̱ñu
iin ñuu ña̱ yíʼvi ndiʼina xínina,
iin ñuu ña̱ ndakúní ta kúchiñuña kánitáʼanña xíʼin inkaña,
iin ñuu ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ xíʼin yu̱ta”.
3 Ndiʼi ndóʼó na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo,
ña̱ kunindó kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú níndichi xi̱ní yuku̱ tú na̱ʼa̱ nu̱úndó,
ta kuniso̱ʼondó kutaku̱ nda̱a̱ táki̱ʼva táku̱ tá tívina iin ndiki̱.
4 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n:
“Va̱ása kundi̱ʼi-inii̱ ta kotoi̱ chí nu̱ú íyoi̱,
ña̱ keʼíi̱ kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo kaʼní ña̱ táxi ñu̱ʼu,*
nda̱a̱ táki̱ʼva kóyo yúyú sa̱tá ña̱ chíʼina tá tiempo niʼní saá keʼíi̱.
5 Saáchi tá kúma̱níka ndakayana tí uva,
tá xa̱a̱ ndi̱ʼi ka̱na yita ndaʼa̱ tú uva ta tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n chíchirí,
kaʼndana ndaʼa̱nú ña̱ sa̱kán ki̱xáʼa nána xíʼin ka̱a ña̱ xi̱ín* yuʼú
ta kaʼndana numa̱nú.
6 Tá ná kuvina, tí pilo* tí íyo chí yuku̱ kúú tí kaxí ku̱ñuna
ta saátu kití tí íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo.
Ta ku̱ñuna kúú ña̱ kaxí tí pilo tá tiempo niʼní,
ta tiempo ña̱ ndákayana tí uva,
ndiʼi kití tí íyo nu̱ú ñuʼú kúú tí kaxí ku̱ñuna.
7 Ta tiempo saá, iin ñuu nu̱ú íyo na̱ yiví na̱ súkunní ta saátu na̱ vitání ku̱ñu,
saníʼi̱na ña̱ʼa Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel,
iin ñuu ña̱ yíʼvi ndiʼina xínina,
iin ñuu ña̱ ndakúní ta kúchiñuña kánitáʼanña xíʼin inkana,
iin ñuu ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ xíʼin yu̱ta,
ta ku̱ʼu̱nna xíʼin ña̱yóʼo chí yuku̱ Sion, yuku̱ ña̱ níʼi ki̱vi̱ Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel”.
19 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo ñuu Egipto:
Kotondó, sa̱tá iin vi̱kó ña̱ ndeéní ku̱a̱ʼa̱n kánuu Jehová ku̱a̱ʼa̱nra, ta ni̱ki̱ʼvira chí Egipto.
Na̱ ndióxi̱ na̱ va̱ása ndáyáʼvi na̱ íyo ti̱xin ñuu Egipto yi̱ʼvínína kuninara,
ta kandita ni̱nu níma̱ na̱ ñuu Egipto xa̱ʼa̱ ña̱ yi̱ʼvínína kuninara.
2 “Chikai̱-ini na̱ egipcio ña̱ ná ku̱ʼu̱nna contra xíʼin táʼanna
ta ná kanitáʼanna,
iin tá iinna kanitáʼanna xíʼin ñanitáʼanna ta saátu na̱ íyo yatin xíʼinna,
kanitáʼan iin ñuu xíʼin inka ñuu, saátu na̱ chíñu xíʼin inka na̱ chíñu.
3 Ta na̱ ndóo chí ñuu Egipto kǒo kunda̱a̱-inina ndáaña keʼéna,
ta nasamai̱ ña̱ kúni̱na keʼéna.
Ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ ndióxi̱ na̱ va̱ása ndáyáʼvi ña̱ ná chindeétáʼanna xíʼinna,
ku̱ʼu̱nna nu̱ú na̱ kéʼé ña̱ tási, na̱ káʼa̱n ña̱ kivi ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta saátu nu̱ú na̱ ndáku.*
4 Ndataxii̱ na̱ ñuu Egipto ndaʼa̱ iin ta̱ ndi̱va̱ʼaní-ini,
rey ta̱ ndi̱va̱ʼaní-ini kaʼndachíñu nu̱úna”, káchi táta káʼnu Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel.
5 Yi̱chi̱ ti̱kui̱í tá mar,
ti̱kui̱í tá íyo yu̱ta ndiʼirá ta yi̱chi̱rá.
6 Kininí kuxaʼa̱n yu̱ta;
ti̱kui̱í tá ñúʼu chi̱chi ñuu Egipto ndiʼirá ta yichi̱rá.
Tú tu̱yo̱ó* xíʼin tú junco* ta̱ʼyi̱nú.
7 Yi̱chi̱ ndiʼi planta tú íyo yuʼú yu̱ta Nilo ta saátu yi̱chi̱ tú íyo nu̱ú ndákutáʼan yu̱ta yóʼo xíʼin inkará,
ta saátu yi̱chi̱ ndiʼi ñuʼú nu̱ú chíʼina ña̱ íyo yuʼú yu̱ta yóʼo.
Ndiʼi túyóʼo ndachínú ku̱ʼu̱nnú xíʼin ta̱chí ta va̱ása kookanú.
8 Kusuchí-ini na̱ tíin ti̱a̱ká,
na̱ táan ka̱a ña̱ xi̱ín* nu̱ú ini yu̱ta Nilo ña̱ va̱ʼa tiinna ti̱a̱ká, kuakuna,
ta ndáa si̱lóʼo koo na̱ taán ñunúna* ini ti̱kui̱í.
9 Na̱ kéʼé tela ña̱ lino
ta saátu na̱ tává tela ña̱ yaa xíʼin yitu̱n tú xíniñúʼuna ña̱ kúnuna, kukaʼan nu̱úna.
11 Na̱ kíʼví kúú na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi ti̱xin ñuu Zoan.
Na̱ ndíchi, na̱ táxi consejo ndaʼa̱ ta̱ faraón su̱ví consejo va̱ʼa kúú ña̱ táxina.
¿Nda̱chun káʼa̱nndó xíʼin ta̱ faraón, “Se̱ʼe na̱ ndíchi kúúndi̱, se̱ʼe na̱ rey na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá kúúndi̱”?
12 Tá saá, ¿ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n na̱ ndíchi na̱ káchíñu nu̱ún?
Tá ndixa kúnda̱a̱-inina, na̱kán ná ka̱ʼa̱n xíʼún ndáaña keʼé Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel chí ñuu Egipto.
13 Na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi ti̱xin ñuu Zoan, táki̱ʼva kéʼé na̱ kíʼví saá kéʼéna;
na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi ti̱xin ñuu Nof* sa̱ndáʼvinana.
Na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ tribu na̱ ñuu Egipto, va̱ása vií níʼina yichi̱ nu̱úna.
14 Jehová táxira ña̱ kǒo kunda̱a̱-inina ndáaña keʼéna;
na̱kán va̱ása vií níʼina yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Egipto, ña̱kán va̱ása va̱ʼa íyo ña̱ kéʼéna,
ta ndóʼona nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin ta̱ xíʼi tá kákáa* xa̱ʼa̱ra xíʼin ña̱ ndu̱xanra.
15 Ta va̱ása kooka chiñu ña̱ kivi keʼé na̱ ñuu Egipto,
ni kúúna na̱ va̱lí á na̱ xa̱a̱ chée, ni kúúna na̱ ndáyáʼvi á na̱ va̱ása ndáyáʼvi.
16 Ki̱vi̱ saá, na̱ egipcio táki̱ʼva keʼé ñaʼá saá keʼéna; yi̱ʼvínína ta kisina xa̱ʼa̱ ña̱ keʼé Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel xíʼinna. 17 Na̱ ñuu Egipto yi̱ʼvína kunina na̱ ñuu Judá. Yi̱ʼvínína tá ná kuniso̱ʼo kuitína ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ na̱yóʼo, xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kaxin Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel keʼéra xíʼinna.
18 Ki̱vi̱ saá, chí Egipto koo u̱ʼu̱n ñuu na̱ ka̱ʼa̱n tu̱ʼun ña̱ káʼa̱nna chí Canaán, ta chinaʼána* ña̱ nda̱kúní koo inina xíʼin Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel. Iin ñuu yóʼo kunaníña, ñuu ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱.
19 Ki̱vi̱ saá nu̱ú ñuʼú ña̱ Egipto keʼéna iin altar nu̱ú Jehová, ta chí xáʼñu* ñuʼú na̱ egipcio keʼéna inkaña nu̱ú Jehová. 20 Ña̱yóʼo kooña iin señal nu̱ú na̱ yiví na̱ ñuu Egipto ña̱ va̱ʼa ndakaʼánna xa̱ʼa̱ Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel; saáchi kuakundáʼvina nu̱ú Jehová ña̱ ná sakǎkurana nu̱ú na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼinna, ta̱yóʼo chindaʼára iin na̱ yiví ña̱ sakǎkurana. 21 Tasaá kunda̱a̱-ini na̱ ñuu Egipto xa̱ʼa̱ Jehová; ki̱vi̱ saá xa̱a̱na kuxini̱na Jehová, taxina ña̱ʼa ndaʼa̱ra ta so̱kónaña nu̱úra, kindo̱ona keʼéna iin ña̱ʼa nu̱ú Jehová ta saxínunaña. 22 Jehová taxira castigo ndaʼa̱ na̱ ñuu Egipto, satúkue̱ʼe̱rana ta sandáʼarana; na̱yóʼo ndikóna nu̱ú Jehová ta ndakuiinra ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra ta sandáʼarana.
23 Ki̱vi̱ saá koo iin yichi̱ ña̱ kita chí Egipto ta xa̱a̱ña nda̱a̱ chí Asiria. Tasaá na̱ ñuu Asiria ki̱ʼvina ñuu Egipto, ta na̱ ñuu Egipto ki̱ʼvina ñuu Asiria. Ta na̱ ñuu Egipto xíʼin na̱ ñuu Asiria, inkáchi ndasakáʼnuna Ndióxi̱. 24 Ki̱vi̱ saá, na̱ ñuu Israel ndakutáʼanna xíʼin na̱ ñuu Egipto ta saátu xíʼin na̱ ñuu Asiria ta koona iin bendición nu̱ú ñuʼú, 25 saáchi Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel taxira bendición ndaʼa̱na ta kachira: “Ná ndakiʼin na̱ ñui̱ Egipto bendición, saátu na̱ ñui̱ na̱ i̱xava̱ʼi̱ na̱ Asiria, saátu na̱ ñuu Israel na̱ kúú kuentai̱”.
20 Ta̱ rey Sargón ta̱ ñuu Asiria chi̱ndaʼára ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado* chí Asdod, ta mií ku̱i̱ya̱ ña̱ chi̱ndaʼára ta̱yóʼo, ka̱nitáʼanra xíʼin na̱ ñuu Asdod ta ku̱chiñura nda̱kiʼinra ñuu kán. 2 Tá tiempo saá, Jehová xi̱niñúʼura ta̱ Isaías se̱ʼe ta̱ Amoz ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Kúáʼan ta taváún ti̱ko̱to̱ ndayí* ña̱ núʼni tokóún ta taváún ndu̱xa̱ún”. Tasaá ke̱ʼévara; ni̱xi̱ka chálára* ta kǒo ndu̱xa̱n níxi̱ñuʼu xa̱ʼa̱ra.
3 Saá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ña̱yóʼo: “Nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Isaías ta̱ káchíñu nu̱úi̱, ña̱ ti̱xin u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱ka chálára ta kǒo ndu̱xa̱n níxi̱ñuʼu xa̱ʼa̱ra ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ra ndáaña kundoʼo na̱ ñuu Egipto xíʼin na̱ ñuu Etiopía, 4 saá keʼé ta̱ rey ñuu Asiria tá ná ndakiʼinra na̱ ñuu Egipto ku̱ʼu̱n xíʼinra ta saátu na̱ ñuu Etiopía, kúúna na̱ va̱lí á na̱ xa̱a̱ ku̱chée, koo chálána ta kǒo ndu̱xa̱n kuñuʼu xa̱ʼa̱na ta kutuvi te̱ʼé-kaʼána tasaá kukaʼan nu̱ú na̱ ñuu Egipto. 5 Yi̱ʼvíkavína ta kukaʼan nu̱úna xíʼin na̱ ñuu Etiopía, na̱ xi̱ndaa-inina ta saátu na̱ ñuu Egipto na̱ xi̱kuta̱aní-inina xíʼin. 6 Ki̱vi̱ saá, na̱ yiví na̱ ndóo chí yuʼú mar kachina: ‘Kotondó ña̱ ndo̱ʼo na̱ xi̱ndaaní-iniyó na̱ ni̱xa̱ʼa̱nyó nu̱ú ña̱ ná chindeétáʼanna xíʼinyó ña̱ va̱ʼa ka̱kuyó nu̱ú ta̱ rey ñuu Asiria. ¿Ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa ka̱kuyó vitin?’”.
21 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo ñuʼú yi̱chí ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo mar:*
Ndeéní va̱xi ta̱chí chí sur,
chí ñuʼú yi̱chí ke̱eña va̱xiña, nu̱ú ñuʼú ña̱ yíʼvina xínina.
2 Xi̱nii̱ iin visión ña̱ i̱yoní:
ñuu ña̱ sándaʼvi, sandáʼviña inkana
ñuu ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱, sandíʼi-xa̱ʼa̱ña inkaña.
Kanitáʼan xíʼinna ñuu Elam. Ndakasi sa̱tá ñuu yóʼo ñuu Media.
Va̱ása taxikai̱ saxóʼvi̱ña* inkana nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼéña.
3 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ndíʼi̱ní-inii̱.
Ndóʼoníi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin ñaʼá ñá káku se̱ʼe.
Kǒo kívi kuniso̱ʼi̱ saáchi ndíʼi̱ní-inii̱;
kǒo kívi kotoi̱ saáchi iin ku̱a̱ʼa̱n-inii̱.
4 Iin kísini̱nu níma̱i̱; yíʼviníi̱.
Xi̱kuni̱níi̱ kuñuú soo vitin yíʼvivai̱ tá kúñuú.
5 Kanindichindó mesa ta katandó tayi̱.
Kuxundó ta koʼondó.
Ndóʼó na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi,
ndakunditandó ta chikaa̱ndó aceite sa̱tá escudo.
6 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n:
“Kaʼnda chiñu nu̱ú iin ta̱a ña̱ ná kundaara, ta ná natúʼunra xa̱ʼa̱ ña̱ kunira”.
7 Ta ta̱yóʼo xi̱nira iin carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi tú ñúu* u̱vi̱ kuáyi̱,
iin carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi tú ñúu burro,
iin carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi tú ñúu tí camello.
Viíní xi̱ndaara ta va̱ʼaní xi̱kiʼinra kuenta.
8 Tasaá ndeéní ni̱nda̱ʼyi̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva ndáʼyi̱ tí ndikaʼa:*
“Jehová, tá káʼñu* níndichii̱ xi̱ní veʼe súkun ta ndái̱
ta saátu ndiʼi ñuú ndái̱.
9 Kotondó ndáana va̱xi:
Va̱xi na̱ ta̱a ta ndósona sa̱tá carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi ta tí kuáyi̱ ñúu túyóʼo”.
Tasaá ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo:
“Xa̱a̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña. Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ Babilonia.
Nu̱ú ñuʼú ku̱unra ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼana ña̱ ndásakáʼnuna”.
10 Ndáʼviní na̱ ñui̱ na̱ ni̱xa̱ñi̱na* nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin trigo,
ña̱ kána nu̱ú ñuʼíi̱,
na̱túʼi̱n xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel xíʼi̱n, ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel.
11 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo ñuu Dumá:*
Íyo iin na̱ kána yi̱ʼi̱ chí Seír:
“Yóʼó ta̱ ndáa, ¿ndáaña kúu tá ñuú?
Yóʼó ta̱ ndáa, ¿ndáaña kúu tá ñuú?”.
12 Ta ta̱ ndáa káʼa̱nra ña̱yóʼo:
“Xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n túvi ta saátu xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúñuú.
Tá kúni̱ndó nda̱ka̱tu̱ʼunndó, nda̱ka̱tu̱ʼunvandó.
Naʼa tukundó”.
13 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo yoso̱ yi̱chí:
Chí yuku̱ ña̱ íyo chí yoso̱ yi̱chí ku̱su̱nndó,
ndóʼó na̱ ñuu Dedán na̱ inkáchi kítáʼan xíka.
14 Kúáʼandó taxindó ti̱kui̱í ná koʼo na̱ yíchi̱,*
ndóʼó na̱ ndóo chí ñuu Temá,
kúáʼanndó xíʼin ña̱ kuxu na̱ xínu ku̱a̱ʼa̱n.
15 Saáchi na̱yóʼo xi̱nuna nu̱ú na̱ kúni̱ kaʼní-ñaʼá xíʼin espada, xi̱nuna nu̱ú na̱ ta̱vá espada,
xi̱nuna nu̱ú na̱ kúni̱ kaʼní-ñaʼá xíʼin kuxu̱n* ta saátu nu̱ú ku̱a̱chi ña̱ ndeéní.
16 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n: “Ti̱xin iin ku̱i̱ya̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱* ña̱ ndáyáʼviní ña̱ kúúmií na̱ ñuu Quedar. 17 Na̱ ta̱a na̱ ñuu Quedar, na̱ xáʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi na̱ xíni̱ kuniñúʼu kuxu̱n, ndáa loʼova koona, saáchi Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo”.
22 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo Yoso̱ nu̱ú xítona visión:*
¿Ndáaña ndóʼo ndiʼi ndóʼó na̱ nda̱a sa̱tá veʼe?
2 Xuxankaví ni̱xi̱yo yuʼúndó;
iin káña̱ yuʼúndó ta ni̱nukaví kúnindó.
Kǒo níxaʼnína na̱ ñuundó xíʼin espada
ta ni kǒo níxi̱ʼi̱na nu̱ú ku̱a̱chi.
3 Ndiʼi na̱ xáʼndachíñu ñuundó xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna.
Ni va̱ása níxiniñúʼuna kuxu̱n* ta nda̱kiʼinnana ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna.
Ni xíká xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna soo nda̱ni̱ʼívanana,
ta nda̱kiʼinnana ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna.
4 Ña̱kán ni̱ka̱ʼi̱n: “Va̱ása kotondó nu̱úi̱;
ndeéní kuakui̱.
Va̱ása sandíkondó-inii̱
xa̱ʼa̱ ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ na̱ ñui̱.
5 Saáchi iin ki̱vi̱ ña̱ kǒo kunda̱a̱-inina ndáaña keʼéna kúúña, yi̱ʼvína ta ndiʼi-xa̱ʼa̱na
saáchi táta káʼnu Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú ta̱ keʼé ña̱yóʼo,
chí Yoso̱ nu̱ú xítona visión.
Xa̱a̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱na nama̱
ta ndáʼyi̱ kóʼóna* chí yuku̱.
6 Na̱ ñuu Elam nda̱kiʼinna ña̱ʼa nu̱ú ñúʼu flecha
ta va̱xina xíʼin na̱ ta̱a na̱ ndóso sa̱tá carreta xíʼin kuáyi̱,
ta na̱ ñuu Quir íxatu̱ʼvana escudona.
7 Nu̱ú yoso̱ndó mií ña̱ va̱ʼaka
ndakutú carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi,
na̱ yósó* tí kuáyi̱ koo tu̱ʼvana kunditana chí yéʼé
8 ta kǒoka na̱ chindeétáʼan xíʼin na̱ ñuu Judá.
”Ki̱vi̱ saá ndakotondó veʼe ña̱ naní Veʼe ña̱ íyo chí yuku̱, chí nu̱ú ndóo ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼundó tá xíkandó nu̱ú ku̱a̱chi, 9 ndakotondó ya̱vi̱ ña̱ ni̱ka̱a̱n nama̱ Ñuu ta̱ David. Ta tavándó ti̱kui̱í tá ñúʼu tanque ña̱ níndichi chí ni̱nu̱. 10 Ndakaʼvina veʼe ña̱ íyo chí Jerusalén, sakúachinaña ña̱ va̱ʼa ndasakútu̱na nama̱. 11 Ta ma̱ʼñú u̱vi̱ saá nama̱, kaanna iin ya̱vi̱ nu̱ú kuñuʼu ti̱kui̱í tá ñúʼu ini tanque yatá, soo va̱ása kotona ta̱ káʼnuní ta̱ i̱xava̱ʼa ña̱yóʼo, ta va̱ása kotona ta̱ ke̱ʼéña tiempo xi̱naʼá.
12 Ta ki̱vi̱ saá, táta káʼnu Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel
ka̱ʼa̱nra xíʼinna ná kuakuna ta kusuchí-inina,
ka̱ʼa̱nra xíʼinna ná xa̱tána xi̱nína ta ná ndakundixina ti̱ko̱to̱ ndayí.*
13 Soo nu̱úka ña̱ keʼéna ña̱yóʼo, vikóva keʼéna ta kusi̱í-inina,
kaʼnína si̱ndi̱ki̱ xíʼin ndikachi,*
kuxuna ku̱ñu ta koʼona vino.
Ta ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: ‘Ná kuxuyó ta ná koʼoyó chi taa̱n kuvivayó’”.
14 Tasaá, Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼi̱n: “‘Va̱ása ndoo ku̱a̱chindó nda̱a̱ ná kuvindó’, káchi táta káʼnu Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel”.
15 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n táta káʼnu Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel: “Kúáʼan nu̱ú ta̱ su̱tu̱ Sebná, ta̱ kíʼin kuenta xíʼin veʼe* ta̱ rey ta ka̱ʼún ña̱yóʼo xíʼinra: 16 ‘¿Ndáaña kúúmiíún yóʼo, ta ndáa na̱ táʼún ndíkaa̱ yóʼo ña̱kán íxava̱ʼún nu̱ú ndu̱xu̱ún?’. Iin nu̱ú súkun íxava̱ʼara nu̱ú ndu̱xu̱nra; káanra kándíka yu̱u̱ káʼnu ña̱ ndu̱xu̱nra. 17 ‘Jehová ndeéní kuunra yóʼó nu̱ú ñuʼú, ta tuunní tiinra yóʼó. 18 Kútu̱ní ndativíra* yóʼó, ta nda̱a̱ táki̱ʼva koo iin pelota saá koún, ta sakánara yóʼó nu̱ú iin ñuʼú ña̱ ndíka̱ní. Kán kuviún ta kán ndiʼi-xa̱ʼa̱ carreta tú ndáyáʼviní kúúmiíún, tasaá sakúkaʼún nu̱ú na̱ veʼe ta̱ káchíñún nu̱ú. 19 Taxíi̱n yóʼó ta kindai̱ chiñu ndaʼún.
20 ”’Ki̱vi̱ saá kanai̱ ta̱ káchíñu nu̱úi̱ ta̱ Eliaquim se̱ʼe ta̱ Hilquías, 21 ta ta̱yóʼo sandákundixii̱ ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ ndíxiún ta tokóra ndakatúi̱n ti̱ko̱to̱ ña̱ núʼni tokóún, ta ndakiʼinra chiñu ña̱ kúúmiíún. Ta koora yivá na̱ ñuu Jerusalén ta saátu koora yivá na̱ veʼe ta̱ Judá. 22 Ta so̱ko̱ra chinúi̱ llave veʼe ta̱ David. Kunára ta kǒo na̱ ndakasi; ndakasira ta kǒo na̱ ndakuná. 23 Nda̱a̱ táki̱ʼva kánina iin clavo nu̱ú téʼéní saá keʼíi̱ xíʼinra, ta nda̱a̱ táki̱ʼva ndáyáʼvi tayi̱ nu̱ú xáʼndachíñuna saá xa̱a̱ra kundayáʼviníra ti̱xin veʼe yivára. 24 Ta nda̱a̱ táki̱ʼva koo ta̱ kundiso ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ íyo ti̱xin veʼe yivára saá koora, saátu kundisora na̱ se̱ʼe na̱yóʼo, kundisora ndiʼi ki̱si válí, ndiʼi ki̱si ña̱ íyo táki̱ʼva íyo ko̱ʼo̱ ta saátu ndiʼi jarra náʼnu.
25 ”’Ki̱vi̱ saá tavána clavo ña̱ kútu̱ní ka̱nina nu̱ú téʼéní, ndakavaña ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ña, ta ña̱ xi̱tikaa sa̱tá ña̱yóʼo ta̱ʼvíña, chi mií Jehová kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo. Káchi Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel’”.
23 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo ñuu Tiro:
Kuaku ndóʼó na̱ ta̱a na̱ ñúʼu ini barco tú Tarsis.*
Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ nu̱ú xáa̱ tú barco; ta va̱ása kívika kunditanú yóʼo.
Nda̱a̱ chí Kitim ke̱e tu̱ʼun ki̱xaa̱ nu̱úna.
2 Va̱ása ka̱ʼa̱nndó, ndóʼó na̱ ndóo yuʼú tá mar.
Na̱ ñuu Sidón na̱ íxi̱íko* ña̱ʼa na̱ xíka nu̱ú mar, sa̱kútuna ña̱ʼa ñuundó.
3 Trigo ña̱ ka̱na chí Sihor* xíʼin ña̱ ndákayandó chí Nilo, yóʼo kúú nu̱ú kána xu̱ʼúnndó,
ni̱ya̱ʼana xíʼinña nu̱ú ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í,
ta ku̱a̱ʼání xu̱ʼún na̱ inka ñuu ta̱vána xíʼinña.
4 Ndóʼó na̱ ñuu Sidón ña̱ kútu̱ní ku̱vaʼa yuʼú mar, kukaʼan nu̱úndó,
saáchi tá mar ni̱ka̱ʼa̱nrá ña̱yóʼo:
“Va̱ása níxo̱ʼvii̱* nda̱a̱ táki̱ʼva xóʼvi̱ ná káku se̱ʼe ta ni va̱ása níkaku se̱ʼi̱;
Saátu va̱ása nísakúaʼnui̱ na̱ ta̱a válí ta ni va̱ása nísanáʼi̱ ná ñaʼá válí”.*
5 Nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ndi̱ʼi-inindó tá xi̱niso̱ʼondó tu̱ʼun xa̱ʼa̱ ñuu Egipto,
saá ndi̱ʼi-inindó tá ná kuniso̱ʼondó tu̱ʼun xa̱ʼa̱ ñuu Tiro.
6 Ya̱ʼandó chí Tarsis.
Ndóʼó na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú ña̱ íyo chí yuʼú mar, kuakundó.
7 ¿Á ña̱yóʼo kúú ñuu ña̱ xi̱kusi̱íní-ini ta ni̱nuní xi̱kuniña nani tiempo xi̱naʼá tá ki̱xáʼa íyoña?
Xi̱xaʼa̱nna inka ñuu ña̱ xíkání ña̱ va̱ʼa kundoona kán.
8 ¿Ndáana ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ kundoʼo na̱ ñuu Tiro ña̱yóʼo?
Ñuu yóʼo kúú ña̱ xi̱taxi ña̱ kaʼndachíñu inkana,
na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼvi kúú na̱ xi̱xi̱íko ñuu yóʼo,
ta ndiʼi na̱ yiví xi̱ ixato̱ʼónína na̱ xi̱xi̱íko yóʼo.
9 Mií Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ kundoʼona ña̱yóʼo,
ña̱ va̱ása ni̱nuní kunina xa̱ʼa̱ ña̱ liviní ñuuna,
ña̱ va̱ʼa sakúkaʼanra nu̱ú na̱ xi̱ ixato̱ʼóní na̱ yiví.
10 Ndóʼó na̱ ñuu Tarsis, ya̱ʼandó ma̱ʼñú ñuuna nda̱a̱ táki̱ʼva yáʼa yu̱ta Nilo.
Kǒoka nu̱ú kundita barco.
11 Sa̱káa̱ra ndaʼa̱ra sa̱tá mar;
Sákisira ndiʼi na̱ xáʼndachíñu.
Jehová xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná sandíʼi-xa̱ʼa̱na ñuu Fenicia ña̱ kútu̱ní ndási.
12 Ta káchira: “Va̱ása kusi̱íka-ini ndóʼó na̱ ñuu Sidón na̱ xóʼvi̱ní.
Ndakunditandó ta ya̱ʼandó chí Kitim.
Ta ni ná xa̱a̱ndó kán kundi̱ʼikava-inindó”.
13 Kotondó ñuʼú na̱ caldeo.
Ñuu yóʼo kúú ña̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ ñuʼúna ta ndáa kití yukú kúú tí ndóo,
ta su̱ví na̱ ñuu Asiria kúú na̱ níkeʼé ña̱yóʼo,
na̱yóʼo kúú na̱ ke̱ʼé veʼe súkun nu̱ú ñúʼu ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna tá kánitáʼanna.
Xa̱nina ndiʼi veʼe súkun ña̱ kútu̱ní ndási
ta sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱naña.
14 Kuaku ndóʼó na̱ ta̱a na̱ ñúʼu ini barco tú Tarsis,
saáchi sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na ñuundó ña̱ kútu̱ní ndási.
15 Ki̱vi̱ saá, 70 ku̱i̱ya̱ nandóso-inina xa̱ʼa̱ ñuu Tiro nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ku̱i̱ya̱ ña̱ táku iin ta̱ rey. Tá ná ya̱ʼa 70 ku̱i̱ya̱, na̱ ñuu Tiro kundoʼona táʼan ña̱ káʼa̱n yaa ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a:
16 “Kiʼin iin arpa, yóʼó ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a, ñá na̱ndóso-ini na̱ ñuu xa̱ʼa̱ ta kakaún iníí ñuu.
Vií va̱ʼa sakáʼún tú arpa;
ku̱a̱ʼání yaa kataún,
ña̱ va̱ʼa ná ndakaʼánna xa̱ʼún”.
17 Tá ná ya̱ʼa 70 ku̱i̱ya̱, Jehová ndakaʼán tukura xa̱ʼa̱ ñuu Tiro, ta na̱ ñuu yóʼo kixáʼa tukuna xi̱íkona miína nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a, chi ki̱ʼvina xíʼin ndiʼi na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo. 18 Soo xu̱ʼún ña̱ kiʼinna, kooña ña̱ yi̱i̱ nu̱ú Jehová. Va̱ása taánva̱ʼanaña* ta ni va̱ása nduku̱a̱ʼáña saáchi na̱ ñuu Jehová kúú na̱ kiʼin xu̱ʼún ña̱ ná chaʼvinana ña̱ va̱ʼa ná kuxuna nda̱a̱ ná xa̱a̱-inina* ta kundixina ti̱ko̱to̱ livi.
24 Kotondó, Jehová távára na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa sándakoora nu̱úña.
Ndáxikóniʼiraña ta táxira ña̱ xa̱a̱ síín síín ku̱ʼu̱nna kundoona.
2 Inkáchi kundoʼo ndiʼina:
na̱ íyo chí ñuu ta saátu na̱ su̱tu̱,
ta̱ káchíñu ta saátu ta̱ káchíñura nu̱ú.
Ñá káchíñu ta saátu ñá káchíñuñá nu̱ú,
na̱ sátá* ta saátu na̱ íxi̱íko,*
na̱ táxitóo* ña̱ʼa ta saátu na̱ ndúkúña,
na̱ táxitóo xu̱ʼún ta saátu na̱ ndúkúña.
3 Nda̱a̱ ni iinna va̱ása kundooka nu̱ú ñuʼú yóʼo;
ndakiʼinna ndiʼi ña̱ʼa ña̱ íyo nu̱úña,
chi mií Jehová kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo.
4 Ñuʼú yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ kúsuchí-ini* saá íyoña, ta ku̱a̱ʼa̱n ndíʼi-xa̱ʼa̱ña.
Ñuʼú nu̱ú va̱ʼaní xi̱kana ña̱ʼa, ku̱a̱ʼa̱n yíchi̱ña, ku̱a̱ʼa̱n ndíʼi-xa̱ʼa̱ña.
Na̱ yiví na̱ ndáyáʼvi na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ku̱a̱ʼa̱n yíchi̱ saá íyona.
5 Na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo, i̱xayaku̱a̱naña,
saáchi kǒo ndíku̱nna ley,
na̱samana chiñu ña̱ xa̱ʼnda Ndióxi̱,
sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na trato ña̱ ki̱ndoona saxínuna ndiʼi tiempo.
6 Ña̱kán nda̱kiʼin ñuʼú yóʼo chiʼña,
ta na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo kúúmiína ku̱a̱chi.
Xa̱ʼa̱ ña̱kán loʼoní kúú na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo,
ta si̱lóʼoní kúú na̱ ta̱a kíndo̱o.
7 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tá kúsuchí-ini* saá íyo tá vino xa̱á, va̱xi yíchi̱ tú uva,
ndiʼi na̱ kúsi̱í-ini, xákuna.
8 Va̱ása káʼaka yaa si̱í xíʼin tú pandereta;
xa̱a̱ ku̱táxi̱n yuʼú na̱ kútóoní vikó;
va̱ása káʼaka yaa si̱í xíʼin tú arpa.
9 Kǒoka yaa xíta tá xíʼina vino,
ta tá xíʼina ndixi kúú o̱va̱ yuʼúna xíʼinrá.
10 Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ñuu ña̱ kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱ú;
ndási ndiʼi veʼe ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása kívi ki̱ʼvi iniña.
11 Chí calle xákundáʼvina xa̱ʼa̱ vino.
Kǒoka na̱ kúsi̱í-ini;
kǒoka ña̱ sákusi̱í-inina nu̱ú ñuʼú.
12 Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ñuu;
sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na yéʼé.
13 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ kuu nu̱ú ñuʼú yóʼo, ña̱ kuu ti̱xin ñuu válí:
ndoʼoña nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo tú olivo tá kánina ndaʼa̱nú,
kundoʼoña nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna tá nándukúna uva tí ki̱ndoo.
14 Nda̱ʼyi̱ kóʼóna* xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱íní-inina.
Nda̱a̱ chí nu̱ú íyo mar ka̱ʼa̱nna ña̱ káʼnuní Jehová.
15 Ña̱kán ndasakáʼnuna Jehová chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu;*
ndasakáʼnuna ki̱vi̱ Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel chí isla ña̱ íyo nu̱ú mar.
16 Nda̱a̱ xíká xi̱niso̱ʼoyó yaa yóʼo:
“Ná ndukáʼnu ta̱ kéʼé ña̱ nda̱kú”.
Soo yi̱ʼi̱ káʼi̱n ña̱yóʼo: “Ndóʼoní-inii̱, ndóʼoní-inii̱.
Ndáʼviníi̱. Na̱ sándaʼvi, sa̱ndáʼvina inkana;
kǒo sándakoona ña̱ sandáʼvina inkana”.
17 Ndóʼó na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo, yi̱ʼvíníndó, ko̱yondó ini ya̱vi̱ ta tiinna ndóʼó.
18 Tá ná kuniso̱ʼona ña̱ sayíʼvi miína, kununa ta ko̱yona ini ya̱vi̱,
ta na̱ ná kee ini ya̱vi̱, tiinnana.
Saáchi ndaku̱ná yéʼé ndiví ta ta̱an nu̱ú ñuʼú.
19 Ni̱nda̱ta̱ nu̱ú ñuʼú,
ndeéní sa̱kísinaña;
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ xíʼi̱ yi̱ʼí saá íyoña.
20 Nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin ta̱ xíʼi tá xíkara saá ndóʼo ñuʼú yóʼo,
ku̱a̱ʼa̱nña chóʼo ta ku̱a̱ʼa̱nña chí káa, nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin veʼe loʼo xíʼin ta̱chí.
Ve̱ení ku̱a̱chi ndísoña,
ndakavaña ta va̱ása ndakundichikaña.
21 Ki̱vi̱ saá, Jehová ndakotora nu̱ú na̱ íyo chí ndiví
ta saátu nu̱ú na̱ xáʼndachíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú.
22 Sandátakanana ta taánnana ini ya̱vi̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin na̱ tíinna,
ta ndakasinana ini veʼeka̱a;
ta tá ná ya̱ʼa ku̱a̱ʼá ki̱vi̱ saá taxina castigo ndaʼa̱na.
23 Tí yo̱o̱ kunaarí
ta ñu̱ʼu kunaaña,
saáchi Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel xa̱a̱ kúúra Rey chí yuku̱ Sion ta saátu chí Jerusalén,
na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuura* kunina ña̱ íyoní ndee̱ra tá ná kaʼndachíñura.
25 Jehová, yóʼó kúú Ndióxii̱.
Ndásakáʼnui̱ yóʼó ta ndásakáʼnui̱ ki̱vi̱ún,
saáchi kéʼún ña̱ʼa ña̱ ndákanda̱ní-inii̱* xíʼin,
ña̱ʼa ña̱ chi̱kaa̱-iniún keʼún nani tiempo xi̱naʼá,
sa̱xínún ña̱ ni̱ka̱ʼún ta ni̱na̱ʼún ña̱ kivi kundaa-inii̱ yóʼó.
2 Saáchi sa̱ndíʼi-xa̱ʼún ñuu ta ndáa yu̱u̱va ki̱ndoo,
xa̱ni ndiʼún iin ñuu ña̱ kútu̱ní ndási.
Ñuu na̱ inka ñuu, va̱ása kútu̱kaña;
ta nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása ndaʼaña.
3 Xa̱ʼa̱ ña̱kán iin ñuu ña̱ ndakúní, ndasakáʼnuña yóʼó;
ñuu ña̱ ndi̱va̱ʼa-ini, yi̱ʼvíña kuniña yóʼó.
4 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ndákasi sa̱tá iin ñuu,
saá íyoún nu̱ú na̱ nda̱ʼví ta saátu na̱ ndíʼi̱ní-ini,
iin nu̱ú kivi koo sávína tá ndeéní kúun sa̱vi̱,
iin ku̱nda̱ti̱* tá ndeéní niʼní.
Ña̱ kéʼé na̱ ndi̱va̱ʼa-ini, íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ta̱chí ña̱ ndeéní káni sa̱tá iin nama̱,
5 nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé kaʼní sa̱tá iin ñuʼú yi̱chí,
sáya̱ún yuʼú na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó.
Nda̱a̱ táki̱ʼva yáa̱ kaʼní xíʼin ku̱nda̱ti̱ iin vi̱kó,
saá ndíʼi yaa na̱ ndi̱va̱ʼa-ini.
6 Nu̱ú yuku̱ yóʼo, Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel,
keʼéra ña̱ ya̱si̱nní kuxu ndiʼi na̱ ñuu
taxira vino tá va̱ʼaní koʼona,
taxira ku̱ñu mií ña̱ va̱ʼaka kuxuna,
taxira mií vino tá va̱ʼaka koʼona, tá ni̱xi̱xin.
7 Nu̱ú yuku̱ yóʼo sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ti̱ko̱to̱ ña̱ ndátiví* ndiʼi ñuu,
xíʼin ti̱ko̱to̱ ña̱ ndákasi ndiʼi na̱ ñuu.
8 Ta̱yóʼo sandíʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼara ña̱ xíʼi̱ na̱ yiví,
ta táta káʼnu Jehová ndaya̱kúnra ti̱kui̱í nu̱ú ndiʼi na̱ yiví.
Nu̱ú iníísaá ñuʼú sakútaʼara ña̱ sákukaʼan nu̱ú na̱ ñuura,
saáchi mií Jehová kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱nña.
9 Ki̱vi̱ saá ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo:
“Kotondó. Ta̱yóʼo kúú Ndióxi̱yó.
Ta̱yóʼo kúú ta̱ kándíxayó,
ta ta̱yóʼo kúú ta̱ sakǎku miíyó.
Ta̱yóʼo kúú Jehová.
Ta̱yóʼo kúú ta̱ ndáa-iniyó.
Ná kusi̱í-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ sakǎkura miíyó”.
10 Saáchi ndaʼa̱ Jehová ña̱ kúúmiíní ndee̱ kúú ña̱ kundaa yuku̱ yóʼo,
ta ku̱a̱ñi̱ndosóra* ñuu Moab nu̱ú íyoña
nda̱a̱ táki̱ʼva xáñi̱ndosóna xe̱ʼe̱* nu̱ú ndóo si̱ʼví, saá keʼéra xíʼinña.
11 Ta̱yóʼo sakáa̱ra ndaʼa̱ra ta kanirana,
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin na̱ xíni̱ kunúu nu̱ú ti̱kui̱í* ña̱ va̱ʼaní kánda̱ ndaʼa̱na kánuuna nu̱úrá,
saá keʼéra xíʼin ndaʼa̱ra tá ná sandíʼi-xa̱ʼa̱rana chi ni̱nuní kúnina.
12 Ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ñuu ña̱ kútu̱ní ndási, ña̱ kúúmií nama̱ ña̱ súkunní,
sakánaraña nu̱ú ñuʼú nu̱ú íyo yáká.*
26 Ki̱vi̱ saá katana yaa yóʼo chí nu̱ú ñuʼú ña̱ Judá:
“Ndakúní ñuuyó.
Ña̱ ndáara miíyó, íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo u̱vi̱ nama̱ ña̱ súkunní ña̱ íyo sa̱tá ñuu.
2 Ndakunándó yéʼé ná ki̱ʼvi na̱ ñuu na̱ nda̱kúní-ini,
iin ñuu ña̱ kéʼé nina ña̱ nda̱kú.
3 Kundaún na̱ ndáa-ini yóʼó,
ndiʼi ki̱vi̱ sandíkoún-inina,
saáchi yóʼó kúú ta̱ kándíxana.
4 Ndiʼi ki̱vi̱ kundaa-inindó Jehová,
saáchi Jehová,* Jehová íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu ña̱ íyo ndiʼi tiempo.
5 Ta̱yóʼo sa̱kóyora na̱ ni̱xi̱yo nu̱ú súkun, na̱ ni̱xi̱yo ñuu ña̱ súkunní kánuu.
7 Nda̱kúní yichi̱ ña̱ xíka na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú.
Ta yóʼó, xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼún ña̱ nda̱kú,
ndasanda̱ún yichi̱ na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú.
8 Jehová, tá xíkandi̱ yichi̱ nu̱ú ndátiún ku̱a̱chi xíʼinndi̱,
kándíxandi̱ yóʼó xíʼin ndiʼi níma̱ndi̱.
Ndáyáʼviní ki̱vi̱ún nu̱úndi̱ ta kúni̱ndi̱ ná ndakaʼánna xa̱ʼa̱ña.
9 Tá ñuú, kúni̱níi̱ kunii̱ yóʼó xíʼin ndiʼi níma̱i̱,
nándukúi̱ yóʼó xíʼin ndiʼi níma̱i̱;
saáchi tá ndátiún ku̱a̱chi xíʼin na̱ yiví,
saá kúú ña̱ sákuaʼana keʼéna ña̱ nda̱kú.
10 Ni ná kundáʼvi-inina kunina na̱ ndi̱va̱ʼa-ini,
va̱ása sakúaʼana keʼéna ña̱ nda̱kú.
Ni ná kundoona nu̱ú ñuʼú nu̱ú kéʼéna ña̱ nda̱kú, ndi̱va̱ʼakava koo inina,
ta va̱ása kotona ña̱ káʼnuní Jehová.
11 Jehová, nda̱niʼún ndaʼún soo va̱ása xítonaña.
Kunina ña̱ kúʼvi̱ní-iniún xíniún na̱ ñuún ta kukaʼan nu̱úna.
Ñuʼu̱ ña̱ xíniñúʼún ña̱ xáʼmiún na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó, kaʼmiñana.
12 Jehová, yóʼó va̱ása taxikaún kundi̱ʼi-inindi̱,
saáchi ndiʼi ña̱ ke̱ʼéndi̱,
miíún kúú ta̱ ta̱xi ndee̱ ndaʼa̱ndi̱ ña̱ ke̱ʼéndi̱ña.
13 Jehová, Ndióxi̱ miíndi̱, inkana xi̱xaʼndachíñu nu̱úndi̱,
soo iinlá ki̱vi̱ miíún kúú ña̱ ndásakáʼnundi̱.
14 Na̱ ni̱xi̱ʼi̱ kúú na̱yóʼo; va̱ása kutakuna.
Va̱ása kúúmiína ndee̱ ta va̱ása ndako̱ona.
Saáchi nda̱tiún ku̱a̱chi xíʼinna
ña̱ va̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼúnna ta kǒoka na̱ ndakaʼán xa̱ʼa̱na.
15 Jehová, nda̱saku̱a̱ʼákaún na̱ ñuún,
ku̱a̱ʼáníka nda̱saúnna;
ndu̱káʼnún xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼún ña̱yóʼo.
Ku̱a̱ʼáníka ñuʼú ta̱xiún ndaʼa̱ na̱ ñuu yóʼo.
16 Jehová, tá ni̱ndi̱ʼi-inina, ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼún ña̱ chindeétáʼún xíʼinna;
ni̱ka̱ʼa̱n ya̱ána xíʼún tá ta̱xiún castigo ndaʼa̱na.
17 Nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin ñaʼá ñá xa̱a̱ kúni̱ kaku se̱ʼe,
tá ndeéní xáʼnda se̱ʼeñá ta ndáʼyi̱ kóʼóñá* xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo,
saá sáxo̱ʼvi̱ún ndi̱ʼi̱ Jehová.
18 Ni̱ke̱e se̱ʼendi̱, xa̱ʼndaña inindi̱,
soo ta̱chí kuitíva sa̱kákundi̱.
Va̱ása níkivi sakǎkundi̱ ñuʼú yóʼo,
ta kǒo na̱ káku kundoo nu̱úña.
19 “Na̱ ñuundó na̱ ni̱xi̱ʼi̱, kutakuna.
Na̱ ñui̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱, ndako̱ona.
Ndakáxí-inindó ta nda̱ʼyi̱ kóʼóndó xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inindó,
ndóʼó na̱ ndóo nu̱ú yáká.
Saáchi yúyú ña̱ kóyo sa̱tándó, íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yúyú ña̱ kóyo xi̱ta̱a̱n,*
ñuʼú yóʼo ndataváña na̱ ni̱xi̱ʼi̱ nu̱úña.
20 Na̱ ñuu miíi̱, kúáʼanndó ta ki̱ʼvindó ini cuarto ña̱ ndíkaa̱ nda̱a̱ ma̱á,
ta tá xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvindó, ndakasindó yéʼé.
Ta kán koose̱ʼéndó,
nda̱a̱ ná va̱ása sa̱a̱ka Ndióxi̱.
21 Saáchi kotondó, nda̱a̱ nu̱ú íyo Jehová ki̱tara va̱xira
ña̱ taxira castigo ndaʼa̱ na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo xa̱ʼa̱ ku̱a̱china,
ta nda̱a̱ táki̱ʼva koo ña̱ natúʼun xa̱ʼa̱na saá koo ñuʼú yóʼo, chi ku̱a̱ʼánína ni̱xi̱ʼi̱ nu̱úña
ta va̱ása kivika chise̱ʼéña na̱ ni̱xi̱ʼi̱”.
27 Ki̱vi̱ saá, Jehová kuniñúʼura espadara ña̱ káʼnuní, ña̱ ndakúní, ña̱ xi̱ínní* yuʼú,
ña̱ taxira castigo ndaʼa̱ ko̱o̱ tí kamaní ku̱a̱ʼa̱n, tí Leviatán,*
tí Leviatán, tí ko̱o̱ tí ku̱a̱ʼa̱n chóʼo ta ku̱a̱ʼa̱nrí chí káa,
ta kaʼníra kití tí káʼnuní tí ndíkaa̱ ti̱xin mar.
2 Ki̱vi̱ saá, katandó yaa yóʼo:
“Yóʼó íyoún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tú uva tú táxi vino.
3 Yi̱ʼi̱ Jehová, ndái̱ ña̱yóʼo.
Ta kóso̱ ni̱ʼii̱ña.
Ñuú xíʼin káʼñu* ndái̱ña
tasaá va̱ása koo na̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ña.
4 Su̱ví ta̱ sáa̱ kúi̱.
Tá iinna chíndoona tú iñú á ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú íyo tú uvai̱,
yi̱ʼi̱ kanitáʼi̱n xíʼinna.
Ku̱a̱ñi̱i̱* ña̱yóʼo ta kaʼmii̱ña.
5 Va̱ʼaka ná kixina nu̱úi̱ ña̱ kundai̱na.
Ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan viína xíʼi̱n;
ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan viína xíʼi̱n”.
6 Ki̱vi̱ ña̱ va̱xi, kana ti̱oʼo* ta̱ Jacob ta koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n,
na̱ ñuu Israel koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú xa̱a̱ xa̱ʼnu tú xa̱a̱ íyo yita ndaʼa̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva koo na̱ taxi ku̱i̱ʼi iníísaá nu̱ú ñuʼú, saá koona.
7 ¿Á saátu xíniñúʼu ndeéní kanina ta̱yóʼo?
¿Á saátu xíniñúʼu ixandi̱va̱ʼanína xíʼin ta̱yóʼo tá ná kaʼnínara?
8 Nda̱ʼyi̱ kóʼún tá ná kanitáʼún xíʼinna ta saátu tá ná taváúnna.
Tá ná kani ta̱chí ña̱ va̱xi chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu,* ndeéní sakánira ta̱chí ta tavára na̱yóʼo.
9 Saá kúú ña̱ ixakáʼnu-inira xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvi ta̱ Jacob,
ta ña̱yóʼo kúú ña̱ kuu tá ná ku̱taʼa ku̱a̱china:
yu̱u̱ ña̱ ku̱vaʼa altar, ndasaraña yu̱u̱ ña̱ cháchi mií,
ta va̱ása kindo̱o nda̱a̱ ni iin yitu̱n tú ndásakáʼnuna* ta saátu va̱ása kindo̱o nda̱a̱ ni iin altar nu̱ú chiʼmána.
10 Saáchi va̱ása kooka nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱ú ñuu ña̱ kútu̱ní ndási;
kǒoka ña̱ʼa koo chí yuku̱ ta kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼú yi̱chí.
Kán kundoo tí si̱ndi̱ki̱ válí kixáʼanrí,*
ta kaxírí ndaʼa̱ yitu̱n.
11 Tá ná yi̱chi̱ ndaʼa̱nú,
kixi ná ñaʼá ta kindaanáña,
ta kuniñúʼunaña ña̱ ndakaʼminá ñuʼu̱.
Saáchi kǒo kúnda̱a̱-ini na̱ ñuu yóʼo.
Ña̱kán, ta̱ i̱xava̱ʼa miína, va̱ása kundáʼvi-inira kunirana,
ta ta̱ i̱xava̱ʼa miína, va̱ása chindeétáʼanra xíʼinna.
12 Ki̱vi̱ saá, Jehová ndakayara ku̱i̱ʼi tí íyo chí yu̱ta Éufrates iinsaá nda̱a̱ yu̱ta Egipto, ta iin tá iin ndóʼó na̱ ñuu Israel ndakayara. 13 Ki̱vi̱ saá, tivina iin ndiki̱ káʼnu, ta na̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kuvi na̱ ndóo chí Asiria ta saátu na̱ ndóo chí Egipto, kixina chí yuku̱ yi̱i̱ ña̱ íyo chí Jerusalén ta kuxítína nu̱ú Jehová.
28 Ndáʼviní corona* ña̱ liviní kánuu xi̱ní na̱ ñuu ta̱ Efraín, na̱ xíʼiní,
ta saátu ña̱ liviní náʼa̱ña saáchi íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yita ña̱ yíchi̱,
ña̱ ka̱na chí xi̱kí nu̱ú va̱ʼaní kána ña̱ʼa, nu̱ú ndóo na̱ yiví na̱ kúta̱aní-ini xa̱ʼa̱ ña̱ xíʼina vino.
2 Kotondó. Jehová kúúmiíra iin ta̱ ndakúní ta̱ kúúmiíní ndee̱.
Íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo taxa ta saátu ñíí,* íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱chí ña̱ ndeéní káni ta sándiʼi-xa̱ʼa̱ña ndiʼi ña̱ʼa,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo sa̱vi̱ tá ndeéní kúun,
ta ta̱kán ndeéní sakánara corona nu̱ú ñuʼú.
3 Corona ña̱ liviní kánuu xi̱ní na̱ ñuu ta̱ Efraín, na̱ xíʼiní,
ku̱a̱ñi̱naña.*
4 Ta saátu ña̱ liviní náʼa̱ña ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yita ña̱ yíchi̱,
ña̱ ka̱na chí xi̱kí nu̱ú va̱ʼaní kána ña̱ʼa,
kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin higo tí nu̱ú va̱ʼa kána:
tá iin na̱ yiví xíninarí, ndi̱ku̱n xáxinarí.
5 Ki̱vi̱ kán, Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, nduura iin corona ña̱ ndáyáʼviní ta saátu iin ña̱ʼa ña̱ liviní ña̱ kunúu xi̱ní na̱ ñuura na̱ kindo̱o. 6 Ta̱kán, taxira ña̱ nda̱kúní ná ndatiinna ku̱a̱chi ta taxitura ndee̱ ndaʼa̱ na̱ ndáa yéʼé ñuu, ña̱ va̱ʼa kuchiñuna xíʼin na̱ va̱xi kanitáʼan xíʼinna.
7 Saátu na̱yóʼo, xíʼina vino ta ndáñúʼuna chí yichi̱,
nda̱a̱ yatin nduvana tá xíʼina.
Na̱ su̱tu̱ xíʼin na̱ profeta xíʼina ndixi ta ndáñúʼuna chí yichi̱;
sána xi̱nína xíʼin vino,
ta nda̱a̱ yatin nduvana xa̱ʼa̱ ña̱ xíʼina ndixi;
xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása kívi kotona, ndáñúʼuna chí yichi̱,
xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása viíka ndákanixi̱nína, ni va̱ása viíka ndátiinna ku̱a̱chi.
8 Ña̱ ndu̱xanna, chútuña nu̱ú mesana...,
ku̱yaku̱a̱ ndiʼi nu̱únú.
9 ¿Ndáana sanáʼa̱na,
ta ndáana ndakanina tu̱ʼun yóʼo nu̱ú?
¿Á na̱ sa̱kán sa̱ndákoo chichín ka̱ʼa̱nna xíʼin?
¿Á xíʼin na̱ va̱ása táxikana chichín?
10 Saáchi “tuku ta tuku chiñu xáʼndara,
tuku ta tuku káʼa̱nra xíʼinyó ndáaña keʼéyó
loʼo ña̱yóʼo ta loʼo ña̱ káa káʼa̱nra xíʼinna”.
11 Tasaá kuniñúʼura na̱ kǒo kívi ka̱ʼa̱n va̱ʼa, ta saátu na̱ káʼa̱n inka tu̱ʼun ña̱ ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu yóʼo. 12 Iin yichi̱ ni̱ka̱ʼa̱nra: “Yóʼo kúú nu̱ú ndákindee̱na. Ná ndakindee̱ na̱ kúnaa; yóʼo kúú nu̱ú kivi ndakindee̱na”. Soo kǒo níxiinna kuniso̱ʼona ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra. 13 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, Jehová káʼa̱nra xíʼinna:
“Tuku ta tuku chiñu xáʼndai̱ nu̱úndó,
tuku ta tuku ña̱ káʼi̱n xíʼinndó keʼéndó,
loʼo ña̱yóʼo ta loʼo ña̱ káa káʼi̱n xíʼinndó”,
soo na̱kán va̱ása kuniso̱ʼona,
xa̱ʼa̱ ña̱kán ndakavana chí sa̱tá
ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼina ta tiinnana.
14 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ndóʼó na̱ kúta̱aní-ini, kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Jehová,
ndóʼó na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ñuu chí Jerusalén,
15 saáchi ndóʼó káchindó:
“Xa̱a̱ ke̱ʼéndi̱ iin trato xíʼin ña̱ xáʼní,
ta xa̱a̱ ki̱ndoondi̱ iin ña̱ʼa xíʼin Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Tá iin kama ná ndakutú ti̱kui̱í ta ndeéní ya̱ʼará,
va̱ása ni̱ʼívírá miíndi̱,
saáchi ña̱ vatá* ña̱ ki̱ndoondi̱ keʼéndi̱ kúú ña̱ sakǎku miíndi̱
ta ña̱yóʼo kúú ña̱ chise̱ʼé miíndi̱”.
16 Ña̱kán, táta káʼnu Jehová káʼa̱nra ña̱yóʼo:
“Kotondó, kuniñúʼi̱ yu̱u̱ ña̱ xa̱a̱ xi̱tondosóna ña̱ chindúʼi̱ xa̱ʼa̱ Sion,
yu̱u̱ ña̱ ndáyáʼviní kúú ña̱ kuniñúʼi̱ ña̱ chindúʼi̱ xa̱ʼa̱ña.
Na̱ ná kandíxa ña̱yóʼo, va̱ása yi̱ʼvína.
17 Ta ña̱ nda̱kúní ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼinna, kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yoʼo̱ ña̱ xíniñúʼuna ña̱ távána ki̱ʼva
ta kootuña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo plomo.
Ñíí sandíʼi-xa̱ʼa̱ña ña̱ vatá ña̱ ndáa-inindó
ta ndakutú ti̱kui̱í nu̱ú ñúʼu-se̱ʼéndó.
18 Ndiʼi-xa̱ʼa̱ trato ña̱ ke̱ʼéndó xíʼin ña̱ xáʼní
ta saátu ña̱ ki̱ndoondó xíʼin Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Tá iin kama ná ndakutú ti̱kui̱í ta ndeéní ya̱ʼará,
sandíʼi-xa̱ʼa̱vará ndóʼó.
19 Ndiʼi yichi̱ ña̱ ná ya̱ʼará,
ndiʼi-xa̱ʼa̱vandó xíʼinrá;
saáchi ya̱ʼará ndiʼi xi̱ta̱a̱n,*
tá káʼñu ta saátu tá ñuú.
Nda̱a̱ tá ná yi̱ʼvínína, saá kúú ña̱ kunda̱a̱-inina xíʼin tu̱ʼun ña̱ xi̱niso̱ʼona”.
20 Saáchi loʼoní xi̱to ta kǒo kívi ndakaa̱na nu̱únú
ta loʼoní ti̱ka̱chí ña̱ ndíxina ta kǒo kívi kusa̱ʼvina xíʼinña.
21 Saáchi ndakundichi Jehová nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra chí yuku̱ Perazim;
ta ndako̱ora nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra chí yoso̱ yatin Gabaón,
ña̱ va̱ʼa saxínura chiñura ta síínní koo ña̱yóʼo,
chiñu ña̱ keʼéra, ndakanda̱ní-inina* xíʼinña.
22 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, va̱ása kusi̱kindaandó
tasaá va̱ása kútu̱ ka̱tún cadena ña̱ núʼnindó;
saáchi xa̱a̱ xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n táta káʼnu Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel,
ña̱ chi̱kaa̱-inira sandíʼi-xa̱ʼa̱ra iníísaá ñuʼú yóʼo.
23 Kuniso̱ʼondó ña̱ ka̱ʼi̱n;
ta viíní kuniso̱ʼondó ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼinndó.
24 ¿Á iníí ki̱vi̱ táʼví iin ta̱a tá kúma̱níka chiʼira?
¿Á nina ta̱ táʼví kuití kúúra ta ndásandoora nu̱ú ñuʼúra?
25 ¿Á su̱ví tá xa̱a̱ nda̱sandoora nu̱ú ñuʼúra
kúú ña̱ chíʼira comino ta saátu comino tu̱ún?
¿Ta á su̱ví saátu chíʼira trigo, mijo xíʼin cebada, ta saátu chíʼira espelta chí yuʼú ñuʼúra?
26 Saáchi ta̱kán,* va̱ʼaní sánáʼa̱rara.
Ndióxi̱ra kúú ta̱ sánáʼa̱ miíra.
27 Saáchi va̱ása xíniñúʼuna trillo* tá sákuachina comino tu̱ún,
ta va̱ása xíniñúʼuna llanta carreta ña̱ sakuáchina comino.
Saáchi xíʼin yitu̱nva sákuachina comino ta sáatu comino tu̱ún.
28 Tá sákuachina trigo, ¿á ku̱a̱ʼání yichi̱ sákuachinaña nda̱a̱ ndúuña harina ña̱ keʼéna si̱ta̱váʼa?
Va̱ása, kǒo kéʼéna ña̱yóʼo.
Ta tá sáya̱ʼana llanta carretana ta saátu kuáyi̱ sa̱na̱na sa̱tá ña̱yóʼo,
va̱ása sákuachi ndiʼinaña nda̱a̱ ndúuña ya̱a̱.
29 Mií Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú ta̱ káʼa̱n tu̱ʼun yóʼo;
va̱ʼaní ña̱ kúni̱ra keʼéra
ta ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kéʼéra, ndáyáʼviníña.
29 “Ndáʼviní Ariel,* Ariel, ñuu nu̱ú ni̱xi̱yo ta̱ David.
Ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱ keʼéndó vikó;
ta kǒo sandákoondó keʼéndó ña̱yóʼo.
2 Soo taxii̱ ná kundi̱ʼi-ini ñuu Ariel,
ta kusuchí-iniña ta kuakuña,
ta kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ú xíxi̱ ñuʼu̱, nu̱ú altar Ndióxi̱.
3 Xa̱i̱ koi̱ chí sa̱tá nu̱ú íyoún ña̱ va̱ʼa kanitáʼi̱n xíʼún,
ta iníí sa̱tá nu̱ú íyoún katai̱ yitu̱n tú xi̱ín* nu̱ú
ta ixava̱ʼi̱ nama̱ ña̱ kundasi sa̱tá nu̱ú íyoún.
nda̱a̱ táki̱ʼva va̱ása káxi íyo tu̱ʼun na̱ káʼa̱n ña̱ kivi ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱,
saá koo tu̱ʼún ña̱ ná kana nu̱ú ñuʼú
ta ya̱a̱ní koo tu̱ʼún ña̱ ka̱ʼún nda̱a̱ nu̱ú yáká.
5 Ku̱a̱ʼání koo na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání kúú yáká,
na̱ ndi̱va̱ʼa-ini koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo xe̱ʼe̱* ña̱ ndáchí xíʼin ta̱chí.
Ta iin kama kuu ña̱yóʼo.
6 Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, kundaara yóʼó
kuniñúʼura taxa, satáa̱nra, ta ndeéní saníʼira,
ndeéní sakánira ta̱chí ta ndeéní sakúunra sa̱vi̱, saátu kuniñúʼura ñuʼu̱ ña̱ ndeéní xíxi̱”.
7 Tasaá ndiʼi na̱ ñuu na̱ kánitáʼan xíʼin ñuu Ariel,
ndiʼi na̱ kánitáʼan xíʼinña,
ndiʼi nama̱ ña̱ i̱xava̱ʼana sa̱táña
ta saátu ndiʼi na̱ sándi̱ʼi-iniña
kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin xa̱ni, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin visión ña̱ xi̱nina tá ñuú.
8 Ndiʼi na̱ ñuu na̱ kánitáʼan xíʼin yuku̱ Sion
kundoʼona nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo na̱ xíʼi̱ so̱ko,
ta xánina* ña̱ xíxina soo tá ndákáxí-inina,* xíʼi̱na so̱ko
ta saátu kundoʼona nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo na̱ kúni̱ koʼo ti̱kui̱í ta xánina ña̱ xíʼina ti̱kui̱í
soo tá ndákáxí-inina, kúnaana ta kúni̱na koʼona ti̱kui̱í.
9 Ndakanda̱ní-inindó;*
sakúkúándó miíndó ta va̱ása kotondó.
Ni̱xi̱nina soo su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ʼina vino kúúña;
xa̱a̱ yatin nduvana soo su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ʼina ndixi kúúña.
10 Saáchi Jehová kúú ta̱ ta̱xi ña̱ ná ku̱su̱n naandó;
nda̱kasira nu̱ú ndóʼó na̱ profeta,
ta nda̱kasira xi̱ní ndóʼó na̱ ta̱a na̱ xíto visión.
11 Saáchi nu̱ú ndóʼó, ndiʼi visión íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin libro ña̱ ndási kútu̱ xíʼin sello. Tá táxindóña ndaʼa̱ iin na̱ xíni̱ kaʼvi ta káʼa̱nndó xíʼinna “Ixaún ña̱ ma̱ní, kaʼvi ña̱yóʼo ta ndeé kaʼviúnña”, na̱yóʼo ndákuiinna “Kǒo kívi keʼíi̱ ña̱yóʼo chi ndásiña xíʼin sello”. 12 Ta tá táxindó libro ndaʼa̱ na̱ kǒo xíni̱ kaʼvi ta káʼa̱nndó xíʼinna “Ixaún ña̱ ma̱ní, kaʼvi ña̱yóʼo”, na̱yóʼo ndákuiinna “Kǒo xíni̱i̱ kaʼvii̱”.
13 Jehová káchira: “Na̱ ñuu yóʼo káʼa̱nna ña̱ ndásakáʼnuna yi̱ʼi̱
ta íxato̱ʼóna yi̱ʼi̱ xíʼin yuʼúvana,
soo níma̱na, xíkání íyoña nu̱úi̱,
ta tá ndásakáʼnuna yi̱ʼi̱, ndíku̱nna ña̱ sa̱náʼa̱ inka na̱ yiví miína.
14 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, tuku keʼíi̱ ña̱ sandákanda̱ní-ini na̱ ñuu yóʼo,
tuku ta tuku keʼíi̱ ña̱ sandákanda̱-inina;
ta na̱ ndíchi na̱ ni̱xi̱yo ñuuna, va̱ása kuumiíkana ña̱ ndíchi
ta na̱ ta̱a na̱ xíni̱ní, kǒoka ña̱ kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱”.
15 Ndáʼviní na̱ chíse̱ʼé ña̱ kúni̱na keʼéna nu̱ú Jehová.
Nu̱ú naa kéʼéna ku̱a̱ʼání ña̱ʼa
ta káchina: “¿Ndáana xíto ña̱ kéʼéyó?
¿Ndáana kúnda̱a̱-ini ndáaña kéʼéyó?”.
16 Ndi̱va̱ʼaní-inindó
¿Á iin kúu nda̱ʼyi̱ xíʼin ta̱ íxava̱ʼa ña̱ʼa xíʼin nda̱ʼyi̱?
¿Á kivi ka̱ʼa̱n iin ña̱ʼa xa̱ʼa̱ ta̱ i̱xava̱ʼaña
“Su̱ví ta̱yóʼo kúú ta̱ níkeʼé yi̱ʼi̱”?
¿Á kivi ka̱ʼa̱n iin ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼana xa̱ʼa̱ ta̱ i̱xava̱ʼaña
“Kǒo kúnda̱a̱-ini ta̱yóʼo xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa”?
17 Ti̱xin loʼo kuití tiempo, Líbano nduuña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ú chíʼina yitu̱n tú táxi ku̱i̱ʼi
ta nu̱ú íyo tú yitu̱n yóʼo, kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yuku̱.
18 Ki̱vi̱ kán, na̱ kǒo kívi kuniso̱ʼo, kuniso̱ʼona ña̱ káʼa̱n libro yóʼo
ta xa̱ʼa̱ ña̱ kǒoka vi̱kó ndáá ta va̱ása naa, na̱ kúáa,* va̱ʼa ndakotona.
19 Na̱ vitá-ini, kusi̱íní-inina xa̱ʼa̱ Jehová
ta na̱ nda̱ʼví, kusi̱íní-inina xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱.
20 Saáchi ndiʼi-xa̱ʼa̱ na̱ ndi̱va̱ʼa-ini
ta saátu na̱ kúta̱a-ini, ndiʼi-xa̱ʼa̱na
ta ndiʼi na̱ xa̱a̱ íyo tu̱ʼva ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin inkana, ndiʼi-xa̱ʼa̱na,
21 na̱ káʼa̱n ña̱ vatá* ta chíkaa̱na ku̱a̱chi inkana,
na̱ sándaʼvi na̱ ndákiʼin tu̱ʼun miína chí yéʼé ñuu
ta saátu na̱ káʼa̱n ña̱ vatá xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo kúni̱na nda̱kú ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinna.
22 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, Jehová ta̱ sa̱kǎku ta̱ Abrahán, káʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin na̱ veʼe ta̱ Jacob:
“Va̱ása kukaʼanka nu̱ú ta̱ Jacob
ta va̱ása na̱ʼa̱ nu̱úra ña̱ nda̱kava-inira.
23 Saáchi tá ná kotora na̱ se̱ʼera na̱ i̱xava̱ʼi̱,
ña̱ nda̱takana nu̱ú íyora,
ndasakáʼnuna ki̱víi̱,
ta ixato̱ʼóna Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, Ndióxi̱ ta̱ Jacob
ta na̱ʼa̱na ña̱ íxato̱ʼóna Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel.
24 Na̱ va̱ása káxi kúnda̱a̱-ini, xa̱a̱na kunda̱a̱ va̱ʼa inina
ta na̱ káʼa̱nkúáchi,* taxivana ña̱ sanáʼa̱nana”.
30 “Ndáʼviní na̱ ñuu na̱ so̱ʼoní káchi Jehová,
chi kéʼéndó ña̱ kúni̱ miíndó, su̱ví ña̱ kúni̱ yi̱ʼi̱,
ndákutáʼanndó xíʼin inkana ña̱ kuniʼina yichi̱ nu̱úndó,
soo kǒo kútói̱ ña̱ kéʼéndó ña̱yóʼo,
tasaá kíʼvindó ku̱a̱chi ta ndúku̱a̱ʼáka ku̱a̱chindó.
2 Ku̱a̱ʼa̱nndó chí Egipto ta va̱ása ndáka̱tu̱ʼunndó yi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo,
ku̱a̱ʼa̱nndó nu̱ú ta̱ faraón ña̱ va̱ʼa kundaara ndóʼó,
tasaá chindeétáʼan na̱ ñuu Egipto xíʼinndó.
3 Soo kukaʼan nu̱úndó chi xi̱ndaaní-inindó ña̱ kundaa ta̱ faraón ndóʼó,
saátu kukaʼan nu̱úndó chi va̱ása chindeétáʼan na̱ ñuu Egipto xíʼinndó.
4 Saáchi na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱úra íyona chí Zoan,
ta na̱ chi̱ndaʼára ku̱a̱ʼa̱n xíʼin tu̱ʼun, ni̱xa̱a̱na chí Hanés.
5 Iin ñuu ña̱ va̱ása ndáyáʼvi kúú ña̱ sakúkaʼan nu̱ú ndiʼindó
iin ñuu ña̱ kǒo chindeétáʼan xíʼinndó
chi ña̱ sákukaʼan nu̱úndó kúúña”.
6 Ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼo kití yukú tí íyo chí sur:
Na̱yóʼo níʼina ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kúúmiína,
sa̱tá burro ta saátu sa̱tá camello níndoso ña̱ xíniñúʼuna,
ta ku̱a̱ʼa̱nna xíʼinña nu̱ú ñuʼú nu̱ú ndíʼi̱ní-inina, nu̱ú xóʼvi̱na,*
nu̱ú íyo tí ndikaʼa,* nu̱ú íyo ndikaʼa tí ndúkue̱ʼe̱
nu̱ú íyo ko̱o̱, nu̱ú íyo ko̱o̱ tí kamaní,
soo ndiʼi ña̱yóʼo va̱ása kundayáʼviña nu̱ú na̱ ñuu.
7 Saáchi va̱ása kundayáʼviví ña̱ chindeétáʼan na̱ ñuu Egipto xíʼinndó.
Xa̱ʼa̱ ña̱kán chi̱naníi̱ña “Rahab,* ña̱ kǒo kívi kanda̱”.
8 “Ta vitin, kúáʼan ta ná kuni na̱yóʼo kaʼyiúnña nu̱ú iin tabla tú káni̱
ta saátu kaʼyiúnña nu̱ú iin tutu,
ña̱ va̱ʼa kuniñúʼuna ña̱yóʼo chí nu̱únínu
ta kotona ña̱ kǒo nása̱ma ña̱ káʼi̱n.
9 Saáchi iin ñuu na̱ so̱ʼoní kúúna, se̱ʼi̱ kúúna ta sándaʼvina,
se̱ʼi̱ kúúna ta va̱ása xíínna kuniso̱ʼona ley ña̱ táxi yi̱ʼi̱ Jehová.
10 Na̱yóʼo káʼa̱nna xíʼin na̱ profeta ‘Va̱ása kotondó’,
ta káʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin na̱ káʼa̱n profecía ‘Va̱ása natúʼunndó xíʼinndi̱ xa̱ʼa̱ profecía ña̱ káʼa̱n ña̱ nda̱a̱.
Ka̱ʼa̱nndó tu̱ʼun ña̱ kútóondi̱; xa̱ʼa̱ profecía ña̱ va̱ása xi̱nu ka̱ʼa̱nndó xíʼinndi̱.
11 Ku̱taʼanndó yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nndó; keendó yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nndó.
Va̱ása ka̱ʼa̱nkandó xíʼinndi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱’”.
12 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel:
“Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása xíínndó kuniso̱ʼondó tu̱ʼun yóʼo,
ta kándíxandó na̱ sándaʼvi ndóʼó ta saátu na̱ káʼa̱n ña̱ vatá,*
ta ndáa-inindó na̱yóʼo,
13 ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéndó íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin nama̱ ña̱ ni̱nda̱ta̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin nama̱ súkun ña̱ níndichi síi̱n,* ña̱ xa̱a̱ kúni̱ ndakava.
Ta iin kama kuití nduvaña ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ña.
14 Ta̱ʼvíña nda̱a̱ táki̱ʼva táʼvi̱ iin ki̱si káʼnu ña̱ i̱xava̱ʼana,
kuachi válí ndiʼiña ta ni va̱ása kivika kuniñúʼunaña ña̱ tavána ñuʼu̱ xíʼinña
á ña̱ kachiʼina ti̱kui̱í nu̱ú ñúʼurá”.*
15 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n táta káʼnu Jehová, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱:
“Tá kúni̱ndó ka̱kundó, xíniñúʼu ndikóndó nu̱úi̱ ta kundatundó;
tá va̱ása ndíʼi̱-inindó ta ndáa-inindó yi̱ʼi̱, ndakú koondó”.
Soo ndóʼó va̱ása níxiinndó keʼéndó ña̱yóʼo.
16 Nu̱úka ña̱ keʼéndó saá, ña̱yóʼova ni̱ka̱ʼa̱nndó: “Va̱ása. Xíʼin kuáyi̱ kunundi̱ ku̱ʼu̱nndi̱”.
Kunuvandó ku̱ʼu̱nndó.
Ta ni̱ka̱ʼa̱nndó:
“Kosondi̱* kuáyi̱ tí ndeéní xínu”.
Soo na̱ kundiku̱n sa̱tándó, kamaka koo na̱yóʼo nu̱úndó.
17 Iin kuitívana kuchiñu sayíʼvi mil ndóʼó;
ta u̱ʼu̱n kuitívana kunundó nu̱ú
ta na̱ ki̱ndoo kunaʼa̱na nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin yitu̱n tú níndichi xi̱ní iin yuku̱,
koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú kuni ndiʼina, tú níndichi xi̱ní iin xi̱kí.
18 Soo Jehová kúee íyo inira ta ndátura ña̱ na̱ʼa̱ra ña̱ va̱ʼa-inira xíʼinndó,
ta na̱ʼa̱ra ña̱ kúndáʼvi-inira xínira ndóʼó.
Saáchi Jehová kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ kéʼé ña̱ nda̱kú.
Si̱íní íyo na̱ ndáa-iniñaʼá xíʼin ndiʼi níma̱na.
19 Tá ná kundoo na̱ ñuu chí yuku̱ Sion, ña̱ íyo chí Jerusalén, va̱ása kuakukandó. Tá ná kana kóʼóndó* ña̱ chindeétáʼanra xíʼinndó, ta̱yóʼo kundáʼvi-inira kunira ndóʼó; kama ndakuiinra yuʼúndó tá ná kuniso̱ʼora ndóʼó. 20 Ni ná taxi Jehová ña̱ kundi̱ʼi-inindó ta saátu ña̱ xo̱ʼvi̱ndó ndiʼi ki̱vi̱, ta ná kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ xíxindó xíʼin ti̱kui̱í tá xíʼindó, ta̱ va̱ʼaní sánáʼa̱ ndóʼó va̱ása koose̱ʼékara nu̱úndó. Kuninu̱úndó ta̱ va̱ʼaní sánáʼa̱ ndóʼó. 21 Ta tá ná kitandó yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nndó ta ná ku̱ʼu̱nndó chí ndaʼa̱ kúaʼa á chí ndaʼa̱ yitin, kuniso̱ʼondó tu̱ʼun yóʼo chí sa̱tándó: “Ña̱yóʼo kúú yichi̱. Yichi̱ yóʼo kúú ña̱ ku̱ʼu̱nndó nu̱ú”.
22 Ixayaku̱a̱ndó plata ña̱ chi̱kaa̱ndó sa̱tá ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼandó ña̱ ndasakáʼnundó, ta saátu ixayaku̱a̱ndó oro ña̱ chi̱kaa̱ndó sa̱tá ña̱ʼa ña̱ ka̱a ña̱ ndásakáʼnundó ta katandóña nda̱a̱ táki̱ʼva xátandó ti̱ko̱to̱ ña̱ xíniñúʼu ná ñaʼá tá núu ni̱i̱ná ta ka̱ʼa̱nndó xíʼinña “Kúáʼan chí káa”.* 23 Ta̱yóʼo sakúunra sa̱vi̱ sa̱tá ñuʼú nu̱ú chi̱ʼindó, ku̱a̱ʼání koo ña̱ kuxundó ña̱ kana nu̱ú ñuʼú yóʼo ta va̱ʼaní kooña. Ki̱vi̱ saá, kití sa̱na̱ndó kixáʼanrí* nu̱ú ñuʼú ña̱ ndíka̱ní. 24 Ta va̱ʼaní koo ña̱ kixáʼan si̱ndi̱ki̱ xíʼin burro sa̱na̱ndó tí táʼví nu̱ú ñuʼúndó, chi ndaka̱xinnaña ta tavána xe̱ʼe̱* xíʼinña.* 25 Tá ná kaʼnína ku̱a̱ʼánína, tá ná nduva veʼe súkun, koo yu̱ta ndiʼi yuku̱ súkun xíʼin ndiʼi xi̱kí súkun. 26 Ta ki̱vi̱ ña̱ ná kuniñúʼu Jehová venda ña̱ ndasukúndaara* nu̱ú tu̱kue̱ʼe̱ na̱ ñuura ta tá ná sandáʼara nu̱ú ndeéní sa̱túkue̱ʼe̱rana, tí yo̱o̱ ndaye̱ʼe̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva yéʼe̱ ñu̱ʼu* ta nda̱a̱ u̱xa̱ka yichi̱ ndeéka ndaye̱ʼe̱ ñu̱ʼu nda̱a̱ táki̱ʼva yéʼe̱ u̱xa̱ ki̱vi̱.
27 Kotondó. Nda̱a̱ nu̱ú xíká ki̱ta Jehová va̱xira,
sáa̱níra va̱xira ta íyoní vi̱kó nu̱ú va̱xira.
Sáa̱níra káʼa̱nra
ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ ña̱ ndeéní xíxi̱, saá íyo nu̱ú yáa̱ra.*
28 Ta̱chíra kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱ta tá kée, ta nda̱a̱ su̱kúnna ndakutúrá,
ña̱ va̱ʼa kisira na̱ ñuu ta saxíxinrana nu̱ú iin ña̱ʼa ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱na;
ta yuʼú ndiʼi na̱ ñuu kundikaa̱ ka̱a ta tavánana yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nna.
29 Soo katandó nda̱a̱ táki̱ʼva xítana iin ñuú
tá íxatu̱ʼvana miína ña̱ ku̱ʼu̱nna vikó
ta kusi̱íní-inindó nda̱a̱ táki̱ʼva kúsi̱í-ini iin na̱ tívi flauta
ta ku̱a̱ʼa̱nna chí yuku̱ Jehová, ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel,
ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu.
30 Ndeéní kutaku̱ ña̱ ka̱ʼa̱n Jehová
ta taxira ná kunina ña̱ íyoní ndee̱ ndaʼa̱ra xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱níra,
ta kixira xíʼin iin ñuʼu̱ ña̱ ndeéní xíxi̱,
sa̱vi̱ tá ndeéní kúun, taxa xíʼin ñíí.*
31 Saáchi xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ka̱ʼa̱n Jehová, na̱ ñuu Asiria yi̱ʼvínína;
ta̱yóʼo kanirana xíʼin iin yitu̱n.
32 Ndiʼi yichi̱ ña̱ ná kani Jehová na̱ ñuu Asiria
xíʼin yitu̱n tú xíniñúʼura ña̱ táxira castigo
kaʼa pandereta xíʼin arpa,
nani ndániʼira ndaʼa̱ra ña̱ kanitáʼanra xíʼinna.
33 Ta̱yóʼo, xa̱a̱ i̱xatu̱ʼvara nu̱ú sandíʼi-xa̱ʼa̱rana;*
saátu xa̱a̱ i̱xatu̱ʼvara nu̱ú sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ta̱ rey.
Kúnúní nu̱ú xáʼmira ñuʼu̱ ta ndíka̱níña,
ku̱a̱ʼání ñuʼu̱ chi̱kaa̱ra ta ku̱a̱ʼání titu̱n ta̱ánra.
Tá ná tivi Jehová ta̱chí yuʼúra, kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱ta tá ñuʼu̱.
31 Ndáʼviní na̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Egipto ña̱ ndukúna na̱ chindeétáʼan xíʼinna,
na̱ ndáa-ini tí kuáyi̱,
na̱ ndáa-ini carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱a̱ʼání kúúnú,
na̱ ndáa-ini kuáyi̱* tí xíka nu̱ú ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ ndakúnírí
soo va̱ása ndáa-inina Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱
ta va̱ása nándukúna Jehová.
2 Soo ndíchitu ta̱yóʼova ta chindaʼára iin tu̱ndóʼo nu̱úna,
va̱ása ndandikó-inira xa̱ʼa̱ ña̱ ka̱ʼa̱nra.
Taxira castigo ndaʼa̱ na̱ ndi̱va̱ʼa-ini
ta saátu na̱ chíndeétáʼan xíʼin na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa.
3 Na̱ yivíva kúú na̱ egipcio, su̱ví Ndióxi̱ kúúna;
kití kuitíva kúú kuáyi̱ sa̱na̱na ta su̱ví espíritu kúúrí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱.
Tá ná sandákaa̱ Jehová ndaʼa̱ra,
na̱ chíndeétáʼan xíʼinna kachiʼina*
ta ndakava na̱ chíndeétáʼanna xíʼin;
inkáchi kuvi ndiʼina.
4 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼi̱n:
“Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ndikaʼa* tí yúta̱* tí ndakúní tá ndáʼyi̱rí sa̱tá kití tí kúni̱rí tiinrí
ta ni ndákutáʼan iin tiʼvi na̱ ndáa kití ña̱ sayíʼvinarí,
va̱ása yíʼvirí tá xíniso̱ʼorí ña̱ káʼa̱nna
ta ni va̱ása yíʼvirí xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní ndáʼyi̱na,
saá keʼé Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel tá ná nuura ña̱ kanitáʼanra xíʼinna
xa̱ʼa̱ yuku̱ Sion ta saátu xa̱ʼa̱ xi̱kí ña̱ kúúmiíña.
5 Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel ndakiʼinra tu̱ʼun na̱ ñuu Jerusalén nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí saa tí ndáa se̱ʼe válírí.
Ndakiʼinra tu̱ʼunña ta sakǎkuraña.
Ixakáʼnu-inira xa̱ʼa̱ña ta sakǎkuraña”.
6 “Ndóʼó na̱ ñuu Israel ndikóndó nu̱ú ta̱ i̱xaso̱ʼondó nu̱ú. 7 Saáchi ki̱vi̱ saá kundasíndó kunindó ndióxi̱ndó ña̱ ku̱vaʼa xíʼin plata á ña̱ ku̱vaʼa xíʼin oro, ña̱ i̱xava̱ʼandó xíʼin ndaʼa̱ndó tasaá ni̱ki̱ʼvindó ku̱a̱chi.
8 Kaʼnína na̱ ñuu Asiria xíʼin espada soo su̱ví na̱ yiví keʼé ña̱yóʼo;
sandíʼi-xa̱ʼa̱nana xíʼin espada soo su̱ví na̱ yiví keʼé ña̱yóʼo.
Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kununa ku̱ʼu̱nna
ta ixandúxana xíʼin na̱ va̱lí kúa̱an ña̱ kachíñundáʼvina.
9 Yu̱u̱ náʼnu ña̱ kúúmiína ndiʼi-xa̱ʼa̱ña xa̱ʼa̱ ña̱ yi̱ʼvíníña,
ta na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱úna, yi̱ʼvínína tá ná kunina yitu̱n tú na̱ʼa̱ nu̱úna ña̱ ndatakana”, káchi Jehová,
ñuʼu̱ra túu̱nña chí Sion ta chí Jerusalén íyo horno* ña̱ kúú kuentara.
32 Kotondó. Nda̱kúní kaʼndachíñu iin rey,
ta na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nda̱kúní kaʼndachíñuna.
2 Ta iin tá iin na̱yóʼo koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ú xíyo sávína
tá ndeéní káni ta̱chí,
nu̱ú kivi koo sávína tá ndeéní kúun sa̱vi̱,
koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱ta tá íyo nu̱ú ñuʼú yi̱chí,
koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ku̱nda̱ti̱* ña̱ táxi yu̱u̱ káʼnu nu̱ú iin ñuʼú yi̱chí.
3 Tasaá na̱ va̱ʼa xíto, káxika kotona,
ta na̱ va̱ʼa xíniso̱ʼo, káxika kuniso̱ʼona.
4 Tasaá, na̱ kǒo ndákanixi̱ní xíʼin ña̱ kéʼéna, ndakanivaxi̱nína xa̱ʼa̱ ña̱ sákuaʼana
ta na̱ kǒo kívi ka̱ʼa̱n va̱ʼa, kama ka̱ʼa̱nna ta káxi ka̱ʼa̱nna.
5 Va̱ása ka̱ʼa̱nkana xíʼin ta̱ kíʼví ña̱ va̱ʼaní-inira,
ta va̱ása ka̱ʼa̱nkana xíʼin ta̱a ta̱ sándaʼvi ña̱ va̱ʼaní ta̱a kúúra;
6 saáchi ta̱ kíʼví ka̱ʼa̱nra nina ña̱ kíʼví
ta nina ña̱ va̱ása va̱ʼa ndakani-inira keʼéra,
chikaa̱ra-ini inkana ña̱ ku̱ʼu̱nna contra Ndióxi̱ ta ka̱ʼa̱nna ña̱ vatá* xa̱ʼa̱ Jehová,
tasaá va̱ása kuxu na̱ xíʼi̱ so̱ko̱
ta na̱ kúni̱ koʼo ti̱kui̱í va̱ása koʼona ti̱kui̱í.
7 Va̱ása va̱ʼa íyo ña̱ kéʼé ta̱a ta̱ sándaʼvi;
chíkaa̱ra-ini inkana ña̱ keʼéna ña̱ kaʼan nu̱ú
ta káʼa̱nra ña̱ vatá ña̱ va̱ʼa saxóʼvi̱ra* na̱ nda̱ʼví,
ni ña̱ ndixava kúú ña̱ káʼa̱nna.
8 Soo na̱ va̱ʼa-ini, kúni̱na va̱ʼa koo inina xíʼin inkana
ta chíkaa̱na ndee̱ ña̱ va̱ʼa koo inina xíʼin inkana.
9 “Ndóʼó ná ñaʼá ná kǒo ndíʼi̱-ini, ndakunditandó ta kuniso̱ʼondó ña̱ ka̱ʼi̱n.
Ndóʼó ná ñaʼá válí, ná va̱ása ndíʼi̱-ini, viíní kuniso̱ʼondó ña̱ ka̱ʼi̱n.
10 Tá ná ya̱ʼa iin ku̱i̱ya̱, ndóʼó ná va̱ása ndíʼi̱-ini, yi̱ʼvíndó,
saáchi tá ná ndiʼi tiempo ña̱ ndakayana uva, kǒorí ndakayandó.
11 Ndóʼó ná ñaʼá ná va̱ása ndíʼi̱-ini, kisindó xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼvindó.
Ndóʼó ná va̱ása ndíʼi̱-ini, yi̱ʼvíndó.
Tavándó ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxindó
ta katúnndó ti̱ko̱to̱ ndayí* tokóndó.
12 Kanindó kándíkandó xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchí-inindó
xa̱ʼa̱ ñuʼúndó nu̱ú ni̱xi̱yo ku̱i̱ʼi ta saátu xa̱ʼa̱ tú uvandó tú va̱ʼaní xi̱taxi ku̱i̱ʼi.
13 Saáchi ndakutú tú iñú nu̱ú ñuʼú na̱ ñui̱;
ndakutúña veʼe nu̱ú kúsi̱í-inina,
saá kundoʼo ñuu ña̱ ni̱nuní kúni.
14 Saáchi veʼe súkun ña̱ kútu̱ní ndási, kindo̱o miíña;
kindo̱o mií ñuu nu̱ú xuxanní yuʼúna.
Xi̱kí ña̱ Ofel xíʼin veʼe súkun nu̱ú ndáana, kindo̱o miíña ndiʼi tiempo,
ta va̱ʼakaví kuni burro yukú kundoorí yóʼo,
ta koo ku̱ʼu̱ ña̱ kixáʼan* ndikachi,*
15 nda̱a̱ ná taxi Ndióxi̱ espíritu ndaʼa̱yó, ña̱ va̱xi chí ndiví
ta ñuʼú yi̱chí nduuña nu̱ú chíʼina
ta nu̱ú chíʼina nduuña iin yuku̱.
16 Tasaá nina ña̱ nda̱kú keʼé na̱ yiví nu̱ú ñuʼú yi̱chí
ta nina ña̱ nda̱kú keʼéna nu̱ú chíʼina.
17 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ keʼéna ña̱ nda̱kú, va̱ʼaní kundoona,
va̱ása kundi̱ʼi-inina ta va̱ʼaní kundoona ndiʼi tiempo xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní koo ña̱ keʼéna.
18 Na̱ ñui̱ kundoona nu̱ú kǒo ku̱a̱chi koo,
va̱ása kundi̱ʼi-inina kundoona veʼena ta táxi̱nní koo nu̱ú ndakindee̱na.
19 Soo ñíí,* sandíʼi-xa̱ʼa̱ña yuku̱,
ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ñuu.
20 Kusi̱í-ini ndiʼi ndóʼó na̱ chíʼi nu̱ú ñúʼu ti̱kui̱í,
kusi̱í-inindó tá sáñándó si̱ndi̱ki̱ xíʼin burro sa̱na̱ndó”.
33 Ndáʼviní yóʼó ta̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱, ta̱ kúma̱níka ndiʼi-xa̱ʼa̱,
yóʼó ta̱ sándaʼvi, ta̱ kúma̱níka sandáʼvina.
Tá ná ndiʼi sandíʼi-xa̱ʼún, saá ndiʼi-xa̱ʼún.
Tá ná ndiʼi sandáʼviún, saá sandáʼvina yóʼó.
2 Jehová, na̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa-iniún xíʼinndi̱.
Yóʼó kúú ta̱ ndáa-inindi̱.
Ndiʼi xi̱ta̱a̱n* chindeétáʼún xíʼinndi̱,
sakǎku ndi̱ʼi̱ tá ná kixi tu̱ndóʼo nu̱úndi̱.
3 Na̱ ñuu xínuna tá xíniso̱ʼona ña̱ ndeéní níʼi.
Tá ndáku̱ndichiún xa̱a̱ síín síín xínu na̱ ñuu ku̱a̱ʼa̱nna.
4 Iin ndakutú na̱ yiví ndakiʼinna ña̱ʼa ña̱ kúúmiíún
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí ti̱ka náʼnu tá xáxirí ña̱ʼa.
5 Ndukáʼnu Jehová,
saáchi chí nu̱ú súkun íyora.
Nina ña̱ nda̱kú keʼéra chí Sion.
6 Ta̱yóʼo kúú ta̱ va̱ʼaní chíndeétáʼan xíʼún
ta ña̱ ndáyáʼvi va̱ʼaka kúú ña̱yóʼo: ña̱ sakǎkura yóʼó, ña̱ taxira ña̱ ndíchi ndaʼún,
ña̱ taxira kunda̱a̱-iniún ta saátu ña̱ ixato̱ʼún Jehová.
7 Koto. Na̱ ta̱a na̱ ndakúní-ini, ndáʼyi̱na chí calle;
na̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼin tu̱ʼun va̱ʼa, ndeéní kúsuchí-inina ta xákuna.
8 Kǒo na̱ xíka nu̱ú yichi̱;
ta ni kǒo na̱ ku̱a̱ʼa̱n yichi̱ kúi̱i̱n.
Ta̱yóʼo* kǒo níxindiku̱nra trato ña̱ ki̱ndoora keʼéra;
ku̱ndasíra xi̱nira ñuu;
va̱ása ndíʼi̱-inira xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ni iin na̱ yiví.
9 Ñuʼú yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ kúsuchí-ini saá íyoña ta va̱xi yíchi̱ña.
Ku̱kaʼan nu̱ú Líbano; ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña.
Yoso̱ ña̱ Sarón ndu̱uña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼú yi̱chí,
yu̱ku̱ ña̱ íyo chí Basán ta saátu chí Carmelo kóyoña.
10 “Vitin ndakundichii̱, káchi Jehová,
vitin ndukáʼnui̱;
vitin ndasakáʼnui̱ miíi̱.
11 Ndóʼó na̱ ndi̱va̱ʼa-ini, va̱ása ndáyáʼvi ña̱ kúni̱ndó keʼéndó ni ña̱ xa̱a̱ kéʼéndó, ña̱yóʼo íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yita* yi̱chí xíʼin tú iñú.
Ña̱ va̱ása va̱ʼa ndákanixi̱níndó kaʼmiña ndóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ñuʼu̱.
12 Ta na̱ ñuu koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ya̱a̱ ña̱ kíndo̱o tá xáʼmina kaka.
Kaʼmina ndóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva xáʼmina tú iñú tú xa̱a̱ ni̱ta̱ʼnda̱.
13 Ndóʼó na̱ íyo xíká kuniso̱ʼondó ndáaña keʼíi̱.
Ta ndóʼó na̱ ndóo yatin kotondó ndee̱ ña̱ kúúmiíi̱.
14 Na̱ kíʼvi ku̱a̱chi chí yuku̱ Sion, yíʼvinína;
na̱ ku̱a̱ʼa̱n contra Ndióxi̱, kísina xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼvinína:
‘¿Á kivi kundooyó nu̱ú ndeéní xíxi̱ ñuʼu̱?
¿Á kivi kundooyó nu̱ú va̱ása ndáʼva̱ ñuʼu̱?’.
15 Na̱ kéʼé ña̱ va̱ʼa ndiʼi tiempo,
na̱ kǒo káʼa̱n ña̱ vatá,*
na̱ kǒo sándaʼvi,
na̱ kǒo kíʼin xu̱ʼún ña̱ chindeétáʼanna xíʼin inkana,
na̱ kǒo xíín kuniso̱ʼo na̱ káʼa̱n kaʼní inkana
ta kǒo xíínna kotona ña̱ va̱ása va̱ʼa,
16 na̱yóʼo kúú na̱ koo nu̱ú súkun;
ta ti̱xin yu̱u̱ káʼnu koo sávina.
Koo ña̱ kuxuna
ta nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása kuma̱ní ti̱kui̱í nu̱úna”.
17 Kunindó iin rey ta̱ va̱ʼaní náʼa̱;
kunindó iin ñuʼú ña̱ ndíkaa̱ xíká.
18 Ndakanixi̱níndó xa̱ʼa̱ ña̱ i̱yoní yóʼo:
“¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ secretario?
¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ xi̱kata xu̱ʼún ña̱ impuesto?
¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ xi̱ndakaʼvi veʼe ña̱ súkun?”.
19 Va̱ása kunikandó na̱ ñuu na̱ kǒo íxato̱ʼó,
iin ñuu ña̱ káʼa̱n iin tu̱ʼun ña̱ yo̱ʼvi̱ní* kunda̱a̱-inindó xíʼin,
na̱ va̱ása kúnda̱a̱-inindó xíʼin chi kǒo kívi ka̱ʼa̱n va̱ʼana.
20 Kotondó yuku̱ Sion, ñuu nu̱ú kéʼéyó vikó.
Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin lugar ña̱ táxi̱nní íyo saá koo ñuu Jerusalén nu̱úndó,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin veʼe loʼo ña̱ va̱ása sakánda̱na saá kooña.
Ta ka̱a ña̱ ndíta nu̱ú ñuʼú ña̱ tíin veʼe yóʼo va̱ása tuʼunnaña
ta ni va̱ása ta̱ʼnda̱ yoʼo̱ ña̱ núʼniña.
21 Ta Jehová Ndióxi̱ ta̱ káʼnuní
koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼú nu̱ú íyoní yu̱ta, nu̱ú íyo yu̱ta tá ndíka̱ní,
nu̱ú va̱ása ya̱ʼa barco tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi
ni nda̱a̱ ni iin barco tú náʼnuní.
22 Saáchi Jehová kúú ta̱ ndátiin ku̱a̱chi xíʼinyó,
Jehová kúú ta̱ táxi ley ndaʼa̱yó,
Jehová kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱úyó;
ta̱yóʼo kúú ta̱ sakǎku miíyó.
23 Yoʼo̱ ña̱ xíniñúʼu na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó tayaña;
ta ni va̱ása kuchiñuña tiinña yitu̱n tú níndichi ini tú barco,
ni va̱ása kuchiñuña tiinña ti̱ko̱to̱ ña̱ xíniñúʼu tú barco ña̱ va̱ʼa xíkanú.
Ki̱vi̱ saá ndataʼvína ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ nda̱kiʼinna;
ta nda̱a̱ na̱ va̱ása kívi kaka, ndakiʼinna ku̱a̱ʼání ña̱ʼa.
24 Ta nda̱a̱ ni iin na̱ yiví va̱ása ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: “Ndeé ndóʼi̱”.
Ndióxi̱ ixakáʼnu-inira xa̱ʼa̱ na̱ yiví na̱ kundoo nu̱ú ñuʼú yóʼo.
34 Ndiʼi ndóʼó na̱ ñuu kuyatinndó ña̱ va̱ʼa kuniso̱ʼondó,
viíní kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ ñuu válí.
Ná kuniso̱ʼo ñuʼú yóʼo ta saátu ña̱ íyo nu̱úña,
ná kuniso̱ʼo ñuʼú xíʼin ndiʼika ña̱ kána nu̱úña.
2 Saáchi Jehová sáa̱níra xíʼin ndiʼi ñuu
ta saátu sáa̱níra xíʼin ndiʼi na̱ soldadona.
Ta̱yóʼo sandíʼi-xa̱ʼa̱rana;
ta kaʼnírana.
4 Ndiʼi ña̱ʼa ña̱ íyo chí ndiví ta̱ʼyi̱ña,
ta ndativína* ndiví nda̱a̱ táki̱ʼva ndátivína iin tutu.
Ndiʼi ña̱ íyo chí ndiví yi̱chi̱ña,
nda̱a̱ táki̱ʼva yíchi̱ yu̱ku̱ ndaʼa̱ tú uva ta ndákavaña
ta saátu nda̱a̱ táki̱ʼva yíchi̱ tí higo ta ndákavarí.
5 “Saáchi chí ndiví kuchu ni̱i̱ espadai̱.
Ndakavaña sa̱tá ñuu Edom ña̱ va̱ʼa ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼinña,
sa̱tá ñuu ña̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼíi̱.
6 Jehová kúúmiíra iin espada ta kuchu ni̱i̱ña.
Kuchu xa̱ʼan* sa̱táña,
kuchu ni̱i̱ ndikachi* che̱e tí yúta̱* xíʼin ti̱xúʼú* sa̱táña,
ta saátu xa̱ʼan ña̱ íyo sa̱tá nduchu̱ ini ndikachi che̱e.
Saáchi xa̱a̱ íyo tu̱ʼva ña̱ so̱kó Jehová chí Bozrá,
kaʼníra ku̱a̱ʼání na̱ ndóo chí Edom.
7 Tí si̱ndi̱ki̱ yukú nduvarí xíʼinna
tí si̱ndi̱ki̱ yúta̱ nduvarí xíʼin na̱ ndakú.
Ndaxi ñuʼúna xíʼin ni̱i̱
ta ndasaka̱ xa̱ʼan xíʼin yáká* ña̱ íyo ñuʼúna”.
8 Saáchi xa̱a̱ nda̱kaxin Jehová iin ki̱vi̱ ña̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna,
iin ku̱i̱ya̱ ña̱ taxira castigo ndaʼa̱ na̱ ke̱ʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin Sion.
yáká ña̱ íyo nu̱ú ñuʼúna nduuña azufre,
ta ñuʼúna nduuña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo brea ña̱ xíxi̱.
10 Va̱ása nda̱ʼva̱ña ni ñuú ni káʼñu;*
ta ndiʼi tiempo kana yi̱ʼma̱ nu̱úña.
Ni ná ya̱ʼa ku̱a̱ʼání tiempo, ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼaña;
nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása ya̱ʼana nu̱úña.
11 Tí pelícano xíʼin tí puercoespín ndakundoo nu̱úña,
Xíʼin yoʼo̱ ta saátu xíʼin iin plomo kiʼin Ndióxi̱ ki̱ʼva xíʼin ñuu yóʼo
ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ra ña̱ kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa koo nu̱úña ta va̱ása kundayáʼviña.
12 Nda̱a̱ ni iin ta̱a ta̱ ndáyáʼvi va̱ása ndasanara rey,
ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi.
13 Kuaʼnu tú iñú ini veʼena ña̱ súkunní ña̱ kútu̱ní ndási,
tú iñú xíʼin ku̱ʼu̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, kanaña ini veʼena ña̱ kútu̱ní ku̱vaʼa.
14 Kití tí íyo nu̱ú ñuʼú yi̱chí ndakutáʼanrí xíʼin ti̱na tí íyo nu̱ú ñuʼú yi̱chí,
ta ti̱xúʼú yukú* ndakanatáʼanrí.
Kán kindo̱o saa tí xíka tá ñuú* ta kán ndakindee̱rí.
15 Kán keʼé ko̱o̱ tí kamaní chi̱ʼyo̱rí ta taánrí ndi̱vi̱rí,
kunúurí sa̱táña ta kundaaríña.
Kán ndakutáʼan tí milano, ndakutáʼan iin tá iinrí xíʼin táʼanrí.
16 Nandukúndó nu̱ú libro Jehová ta ndeé va̱ʼa kaʼvindóña:
va̱ása kuma̱ní nda̱a̱ ni iin tíyóʼo;
koo tí kutáʼan xíʼin iin tá iin tíyóʼo,
saáchi mií Jehová kúú ta̱ xa̱ʼnda chiñu yóʼo
ta ndee̱ Ndióxi̱ kúú ña̱ sa̱ndátaka tíyóʼo.
17 Saáchi ta̱yóʼo kúú ta̱ nda̱kaxin ndáaña ndakiʼin tíyóʼo,
ta xíʼin ndaʼa̱ra tavára ki̱ʼva nu̱ú kundoorí.
Kuentarí kooña ndiʼi tiempo;
ni nda̱saaka tiempo ná ya̱ʼa, kán kundoorí.
35 Kusi̱íní-inina nu̱ú ñuʼú yi̱chí, kusi̱íní-inina nu̱ú yoso̱ yi̱chí,
kusi̱íní-ini yoso̱ yi̱chí ta xaaña nda̱a̱ táki̱ʼva xáa azafrán.
2 Mií ña̱ ndixa ndaxaa ñuʼú yi̱chí;
kusi̱íní-iniña ta nda̱ʼyi̱ kóʼóña* xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱íní-iniña.
Ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ña ña̱ liviníña nda̱a̱ táki̱ʼva livi Líbano,
nda̱a̱ táki̱ʼva livi yuku̱ Carmelo xíʼin yoso̱ Sarón.
Kunina ndee̱ ña̱ kúúmií Jehová, ña̱ káʼnu ña̱ kúúmií Ndióxi̱yó.
3 Ndasandakúndó ndaʼa̱na ña̱ ku̱vitá
ta ndasandakúndó koʼndona* ña̱ kísi.
4 Ña̱yóʼo ka̱ʼa̱nndó xíʼin na̱ ndíʼi̱ní-ini:
“Ndakú koo inindó. Va̱ása yi̱ʼvíndó.
Kotondó. Ndióxi̱ndó kixira ndatiinra ku̱a̱chi.
Ndióxi̱ kixira taxira castigo.
Ta̱yóʼo kixira ta sakǎkura ndóʼó”.
5 Tiempo saá ndakoto na̱ kúáa*
ta kuniso̱ʼo na̱ kǒo kívi kuniso̱ʼo.
6 Tiempo saá, na̱ va̱ása kívi kaka ndavana nda̱a̱ táki̱ʼva ndáva tí yusu
ta na̱ kǒo kívi ka̱ʼa̱n, nda̱ʼyi̱ kóʼóna xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱íní-inina.
Saáchi kana ti̱kui̱í nu̱ú ñuʼú yi̱chí
ta koo yu̱ta nu̱ú yoso̱ yi̱chí.
7 Nu̱ú ñuʼú ña̱ ni̱yi̱chi̱ xíʼin kaʼní, ndaku̱ʼun ti̱kui̱í ta koo tu̱yo̱ó,*
ta ñuʼú ña̱ ni̱yi̱chi̱, kana ti̱kui̱í nu̱úña.
8 Ta kán koo iin yichi̱,
iin yichi̱ ña̱ kunaní Yichi̱ ña̱ yi̱i̱.
Va̱ása kaka na̱ yaku̱a̱* nu̱úña.
Ta na̱ xa̱a̱ xíka nu̱ú yichi̱ yóʼo kúú na̱ kivi kaka nu̱úña;
ta nda̱a̱ ni iin na̱ kíʼví va̱ása ki̱ʼvina nu̱úña.
9 Va̱ása koo ndikaʼa* nu̱úña
ta ni va̱ása kuyatin kití yukú nu̱úña.
Va̱ása kuninarí kakarí kán;
nda̱saa na̱ nda̱satá* kuitína kúú na̱ kivi kaka nu̱úña.
10 Na̱ sa̱kǎku Jehová ndikóna, ta tá ná ndikóna chí Sion nda̱ʼyi̱ kóʼóna xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inina.
Ndiʼi tiempo kusi̱í-inina, ta nda̱a̱ táki̱ʼva koo iin corona ña̱ kunúu xi̱nína saá kooña.
Kusi̱íní-inina; ta va̱ása kusuchíka-inina ta ni va̱ása kuakukana.
36 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n 14 ku̱i̱ya̱ xáʼndachíñu ta̱ Ezequías, ta̱ Senaquerib ta̱ xi̱kuu rey ñuu Asiria ni̱xa̱ʼa̱nra ka̱nitáʼanra xíʼin ndiʼi ñuu ña̱ kútu̱ní ndási ña̱ ni̱xi̱yo chí Judá ta ku̱chiñura nda̱kiʼinraña. 2 Tá íyo ta̱ rey ñuu Asiria chí Lakís, saá chi̱ndaʼára ta̱ xi̱taxi vino xi̱xiʼira* ta saátu chi̱ndaʼára ku̱a̱ʼání na̱ soldado ña̱ ku̱ʼu̱nna ñuu Jerusalén nu̱ú ni̱xi̱yo ta̱ rey Ezequías. Ni̱xa̱a̱na yatin chí nu̱ú xi̱yaʼa ti̱kui̱í tá xi̱ñuʼu ini tanque ña̱ ni̱xi̱yo chí nu̱ú súkun, yatin chí yichi̱ chí nu̱ú xi̱xaʼa̱n na̱ yiví xi̱ndakatana ti̱ko̱to̱na. 3 Tasaá ta̱ Eliaquim se̱ʼe ta̱ Hilquías, ta̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin veʼe* ta̱ rey, ta saátu ta̱ Sebná ta̱ xi̱kuu secretario xíʼin ta̱ Joá se̱ʼe ta̱ Asaf ta̱ xi̱kaʼyi xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuu, ni̱xa̱ʼa̱nna nda̱kutáʼanna xíʼinra.
4 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ta̱ xi̱taxi vino xi̱xiʼi ta̱ rey, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Ixandó ña̱ ma̱ní ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Ezequías: ‘Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n rey ta̱ káʼnu, ta̱ rey ñuu Asiria: “¿Nda̱chun ndákanixi̱níndó ña̱ kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kundoʼondó? 5 Yóʼó káʼún ña̱yóʼo ‘Xa̱a̱ xíni̱vai̱ ndáaña keʼíi̱ ta saátu kúúmiíi̱ na̱ soldado na̱ ku̱ʼu̱n nu̱ú ku̱a̱chi’, soo su̱ví ña̱ ndixaví kúú ña̱ káʼún. ¿Ndáana kúú na̱ ndáa-inindó, ta xa̱ʼa̱ ña̱kán kǒo xíínkandó kandíxandó ña̱ káʼi̱n? 6 Yóʼó ndáa-iniún ta̱ faraón, ta̱ rey ñuu Egipto, soo ta̱kán nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin tu̱yo̱ó* tú ni̱ta̱ʼnu̱ saá íyora, ta tá iinna ná katavi̱ndaana túyóʼo ku̱i̱sonú* ndaʼa̱na ta saátu kúú ña̱ kundoʼo na̱ ndáa-ini ta̱ faraón. 7 Soo tá ndóʼó ná kachindó ‘Jehová Ndióxi̱ndi̱ kúú ta̱ ndáa-inindi̱’, ¿á su̱ví altar ta̱kán kúú ña̱ sa̱kútaʼa ta̱ Ezequías? Ta saátu, ¿á su̱ví nu̱ú xi̱ndasakáʼnunara* kúú ña̱ sa̱kútaʼara ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu Judá ta saátu xíʼin na̱ ñuu Jerusalén ‘Nu̱ú altar ña̱ íyo chí Jerusalén kúú ña̱ xíniñúʼu kuxítíndó’?”’. 8 Ná keʼéyó ña̱yóʼo: ta̱ rey ñuu Asiria ta̱ káchíñui̱ nu̱ú, taxira 2,000 kuáyi̱ ndaʼún tá ná kuchiñún ndani̱ʼún na̱ koso* ndiʼi tíyóʼo. 9 Ña̱kán, ni ná chindaʼáva na̱ ñuu Egipto carretana xíʼin na̱ yósó* kuáyi̱ ña̱ chindeétáʼanna xíʼún, va̱ása kuchiñuvíún sandíʼi-xa̱ʼún ni iin na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey, na̱ kúúmií iin chiñu ña̱ loʼoní ndáyáʼvi. 10 Ta saátu, miíva Jehová ta̱xi nda̱yí* ndaʼíi̱ ña̱ sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ñuu yóʼo, saáchi mií Jehová ni̱ka̱ʼa̱n xíʼi̱n: ‘Kúáʼan kanitáʼún xíʼin ñuu káa ta sandíʼi-xa̱ʼúnña’”.
11 Tasaá ta̱ Eliaquim, ta̱ Sebná xíʼin ta̱ Joá ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ xi̱taxi vino xi̱xiʼi ta̱ rey: “Ixaún ña̱ ma̱ní, tu̱ʼun arameo* ka̱ʼún xíʼinndi̱ chi káʼa̱nvandi̱ña. Va̱ása ka̱ʼún tu̱ʼun na̱ judío xíʼinndi̱, ña̱ káʼa̱n ndiʼi na̱ yiví na̱ níndoso nu̱ú nama̱”. 12 Soo ta̱ xi̱taxi vino xi̱xiʼi ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “¿Á xíʼin mií kuitívandó ta saátu xíʼin ta̱ káchíñundó nu̱ú chi̱ndaʼá ta̱ rey yi̱ʼi̱ va̱xii̱ ka̱ʼi̱n tu̱ʼun yóʼo? Saáchi saátu na̱ ta̱a na̱ níndoso nu̱ú nama̱ káa xíniñúʼu kuniso̱ʼona tu̱ʼun yóʼo, chi inkáchi kutáʼanndó kaxíndó si̱ʼvíndó ta koʼondó ta̱lásándó”.*
13 Tasaá ta̱ xi̱taxi vino xi̱xiʼi ta̱ rey, ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra tu̱ʼun na̱ judío: “Kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n rey ta̱ káʼnu, ta̱ rey ñuu Asiria. 14 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ rey: ‘Va̱ása taxindó ña̱ sandáʼvi ta̱ Ezequías ndóʼó, saáchi va̱ása kuchiñuvíra sakǎkura ndóʼó nu̱úi̱. 15 Ta kǒo taxindó ña̱ sandáʼvi ta̱ Ezequías ndóʼó ña̱ kundaa-inindó Jehová, xa̱ʼa̱ ña̱ káchira “Sakǎkuva Jehová miíyó, ta ta̱ rey ñuu Asiria va̱ása kuchiñuvíra ndakiʼinra ñuu yóʼo”. 16 Va̱ása kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n ta̱ Ezequías, saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ rey ñuu Asiria: “Ná sandíʼiyó ku̱a̱chi ta kǒo kanitáʼanyó. Saá kúú ña̱ kivi kaxíndó ku̱i̱ʼi ña̱ kana ndaʼa̱ tú uvandó ta saátu ndaʼa̱ tú higondó ta koʼondó ti̱kui̱í tá ñúʼu ini pozo ña̱ kúúmiíndó, 17 nda̱a̱ ná kixai̱ ta ndakiʼii̱n ndóʼó ku̱ʼu̱nndó xíʼi̱n nu̱ú iin ñuʼú ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼú miíndó. Iin ñuʼú nu̱ú íyoní trigo, cebada xíʼin uva, ña̱ kivi kuniñúʼundó ña̱ ixava̱ʼandó si̱ta̱váʼa xíʼin vino. 18 Va̱ása taxindó sandáʼvi ta̱ Ezequías ndóʼó tá káʼa̱nra xíʼinndó ‘Sakǎkuva Jehová miíyó’. ¿Ndáa ndióxi̱ na̱ inka ñuu kúú ña̱ xa̱a̱ ku̱chiñu sa̱kǎku ñuuna ndaʼa̱ yi̱ʼi̱ ta̱ rey ñuu Asiria? 19 ¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ndióxi̱ na̱ ñuu Hamat xíʼin na̱ ñuu Arpad? ¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ndióxi̱ na̱ ñuu Sefarvaim? ¿Á ku̱chiñuña sa̱kǎkuña ñuu Samaria nu̱úi̱? 20 ¿Ndáa ndióxi̱ kúú ña̱ xa̱a̱ ku̱chiñu sa̱kǎku ñuuna? Tá saá, ¿á kuchiñu Jehová sakǎkura na̱ ñuu Jerusalén nu̱úi̱?”’”.
21 Soo kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa níka̱ʼa̱nna, saáchi ta̱ rey Ezequías ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinna “Va̱ása ndakuiinndó yuʼúra”. 22 Soo ta̱ Eliaquim se̱ʼe ta̱ Hilquías, ta̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin veʼe* ta̱ rey, ta̱ secretario Sebná ta saátu ta̱ Joá se̱ʼe ta̱ Asaf ta̱ xi̱kaʼyi xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ xi̱kuu, nda̱tána ti̱ko̱to̱na ta ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ta̱ Ezequías ta na̱túʼunna xíʼinra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ xi̱taxi vino xi̱xiʼi ta̱ rey.
37 Ndi̱ku̱n tá xi̱niso̱ʼo ta̱ rey Ezequías ña̱yóʼo, nda̱tára ti̱ko̱to̱ra, nda̱kundixira ti̱ko̱to̱ ndayí* ta ni̱xa̱ʼa̱nra chí veʼe Jehová. 2 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Eliaquim ta̱ kíʼin kuenta xíʼin veʼera,* ta̱ secretario Sebná ta saátu ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ su̱tu̱ ña̱ ná ku̱ʼu̱nna nu̱ú ta̱ profeta Isaías se̱ʼe ta̱ Amoz, ta nda̱kundixina ti̱ko̱to̱ ndayí ku̱a̱ʼa̱nna. 3 Ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Isaías: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Ezequías: ‘Ki̱vi̱ vitin ndíʼi̱ní-inindi̱, ni̱nda̱ʼyi̱na nu̱úndi̱ ta ku̱kaʼan nu̱úndi̱, ta íyondi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñaʼá ñá xa̱a̱ ku̱nu̱mí kaku se̱ʼe, soo kǒo ndee̱ñá ña̱ sakákuñá ña̱ loʼo yóʼo. 4 Sana kuniso̱ʼova Jehová ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ xi̱taxi vino xi̱xiʼi ta̱ rey,* ta̱ chi̱ndaʼá ta̱ rey ñuu Asiria ña̱ kusi̱kindaara Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, tasaá Jehová Ndióxi̱yó taxira castigo ndaʼa̱ra xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra. Ña̱kán, ixaún ña̱ ma̱ní ka̱ʼún xíʼinra xa̱ʼa̱ ndiʼi miíyó na̱ tákuka’”.
5 Ña̱kán, na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey Ezequías ni̱ki̱ʼvina nu̱ú íyo ta̱ Isaías, 6 ta ta̱ Isaías ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ ka̱ʼa̱nndó xíʼin ta̱ rey: ‘Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: “Va̱ása yi̱ʼvíún xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kini ña̱ xi̱niso̱ʼún ni̱ka̱ʼa̱n na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey ñuu Asiria xa̱ʼíi̱. 7 Chikai̱-inira ña̱ ná keʼéra iin ña̱ʼa, ta kunda̱a̱-inira xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa tasaá ndikóra chí ñuura; ta mií ñuura taxii̱ ña̱ ná kaʼnínara xíʼin espada”’”.
8 Tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ xi̱taxi vino xi̱xiʼi ta̱ rey ña̱ kǒoka ta̱ rey ñuu Asiria íyo chí ñuu Lakís, nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra nu̱úra ta nda̱ni̱ʼírara ña̱ ndíkaa̱ra kánitáʼanra xíʼin na̱ ñuu Libná. 9 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ rey ñuu Asiria xa̱ʼa̱ ta̱ rey Tirhacá ta̱ ñuu Etiopía, ka̱china: “Va̱xira kanitáʼanra xíʼún”. Tasaá tá xi̱niso̱ʼora ña̱yóʼo, chi̱ndaʼá tukura na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Ezequías: 10 “Ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu ka̱ʼa̱nndó xíʼin ta̱ rey Ezequías ta̱ xáʼndachíñu chí Judá: ‘Va̱ása taxiún ña̱ sandáʼvi Ndióxi̱ ta̱ ndáa-iniún yóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱nra xíʼún “Va̱ása kuchiñuví ta̱ rey ñuu Asiria ndakiʼinra ñuu Jerusalén”. 11 Xa̱a̱ kúnda̱a̱va-iniún xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé na̱ rey ñuu Asiria xíʼin ndiʼi ñuu ña̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na. ¿Ta á kuchiñu yóʼó ka̱kuún túviún? 12 Ndióxi̱ ña̱ xi̱ndasakáʼnu na̱ ñuu na̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ na̱ táʼi̱n na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá va̱ása níkuchiñuvíña sakǎkuña ñuuna. ¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ñuu Gozán, Harán, Rézef xíʼin na̱ yiví na̱ xi̱ndoo chí Edén ña̱ xi̱ndikaa̱ chí Tel-Asar? 13 ¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ rey ñuu Hamat, ta̱ rey ñuu Arpad xíʼin na̱ rey ñuu Sefarvaim, Hená xíʼin Ivá?’”.
14 Ta̱ rey Ezequías nda̱kiʼinra carta ña̱ níʼi na̱ chi̱ndaʼá ta̱ rey ñuu Asiria ta ka̱ʼviraña. Tándi̱ʼi, nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra veʼe Jehová ta chi̱ndooraña nu̱ú Jehová. 15 Tasaá ta̱ Ezequías ki̱xáʼara káʼa̱nra xíʼin Jehová, ka̱chira: 16 “Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, yóʼó ta̱ íyo nu̱ú tronoún sa̱tá* na̱ querubín, iinlá yóʼó kúú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ nu̱ú iníísaá ñuʼú. Miíún kúú ta̱ ke̱ʼé ndiví xíʼin ñuʼú. 17 Jehová, kuniso̱ʼo ña̱ káʼi̱n xíʼún, Jehová, koto ña̱ kúu. Kuniso̱ʼo tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Senaquerib ña̱ kúsi̱kindaara yóʼó Ndióxi̱ ta̱ táku. 18 Jehová, ña̱ ndixa kúúva ña̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ na̱ rey ñuu Asiria ku̱a̱ʼání ñuu ta saátu ñuʼú miína. 19 Ta xa̱ʼmituna ndióxi̱ ña̱ xi̱ndasakáʼnu na̱ ñuu kán, chi su̱ví ndixa ndióxi̱ví níxikuuña chi na̱ yivíva ke̱ʼéña, ta ke̱ʼénaña xíʼin yitu̱n xíʼin yu̱u̱. Xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ ku̱chiñuna sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱naña. 20 Soo vitin Jehová Ndióxi̱ miíndi̱, ixaún ña̱ ma̱ní sakǎkún ndi̱ʼi̱ ndaʼa̱ra ña̱ va̱ʼa ná kunda̱a̱-ini ndiʼi na̱ ñuu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ña̱ iinlá yóʼó kúú Ndióxi̱, Jehová”.
21 Ña̱kán ta̱ Isaías se̱ʼe ta̱ Amoz chi̱ndaʼára na̱ ku̱a̱ʼa̱n ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Ezequías: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel: ‘Xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼún xíʼi̱n xa̱ʼa̱ ta̱ Senaquerib ta̱ rey ñuu Asiria, 22 ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová kundoʼora:
“Ñá loʼo kúa̱an se̱ʼe ñuu Sion, kúndasínu̱úñá xíniñá yóʼó ta kúsi̱kindaañá yóʼó.
Ñá se̱ʼe ñuu Jerusalén sákuikóñá* xi̱níñá tá xíniñá yóʼó.
23 ¿Ndáana kúú na̱ ku̱sikindaún ta ndáana kúú na̱ ni̱ka̱ʼa̱n-ndi̱va̱ʼún xa̱ʼa̱?
¿Ndáana kúú na̱ ni̱nda̱ʼyi̱ún nu̱ú
ta ndáana kúta̱aní-iniún nu̱ú?
Ke̱ʼún ña̱yóʼo xíʼin Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱.
24 Chi̱ndaʼún na̱ ki̱xi ku̱sikindaa Jehová ta ka̱chiún:
‘Ku̱a̱ʼání kúú carreta tú xáʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi kúúmiíi̱
ta xíʼin túyóʼo ndai̱ nda̱a̱ nu̱ú xi̱kí ña̱ súkun,
ku̱ʼi̱n nda̱a̱ táʼví ña̱ xíká va̱ʼa kíndo̱o chí Líbano.
Kaʼndai̱ tú cedro tú súkun va̱ʼa, ta saátu tú enebro mií tú va̱ʼaka.
Ku̱ʼi̱n nu̱ú ñúʼu-se̱ʼéna ni káni̱ní kúúña ta saátu ku̱ʼi̱n yuku̱ ña̱ kóʼo̱ní.
25 Kaii̱n pozo ta koʼi̱ ti̱kui̱í tá inka ñuu;
ta xíʼin xa̱ʼíi̱ sayíchi̱i̱ ndiʼi yu̱ta tá ku̱a̱ʼa̱n chí Egipto’.
26 ¿Á ta̱ʼánva kunda̱a̱-iniún? Xa̱a̱ ya̱chi̱ví nda̱kaxii̱n ña̱ saá kooña.
Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání tiempo ni̱ya̱ʼa nani tá ni̱ka̱ʼi̱n ña̱ keʼíi̱ ña̱yóʼo.
Ta vitin keʼíi̱ña.
Sandíʼi-xa̱ʼún ñuu ña̱ kútu̱ní ndási ta kǒoka na̱ kundoo nu̱úña.
27 Na̱ ndóo ñuu kán kǒoka ña̱ kivi keʼéna;
yi̱ʼvínína ta nda̱a̱ kukaʼan nu̱úna.
Kundoʼona nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kána chí yuku̱ ta saátu ku̱ʼu̱ kúii̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo ku̱ʼu̱ ña̱ kána xi̱ní veʼe, ña̱ yíchi̱ña xíʼin ta̱chí ña̱ va̱xi chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu.*
28 Soo yi̱ʼi̱, kúnda̱a̱ va̱ʼa inii̱ ama kúú ña̱ ndákundúʼún,
ama kúú ña̱ kítaún ku̱a̱ʼún
ta ama kúú ña̱ ndíkóún
ta saátu ama kúú ña̱ sáún xíʼi̱n,
29 saáchi xa̱a̱ xi̱niso̱ʼovai̱ ña̱ xuxanní yuʼún ta saátu xi̱niso̱ʼi̱ ndiʼi tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼún
xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱níún xíʼi̱n.
Ña̱kán chikai̱ iin ka̱a si̱ti̱ún ta chikai̱ freno yuʼún,
ta sandándikói̱ yóʼó ñuu nu̱ú ki̱xiún”.
30 ”’Ta ña̱yóʼo kúú señal ña̱ táxii̱ ndaʼún:* ku̱i̱ya̱ vitin kuxundó ña̱ kana mií nu̱ú ñuʼú, ta ku̱i̱ya̱ va̱xi kuxundó ña̱ kana ndaʼa̱ ña̱yóʼo, ta ku̱i̱ya̱ u̱ni̱ chiʼindó ta sakéendó,* chiʼindó tú uva ta kaxíndó ña̱ kana ndaʼa̱nú. 31 Na̱ veʼe ta̱ Judá na̱ ná kunu ta ka̱kuna, na̱yóʼo koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú kúnúní ñúʼu ti̱oʼo* ta ku̱a̱ʼání ku̱i̱ʼi táxinú. 32 Koo na̱ yiví na̱ táku na̱ kee chí Jerusalén, ta chí yuku̱ Sion kee na̱ ka̱ku. Ta Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel, mií ña̱ nda̱a̱ keʼéra ña̱yóʼo.
33 ”’Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová xa̱ʼa̱ ta̱ rey ñuu Asiria:
“Va̱ása ki̱ʼvira ñuu yóʼo,
ta ni va̱ása kanira ni iin flecha ñuu yóʼo,
ta ni va̱ása kuniʼira escudo ki̱ʼvira ñuu yóʼo
ta ni va̱ása chindoora iin koʼndo ñuʼú sa̱tá nama̱ ñuu yóʼo ña̱ va̱ʼa ki̱ʼvira kanitáʼanra xíʼin na̱ ndóo yóʼo”’.
34 ‘Ndikóra chí ñuu nu̱ú ki̱xira;
va̱ása ki̱ʼvira ñuu yóʼo’, káchi Jehová.
35 ‘Ndakiʼii̱n tu̱ʼun na̱ ñuu yóʼo ta sakǎkui̱na xa̱ʼa̱ ki̱víi̱
ta saátu xa̱ʼa̱ ta̱ David ta̱ xi̱kachíñu nu̱úi̱’”.
36 Tasaá iin ángel Jehová xa̱ʼníra 185,000 na̱ ta̱a chí nu̱ú xi̱ndoo na̱ asirio. Ta na̱ nda̱koo tá xi̱ta̱a̱n* xi̱nina ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ndiʼi na̱ soldado. 37 Ña̱kán ta̱ Senaquerib ta̱ rey ñuu Asiria ndi̱kóra chí Nínive ta kán ki̱ndoora. 38 Ta tá xi̱kuxítíra ini templo ndióxi̱ra Nisroc, se̱ʼera ta̱ Adramélec xíʼin ta̱ Sarézer xa̱ʼnínara xíʼin espada ta xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna chí Ararat. Ta se̱ʼera ta̱ Esar-Hadón ni̱xa̱a̱ ndu̱u rey.
38 Tiempo saá, ki̱ʼin kue̱ʼe̱ ta̱ Ezequías ta ndáa si̱lóʼo kuvira. Ta ta̱ profeta Isaías se̱ʼe ta̱ Amoz ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱úra ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Ka̱ʼa̱n xíʼin na̱ veʼún ndáaña xíniñúʼu keʼéna, saáchi va̱ása ndaʼakavíún chi ta̱ kuviva kúún’”. 2 Tá xi̱niso̱ʼora ña̱yóʼo, nda̱kotora chí kándíka veʼe ta ki̱xáʼara káʼa̱nra xíʼin Jehová: 3 “Jehová, káʼa̱n-ndáʼvii̱ xíʼún ña̱ ná ndakaʼún xa̱ʼíi̱ chi nda̱kúní ni̱xi̱yo inii̱ xi̱ndiku̱i̱n yichi̱ún xíʼin ndiʼi níma̱i̱, ta ke̱ʼíi̱ ña̱ va̱ʼa nu̱ún”. Tasaá ndeéní ki̱xáʼa xáku ta̱ Ezequías.
4 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Isaías: 5 “Ndikó ta ka̱ʼún ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Ezequías: ‘Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ ta̱ David ta̱ táʼún ta̱ ni̱xi̱yo xi̱naʼá: “Xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼún xíʼi̱n ta xi̱nii̱ ña̱ xákuníún. Taxikai̱ kutakún 15 ku̱i̱ya̱, 6 ta sakǎkui̱ yóʼó xíʼin na̱ ñuu yóʼo nu̱ú ta̱ rey ñuu Asiria, ta ndakiʼii̱n tu̱ʼun na̱ ñuu yóʼo. 7 Ña̱yóʼo kúú señal ña̱ taxi Jehová ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ Jehová nu̱ún ña̱ saxínura ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼún: 8 sakánda̱i̱ ku̱nda̱ti̱* ña̱ sáʼvi nu̱ú escalera* ta̱ Acaz, ta ndikóña u̱xu̱ kuato̱ chí sa̱tá”’”. Ta ndi̱kó ku̱nda̱ti̱ yóʼo u̱xu̱ kuato̱ chí sa̱tá.
9 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ka̱ʼyi ta̱ rey Ezequías ta̱ ñuu Judá, tá ndeéndo̱ʼora ta nda̱ʼara.
10 Ka̱chii̱: “Ni ta̱ʼán kuchéevíi̱
soo xíniñúʼu ki̱ʼvii̱ Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Va̱ása kutakukai̱ ku̱a̱ʼá ku̱i̱ya̱”.
11 Ka̱chii̱: “Va̱ása kunikai̱ ña̱ va̱ʼa-ini Jehová,* va̱ása kookai̱ nu̱ú ñuʼú nu̱ú ndóo na̱ táku ña̱ va̱ʼa kunii̱ ña̱ va̱ʼa-ini Jehová.
Va̱ása kunikai̱ na̱ yiví na̱ táku
saáchi koi̱ xíʼin na̱ yiví na̱ xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱.
12 Xa̱nina veʼe nu̱ú íyoi̱ ta ki̱ndaanaña ndaʼíi̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin veʼe loʼo ta̱ ndáa ndikachi.*
Nda̱a̱ táki̱ʼva ndátivína* iin tela ña̱ xa̱a̱ sa̱ndíʼina ni̱ku̱kuna,* saá keʼíi̱ xíʼin ña̱ tákui̱.
Nda̱a̱ táki̱ʼva xáʼndana iin tela ña̱ xa̱a̱ ni̱xi̱nu saá keʼéra xíʼi̱n.
Nda̱a̱ tá túvi iinsaá nda̱a̱ tá ku̱a̱ʼa̱n kúñuú, ku̱a̱ʼa̱n sándiʼi-xa̱ʼún yi̱ʼi̱.
13 Chíkai̱ ndee̱ ña̱ va̱ása kundi̱ʼiní-inii̱ nda̱a̱ tá túvi.
Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí ndikaʼa* saá kéʼéra chi xáʼnu̱ra ndiʼi lekei̱;
nda̱a̱ tá túvi iinsaá nda̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúñuú, ku̱a̱ʼa̱n sándiʼi-xa̱ʼún yi̱ʼi̱.
14 Nda̱a̱ táki̱ʼva ndáʼviní ndáʼyi̱ saa válí tí naní vencejo á tí naní tordo, saá kéʼíi̱;
nda̱a̱ táki̱ʼva xáku tí paloma saá xákui̱.
Xa̱a̱ ku̱naa nduchúnu̱úi̱ ña̱ xítoña nu̱ú súkun:
‘Jehová ndíʼi̱ní-inii̱.
Chindeétáʼan xíʼi̱n’.
15 ¿Ndáaña kivi ka̱ʼi̱n?
Ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ta ke̱ʼévara ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra.
Vitá koo inii̱ ndiʼi ku̱i̱ya̱ ña̱ kutakui̱
saáchi ndeéní tu̱ndóʼo ña̱ ni̱ya̱ʼi̱ nu̱ú.
16 ‘Jehová, xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa-iniún kúú ña̱ táku na̱ yiví,
ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kúú ña̱ íyo ndeíi̱ ta tákui̱.
Yóʼó sandáʼún yi̱ʼi̱ ta taxiún ña̱ kutakui̱.
17 Nu̱úka ña̱ táxi̱n koi̱, ni̱ndi̱ʼiní-inii̱;
soo xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ún xíniún yi̱ʼi̱,
nda̱taváún yi̱ʼi̱ ini ya̱vi̱ ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱.
Va̱ása xítokaún ku̱a̱chii̱.
18 Saáchi Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ va̱ása kívi ndasakáʼnuña yóʼó,
ta ña̱ xáʼní va̱ása kívi ndasakáʼnuña yóʼó.
Ta na̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ ku̱a̱ʼa̱n ini ya̱vi̱, va̱ása kívika kotona ña̱ nda̱kú-iniún.
19 Na̱ táku kuití kúú na̱ kivi ndasakáʼnu yóʼó,
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé yi̱ʼi̱ vitin.
Na̱ íyo se̱ʼe, kivi sanáʼa̱na se̱ʼena xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kú-iniún.
20 Sakǎku yi̱ʼi̱ Jehová
ta xíʼin arpa sakáʼi̱ yai̱
ini veʼe miíún Jehová keʼíi̱ ña̱yóʼo ndiʼi ki̱vi̱ ña̱ ná kutakui̱’”.
21 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Isaías: “Kúáʼanndó xa̱ʼa̱ loʼo yuxa̱n* ña̱ ku̱vaʼa xíʼin higo tí ni̱yi̱chi̱, ta chikaa̱ndóña nu̱ú ndi̱ʼi náʼnu ña̱ táʼyi ña̱ ka̱na ñii̱ra tasaá ndaʼara”. 22 Ta̱ Ezequías ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra: “¿Ndáaña kúú ña̱ na̱ʼa̱ nu̱úi̱ ña̱ ku̱ʼi̱n veʼe Jehová?”.
39 Tá tiempo kán, ta̱ Merodac-Baladán ta̱ rey ñuu Babilonia ta̱ xi̱kuu se̱ʼe ta̱ Baladán, chi̱ndaʼára iin ña̱ʼa ndaʼa̱ ta̱ Ezequías ta saátu ku̱a̱ʼání carta saáchi ku̱ndaa̱-inira ña̱ ndeéndo̱ʼora ta nda̱ʼara. 2 Ta̱ Ezequías va̱ʼaníva nda̱kiʼinra na̱ chi̱ndaʼá ta̱ rey kán, ta ni̱na̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ íyo ini veʼera nu̱úna: plata, oro, aceite tá kúúmií bálsamo* ta saátu inkaka aceite tá ndáyáʼviní, ndiʼi ndaʼáchíñu ña̱ xíniñúʼura ña̱ xíkara nu̱ú ku̱a̱chi ta saátu ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xi̱ñuʼu cuarto nu̱ú ñúʼu ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ kúúmiíra. Ta̱ Ezequías ni̱na̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱ʼa ña̱ íyo veʼera* nu̱úna ta saátu ndiʼi ña̱ íyo nu̱ú xáʼndachíñura.
3 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, saá ni̱xa̱ʼa̱n ta̱ profeta Isaías nu̱ú íyo ta̱ rey Ezequías ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáa míí ke̱e na̱ ta̱a na̱ ki̱xi xi̱to yóʼó ta ndáaña ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼún?”. Ta ta̱ Ezequías nda̱kuiinra: “Xíkáníva ki̱xina, na̱ ñuu Babilonia kúúna”. 4 Tasaá ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “¿Ndáaña xi̱nina veʼún?”. Ta ta̱ Ezequías nda̱kuiinra: “Ni̱na̱ʼi̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ íyo veʼi̱ nu̱úna. Ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ kúúmiíi̱ níchise̱ʼíi̱ nu̱úna”.
5 Ta̱ Isaías ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Ezequías: “Kuniso̱ʼo ña̱ káʼa̱n Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel: 6 ‘Va̱xi ki̱vi̱ ta ndiʼi ña̱ʼa ña̱ íyo veʼún ta saátu ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ta̱ánva̱ʼa* na̱ táʼún na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ndakiʼinnaña ku̱ʼu̱n xíʼinna chí Babilonia. Ta kǒo nda̱a̱ ni iinña kindo̱o, káchi Jehová. 7 Ta sava na̱ se̱ʼe miíún na̱ kaku ndakiʼinnana ku̱ʼu̱n xíʼinna ta xa̱a̱na kuumiína iin chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey ñuu Babilonia’”.
8 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ Ezequías ña̱yóʼo saá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Isaías: “Va̱ʼava ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová”. Tasaá ka̱chikara: “Va̱ʼavaña, saáchi nani ná kutakui̱ va̱ʼava kundooyó ta kǒo ku̱a̱chi koo”.
40 “Sandíkondó, sandíkondó-ini na̱ ñui̱”, káchi Ndióxi̱ndó.
2 “Ka̱ʼa̱nndó tu̱ʼun ña̱ sandíko-ini na̱ ñuu Jerusalén,
ka̱ʼa̱nndó xíʼinna ña̱ va̱ása keʼékana chiñu ña̱ xíniñúʼu keʼéna,
chi xa̱a̱ cha̱ʼvina xa̱ʼa̱ ku̱a̱china.
Xa̱a̱ nda̱kiʼinna ndiʼi castigo ña̱ xi̱niñúʼu taxi Jehová ndaʼa̱na xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvina”.
3 Íyo iin na̱ ndeéní káʼa̱n chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí:
“Ndasaviíndó yichi̱ Jehová.
Nu̱ú ñuʼú yi̱chí keʼéndó iin yichi̱ nda̱kú xa̱ʼa̱ Ndióxi̱yó.
4 Ná ndunda̱a̱ ndiʼi yoso̱
ta saátu ná ndunda̱a̱ ndiʼi yuku̱ xíʼin xi̱kí.
Xíniñúʼu ndunda̱a̱ ñuʼú nu̱ú íyoní xi̱kí
ta ñuʼú nu̱ú íyoní koʼndo, ná ndunda̱a̱ña.
5 Ndiʼina kunina ndee̱ ña̱ kúúmií Jehová,
saáchi mií Jehová kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱nña”.
6 Kuniso̱ʼo. Íyo iin na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo: “Ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo”.
Ta inkana ndáka̱tu̱ʼunna: “¿Ndáaña ka̱ʼi̱n?”.
“Ndiʼi na̱ yiví íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ku̱ʼu̱,
ta ña̱ nda̱kú íyo inina, íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yita ña̱ íyo chí yuku̱.
Táki̱ʼva íyo ku̱ʼu̱ kúi̱ saá íyo na̱ yiví.
8 Ku̱ʼu̱ kúi̱ yíchi̱ña,
yita yíchi̱ña,
soo tu̱ʼun Ndióxi̱yó kooña ndiʼi tiempo”.
9 Yóʼó ñá ñaʼá ñá va̱xi xíʼin tu̱ʼun va̱ʼa nu̱ú na̱ ñuu Sion,
kúandaa iin yuku̱ súkun.
Yóʼó ñá ñaʼá ñá va̱xi xíʼin tu̱ʼun va̱ʼa nu̱ú na̱ ñuu Jerusalén;
ndeé va̱ʼa ka̱ʼún.
Va̱ása yi̱ʼvíún, ndeé va̱ʼa ka̱ʼún.
Ña̱yóʼo ka̱ʼún xíʼin na̱ ñuu Judá: “Yóʼo íyo Ndióxi̱ndó”.
10 Koto. Táta káʼnu Jehová va̱xira xíʼin ndee̱ra,
ta xíʼin ndaʼa̱ra kaʼndachíñura.
Koto. Níʼira ña̱ va̱ʼa ña̱ taxira ndaʼa̱ndó,
ta saátu níʼira ña̱ chaʼvira ndóʼó.
11 Kundaara ndikachi* sa̱na̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱ ndáa ndikachi.
Xíʼin ndaʼa̱ra ndakayara ndikachi válí,
ta kunumindaararí ku̱ʼu̱nrí xíʼinra.
Ta yi̱i̱kaví kuniʼira yichi̱ nu̱ú ndikachi tí sáchichín se̱ʼerí.
12 ¿Á kivi kuñuʼu ndiʼi ti̱kui̱í tá íyo ini mar ini ndaʼa̱ na̱ yiví
ta á íyo na̱ kivi tavá ki̱ʼva ndiví xíʼin ndaʼa̱na?*
¿Ndáana xa̱a̱ kúchiñu ndákaya ndiʼi yáká* ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú ini iin ta̱ʼya̱* loʼo?
¿Ndáana xa̱a̱ ka̱ta ndiʼi yuku̱ xíʼin ndiʼi xi̱kí nu̱ú ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna tá kátana?
13 ¿Á íyo na̱ kivi kunda̱a̱-ini xíʼin espíritu ña̱ kúúmií Jehová,
á ndáana kivi taxi consejo ndaʼa̱ra ta sanáʼa̱nara?
14 ¿Ndáana ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inira xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa,
ta ndáana sánáʼa̱-ñaʼá ndáaña kúú yichi̱ ña̱ nda̱kú?
¿Á ndáana sánáʼa̱-ñaʼá ta táxina yichi̱ nu̱úra ña̱ kunda̱a̱-inira xa̱ʼa̱ ña̱ʼa?
15 Na̱ ñuu íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin gota ti̱kui̱í tá ndíkaa̱ kaʼa̱ iin cubeta;
táki̱ʼva íyo yáká ña̱ ka̱a nu̱ú ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna kátana ña̱ʼa saá íyona nu̱úra.
Koto. Ta̱yóʼo ndániʼira isla nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yáká.
16 Yitu̱n tú íyo chí Líbano, va̱ása naninú ña̱ koko* iin ñuʼu̱,
ta kití yukú tí íyo yóʼo, va̱ása nanirí ña̱ so̱kónarí nu̱ú* Ndióxi̱ ta kaʼminarí.*
17 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ʼa ña̱ kǒo íyo, saá íyo ndiʼi na̱ ñuu nu̱úra;
nu̱ú ta̱kán kǒovína íyo ta ni va̱ása ndáyáʼvina.
18 ¿Ndáana kúú na̱ kivi sakítáʼanndó xíʼin Ndióxi̱?
¿Ndáa ña̱ʼa kivi chitáʼandóra xíʼin?
19 Iin ta̱ xíni̱ní kachíñu kéʼéra iin ndióxi̱ ña̱ ka̱a,
ta ta̱ kéʼé ña̱ʼa ña̱ ka̱a chíkaa̱ra oro sa̱táña
ta saátu kéʼéra cadena ña̱ plata.
20 Ndáka̱xinra iin yitu̱n tú so̱kóra,
iin yitu̱n tú va̱ása táʼyi̱.
Ta nándukúra iin ta̱ xíni̱ní kachíñu
ña̱ va̱ʼa keʼéra iin ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnuna ta va̱ása ndakavaña.
21 ¿Á va̱ása xíni̱vandó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo?
¿Á ta̱ʼán kuniso̱ʼondó xa̱ʼa̱ña?
¿Á ta̱ʼán natúʼunna xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nda̱a̱ tá xa̱ʼa̱?
¿Á ta̱ʼán kunda̱a̱-inindó xíʼinña nda̱a̱ tá xi̱ku̱ndúʼu ñuʼú yóʼo?
22 Íyo iin ta̱ nínduʼu chí sa̱tá ñuʼú yóʼo ta ña̱ ti̱ku̱i̱ta̱* kúúña,
ta na̱ ndóo nu̱úña náʼa̱na nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ti̱ka.
Ta sándakaa̱ra ndiví nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéra xíʼin iin tela ña̱ yásínní,
sándakaa̱raña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin veʼe loʼo nu̱ú kundoona.
23 Sándiʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ chíñu náʼnu
ta na̱ xáʼndachíñu nu̱ú ñuʼú yóʼo va̱ása ndáyáʼvina nu̱úra.
24 Tá ndátaánnana nda̱a̱ táki̱ʼva ndátaánna planta,
tá chíʼinana nda̱a̱ táki̱ʼva chíʼina planta,
tá kíxáʼa kána ti̱oʼona* nu̱ú ñuʼú,
tá ná kani ta̱chí, yi̱chi̱vana
ta ku̱ʼu̱nna xíʼin ta̱chí nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéña xíʼin yita yi̱chí.
25 “¿Ndáana kivi sakítáʼanndó xíʼi̱n? ¿Ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱?”, káchi Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱.
26 “Ndaniʼindó nu̱úndó chí ndiví ta kotondó.
¿Ndáana i̱xava̱ʼa ndiʼi ña̱ʼa yóʼo?
Ta̱ tává ndiʼi ña̱yóʼo kúúra, ta káʼvira iin tá iinña;
ta íyo ki̱vi̱ iin tá iinña nu̱úra.
Va̱ása kúma̱ní nda̱a̱ ni iin ña̱yóʼo,
saáchi ku̱a̱ʼání ndee̱ kúúmiíra ta ndákanda̱ní-iniyó* xíʼinña.
27 ¿Nda̱chun káʼún ña̱yóʼo Jacob ta nda̱chun káʼún ña̱yóʼo Israel?
‘Va̱ása xíto Jehová ña̱ ndóʼi̱,
ta va̱ása ndátiinra ku̱a̱chi xa̱ʼíi̱’.
28 ¿Á va̱ása xíni̱vaún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo? ¿Á ta̱ʼán kuniso̱ʼún xa̱ʼa̱ña?
Jehová ta̱ i̱xava̱ʼa ndiʼi ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú
kúúra Ndióxi̱ ndiʼi tiempo.
Va̱ása ndíʼi ndee̱ra ta ni va̱ása kúnaara.
Ndíchiníra ta nda̱a̱ ni iinna kǒo kúnda̱a̱-ini xíʼin ña̱ xíni̱níra.
29 Ndásandakúra na̱ ku̱naa
ta táxira ndee̱ ndaʼa̱ na̱ ku̱vitá.
30 Nda̱a̱ na̱ va̱lí kúnaana ta kúvitána,
káchiʼina* ta ndákavana,
31 soo na̱ ndáa-ini Jehová, ndakiʼinna ndee̱.
Ndachína nda̱a̱ táki̱ʼva ndáchí tí ta̱sú.*
Kununa ta va̱ása kunaana;
kakana ta va̱ása kunaana”.
41 “Ndóʼó na̱ ndóo chí isla, va̱ása ka̱ʼa̱nndó ta kuniso̱ʼondó ña̱ ka̱ʼi̱n;
ndiʼi ndóʼó na̱ ñuu ndakiʼin tukundó ndee̱ndó.
Kuyatinndó ta ka̱ʼa̱nndó.
Ndakutáʼanndó ta kixindó nu̱úi̱ ña̱ va̱ʼa ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼinndó.
2 ¿Ndáana ka̱na iin ta̱a ta ki̱tara va̱xira nda̱a̱ nu̱ú kíta ñu̱ʼu,*
ta ki̱xaa̱ra nda̱a̱ nu̱ú íyoi̱* ña̱ va̱ʼa keʼéra ña̱ nda̱kú,
ta ndataxii̱ na̱ ñuu ndaʼa̱ra ta kaʼndachíñura nu̱ú na̱ rey?
¿Ndáana sándiʼi-xa̱ʼa̱ na̱yóʼo xíʼin espada ta ndúuna nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yáká,*
ta ndáana táxín na̱yóʼo xíʼin kuxu̱n* ta xa̱a̱ síín síín nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nna nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼa̱n yita* yi̱chí xíʼin ta̱chí?
3 Ta̱yóʼo ndíku̱nra sa̱tána ta kǒo ña̱ sási nu̱úra
ta ku̱a̱ʼa̱nra yichi̱ nu̱ú ta̱ʼán ku̱ʼu̱nra.
4 ¿Ndáana ke̱ʼé ña̱yóʼo ta nani tá xa̱ʼa̱ ki̱xáʼana kánana ndiʼi na̱ ñuu?
Yi̱ʼi̱ Jehová, yi̱ʼi̱ kúú ta̱ nu̱ú;
ta va̱ása nasa̱mai̱ nu̱ú na̱ kaku chí nu̱únínu”.
5 Na̱ ndóo nu̱ú isla xi̱ninara ta ki̱xáʼana yíʼvina.
Na̱ ndóo nda̱a̱ nu̱ú xíká, ki̱xáʼana kísina xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼvina.
Ndákutáʼanna ta ku̱a̱ʼa̱nna.
6 Iin tá iinna chíndeétáʼanna xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinna
ta káʼa̱nna xíʼin ñanitáʼanna: “Ndakú koún”.
7 Ta̱ xíni̱ kachíñu chíkaa̱ra ndee̱ xíʼin ta̱ kéʼé ña̱ʼa xíʼin ka̱a,
ta ta̱ sándakaa̱ ka̱a, chíkaa̱ra ndee̱ xíʼin ta̱ íxava̱ʼa ña̱ʼa ña̱ ka̱a xíʼin martillo,
káʼa̱nra ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ka̱a ña̱ chi̱tiinna: “Va̱ʼava ki̱ndooña”.
Tándi̱ʼi, xíʼin clavo chíti̱inna ndióxi̱ ña̱ i̱xava̱ʼana ña̱ va̱ʼa kǒo ndakavaña.
8 “Soo yóʼó Israel, ta̱ káchíñu nu̱úi̱ kúún,
yóʼó ta̱ Jacob kúú ta̱ nda̱kaxii̱n,
yóʼó kúú ta̱ ke̱e ti̱xin veʼe migoi̱ ta̱ Abrahán,
9 yóʼó kúú ta̱ ni̱xa̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ nda̱a̱ nu̱ú xíká,
yóʼó kúú ta̱ ka̱nai̱ nda̱a̱ nu̱ú káni̱ní.
Ni̱ka̱ʼi̱n xíʼún: ‘Yóʼó kúú ta̱ káchíñu nu̱úi̱;
yóʼó kúú ta̱ nda̱kaxii̱n ta va̱ása kúndasíi̱ yóʼó.
10 Va̱ása yi̱ʼvíún chi íyoi̱ xíʼún.
Va̱ása kundi̱ʼi-iniún chi yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ún.
Yi̱ʼi̱ taxi ndee̱ ndaʼún. Yi̱ʼi̱ chindeétáʼan xíʼún.
Xíʼin ndaʼa̱ kúaʼi̱ ña̱ kéʼíi̱ ña̱ nda̱kú tii̱n yóʼó’.
11 Koto, ndiʼi na̱ sáa̱ xíʼún kukaʼan nu̱úna.
Ta na̱ kánitáʼan xíʼún, ndiʼi-xa̱ʼa̱na ta kǒokana koo.
12 Nandukún na̱ kánitáʼan xíʼún soo va̱ása ndani̱ʼúnna.
Na̱ ta̱a na̱ kánitáʼan xíʼún, va̱ása kundayáʼvina,
chi koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ʼa ña̱ kǒo íyo.
13 Saáchi yi̱ʼi̱ Jehová Ndióxi̱ún, tíi̱n ndaʼa̱ kúaʼún;
yi̱ʼi̱ kúú ta̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼún: ‘Va̱ása yi̱ʼvíún. Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ chindeétáʼan xíʼún’.
14 Va̱ása yi̱ʼvíún Jacob, ta̱ íyo táki̱ʼva íyo iin ti̱kuxí* loʼo,
yi̱ʼi̱ chindeétáʼan xíʼin ndóʼó na̱ ñuu Israel”, káchi Jehová, ta̱ nda̱satá ndóʼó, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱.
15 “Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú sákuachina trigo, saá nda̱sai̱ yóʼó,
nda̱sai̱ yóʼó iin yitu̱n xa̱á, tú sákuachina trigo tú xi̱ín* yuʼú.
Ku̱a̱ñi̱ún* yuku̱ ta sakúachi válíúnña,
ya̱a̱ ndasaún xi̱kí.
16 Ndaniʼúnna ta ku̱ʼu̱nna xíʼin ta̱chí;
xa̱a̱ síín síín ku̱ʼu̱nna xíʼin ta̱chí ña̱ ndeéní káni.
Yóʼó kusi̱í-iniún xa̱ʼa̱ Jehová,
va̱ása kukaʼan nu̱ún ka̱ʼún xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱”.
17 “Na̱ xóʼvi̱* ta saátu na̱ nda̱ʼví, nándukúna ti̱kui̱í soo kǒorá íyo.
Nda̱yichi̱ nu̱ú yáa̱na* xa̱ʼa̱ ña̱ yíchi̱na.*
Yi̱ʼi̱ Jehová chindeétáʼan xíʼinna, yi̱ʼi̱ ta̱ kúú Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel va̱ása sandákoondaʼíi̱na.
18 Taxii̱ ná kana yu̱ta xi̱kí nu̱ú kǒo yitu̱n íyo,
ta kana ti̱kui̱í nu̱ú yoso̱.
Ndasai̱ nu̱ú ñuʼú yi̱chí iin nu̱ú kuñuʼu ti̱kui̱í, nu̱ú kooní tu̱yo̱ó,*
ta nu̱ú ñuʼú yi̱chí kana ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í.
19 Nu̱ú ñuʼú yi̱chí ndachiʼii̱ tú cedro, tú acacia, tú mirto xíʼin tu̱xá.
Nu̱ú yoso̱ yi̱chí ndachiʼii̱ tú enebro, tú fresno ta saátu tú ciprés,
20 ña̱ va̱ʼa ná kuni ndiʼi na̱ yiví ña̱yóʼo ta ná kunda̱a̱-inina,
ná kuniso̱ʼona ta ná kuxini̱na ña̱ mií Jehová kúú ta̱ ke̱ʼé ña̱yóʼo xíʼin ndaʼa̱ra
ta Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱ kúú ta̱ i̱xava̱ʼaña”.
21 “Ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼondó”, káchi Jehová.
“Na̱ʼa̱ndó prueba ña̱ va̱xi xíʼinndó”, káchi ta̱ kúú rey ta̱ Jacob.
22 “Na̱ʼa̱ndó prueba ta ka̱ʼa̱nndó xíʼinndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ kuu.
Ka̱ʼa̱nndó xíʼinndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ ku̱u xi̱naʼá,
ña̱ va̱ʼa ná ndakanixi̱níndi̱ xa̱ʼa̱ña ta kunda̱a̱-inindi̱ ndáaña kuu.
Á ka̱ʼa̱ntundó xíʼinndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ kuu.
23 Ka̱ʼa̱nndó xíʼinndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu,
ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inindi̱ ña̱ kúúndó ndióxi̱.
Keʼéndó iin ña̱ʼa ni kúúña ña̱ va̱ʼa á ña̱ va̱ása va̱ʼa,
ña̱ va̱ʼa ná ndakanda̱-inindi̱* tá ná kunindi̱ña.
24 Kotondó. Ndóʼó íyondó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ña̱ʼa ña̱ kǒo íyo
ta ni va̱ása ndáyáʼvi ña̱ xa̱a̱ kéʼéndó.
Ta nda̱a̱ ndáaka na̱ ná ndasakáʼnu ndóʼó, va̱ása kundayáʼvina.
25 Taxii̱ ná ndeta* iin ta̱a nda̱a̱ chí norte ta kixira,
iin ta̱ ndeta nda̱a̱ chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu ta ka̱ʼa̱nra ki̱víi̱.
Ta̱yóʼo ku̱a̱ñi̱ra na̱ chíñu nda̱a̱ táki̱ʼva xáñi̱na nda̱ʼyi̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ta̱ íxava̱ʼa ña̱ʼa xíʼin nda̱ʼyi̱ tá xáñi̱ra nda̱ʼyi̱.
26 ¿Ndáana ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nda̱a̱ tá xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ña?
¿Á ndáana ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ña nda̱a̱ tá tiempo xi̱naʼá ña̱ va̱ʼa kachiyó ‘Ña̱ ndixava kúú ña̱ káʼa̱nna’?
Ta ña̱ nda̱a̱ kúúvaña chi kǒo na̱ níka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ña.
Kǒo na̱ níxiniso̱ʼo ndóʼó ña̱ ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ña”.
27 Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ nu̱ú ni̱ka̱ʼa̱n xíʼin yuku̱ Sion “Kotondó, ña̱yóʼo kúú ña̱ kuu”,
ta chindaʼíi̱ iin ta̱ ku̱ʼu̱n chí Jerusalén xíʼin tu̱ʼun va̱ʼa.
28 Xi̱tokai̱ ta kǒo nda̱a̱ ni iinna,
kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ kivi taxi consejo níxi̱yo xíʼinna.
Ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunkai̱ soo kǒo na̱ níndakuiin.
29 Koto. Ndiʼi na̱yóʼo va̱ása ndáyáʼvina.
Ni kǒo ndáyáʼvi ña̱ kéʼéna.
Ña̱ʼa ña̱ ka̱a ña̱ ndásakáʼnuna,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱chíva saá íyoña, su̱ví ña̱ táku kúúña.
42 Kotondó, ta̱yóʼo kúú ta̱ káchíñu nu̱úi̱, ta̱yóʼo kúú ta̱ chíndeétáʼi̱n xíʼin.
Ta̱yóʼo kúú ta̱ nda̱kaxii̱n, ta̱ kúsi̱íní-inii̱ xíʼin.
Ta̱xii̱ espíritui̱ ndaʼa̱ra,
ta ta̱yóʼo nda̱kúní ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu.
2 Va̱ása nda̱ʼyi̱ kóʼóra* ta ni va̱ása ndaniʼira tu̱ʼunra,
va̱ása taxira kuniso̱ʼona tu̱ʼunra chí yichi̱.
3 Va̱ása ka̱ʼnu̱ra tu̱yo̱ó* tú xa̱a̱ ni̱ta̱ʼnu̱
ta ni va̱ása ndaʼvara ñuʼu̱ ña̱ sa̱kán xíxi̱.
Ta̱yóʼo nda̱kúní koo inira ta ndasaviíra ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa íyo.
4 Va̱ása kunaara ta ni va̱ása ndakava-inira nda̱a̱ ná ndasaviíra ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa íyo nu̱ú ñuʼu̱ yóʼo.
Na̱ ndóo nu̱ú isla ndátuna ndakiʼinna leyra.
5 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová, Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱,
ta̱ i̱xava̱ʼa ndiví, ta̱ sa̱ndákaa̱ña,
ta̱ i̱xava̱ʼa ñuʼú ta táxira ña̱ kána ña̱ʼa nu̱úña,
ta̱ táxi ta̱chí ña̱ ndákiʼin ndiʼi na̱ íyo nu̱úña
ta táxira espíritura ndaʼa̱ na̱ xíka nu̱úña:
6 “Yi̱ʼi̱ Jehová, ka̱nai̱ yóʼó ña̱ va̱ʼa keʼíi̱ ña̱ nda̱kú; ti̱ii̱n ndaʼún.
Kundai̱ yóʼó ta koún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin trato ña̱ kíndo̱i̱ xíʼin ndiʼi na̱ ñuu
ta koún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ ña̱ túu̱n nu̱ú na̱ ñuu,
7 ña̱ va̱ʼa ndakunáún nu̱ú na̱ kúáa,*
ña̱ va̱ʼa ndataváún na̱ ñúʼu veʼeka̱a,
ña̱ va̱ʼa ndataváún na̱ ñúʼu nu̱ú naa.
8 Yi̱ʼi̱ kúú Jehová. Ña̱yóʼo kúú ki̱víi̱;
va̱ása taxii̱ ña̱ ixato̱ʼóna inkana nu̱úi̱
ta ni va̱ása taxii̱ ña̱ ndasakáʼnuna inkaka ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼana,
chi yi̱ʼi̱ kúú ta̱ xíniñúʼu ndasakáʼnuna.
9 Kotondó. Xa̱a̱ ku̱uva ña̱ nu̱ú ña̱ xíniñúʼu kuu;
ta vitin káʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ xa̱á xíʼinndó.
Nátúʼi̱n xa̱ʼa̱ña xíʼinndó tá kúma̱níka kuuña”.
10 Katandó iin yaa xa̱á nu̱ú Jehová,
nda̱a̱ xíká keendó katandó,
ndóʼó na̱ xíka nu̱ú tá mar xíʼin ndiʼi ña̱ íyo inirá,
ná kata ndiʼi isla xíʼin ndiʼi na̱ ndóo nu̱úña.
11 Ñuʼú yi̱chí xíʼin ndiʼi ñuu ña̱ íyo nu̱úña ná ndaniʼina tu̱ʼunna,
ta saátu ñuu válí nu̱ú ndóo na̱ Quedar.
Ná nda̱ʼyi̱ kóʼó na̱ ndóo nu̱ú íyo yu̱u̱ náʼnu xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inina;
nda̱a̱ xi̱ní yuku̱ ná nda̱ʼyi̱na.
12 Ná ixato̱ʼóna Jehová
ta nda̱a̱ na̱ ndóo nu̱ú isla ná ndasakáʼnunara.
13 Jehová ku̱ʼu̱nra kanitáʼanra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱ xíni̱ní kanitáʼan, ta̱ ndakúní.
Koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ta̱a ta̱ xáʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi, ta̱ kúni̱ní ku̱ʼu̱n kanitáʼan.
Nda̱ʼyi̱ kóʼóra, nda̱ʼyi̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱ xíka nu̱ú ku̱a̱chi;
na̱ʼa̱ra ña̱ ndakúníkara nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni miíra.
14 “Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání tiempo kǒo ña̱ níka̱ʼi̱n.
Ku̱ndeé-inii̱ ta va̱ása níka̱ʼi̱n.
Tanai̱ ta ndakiʼin ni̱nui̱ ta̱chíi̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ñaʼá ñá káku se̱ʼe.
15 Sandíʼi-xa̱ʼíi̱ yuku̱ xíʼin xi̱kí
sayíchi̱i̱ ndiʼi ña̱ kána nu̱ú ñuʼú.
Yu̱ta, ndasai̱rá isla*
sayíchi̱i̱ nu̱ú ndáku̱ʼun ti̱kui̱í nu̱ú íyoní tu̱yo̱ó.
16 Ku̱ʼi̱n xíʼin na̱ kúáa iin yichi̱ ña̱ va̱ása xíni̱na
ta taxii̱ ná kakana nu̱ú iin yichi̱ ña̱ va̱ása xíni̱na.
Ndasai̱ ña̱ naa, ñuʼu̱ ña̱ túu̱n
ta ndasanda̱i̱ ñuʼú nu̱ú íyoní koʼndo.
Ña̱yóʼo kúú ña̱ keʼíi̱ xa̱ʼa̱na ta va̱ása sandákoondaʼíi̱na”.
17 Ta na̱ ndáaní-ini ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnuna
taxínnana ta sakúkaʼanna nu̱úna,
saá kundoʼo na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ndióxi̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ka̱a “Ndóʼó kúú ndióxi̱ndi̱”.
18 Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ sóʼó;
ta koto ndóʼó na̱ kúáa.
19 ¿Á íyo na̱ kúáaka, nu̱ú ta̱ káchíñu nu̱úi̱,
á íyo na̱ sóʼóka, nu̱ú ta̱ chi̱ndaʼíi̱ ku̱xa̱a̱ xíʼin tu̱ʼun nu̱úndó?
¿Ndáana kúáaka, nu̱ú ta̱ ta̱xii̱ ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱,
ndáana kúáaka, nu̱ú ta̱ káchíñu nu̱ú Jehová?
20 Ku̱a̱ʼáníva ña̱ʼa xítoún soo va̱ása kíʼún kuenta xíʼinña.
Íyova so̱ʼún soo va̱ása xíniso̱ʼún.
21 Xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní íyo ña̱ kéʼéra
Jehová ndasachéekara leyra ta xa̱a̱ña kundayáʼviníña.
22 Soo i̱xakuíʼnana ndiʼi ña̱ʼa na̱ ñuu yóʼo ta ki̱ndaanaña ndaʼa̱na;
ndiʼina ñúʼuna ini iin ya̱vi̱, ta ñúʼu-se̱ʼéna ini veʼeka̱a.
Ki̱ndaana ndiʼi ña̱ʼana ta kǒo na̱ chindeétáʼan xíʼinna,
nda̱kiʼinna na̱yóʼo ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna, ta kǒo na̱ káʼa̱n “Ndataxindóna”.
23 ¿Ndáa ndóʼó kuniso̱ʼo ña̱yóʼo?
¿Ndáana viíní kuniso̱ʼo xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta ndakanixi̱nína xa̱ʼa̱ ña̱ koo chí nu̱únínu?
24 ¿Ndáana ta̱xi ña̱ nda̱kiʼinna ta̱ Jacob ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin ña̱ʼa tá ndákiʼinnaña ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna?
¿Ndáana nda̱taxi na̱ ñuu Israel ndaʼa̱ na̱ kui̱ʼná?
¿Á su̱ví Jehová kúú ta̱ ke̱ʼé ña̱yóʼo, ta̱ ni̱ki̱ʼviyó ku̱a̱chi nu̱ú?
Na̱yóʼo va̱ása níxiinna kakana yichi̱ra ta va̱ása níxiinna kundiku̱nna leyra.
25 Ña̱kán ni̱sa̱a̱níra xíʼinna
ta ta̱xira ña̱ ná kanitáʼan inka ñuu xíʼinna,
ta xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱níra sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼira ña̱ xi̱kuumiína soo va̱ása níxiniso̱ʼona.
Ndeéní ni̱sa̱a̱ra xíʼinna soo va̱ása níndi̱’i-inina xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
43 Ta vitin, ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová,
ta̱ i̱xava̱ʼa yóʼó Jacob, ta̱ i̱xava̱ʼa yóʼó Israel:
“Va̱ása yi̱ʼvíún chi yi̱ʼi̱ kúú ta̱ nda̱satá* yóʼó.
Xi̱niñúʼi̱ ki̱vi̱ún tá ka̱nai̱ yóʼó.
Kuenta yi̱ʼi̱ kúún.
2 Yi̱ʼi̱ koi̱ xíʼún tá ná ya̱ʼún ma̱ʼñú ti̱kui̱í,
ta tá ná ya̱ʼún ma̱ʼñú yu̱ta, va̱ása sa̱ʼviún inirá.
Tá ná ya̱ʼún nu̱ú ñuʼu̱ va̱ása ndi̱ún
ta va̱ása kokoún* tá ná ya̱ʼún nu̱úña.
3 Saáchi yi̱ʼi̱ kúú Jehová Ndióxi̱ún,
Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, ta̱ sáka̱ku yóʼó.
Nda̱taxii̱ na̱ ñuu Egipto xa̱ʼa̱ndó ña̱ va̱ʼa ndasatái̱ ndóʼó,
ta nda̱taxii̱ na̱ ñuu Etiopía xíʼin na̱ ñuu Sebá xa̱ʼa̱ndó.
4 Saáchi ndáyáʼviníún nu̱úi̱,
i̱xato̱ʼíi̱ yóʼó ta kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱ yóʼó.
Ña̱kán kúú ña̱ nda̱taxii̱ inka na̱ yiví xa̱ʼún,
ta nda̱taxii̱ inka ñuu xa̱ʼún ña̱ va̱ʼa kutakún.
5 Va̱ása yi̱ʼvíún, saáchi yi̱ʼi̱ íyoi̱ xíʼún.
Nda̱a̱ chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu* ku̱ʼi̱n ndakiʼii̱n na̱ se̱ʼún
ta nda̱a̱ chí nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu ku̱ʼi̱n ndakiʼii̱n yóʼó.
6 Ña̱yóʼo ka̱ʼi̱n xíʼin táʼví norte: ‘Ndataxina’,
ta ña̱yóʼo ka̱ʼi̱n xíʼin táʼví sur: ‘Va̱ása kindo̱ún xíʼinna.
Nda̱a̱ nu̱ú xíká keún kixiún ta ndataxiún na̱ se̱ʼeta̱i̱
ta nda̱a̱ nu̱ú xíká keún kixiún ta ndataxíún se̱ʼe-síʼíi̱,
7 saátu ndiʼi na̱ xíniñúʼu ki̱víi̱
na̱ i̱xava̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa ndukáʼnui̱,
miíi̱ kúú ta̱ i̱xava̱ʼa na̱yóʼo’.
8 Taxi ná kee na̱ ñuu na̱ íyo nduchúnu̱ú soo va̱ása xítona,
na̱ íyo so̱ʼo soo va̱ása xíniso̱ʼona.
9 Iin lugar kuití ná ndakutáʼan ndiʼi ñuu ná’nu,
ná ndataka ndiʼi na̱ ñuu.
¿Ndáana kivi ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo?
¿Á kivi ka̱ʼa̱nna xíʼinyó xa̱ʼa̱ ña̱ siʼna kuu?*
Ná kixi na̱ testigo xíʼinna ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱na ña̱ ndixa kúú ña̱ káʼa̱nna,
ná kuniso̱ʼona ña̱ ka̱ʼa̱nna ta ná kachina: ‘Ña̱ ndixa kúúvaña’”.
10 “Ndóʼó kúúndó testigoi̱, káchi Jehová,
ndóʼó kúú na̱ káchíñu nu̱úi̱, na̱ nda̱kaxii̱n,
ña̱ va̱ʼa kuxini̱ndó yi̱ʼi̱ ta kandíxandó yi̱ʼi̱
ta kunda̱a̱-inindó ña̱ ta̱ʼán nasa̱mavíi̱.
Tá ya̱chi̱ví íyoi̱ ta kǒo nda̱a̱ ni iin Ndióxi̱ níxi̱yo siʼna nu̱úi̱,
ta tándi̱ʼi, va̱ása níxi̱yo inkana nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱.
11 Yi̱ʼi̱, yi̱ʼi̱ kúú Jehová, yi̱ʼi̱ kúú ta̱ sa̱kǎku ndóʼó ta kǒoka inka na̱ kivi sakǎku ndóʼó”.
12 “Tá ta̱ʼán koo ndióxi̱ na̱ inka ñuu xíʼinndó,
yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ keʼíi̱, sa̱kǎkui̱ ndóʼó
ta na̱túʼi̱n xa̱ʼa̱ña ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina.
Ña̱kán, ndóʼó kúúndó testigoi̱ káchi Jehová, ta yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ndó.
13 Saátu va̱ása nása̱mai̱;
ta kǒo na̱ kivi kindaa nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ndaʼíi̱.
Tá kéʼíi̱ iin ña̱ʼa, ¿ndáana kivi kasi nu̱úi̱ ña̱ keʼíi̱ña?”.
14 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová, ta̱ nda̱satá ndóʼó, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel:
“Xa̱ʼa̱ ndóʼó kúú ña̱ chindaʼíi̱ iin na̱ yiví ku̱ʼu̱nna chí Babilonia ta sandúvai̱ ndiʼi yéʼé,
ta nda̱ʼyi̱ kóʼó* na̱ caldeo ini barcona xa̱ʼa̱ ña̱ ndíʼi̱ní-inina.
15 Yi̱ʼi̱ kúú Jehová Ndióxi̱ndó ta̱ yi̱i̱ ta̱ i̱xava̱ʼa na̱ ñuu Israel,
yi̱ʼi̱ kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱úndó”.
16 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová,
ta̱ ndákuná iin yichi̱ ma̱ʼñú tá mar
ta̱ ndákuná iin yichi̱ ma̱ʼñú ti̱kui̱í tá ndeéní kánda̱,
17 ta̱ tává carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi xíʼin tí kuáyi̱,
ta̱ tává na̱ soldado ta saátu ndiʼika na̱ xíni̱ní kanitáʼan na̱ xíka nu̱ú ku̱a̱chi, na̱ ndakúní:
“Kundoo ndi̱xinna nu̱ú ñuʼú ta va̱ása ndako̱ona.
Ndiʼi-xa̱ʼa̱na, kundoʼona nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin ñuʼu̱ ña̱ ndáʼva̱”.
18 “Va̱ása ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ ku̱u tá ya̱chi̱
ta va̱ása ndakaniníxi̱níndó xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱u xi̱naʼá.
19 Kotondó. Keʼíi̱ iin ña̱ʼa ña̱ xa̱á,
ta xa̱a̱ ki̱xáʼíi̱ kéʼíi̱ña.
¿Á va̱ása kíʼinvandó kuenta?
Kunái̱ iin yichi̱ ña̱ ya̱ʼa ma̱ʼñú ñuʼú yi̱chí
ta taxii̱ ná ya̱ʼa yu̱ta nu̱ú ñuʼú yi̱chí.
20 Ndiʼi kití yukú tí íyo chí yuku̱, ixato̱ʼórí yi̱ʼi̱,
saátu ti̱na* yukú* xíʼin tí avestruz,
saáchi yi̱ʼi̱ kúú ta̱ táxi ña̱ koo ti̱kui̱í nu̱ú ñuʼú yi̱chí,
táxii̱ ña̱ ná koo yu̱ta nu̱ú ñuʼú yi̱chí,
ña̱ va̱ʼa koʼo na̱ ñui̱rá, na̱ nda̱kaxii̱n,
21 ñuu ña̱ ke̱ʼíi̱ xa̱ʼa̱ miíi̱
ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnuna yi̱ʼi̱.
22 Soo yóʼó Jacob, ta̱ʼán ka̱ʼún xíʼi̱n ña̱ chindeétáʼi̱n xíʼún
saáchi ku̱xúxaún nu̱úi̱ Israel.
23 Ta̱ʼán kixiún xíʼin ndikachi* ña̱ so̱kóúnrí* ta kaʼmiúnrí* nu̱úi̱
ta ni ta̱ʼán ndasakáʼnún yi̱ʼi̱ xíʼin ña̱ sóko̱ún nu̱úi̱.
Va̱ása ní ixandúxai̱ xíʼún ña̱ taxiún iin ña̱ʼa ndaʼíi̱
ta ni va̱ása tuku ta tuku níka̱ʼi̱n xíʼún ña̱ taxiún olíbano* ndaʼíi̱.
24 Va̱ása nísatáún ndo̱o̱ tú xáʼa̱n táminí xíʼin xu̱ʼún ta va̱ása nítaxiúnnú ndaʼíi̱,
ta ni va̱ása níxa̱a̱-inii̱ xíʼin ña̱ʼa ña̱ ni̱so̱kóún nu̱úi̱.
Chi nu̱úka ña̱ keʼún ña̱yóʼo, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ña̱ʼa ña̱ ve̱ení ña̱ xi̱ndisoi̱ saá ni̱xi̱yo ku̱a̱chiún nu̱úi̱
ta xa̱a̱ ku̱naavai̱ xíʼin ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼún.
25 Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ndákata ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼún ña̱ va̱ása kuyaku̱a̱ ki̱víi̱,
ta va̱ása ndakaʼíi̱n xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ kíʼviún.
26 Ná ndasananiyó ku̱a̱chi. Sandákaʼán yi̱ʼi̱;
ka̱ʼa̱n xíʼi̱n ndáa ki̱ʼva ku̱uña nu̱ú miíún, ta na̱ʼa̱ nu̱úi̱ á ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ káʼún.
27 Táʼún ta̱ nu̱ú ta̱ ni̱xi̱yo xi̱naʼá, ni̱ki̱ʼvira ku̱a̱chi
ta na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ún,* i̱xaso̱ʼona nu̱úi̱.
28 Ña̱kán, na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼviní ti̱xin templo,
xa̱a̱na koona na̱ yaku̱a̱ nu̱úi̱.
Taxii̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ ta̱ Jacob
ta taxii̱ ná ka̱ʼa̱n-ndi̱va̱ʼana xíʼin na̱ ñuu Israel.
44 ”Vitin, kuniso̱ʼo yóʼó ta̱ Jacob, ta̱ káchíñu nu̱úi̱,
saátu ndóʼó na̱ ñuu Israel, na̱ nda̱kaxii̱n.
2 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová,
ta̱ i̱xava̱ʼa yóʼó,
ta̱ chíndeétáʼan xíʼún nani tá ka̱kún:
‘Va̱ása yi̱ʼvíún Jacob ta̱ káchíñu nu̱úi̱,
ni yóʼó Jesurún,* ta̱ nda̱kaxii̱n.
3 Saáchi taxii̱ ná koo ti̱kui̱í nu̱ú ñuʼú yi̱chí,
taxii̱ ná koo yu̱ta nu̱ú ñuʼú yi̱chí.
Taxii̱ espíritui̱ ndaʼa̱ na̱ se̱ʼún na̱ kaku chí nu̱únínu
ta taxii̱ ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ na̱ se̱ʼún na̱ kaku chí nu̱únínu.
4 Ku̱a̱ʼákaví koona nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼá kúú ku̱ʼu̱ kúii̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tú álamo yuʼú yu̱ta saá koona.
5 Iinna ka̱ʼa̱nna: “Kuenta Jehová kúi̱”.
Inkana chinúuna ki̱vi̱na ña̱ kunanína Jacob,
ta inkana kaʼyina ña̱yóʼo ndaʼa̱na: “Kuenta Jehová kúi̱”.
Ta ndakunanína Israel’.
6 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová
ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ñuu Israel ta̱ nda̱satá* ndóʼó,
Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel:
‘Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ nu̱ú ta kúútui̱ ta̱ so̱ndíʼi.
Iinlá yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ ta kǒo inkakana nu̱úi̱.
7 ¿Ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱?
Ná ka̱ʼa̱nna ta ná na̱ʼa̱naña nu̱úi̱.
Ná ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ ku̱nu̱mí kuu
ta saátu ña̱ kuu chí nu̱únínuka,
nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼíi̱ nani tá chi̱ndúʼi̱ xa̱ʼa̱ ñuu ña̱ ni̱xi̱yo tiempo xi̱naʼá.
8 Va̱ása yi̱ʼvíndó;
va̱ása taxindó ña̱ kasi ña̱ yíʼvindó nu̱úndó;
¿Á su̱ví xa̱a̱ ya̱chi̱ví ni̱ka̱ʼi̱nña xíʼin iin tá iinndó?
¿Á ta̱ʼánva ka̱ʼi̱nña xíʼinndó?
Ndóʼó kúúndó testigoi̱.
¿Á íyo inka Ndióxi̱ ta̱ íyo táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱?
Yi̱ʼi̱ íyoi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ káʼnu, ta va̱ása xínii̱ xa̱ʼa̱ inka na̱ íyo táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱’”.
9 Ndiʼi na̱ íxava̱ʼa ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnuna, ni loʼo va̱ása ndáyáʼvina,
ta ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní nu̱úna va̱ása kundayáʼviña.
Va̱ása kívi kooña testigo chi va̱ása xítoña ta ni kǒo kúnda̱a̱-iniña;
ña̱kán kúú ña̱ kukaʼan nu̱ú na̱ íxava̱ʼaña.
10 ¿Ndáana ndákanixi̱ní ña̱ keʼéna iin ndióxi̱
á iin ña̱ʼa ña̱ ka̱a ña̱ ndasakáʼnuna ña̱ kǒo ndáyáʼvi?
11 Kotondó. Ndiʼi na̱ kítáʼan xíʼinna kukaʼan nu̱úna.
Na̱ yiví kuitíva kúú na̱ xíni̱ní ixava̱ʼa ña̱yóʼo.
Ná ndakutáʼan ndiʼina ta táxi̱n ná koona.
Yi̱ʼvínína ta ndiʼina kukaʼan nu̱ú.
12 Ta̱ káchíñu xíʼin ka̱a xíniñúʼura ndaʼáchíñura ña̱ kéʼéra iin ña̱ʼa ña̱ ka̱a ta nu̱ú ñuʼu̱ sása̱a̱ra ña̱yóʼo.
Xíʼin martillo kánira sa̱táña ña̱ va̱ʼa ixava̱ʼaraña;
xíʼin ndee̱ ndaʼa̱ra íxava̱ʼaraña.
Tándi̱ʼi, kúni̱ra kuxura chi ndíʼi ndee̱ra;
va̱ása xíʼira ti̱kui̱í ta kúnaara.
13 Ta̱ túxú yitu̱n chínúura yoʼo̱ sa̱tánú ña̱ va̱ʼa tavára ki̱ʼvanú ta xíʼin color kúaʼa káʼyira sa̱tánú.
Ta xíʼin cincel túxúranú ku̱a̱ʼa̱nra, ta xíniñúʼura iin compás ña̱ va̱ʼa kaʼyira sa̱tánú.
Kéʼéra ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ta̱a ta̱ liviní,
ña̱ va̱ʼa kanindichinaña ini iin veʼe.
14 Íyo iin ta̱ kúúmií chiñu ña̱ xáʼndara tú cedro.
Ndáka̱xinra iin tú yitu̱n, iin tú roble,
ndáaranú nda̱a̱ xáʼnunú ta ndúndakúnú nu̱ú inkaka yitu̱n tú íyo chí yuku̱.
Chíʼira iin tú laurel, ta sa̱vi̱ sákuaʼnu túyóʼo.
15 Tasaá iin ta̱a xíniñúʼura titu̱n túyóʼo ña̱ ndakaʼmira ñuʼu̱.
Loʼonú xíniñúʼura ña̱ va̱ʼa ndasaa̱ra;
ndákaʼmira ñuʼu̱ ta távira si̱ta̱váʼa.
Ta saátu kéʼéra iin ndióxi̱ xíʼinnú ta ndásakáʼnuraña.
Xíniñúʼura titu̱n yóʼo ña̱ íxava̱ʼara ña̱ʼa ña̱ ndasakáʼnura, ta xíkuxítíra nu̱úña.
16 Xáʼmira inka táʼví titu̱n yóʼo;
ta xíʼin titu̱n yóʼo távira ku̱ñu xíxira nda̱a̱ xáa̱-inira.*
Ta saátu ndásaa̱ra ta káchira:
“Va̱ʼaníva kúnii̱. Ndása̱íi̱ tá xítoi̱ ñuʼu̱”.
17 Soo xíʼin titu̱n tú kíndo̱o kéʼéra iin ndióxi̱, iin ña̱ʼa ña̱ ndasakáʼnura.
Kúxítíra nu̱úña ta ndásakáʼnuraña.
Ta káʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinña:
“Sakǎku yi̱ʼi̱ saáchi yóʼó kúú ndióxi̱i̱”.
18 Na̱yóʼo va̱ása xíni̱na ta va̱ása kúnda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa,
saáchi ña̱ ndási kúú nduchúnu̱úna ta va̱ása kívi kotona,
ta va̱ása ndákanixi̱nína, ña̱kán kǒo kúnda̱a̱-inina.
19 Nda̱a̱ ni iinna va̱ása ndákani-inina xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo,
ni kǒo xíni̱na ta ni kǒo kúnda̱a̱-inina ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo:
“Iin táʼví titu̱n yóʼo xa̱ʼmii̱ nu̱ú ñuʼu̱,
nu̱ú titu̱n yóʼo ta̱vii̱ si̱ta̱váʼa xíʼin ku̱ñu ña̱ kuxui̱.
¿Á xíniñúʼu kuniñúʼi̱ iinka táʼví túyóʼo ña̱ keʼíi̱ iin ña̱ʼa ña̱ kininí?
¿Á xíniñúʼu ndasakáʼnui̱ titu̱n tú yitu̱n yóʼo?”
20 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ xíxi ya̱a̱ saá íyona.
Níma̱na sa̱ndáʼviña miína.
Va̱ása kívi sakǎkuna miína, ta ni va̱ása ndákanixi̱nína xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo:
“¿Á su̱ví iin ña̱ vatá* kúú ña̱ ndíkaa̱ ndaʼa̱ kúaʼi̱?”.
21 “Ndakaʼán xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo Jacob saátu yóʼó Israel.
Saáchi ta̱ káchíñu nu̱úi̱ kúún.
Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ i̱xava̱ʼa yóʼó, ta yóʼó kúú ta̱ káchíñu nu̱úi̱.
Va̱ása nandóso-inii̱ xa̱ʼún Israel.
22 Ndakatai̱ ku̱a̱chiún
ta ndakasii̱ nu̱ú ku̱a̱chiún xíʼin iin vi̱kó.
Ndikó nu̱úi̱, chi yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ndasatá yóʼó.
23 Ná nda̱ʼyi̱ kóʼó* ndiví xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-iniña,
saáchi xa̱a̱ ke̱ʼé Jehová ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra keʼéra.
Ná nda̱ʼyi̱ kóʼó ñuʼú.
Ná nda̱ʼyi̱ kóʼó yuku̱ súkun xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-iniña,
ta saátu ná nda̱ʼyi̱ kóʼó yuku̱ xíʼin ndiʼi yitu̱n.
Saáchi xa̱a̱ nda̱satá Jehová ta̱ Jacob
ta náʼa̱ra ña̱ káʼnu kúúmiíra xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kǎkura na̱ ñuu Israel”.
24 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová ta̱ nda̱satá yóʼó,
ta̱ i̱xava̱ʼa yóʼó tá ndíkaa̱kaún ti̱xin siʼún:
“Yi̱ʼi̱ kúú Jehová ta̱ ke̱ʼé ndiʼi ña̱ʼa.
Iinlá miíi̱ kúú ta̱ sa̱ndákaa̱ ndiví,
ta i̱xava̱ʼi̱ ñuʼú.
¿Ndáana chi̱ndeétáʼan xíʼi̱n tá ke̱ʼíi̱ ña̱yóʼo?
25 Yi̱ʼi̱ va̱ása táxii̱ xi̱nu ña̱ káʼa̱n na̱ profeta vatá,
yi̱ʼi̱ kúú ta̱ táxi ná kukíʼví na̱ ndáku,*
ta̱ sáká xi̱ní na̱ ndíchi
ta ña̱ xíni̱ na̱yóʼo ndásai̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ xíni̱ na̱ kíʼví;
26 yi̱ʼi̱ kúú ta̱ táxi ná xi̱nu ña̱ káʼa̱n na̱ káchíñu nu̱úi̱
ta táxii̱ ná xi̱nu ña̱ káʼa̱n na̱ chíndaʼíi̱ xíʼin tu̱ʼun,
káʼi̱n ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ñuu Jerusalén ‘Kundoovana nu̱úña’,
ta káʼi̱n ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ñuu ña̱ íyo chí Judá ‘Ndaʼavaña,
ta ndasaviíi̱ ndiʼi ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱’;
27 yi̱ʼi̱ kúú ta̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ti̱kui̱í tá ñúʼu nda̱a̱ nu̱ú kúnú ‘Ndokondó.
Sayíchi̱i̱ ndiʼi yu̱tandó’;
28 yi̱ʼi̱ kúú ta̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ta̱ Ciro ‘Ta̱yóʼo kúú ta̱ ndáa ndikachi sa̱na̱i̱
ta saxínu ndiʼira ña̱ kúni̱i̱’,
ta káʼi̱n ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ñuu Jerusalén ‘Ndaʼavaña’,
ta káʼi̱n ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ templo ‘Chindúʼúvana xa̱ʼún’”.
45 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n yi̱ʼi̱ Jehová xíʼin ta̱ Ciro ta̱ nda̱kaxii̱n,
ta̱ ti̱ii̱n ndaʼa̱ kúaʼa
ta ndataxii̱ na̱ ñuu ndaʼa̱ ta̱yóʼo,
ña̱ va̱ʼa kindai̱ ndee̱ na̱ xáʼndachíñu,
ndakunái̱ yéʼé ñuu nu̱úra,
ta va̱ása ndasiña:
2 “Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ kunúu ku̱ʼu̱n nu̱ún
ta ndasanda̱i̱ xi̱kí.
Sakúachi válíi̱ yéʼé ña̱ ku̱vaʼa xíʼin cobre
ta sakúachii̱ ka̱a ña̱ xíniñúʼuna ndákasina yéʼéna.
3 Ndaʼa̱ yóʼó ndataxii̱ ña̱ ndáyáʼvi ña̱ ñúʼu nu̱ú naa,
saátu ndataxii̱ ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ ñúʼu-se̱ʼé ndaʼún,
ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniún ña̱ yi̱ʼi̱ kúú Jehová,
Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, ta̱ xíniñúʼu ki̱vi̱ún tá kánai̱ yóʼó.
4 Xa̱ʼa̱ ta̱ Jacob ta̱ káchíñu nu̱úi̱, ta saátu xa̱ʼa̱ na̱ ñuu Israel na̱ nda̱kaxii̱n,
xíniñúʼi̱ ki̱vi̱ún tá kánai̱ yóʼó.
Taxii̱ ná ixato̱ʼóna ki̱vi̱ún ni va̱ása níxi̱xini̱ún yi̱ʼi̱.
5 Yi̱ʼi̱ kúú Jehová ta kǒoka inkana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱.
Iinlá yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ ta kǒo inkakana íyo.
Yi̱ʼi̱ taxi ndee̱ ndaʼún ni va̱ása níxi̱xini̱ún yi̱ʼi̱,
6 ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-ini na̱ yiví
ña̱ iinlá yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ ta kǒo inkakana íyo
nani tá kíta ñu̱ʼu iinsaá nda̱a̱ tá kíʼviña.
Yi̱ʼi̱ kúú Jehová ta kǒoka inkana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱.
7 Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ íxava̱ʼa ña̱ ndáye̱ʼe̱ ta saátu ña̱ naa,
yi̱ʼi̱ kúú ta̱ táxi ña̱ va̱ása kundi̱ʼi-inindó ta saátu táxii̱ tu̱ndóʼo;
yi̱ʼi̱ Jehová kúú ta̱ kéʼé ndiʼi ña̱yóʼo.
8 Ndiví, sakúun sa̱vi̱;
vi̱kó, sakóyondó ña̱ nda̱kú.
Nda̱a̱ táki̱ʼva kána ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa nu̱ú ñuʼú tá kúun sa̱vi̱
saá ka̱ku na̱ ñui̱ ta kusi̱íní-inina kundoona nu̱ú koo ña̱ nda̱kú.
Yi̱ʼi̱ Jehová kúú ta̱ ke̱ʼé ña̱yóʼo”.
9 Ndáʼviní ña̱ káʼa̱nkúáchi* xíʼin ta̱ i̱xava̱ʼa miíña,
saáchi iin táʼví nda̱ʼyi̱ kuitíva kúúña,
íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo inkaka nda̱ʼyi̱ ña̱ ndóo nu̱ú ñuʼú.
¿Á xíniñúʼu ka̱ʼa̱n nda̱ʼyi̱ yóʼo xíʼin ta̱ íxava̱ʼa miíña “¿Ndáaña kéʼún?”?
¿Á xíniñúʼu ka̱ʼa̱nña xíʼinra “Kǒo ndaʼún”?
10 Ndáʼviní na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin ta̱ íyo se̱ʼe “¿Ndáa ña̱ʼa kúú se̱ʼún?”
ta xíʼin iin ñá íyo se̱ʼe káʼa̱nna ña̱yóʼo “¿Ndáaña kúú ña̱ sákakún?”.
11 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱ ta̱ i̱xava̱ʼaña:
“¿Á nda̱ka̱tu̱ʼunndó yi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu?
¿Á kaʼndandó chiñu nu̱úi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xíniñúʼu keʼíi̱ xíʼin se̱ʼi̱ ta saátu xíʼin ña̱ i̱xava̱ʼi̱?
12 Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ke̱ʼé ñuʼú ta saátu ke̱ʼíi̱ ta̱ ta̱a ta̱ íyo nu̱úña.
Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ sa̱ndákaa̱ ndiví xíʼin ndaʼíi̱,
yi̱ʼi̱ kúú ta̱ xáʼnda chiñu nu̱ú ndiʼi tí ki̱mi ta saátu nu̱ú ndiʼika ña̱ íyo chí ndiví”.
13 “Xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní íyo ña̱ kéʼíi̱, ta̱xii̱ ña̱ ná ndeta* iin ta̱a
ta ndasanda̱kúi̱ ndiʼi yichi̱ra.
Ta̱yóʼo kúú ta̱ ixava̱ʼa ku̱a̱ʼá veʼe ta xa̱a̱ña kooña ñui̱,
taxira ná sa̱ñá na̱ nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna,
va̱ása chaʼvinara ta ni va̱ása taxina nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ndaʼa̱ra ña̱ va̱ʼa keʼéra ña̱yóʼo”, káchi Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel.
14 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“Xu̱ʼún ña̱ kíʼin na̱ ñuu Egipto xíʼin ña̱ʼa ña̱ íxi̱íkó* na̱ ñuu Etiopía ta saátu na̱ sabeo na̱ súkunní,
kixina nu̱ún ta xa̱a̱na koona kuentaún.
Xíʼin cadena kunuʼni na̱yóʼo kakana sa̱táún.
Kixina ta kuxítína nu̱ún.
Xíʼin ña̱ to̱ʼó ka̱ʼa̱nna xíʼún: ‘Náʼa̱ miíva ña̱ íyo Ndióxi̱ xíʼún,
ta kǒo inkakara; kǒo inkaka Ndióxi̱’”.
15 Yóʼó kúún iin Ndióxi̱ ta̱ chíse̱ʼé mií,
Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel ta̱ sáka̱ku miíndi̱.
16 Ndiʼina ndeéní kukaʼan nu̱úna;
na̱ íxava̱ʼa ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnuna, kukaʼan nu̱úna ku̱ʼu̱nna.
17 Soo Jehová sakǎkura na̱ ñuu Israel ndiʼi tiempo.
Nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása sakúkaʼanna nu̱úndó ta ixato̱ʼóna ndóʼó.
18 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová ta̱ i̱xava̱ʼa ndiví,
ta̱ kúú Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱
ta̱ i̱xava̱ʼa ñuʼú, ta̱ kútu̱ní i̱xava̱ʼaña,
ta su̱ví ña̱ níkeʼé mií kuitíra kúúña
chi ke̱ʼéraña ña̱ kundoona nu̱úña:
“Yi̱ʼi̱ kúú Jehová ta kǒoka inkana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱.
19 Su̱ví nu̱ú se̱ʼé níka̱ʼi̱nña ta ni va̱ása níka̱ʼi̱nña nu̱ú iin ñuʼú ña̱ naa;
va̱ása níka̱ʼi̱n ña̱yóʼo xíʼin na̱ se̱ʼe ta̱ Jacob:
‘Nandukúndó yi̱ʼi̱ soo kǒo ña̱ va̱ʼa ndakiʼinndó’.
Yi̱ʼi̱ kúú Jehová ta̱ káʼa̱n ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ nda̱kú.
20 Ndakutáʼanndó ta kixindó nu̱úi̱.
Ndóʼó na̱ xínu nu̱ú na̱ inka ñuu, inkáchi kuyatinndó nu̱úi̱.
Na̱ níʼi ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnuna xíka xíʼinna, kǒo miíví ña̱ kúnda̱a̱-inina,
na̱ káʼa̱n xíʼin ndióxi̱ ña̱ va̱ása kúchiñu sakǎku miína.
21 Na̱ʼa̱ndó prueba ña̱ va̱xi xíʼinndó, ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ña.
Ná nda̱ka̱tu̱ʼun-táʼanna.
¿Ndáana ni̱ka̱ʼa̱n kuu ña̱yóʼo nda̱a̱ tá xi̱naʼá?
¿Ta ndáana ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ña tiempo tá ya̱chi̱?
¿Á su̱ví yi̱ʼi̱ Jehová kúú ta̱ níka̱ʼa̱nña?
Iinlá yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ ta kǒo inkakana íyo;
iin Ndióxi̱ ta̱ kéʼé ña̱ nda̱kú kúi̱ ta sáka̱kui̱ ndóʼó, kǒo na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱.
22 Naʼandó nu̱úi̱ tasaá kivi ka̱kundó, ndiʼi ndóʼó na̱ ndóo nda̱a̱ nu̱ú xíká,
saáchi yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ndó ta kǒoka inkakana.
ndiʼina chinaʼána ña̱ nda̱kúní koo inina xíʼi̱n
24 ta kachina: ‘Nina ña̱ nda̱kú kéʼé Jehová ta íyoní ndee̱ra.
Ndiʼi na̱ sáa̱ xíʼinra, ku̱ʼu̱nna nu̱úra ta kukaʼan nu̱úna.
25 Ndiʼi se̱ʼe na̱ ñuu Israel kunda̱a̱-inina ña̱ va̱ʼava kúú ña̱ nda̱kaxinna ndasakáʼnuna Jehová
ta na̱yóʼo kusi̱íní-inina ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra xa̱ʼa̱na’”.
46 Kúxítí ndióxi̱ ña̱ naní Bel, ndióxi̱ ña̱ naní Nebo ndáku̱ndeeña.*
Ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnuna, sa̱tá kitíva níndosoña ku̱a̱ʼa̱nña, níndosoña sa̱tá kití yukú,
kúnaakaví kití yóʼo ndísoríña ku̱a̱ʼa̱nrí chi ve̱ekavíña.
2 Inkáchi ndáku̱ndeerí ta xíkuxítírí xíʼinña;
va̱ása kívi sakǎkuríña,
saáchi nda̱kiʼinnaña ku̱a̱ʼa̱nña inka ñuu.
3 “Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ veʼe ta̱ Jacob xíʼin ndiʼi ndóʼó na̱ veʼe ta̱ Israel,
ndóʼó na̱ ki̱xáʼíi̱ chíndeétáʼi̱n xíʼin nani tá ka̱kundó,
ta xi̱ndai̱ ndóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva ndáa iin ñaʼá se̱ʼe loʼoñá.
4 Ni ná kuchéún, va̱ása nasa̱mai̱;
ni ná kana vi̱xi xi̱níún chindeétáʼankavai̱ xíʼún.
Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ kéʼíi̱, kuniʼii̱ yóʼó ku̱ʼi̱n, chindeétáʼi̱n xíʼún ta sakǎkui̱ yóʼó.
5 ¿Ndáana kivi chitáʼanndó xíʼi̱n
á ndáana kivi ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ ña̱ íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱?
¿Ndáana kivi chitáʼanndó xíʼi̱n ta ka̱ʼa̱nndó ña̱ inkáchi íyona xíʼi̱n?
6 Íyo na̱ yiví na̱ va̱ása vií xíniñúʼu oro ña̱ kúúmiína,
kátana plata nu̱ú ña̱ʼa ña̱ kátana ña̱ʼa.
Káʼa̱nna xíʼin iin ta̱ kéʼé ña̱ʼa ña̱ ka̱a ña̱ ná keʼéra iin ndióxi̱ xíʼinña.
Tándi̱ʼi, kúxítína nu̱úña ta kíxáʼana ndásakáʼnunaña.
7 Chínúunaña so̱ko̱na ta níʼinaña ku̱a̱ʼa̱nna,
kánindichinaña nu̱ú xíniñúʼu kundichiña ta kán kíndo̱oña.
Va̱ása kívi kanda̱ña.
Xákundáʼvina nu̱úña soo va̱ása ndákuiinña;
va̱ása kívi sakǎkuña na̱ ndíʼi̱ní-ini.
8 Ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta ndakú koo inindó.
Ndóʼó na̱ ku̱a̱kiʼvi ku̱a̱chi viíní ndakanixi̱níndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
9 Ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ ku̱u tiempo xi̱naʼá,
ndakaʼánndó ña̱ yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱, ta kǒoka inkana.
Yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ ta kǒoka inka na̱ íyo táki̱ʼva íyo yi̱ʼi̱.
10 Nani tá xa̱ʼa̱, káʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kuu so̱ndíʼi
ta xa̱a̱ ya̱chi̱ka káʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ kúma̱níka kuu.
Yi̱ʼi̱ káʼi̱n ña̱yóʼo: ‘Ña̱ nda̱kaxii̱n keʼíi̱ va̱ása nása̱maña,
ta keʼíi̱ nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ miíi̱’.
11 Nda̱a̱ chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu* kanai̱ iin ta̱sú* kixirí,
nda̱a̱ nu̱ú íyo iin ñuu ña̱ ndíkaa̱ xíká, kanai̱ iin ta̱a ña̱ kixira keʼéra ña̱ nda̱kaxii̱n keʼíi̱.
Ni̱ka̱ʼi̱n keʼíi̱ña ta keʼévai̱ña.
Chi̱kaa̱-inii̱ keʼíi̱ña ta saxínuvai̱ña.
12 Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ ndeéní-ini,
ndóʼó na̱ íyo xíkání nu̱ú ña̱ va̱ʼa.
13 Xa̱a̱ ku̱yatin ki̱vi̱ ña̱ keʼíi̱ ña̱ nda̱kú;
va̱ása xíká íyoña ta va̱ása kukuachi̱ ki̱vi̱ ña̱ sakǎkui̱ ndóʼó.
Sakǎkui̱ yuku̱ Sion ta na̱ʼi̱ ña̱ káʼnu ña̱ kúúmiíi̱ nu̱ú na̱ ñuu Israel”.
47 Kúanuu ta koún nu̱ú yáká,*
yóʼó ñá loʼo kúa̱an ñá ñuu Babilonia.
Koo nu̱ú ñuʼú nu̱ú kǒo tayi̱ tú ndóo na̱ xáʼndachíñu,
yóʼó ñá loʼo se̱ʼe na̱ caldeo,
saáchi na̱ yiví va̱ása ndikóna ka̱ʼa̱nna xíʼún ña̱ yi̱i̱níún ta ma̱níníún.
2 Kiʼin iin molino ndaʼa̱* ta ndikoún harina.
Sáku̱taʼa ti̱ko̱to̱ ña̱ ndási nu̱ún.
Tavá si̱yoún, ná ndatu̱vi xa̱ʼa̱-si̱ʼún.
Ya̱ʼa ma̱ʼñú yu̱ta.
3 Kunina ña̱ cháláún.
Na̱ yiví kunina nda̱chun kúú ña̱ kúkaʼan nu̱ún.
Ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼún, ta kǒo na̱ kasi nu̱úi̱ ña̱ keʼíi̱ña.
4 “Ta̱ ndásatá* miíyó kúú Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱
Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel,
Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú ki̱vi̱ra”.
5 Yóʼó ñá se̱ʼe na̱ caldeo,
ya̱a̱ koún, kúaki̱ʼvi nu̱ú naa;
va̱ása ka̱ʼa̱nkana xíʼún ña̱ kúún ñá xáʼndachíñu nu̱ú na̱ chíñu.
6 Ni̱sa̱a̱níi̱ xíʼin na̱ ñui̱.
Ta̱xii̱ ña̱ ná kǒo ixato̱ʼókaún na̱ ñui̱
ta nda̱taxii̱na ndaʼún.
Soo yóʼó, va̱ása níkundáʼvi-iniún kuniúnna.
Nda̱a̱ na̱ xa̱a̱ ku̱chée, ve̱ení sa̱káchíñúnna.
7 Ni̱ka̱ʼún ña̱yóʼo: “Yi̱ʼi̱ koo ñá kaʼndachíñu ndiʼi tiempo”.
Va̱ása níkandíxaún ña̱yóʼo;
va̱ása níndakanixi̱níún ndáaña kundoʼún.
8 Ta vitin, kuniso̱ʼo yóʼó ñá kútóoní keʼé ña̱ kúni̱ mií,
yóʼó ñá va̱ása yíʼvi, ñá ndákanixi̱ní ña̱yóʼo:
“Iinlá yi̱ʼi̱ kúú ñá ndáyáʼviní ta kǒoka inkana.
Va̱ása kuvi yiíi̱.
Va̱ása kunda̱a̱ví-inii̱ ndáa ki̱ʼva ndóʼo na̱ xíʼi̱ se̱ʼe”.
9 Soo iin kama kuití kundoʼún u̱vi̱ saá ña̱yóʼo, iin ki̱vi̱ kuití kuuña:
kuvi na̱ se̱ʼún ta kuvi yii̱ún.
Mií ña̱ ndixa kundoʼún ña̱yóʼo
xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼún ku̱a̱ʼání nu̱ú ña̱ tási ta saátu magia.
10 Ke̱ʼún ña̱ va̱ása va̱ʼa ta nda̱kanixi̱níún ña̱ kǒo ña̱ kundoʼún.
Ni̱ka̱ʼún ña̱yóʼo: “Kǒo na̱ xíto ña̱ kéʼíi̱”.
Ña̱ ndíchi ña̱ kúúmiíún xíʼin ña̱ xíni̱ún, ta̱váña yóʼó nu̱ú yichi̱ va̱ʼa,
ta ndákani-iniún ña̱yóʼo: “Iinlá yi̱ʼi̱ kúú ñá ndáyáʼviní ta kǒoka inkana”.
11 Kixi tu̱ndóʼo sa̱táún,
ta nda̱a̱ ni iin magia ña̱ kéʼún va̱ása kuchiñuña chindeétáʼanña xíʼún,
kixi tu̱ndóʼo nu̱ún; ta va̱ása kuchiñún kasiúnña.
Iin sana kixi tu̱ndóʼo nu̱ún, tu̱ndóʼo ña̱ ta̱ʼán kundoʼún.
12 Ña̱kán, keʼéka ña̱ tási ta saátu magia
ña̱ kéʼún nda̱a̱ tá loʼovíún.
Sana kivi chindeétáʼanña xíʼún;
sana sandákanda̱ún-ini* inka na̱ yiví xíʼinña.
13 Xa̱a̱ ku̱naavaún ña̱ ndáka̱tu̱ʼunníún na̱ táxi consejo.
Ná ndakunditana ta ná sakǎkuna yóʼó,
na̱ ndásakáʼnu ndiví, na̱ káʼvi xa̱ʼa̱ tí ki̱mi,
na̱ xíto yo̱o̱ xa̱á ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ koo chí nu̱únínu
ta ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ kundoʼún.
14 Koto. Na̱yóʼo íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yita* yi̱chí.
Kokona* xíʼin ñuʼu̱.
Va̱ása kivi ka̱kuna nu̱ú ñuʼu̱ yóʼo.
Su̱ví ña̱ ndasaa̱na xíʼin kúú ñuʼu̱ yóʼo
va̱ása koona ta ndasaa̱na nu̱ú xíxi̱ña.
15 Saá xa̱a̱ na̱ kéʼé ña̱ tási koona nu̱ún,
na̱ ka̱chíñuníún xíʼin nani tá loʼovíún.
Iin tá iinna ndakiʼinna ku̱ʼu̱nna.
Va̱ása koo nda̱a̱ ni iin na̱ kivi sakǎku yóʼó.
48 Kuniso̱ʼondó ña̱yóʼo, ndóʼó na̱ veʼe ta̱ Jacob,
ndóʼó na̱ káʼa̱n ña̱ naníndó Israel,
ndóʼó na̱ ke̱e ti̱xin na̱ veʼe ta̱ Judá,
ndóʼó na̱ chínaʼá* xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Jehová,
ndóʼó na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel,
kéʼéndó ña̱yóʼo soo su̱ví xíʼin ndinuʼu-inindó kéʼéndóña
ta ni va̱ása kéʼéndó ña̱ nda̱kú.
2 Saáchi na̱kán káʼa̱nna ña̱ nanína nda̱a̱ táki̱ʼva naní ñuu ña̱ yi̱i̱
ta ndúkúna ña̱ chindeétáʼan Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel xíʼinna,
ta̱ naní Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel.
3 “Xi̱naʼáví ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱ kuu.
Miíi̱ kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱nña
ta na̱túʼi̱n xa̱ʼa̱ña xíʼinndó.
Iin kama kuití ke̱ʼíi̱ña ta ni̱xi̱nuvaña.
4 Xa̱ʼa̱ ña̱ kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ so̱ʼoníún
tu̱chu su̱kún íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ka̱a,
ta ta̱ʼya̱ún* íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo cobre,
5 ña̱kán xi̱naʼáví ni̱ka̱ʼi̱nña xíʼún.
Tá kúma̱níka kuuña, na̱túʼi̱n xa̱ʼa̱ña xíʼún,
tasaá va̱ása ka̱ʼún ña̱yóʼo: ‘Ña̱ ndásakáʼnui̱ kúú ña̱ ke̱ʼé ña̱yóʼo;
ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnui̱ xíʼin ndióxi̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ka̱a kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ná kuu ña̱yóʼo’.
6 Xa̱a̱ xi̱niso̱ʼún xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo ta xi̱niúnña.
¿Á va̱ása natúʼún xa̱ʼa̱ña?
Vitin natúʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ʼa xa̱á xíʼún,
ña̱ ni̱xi̱yo se̱ʼé, ña̱ va̱ása níxi̱kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱.
7 Vitin kúú ña̱ xa̱a̱ kéʼíi̱ña, ta su̱ví ña̱ níkeʼíi̱ tiempo xi̱naʼá kúúña;
nda̱a̱ vitinví xíniso̱ʼún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo,
ña̱kán va̱ása ka̱ʼún: ‘Xa̱a̱ xíni̱vai̱ xa̱ʼa̱ña’.
8 Va̱ása, ta̱ʼán kuniso̱ʼovíún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ni va̱ása níxi̱kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱ña,
ta xi̱naʼá va̱ása níxi̱kuni̱ún kuniso̱ʼúnña.
Saáchi kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ sándaʼviún na̱ ñui̱,
ta nani tá ka̱kuvíún kíʼviún ku̱a̱chi.
9 Xa̱ʼa̱ ki̱víi̱, kundeé-inii̱ ta va̱ása sa̱a̱kai̱;
ta ña̱ va̱ʼa ndukáʼnui̱, va̱ása sa̱íi̱
ta va̱ása sandíʼi-xa̱ʼíi̱ yóʼó.
10 Ta̱xii̱ ña̱ ná xo̱ʼvi̱ún* ña̱ va̱ʼa ndasandii̱* yóʼó,
nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin iin ka̱a tá sándutanaña ini iin horno* saá ke̱ʼíi̱ xíʼún.
11 Xa̱ʼa̱ miíi̱ kúú ña̱ keʼíi̱ ña̱yóʼo,
saáchi, ¿á taxii̱ ña̱ ná kǒo ixato̱ʼóna yi̱ʼi̱?
Va̱ása taxii̱ ña̱ ixato̱ʼóna inkana nu̱úi̱.
12 Kuniso̱ʼo Jacob, saátu yóʼó Israel, ta̱ ka̱nai̱.
Va̱ása nása̱mai̱. Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ nu̱ú ta kúútui̱ ta̱ so̱ndíʼi.
13 Ndaʼa̱ miíi̱ kúú ña̱ chi̱ndúʼú xa̱ʼa̱ ñuʼú yóʼo,
xíʼin ndaʼa̱ kúaʼi̱ sa̱ndákai̱ ndiví.
Tá kánai̱na, ndiʼina va̱xina nu̱úi̱.
14 Ndataka ndiʼindó ta kuniso̱ʼondó.
¿Á íyo na̱ ñúʼu xíʼin na̱kán na̱ ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo?
Ta̱ ni̱kuʼvi̱-ini Jehová xi̱nira
kúú ta̱ saxínu ña̱ kúni̱ra keʼéra xíʼin na̱ ñuu Babilonia,
ndaʼa̱ra ña̱ kúúmiíní ndee̱ kaniña na̱ caldeo.
15 Miíi̱ kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱nña ta ka̱nai̱ra.
Ki̱xaa̱ra xíʼi̱n ta kuchiñuvara saxínuraña.
16 Kuyatinndó nu̱úi̱ ta kuniso̱ʼondó ña̱yóʼo.
Nani tá xa̱ʼa̱ví, kǒo ña̱ níchise̱ʼíi̱ xa̱ʼa̱.
Ni̱xi̱yovai̱ tá ku̱uña”.
Ta vitin, táta káʼnu Jehová chi̱ndaʼára yi̱ʼi̱ ta ta̱xira espíritura ndaʼíi̱.
17 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová, ta̱ nda̱satá yóʼó, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel:
“Yi̱ʼi̱ Jehová kúú Ndióxi̱ún,
ta̱ sánáʼa̱ yóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa miíún,
ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ún ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniún ndáa yichi̱ kúú ña̱ xíniñúʼu ku̱ʼún.
18 Tá ná kuniso̱ʼún ta keʼún chiñu ña̱ xáʼndai̱ nu̱ún.
Saá va̱ása kundi̱ʼi-iniún ta ña̱yóʼo xa̱a̱ña kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱ta,
ta keʼún ña̱ nda̱kú ta ña̱yóʼo kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱kui̱í tá ndáku̱i̱ta nu̱ú mar.
19 Na̱ se̱ʼún xa̱a̱na koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱ti.
Nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání kúú yu̱ti ña̱ íyo yuʼú tá mar, saá ku̱a̱ʼání koo na̱ se̱ʼún.
Va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ na̱yóʼo nu̱úi̱ ta ni va̱ása ku̱taʼaña nu̱úi̱”.
20 Keendó ñuu Babilonia.
Kunundó nu̱ú na̱ caldeo.
Ndeé va̱ʼa ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inindó. Natúʼunndó xa̱ʼa̱ña.
Nda̱a̱ nu̱ú xíká natúʼunndó xa̱ʼa̱ña.
Ña̱yóʼo ka̱ʼa̱nndó: “Jehová nda̱satára ta̱ Jacob, ta̱ káchíñu nu̱úra.
21 Na̱yóʼo va̱ása níyi̱chi̱na ti̱kui̱í* tá ni̱xa̱ʼa̱nra xíʼinna nu̱ú ñuʼú yi̱chí.
Ti̱xin yu̱u̱ ta̱vára ti̱kui̱í tá xi̱niñúʼuna;
ta̱ʼvíra iin yu̱u̱ ta ta̱vára ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í”.
22 “Nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása kusi̱í-ini na̱ ndi̱va̱ʼa-ini”, káchi Jehová.
49 Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ ndóo chí isla,
viíní kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ ndóo nu̱ú ñuu ña̱ íyo xíká.
Tá kúma̱níka kakui̱, ka̱na Jehová yi̱ʼi̱ ña̱ keʼíi̱ ña̱ kúni̱ra.
Ni̱ka̱ʼa̱nra ki̱víi̱ tá ndíkaa̱kai̱ ti̱xin siʼíi̱.
2 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin espada ña̱ xi̱ín* yuʼú saá nda̱sara yuʼíi̱,
chi̱se̱ʼéra yi̱ʼi̱ xíʼin ku̱nda̱ti̱* ndaʼa̱ra.
Nda̱sara yi̱ʼi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin flecha tú xi̱ín nu̱ú;
chi̱se̱ʼéra yi̱ʼi̱ ini ña̱ʼa nu̱ú ñúʼu flecha.
3 Ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Yóʼó kúú ta̱ káchíñu nu̱úi̱ Israel;
kuniñúʼi̱ yóʼó ña̱ va̱ʼa na̱ʼi̱ ña̱ káʼnu ña̱ kúúmiíi̱”.
4 Soo yi̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼi̱n: “Kǒo xa̱ʼa̱ví ña̱ ndeéní ka̱chíñui̱.
Xi̱niñúʼi̱ ndeíi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ va̱ása ndáyáʼvi.
Soo Jehová kúú ta̱ ndátiin ku̱a̱chi xíʼi̱n,
ta mií Ndióxi̱ kúú ta̱ chaʼvi yi̱ʼi̱”.
5 Jehová, ta̱ i̱xava̱ʼa yi̱ʼi̱ nani tá ndíka̱i̱ ti̱xin siʼíi̱, ke̱ʼéra yi̱ʼi̱ ña̱ kachíñui̱ nu̱úra,
ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ ku̱ʼi̱n ndakiʼii̱n ta̱ Jacob
ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan na̱ ñuu Israel xíʼinra.
Yi̱ʼi̱ ndukáʼnui̱ nu̱ú Jehová,
ta Ndióxi̱ miíi̱ kúú ta̱ taxi ndee̱ ndaʼíi̱.
6 Ta̱yóʼo ka̱chira: “Va̱ása kachíñu kuitíún nu̱úi̱ ña̱ ndaniʼún na̱ tribu ta̱ Jacob
ta saátu ña̱ sandándikóún na̱ ñuu Israel na̱ ni̱ka̱ku.
Chi ta̱xitui̱ ña̱ ná koún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ ña̱ túu̱n nu̱ú na̱ ñuu,
tasaá sakǎkui̱ na̱ íyo iníísaá nu̱ú ñuʼú”.
7 Jehová ta̱ nda̱satá na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, káʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ kúndasína xínina, ta̱ va̱ása kúni̱ na̱ ñuu kunina, ta̱ káchíñu nu̱ú na̱ xáʼndachíñu:
“Na̱ xáʼndachíñu, kunina ta ndakunditana,
na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi kuxítína
xa̱ʼa̱ Jehová ta̱ nda̱kúní-ini keʼéna ña̱yóʼo,
Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, ta̱ nda̱kaxin yóʼó”.
8 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“Mií tiempo ña̱ va̱ʼaní, nda̱kuii̱n ña̱ ni̱ka̱ʼún
ta tiempo ña̱ va̱ʼa sakǎkui̱ yóʼó kúú ña̱ chi̱ndeétáʼi̱n xíʼún;
xi̱ndai̱ yóʼó ña̱ va̱ʼa koún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo trato ña̱ ki̱ndoi̱ xíʼin na̱ ñuu,
ña̱ va̱ʼa nduvií nu̱ú ñuʼú,
ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna herenciana ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱,
9 ña̱ va̱ʼa ka̱ʼún xíʼin na̱ ñúʼu veʼeka̱a ‘Keendó’,
ña̱ va̱ʼa ka̱ʼún xíʼin na̱ ñúʼu nu̱ú naa ‘Na̱ʼa̱ndó miíndó’.
Ndani̱ʼíndó ña̱ kuxundó yuʼú yichi̱,
yuʼú yichi̱ koo ku̱ʼu̱ kúii̱.
10 Va̱ása koo so̱ko nu̱úna ta ni va̱ása yichi̱na,*
va̱ása ndeéní kani kaʼní miína.
Saáchi ta̱ kúndáʼvi-ini xíni miína kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱úna
ta kuniʼirana ku̱ʼu̱n xíʼinra nu̱ú íyoní ti̱kui̱í.
11 Ndiʼi yuku̱ ña̱ kúúmiíi̱, ndasai̱ña iin yichi̱,
ta súkun koo yichi̱ náʼnu ña̱ kúúmiíi̱.
12 Koto. Xíkání ke̱e na̱yóʼo va̱xina,
ta koto, na̱yóʼo va̱xina chí norte ta saátu chí nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu,*
ta na̱yóʼo ke̱ena chí ñuu Sinim”.
13 Ndiví, nda̱ʼyi̱ kóʼóndó* xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inindó, ta ná kusi̱í-ini ñuʼú.
Ná kusi̱í-ini yuku̱ ta ná nda̱ʼyi̱ kóʼóña xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-iniña.
Saáchi Jehová sa̱ndíkora-ini na̱ ñuura
ta kúndáʼvi-inira xínira na̱ xóʼvi̱.*
14 Soo yuku̱ Sion xi̱kaʼa̱nkaña:
“Sa̱ndákoondaʼa̱ Jehová yi̱ʼi̱; na̱ndóso-ini Jehová xa̱ʼíi̱”.
15 ¿Á kivi nandóso-ini iin ñaʼá xa̱ʼa̱ se̱ʼe loʼoñá?*
¿Á kivi sandákooñá ña̱ kundáʼvi-iniñá kuniñá se̱ʼeñá ña̱ xi̱ndikaa̱ ti̱xinñá?
Ni ná nandóso-ini ñá ñaʼá yóʼo xa̱ʼa̱ se̱ʼeñá, yi̱ʼi̱ va̱ása nandóso-inii̱ xa̱ʼún.
16 Koto. Ini ndaʼíi̱ ka̱ʼyii̱ ki̱vi̱ún.
Ndiʼi tiempo xítoi̱ nama̱ ña̱ súkun ña̱ kúúmiíún.
17 Kamaní ndíkó na̱ se̱ʼún.
Na̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ yóʼó, kuxíkána nu̱ún.
18 Ndaniʼi nu̱ún ta iníí kotoún.
Ndiʼi na̱yóʼo ndákutáʼanna ta va̱xina nu̱ún.
“Chínaʼíi̱* xa̱ʼa̱ miíi̱, káchi Jehová,
na̱yóʼo koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱ko̱to̱ livi ña̱ nda̱kundixiún,
ta na̱yóʼo koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxi iin ñá tíndaʼa̱.
19 Ni ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ nu̱ú ni̱xi̱yoún ta kǒoka na̱ yiví ndóo nu̱úña ta saátu ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ñuʼún,
va̱ása naniña ña̱ kundoona nu̱úña,
xíkání kundoo na̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ yóʼó.
20 Na̱ se̱ʼún na̱ ka̱ku tá ni̱xi̱ʼi̱ inka na̱ se̱ʼún, ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo xíʼún:
‘Táñuní yóʼo ta va̱ása kívi koi̱ nu̱úña.
Kuná ña̱ va̱ʼa koi̱’.
21 Ta ndakani-iniún ña̱yóʼo:
‘Tá ni̱xi̱ʼi̱ se̱ʼi̱ ta ñá núma̱ kúi̱,
tá nda̱kiʼinna yi̱ʼi̱ ku̱a̱ʼi̱n inka ñuu ta nda̱kasina yi̱ʼi̱,
¿ndáana xíʼin se̱ʼe na̱ nda̱kiʼii̱n yóʼo?
¿Ndáana sa̱kúaʼnuna?
Ñá ki̱ndoo mitúʼunva kúi̱,
¿ndáa míí ke̱e na̱yóʼo?’”.
22 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n táta káʼnu Jehová:
“Ndaniʼi̱ ndaʼíi̱ ña̱ va̱ʼa ná kuni na̱ ñuu ña̱yóʼo
ta kanindichii̱ iin yitu̱n ña̱ va̱ʼa ná kuni na̱ ñuu túyóʼo.
Kunumindaana na̱ se̱ʼún kixi xíʼinna
ta so̱ko̱na kundisona se̱ʼe-síʼún.
23 Na̱ xáʼndachíñu kúú na̱ kundaa yóʼó
ta ná se̱ʼe na̱ xáʼndachíñu kúú ná sachíchín yóʼó.
Kuxítína nu̱ún, tiʼvindaana yáká* xa̱ʼún,
tasaá kunda̱a̱-iniún ña̱ yi̱ʼi̱ kúú Jehová;
na̱ ndáa-ini yi̱ʼi̱ va̱ása kukaʼan nu̱úna”.
24 ¿Á kivi kindaana na̱ yiví ndaʼa̱ iin ta̱ kánitáʼan nu̱ú ku̱a̱chi ta̱ ndakúní?
¿Á kivi ndatavána na̱ nda̱kasi iin ta̱a ta̱ ndi̱va̱ʼaní-ini?
25 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“Kuchiñuvana kindaana na̱ nda̱kiʼin ta̱ ndakúní ta̱ xáʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi,
ta saátu kuchiñuna ndatavána na̱ nda̱kasi ta̱ ndi̱va̱ʼaní-ini.
Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ kanitáʼan xíʼin na̱ kánitáʼan xíʼún
ta sakǎkui̱ na̱ se̱ʼún.
26 Taxii̱ ña̱ ná kaxí na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼún ku̱ñu miína,
ta nda̱a̱ táki̱ʼva xínina xíʼin vino vi̱si̱, saá xi̱nina xíʼin ni̱i̱na.
Ta ndiʼi na̱ yiví kunda̱a̱-inina ña̱ yi̱ʼi̱ kúú Jehová,
ta̱ sáka̱ku yóʼó, ta̱ nda̱satá yóʼó,
Ndióxi̱ ta̱ Jacob, Ndióxi̱ ta̱ ndakúní”.
50 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n tutu ña̱ káʼa̱n ña̱ xa̱a̱ ni̱ndo̱o siʼíndó ñá ta̱xíi̱n?
¿Á ni̱xi̱íkoi̱* ndóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ níkái̱?*
Ni̱ki̱a̱ʼvindó xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi miívandó
ta xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvindó ta̱xíi̱n siʼíndó.
2 Tá saá, ¿nda̱chun kǒo níxi̱yo nda̱a̱ ni iinna tá ki̱xii̱?
¿Nda̱chun va̱ása níndakuiin nda̱a̱ ni iinna tá ka̱nai̱?
¿Á kǒo ndee̱ ndaʼíi̱ ña̱ sakǎkui̱ ndóʼó?
¿Á kǒo kúúmiíi̱ ndee̱ ña̱ ndatavái̱ ndóʼó?
Kotondó. Tá xa̱ʼndai̱ chiñu, ni̱yi̱chi̱ mar;
ndásai̱ yu̱ta ñuʼú yi̱chí.
Ta xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo ti̱kui̱í, táʼyi̱ ti̱a̱ká
ta xíʼi̱rí xa̱ʼa̱ ña̱ yíchi̱rí.*
3 Ndásanaai̱ chí ndiví
ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ndáku̱ndixi ti̱ko̱to̱ ndayí* saá íyoña”.
4 Táta káʼnu Jehová sánáʼa̱ra yi̱ʼi̱ ndáaña ka̱ʼi̱n,
ña̱ va̱ʼa viíní ndakuii̱n yuʼú* na̱ ku̱naa.
Ndiʼi xi̱ta̱a̱n* sándakáxíra-inii̱;*
táxira ña̱ viíní ná kuniso̱ʼi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva xíniso̱ʼo na̱ sákuaʼa.
5 Táta káʼnu Jehová, nda̱kunára so̱ʼi̱,
ta va̱ása ní ixaso̱ʼi̱ nu̱úra.
Va̱ása níkeʼíi̱ ña̱ kúni̱ miíi̱.
6 Ta̱xii̱ sa̱tái̱ ña̱ ná kani na̱ xi̱kani yi̱ʼi̱,
sa̱kúyatii̱n nu̱úi̱ nu̱ú na̱ xi̱tuʼun ixí* yuʼíi̱.
Va̱ása níchise̱ʼíi̱ nu̱úi̱ tá xi̱sakúkaʼanna nu̱úi̱, ni tá xi̱kundaana tási̱ína* nu̱úi̱.
7 Soo táta káʼnu Jehová chindeétáʼan xíʼi̱n.
Ña̱kán va̱ása kukaʼan nu̱úi̱.
Ña̱kán nda̱satéʼíi̱ nu̱úi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ ña̱ téʼé,
ta kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ va̱ása kukaʼan nu̱úi̱.
8 Yatinva íyo ta̱ káʼa̱n xa̱ʼíi̱ ña̱ kéʼíi̱ ña̱ nda̱kú.
¿Ndáana kivi taxi ku̱a̱chi xa̱ʼíi̱?*
Inkáchi ná ndakunditayó.
¿Á íyo iin na̱ kivi taxi ku̱a̱chi xa̱ʼíi̱?
Ná kuyatinna.
9 Kotondó. Táta káʼnu Jehová kúú ta̱ chíndeétáʼan xíʼi̱n.
¿Ndáana ka̱ʼa̱n ña̱ kúúmiíi̱ ku̱a̱chi?
Kotondó. Ndiʼi na̱yóʼo ndiʼi-xa̱ʼa̱na nda̱a̱ táki̱ʼva ndíʼi-xa̱ʼa̱ iin ti̱ko̱to̱.
Ti̱kixín kúú tí kaxí na̱yóʼo.
10 ¿Ndáana íyo xíʼinndó íxato̱ʼó Jehová
ta xíniso̱ʼona tu̱ʼun ta̱ káchíñu nu̱úra?
¿Ndáana xa̱a̱ xíka nu̱ú naa, nu̱ú kǒo ñuʼu̱ túu̱n?
Ná kandíxana ki̱vi̱ Jehová, ta ná kundaa-inina Ndióxi̱na.
11 “Kotondó. Ndiʼi ndóʼó na̱ ndákaʼmi iin ñuʼu̱
kakandó nu̱ú túu̱n ñuʼu̱ yóʼo.
Ña̱yóʼo kúú ña̱ keʼíi̱ xíʼinna:
nduvana kundoona xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní kiʼvi̱na.
51 ”Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ chíkaa̱ní ndee̱ ña̱ keʼéndó ña̱ va̱ʼa,
ndóʼó na̱ nándukú Jehová.
Kotondó yu̱u̱ nu̱ú ke̱endó
ta kotondó ya̱vi̱ nu̱ú ta̱vána ndóʼó.
2 Kotondó yivándó ta̱ Abrahán
ta saátu ñá Sara, ñá sa̱káku ndóʼó.
Saáchi iin kuitíva xi̱kuu ta̱yóʼo tá ka̱nai̱ra;
ta̱xii̱ bendición ndaʼa̱ra ta ku̱a̱ʼání nda̱sai̱ se̱ʼera.
3 Saáchi Jehová kúú ta̱ sandíko-ini Sion.
Sandáʼara ndiʼi ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱,*
ta nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ñuʼú ña̱ Edén saá ndasara ñuʼú yi̱chí
ta ndasara yoso̱ yi̱chí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo jardín Jehová.
Nu̱ú ña̱yóʼo, kusi̱íní-inina
taxina tíxa̱ʼvi ta katana yaa ña̱ liviní.
4 Viíní kuniso̱ʼondó yi̱ʼi̱ na̱ ñuu miíi̱,
kuniso̱ʼondó yi̱ʼi̱.
Saáchi taxii̱ iin ley,
ta ña̱ nda̱kú ña̱ kéʼíi̱ kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ ña̱ kutuu̱n nu̱ú na̱ ñuu.
5 Xa̱a̱ ku̱yatin ki̱vi̱ ña̱ ndatii̱n ku̱a̱chi.
Xa̱a̱ ku̱yatin sakǎkui̱ ndóʼó
xíʼin ndeíi̱ ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu.
Na̱ ndóo nu̱ú isla, kundaa-inina yi̱ʼi̱
ta kundatuna kunina ndeíi̱.
6 Ndaniʼindó nu̱úndó ta kotondó chí ndiví
ta kotondó nu̱ú ñuʼú.
Ndiví ndutaña nda̱a̱ táki̱ʼva ndúta yi̱ʼma̱;
ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuʼú nda̱a̱ táki̱ʼva ndíʼi-xa̱ʼa̱ iin ti̱ko̱to̱,
ta na̱ ndóo nu̱úña kuvina nda̱a̱ táki̱ʼva xíʼi̱ tí ti̱xe̱ʼe.
Soo sakǎkui̱na ndiʼi tiempo
ta ña̱ nda̱kú ña̱ kéʼíi̱, va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ña.
7 Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ xíni̱ ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa,
ndóʼó na̱ ñuu miíi̱ na̱ nda̱taánva̱ʼa ley miíi̱ níma̱ndó.
Va̱ása yi̱ʼvíndó kunindó na̱ ta̱a na̱ kúsi̱kindaa ndóʼó
ta va̱ása yi̱ʼvíndó tá káʼa̱n-ndi̱va̱ʼana xíʼinndó.
8 Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva xáxi iin ti̱kixín ti̱ko̱to̱ saá kaxírína;
ti̱kixín tí xáxi ti̱ko̱to̱ kaxírína nda̱a̱ táki̱ʼva xáxirí ti̱ko̱to̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ixí* ndikachi.*
Ndiʼi tiempo keʼíi̱ ña̱ nda̱kú,
ta sakǎkui̱ ndóʼó ta saátu na̱ se̱ʼendó ndiʼi tiempo”.
9 Jehová.* Ndakáxí-iniún,* ndakáxí-iniún. Ndakiʼin ndeún nda̱a̱ táki̱ʼva ndákiʼún ti̱ko̱to̱ún.
Ndakáxí-iniún nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼún tiempo xi̱naʼá, nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼún tá ni̱xi̱yo na̱ táʼanndi̱ na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
¿Á su̱ví yóʼó kúú ta̱ sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ Rahab?*
¿Á su̱ví yóʼó kúú ta̱ ka̱an ti̱xin kití káʼnu tí ndíkaa̱ ti̱xin ti̱kui̱í?
10 ¿Á su̱ví yóʼó kúú ta̱ sa̱yíchi̱ tá mar, ti̱kui̱í tá ñúʼu nda̱a̱ nu̱ú kúnú?
¿Á su̱ví yóʼó kúú ta̱ chi̱ndúʼú iin yichi̱ nda̱a̱ nu̱ú kúnú tá mar ña̱ va̱ʼa ya̱ʼa na̱ nda̱satáún?*
11 Na̱ sa̱kǎku Jehová, ndikóna.
Kixina chí Sion ta nda̱ʼyi̱ kóʼóna* xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inina;
ndiʼi tiempo kusi̱í-inina ta nda̱a̱ táki̱ʼva koo iin corona ña̱ kunúu xi̱nína saá kooña.
Kusi̱í-inina; va̱ása kusuchíka-inina ta va̱ása kuakukana.
12 “Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ sándi̱ko-inindó.
¿Nda̱chun xíniñúʼu yi̱ʼvíún kuniún iin ta̱a ta̱ kuvi?
¿Ta nda̱chun xíniñúʼu yi̱ʼvíún kuniún iin se̱ʼe ta̱a ta̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ndíʼi-xa̱ʼa̱ ku̱ʼu̱ kúii̱ tá yíchi̱ña?
13 ¿Nda̱chun na̱ndóso-iniún xa̱ʼa̱ Jehová, ta̱ i̱xava̱ʼa yóʼó,
ta̱ sa̱ndákaa̱ ndiví ta chi̱ndúʼúra xa̱ʼa̱ ñuʼú?
Iníí ki̱vi̱ ni̱yi̱ʼvíún xi̱niún ta̱ sáa̱ní xíʼún ta̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼún,
ta nda̱kanixi̱níún ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra yóʼó.
Soo vitin ¿ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ sáa̱ní xíʼún ta̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼún?
14 Na̱ ku̱toso xíʼin na̱ núʼni xíʼin cadena, xa̱a̱ ku̱nu̱mí sa̱ñána;
va̱ása kuvina ta ni va̱ása taánnana ini ya̱vi̱,
ta ni va̱ása kuma̱ní ña̱ kuxuna.
15 Soo yi̱ʼi̱ kúú Jehová Ndióxi̱ún,
ta̱ sáka̱nda̱ nu̱ú mar ta táxira ña̱ níʼirá;
Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú ki̱víi̱.
16 Miíi̱ ka̱ʼa̱n xíʼún ndáaña ka̱ʼún
chise̱ʼíi̱ yóʼó xíʼin ku̱nda̱ti̱* ndaʼíi̱,
ña̱ va̱ʼa chindúʼi̱ xa̱ʼa̱ ndiví ta chindúʼi̱ xa̱ʼa̱ ñuʼú
ta saátu ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼin Sion: ‘Yóʼó kúú ñui̱’.
17 Ndakáxí-iniún. Ndakáxí-iniún. Ndako̱o Jerusalén,
yóʼó ñá xi̱ʼi copa ndaʼa̱ Jehová nu̱ú ñúʼu ña̱ sáa̱níra
yóʼó ñá xi̱ʼi copa tá vino.
Sa̱ndíʼún copa tá vino tá kúni̱ sánduva yóʼó.
18 Nda̱a̱ ni iin na̱ se̱ʼeñá na̱ sa̱kákuñá kǒo íyo xíʼinñá ña̱ kuniʼina yichi̱ nu̱úñá,
ta nda̱a̱ ni iin na̱ se̱ʼeñá na̱ sa̱kúaʼnuñá kǒo nítiinna ndaʼa̱ñá.
19 U̱vi̱ saá ña̱yóʼo kúú ña̱ kundoʼún.
¿Ndáana kundáʼvi-ini kuni yóʼó?
Ndiʼi-xa̱ʼún, kixi so̱ko nu̱ún ta kanitáʼanna xíʼún xíʼin espada.
¿Ndáana sandíko-iniún?
20 Ni̱xi̱ʼi̱tóo na̱ se̱ʼún.
Ku̱a̱ʼánína ndóo chí ti̱tu̱n ndiʼi calle
ndo̱ʼona nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo kití yukú tá tíinnarí xíʼin ñunú.*
Ndo̱ʼona ña̱yóʼo saáchi sáa̱ní Jehová xíʼinna ta ndeéní íyo castigo ña̱ ta̱xira ndaʼa̱na”.
21 Ña̱kán, ixaún ña̱ ma̱ní, kuniso̱ʼo ña̱yóʼo,
yóʼó ñá xóʼvi̱,* ñá ni̱xi̱ni soo su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ʼún vino.
22 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n táta káʼnu Jehová, Ndióxi̱ miíún, ta̱ ndákiʼin tu̱ʼun na̱ ñuura:
“Kindai̱ copa ndaʼún, ña̱ sánduva yóʼó,
copa tá vino nu̱ú ñúʼu ña̱ sái̱;
va̱ása ndikókaún koʼúnña.
23 Taxii̱ña ndaʼa̱ na̱ ka̱ni yóʼó,
ndaʼa̱ na̱ ni̱ka̱ʼa̱n xíʼún,
‘Kundee* ña̱ va̱ʼa ya̱ʼandi̱ sa̱táún’,
ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ú ñuʼú, saá nda̱saún sa̱táún,
ndu̱uña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin calle nu̱ú kivi kakana”.
52 Ndakáxí-iniún.* Ndakáxí-iniún ta ndakiʼún ndeún, yóʼó yuku̱ Sion.
Ndakundixi ti̱ko̱to̱ún ña̱ liviní, yóʼó ñuu Jerusalén, ña̱ kúú ñuu ña̱ yi̱i̱.
Saáchi na̱ va̱ása níta̱ʼnda̱ nu̱ú yi̱i̱ xíʼin na̱ yaku̱a̱* va̱ása ki̱ʼvikana iniún.
2 Ndakundichi ta kisiún yáká* ña̱ kúúmiíún ta koo nu̱ú tayi̱, yóʼó Jerusalén.
Ndaxín ña̱ núʼni su̱kún, yóʼó ñá se̱ʼe Sion ñá ti̱inna.
3 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“Ni̱xi̱íkona* ndóʼó soo kǒo ña̱ níkiʼinna xa̱ʼa̱ndó
ta ndasatána* ndóʼó soo kǒo xu̱ʼún kiʼinna xa̱ʼa̱ndó”.
4 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n táta káʼnu Jehová:
“Na̱ ñui̱ ni̱xa̱ʼa̱nna xi̱ndoona ñuu Egipto ta kán xi̱ndoo naʼana;*
tándi̱ʼi, na̱ ñuu Asiria sa̱xóʼvi̱nínana* ni kǒo ña̱ níkeʼéna xíʼinna”.
5 “Tá saá, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼíi̱ yóʼo?”, káchi Jehová.
“Saáchi nda̱kiʼinna na̱ ñui̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna ta kǒo ña̱ nítaxina xa̱ʼa̱na.
Na̱ xáʼndachíñu nu̱úna, ndáʼyi̱ kóʼóna* xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱chiñuna xíʼinna, káchi Jehová,
ta iníí ki̱vi̱ kǒo íxato̱ʼóna ki̱víi̱.
6 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, na̱ ñui̱ xa̱a̱na kunda̱a̱-inina ndáaña kúú ki̱víi̱;
ki̱vi̱ saá kunda̱a̱-inina ña̱ yi̱ʼi̱ kúú ta̱ káʼa̱n.
Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ káʼa̱nña”.
7 Liviní xa̱ʼa̱ na̱ xíka nátúʼun tu̱ʼun va̱ʼa chí yuku̱,
na̱ káʼa̱n ña̱ kǒoka ku̱a̱chi koo,
na̱ va̱xi xíʼin tu̱ʼun va̱ʼa ta káʼa̱nna ña̱ koo ña̱ va̱ʼa,
na̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ ka̱kuna,
na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼin yuku̱ Sion “Xa̱a̱ ni̱xa̱a̱ Ndióxi̱ún ndu̱ura Rey”.
8 Kuniso̱ʼondó. Na̱ ndáa ñuundó ndeéní ka̱ʼa̱nna.
Inkáchi ndáʼyi̱ kóʼóna xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inina,
saáchi tá ná sandátaka tuku Jehová na̱ Sion, na̱yóʼo kuni nu̱únara.
9 Ná kusi̱í-ini ña̱ʼa ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ chí Jerusalén, inkáchi ná nda̱ʼyi̱ kóʼóña xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-iniña,
saáchi sa̱ndíko Jehová ini na̱ ñuura, nda̱satára na̱ ñuu Jerusalén.
10 Jehová ni̱na̱ʼa̱ra ndaʼa̱ra ña̱ yi̱i̱ nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu;
nda̱a̱ nu̱ú xíká kunina ndáaña ke̱ʼé Ndióxi̱yó ña̱ sa̱kǎkura miíyó.
11 Kuxíkándó, kuxíkándó, keendó ti̱xinña, va̱ása tiinndó nda̱a̱ ni iin ña̱ yaku̱a̱.
Keendó nu̱ú íyona, ndii* koondó,
ndóʼó na̱ níʼi ndaʼáchíñu Jehová.
12 Va̱ása ku̱ʼu̱nndó xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼviníndó
ta ni va̱ása kunundó ku̱ʼu̱nndó,
saáchi Jehová kúú ta̱ kunúu ku̱ʼu̱n nu̱úndó,
Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel ku̱ʼu̱nra chí sa̱tándó ta kundaara ndóʼó.
13 Kotondó. Ta̱ káchíñu nu̱úi̱, ndíchiní koo ña̱ keʼéra.
Taxina iin chiñu ña̱ ndáyáʼviní ndaʼa̱ra,
nda̱a̱ nu̱ú súkun koora ta ndukáʼnura.
14 Nda̱a̱ táki̱ʼva nda̱kanda̱ní-ini* ku̱a̱ʼánína,
saáchi ndeéníka na̱sama ki̱ʼva ña̱ náʼa̱ra nu̱ú inkaka na̱ ta̱a,
ta na̱sama ña̱ va̱ʼaní xi̱naʼa̱ra nu̱ú inkaka na̱ yiví,
15 saá ndakanda̱ní-ini ku̱a̱ʼání na̱ ñuu.
Va̱ása ka̱ʼa̱nka na̱ xáʼndachíñu,
saáchi kunina ña̱ va̱ása nínatúʼunna xíʼinna
ta ndakanixi̱nína xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása níxiniso̱ʼona.
53 ¿Ndáana kándíxa ña̱ nátúʼunyó?*
¿Ndáana ni̱na̱ʼa̱ Jehová ndee̱ra nu̱ú?
2 Ta̱ káchíñu nu̱úra kuaʼnura nu̱ú ta̱yóʼo* nda̱a̱ táki̱ʼva xáʼnu ndaʼa̱ iin yitu̱n,
nda̱a̱ táki̱ʼva xáʼnu iin ti̱oʼo* nu̱ú iin ñuʼú yi̱chí.
Va̱ása náʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ta̱a ta̱ ndáyáʼvi ta ni va̱ása náʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ta̱ ku̱i̱ká;
ta va̱ása káchi iniyó kuyatinyó nu̱úra tá xítoyó nu̱úra.
3 Na̱ yiví xi̱kundasína xi̱xininara ta va̱ása níxikuni̱na kutáʼanna xíʼinra,
ni̱xo̱ʼvi̱ra* ta xi̱kunda̱a̱-inira ndáa ki̱ʼva ndóʼo na̱ ndeéndóʼo.
Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ xi̱ndakoto inka táʼví saá ni̱xi̱yoyó chi va̱ása níxikuni̱yó kotoyó nu̱úra.
Ku̱ndasíyó xi̱niyóra ta va̱ása níxi̱ndayáʼvira nu̱úyó.
4 Sa̱kútaʼara kue̱ʼe̱ ña̱ xi̱kuumiíyó
ta saátu nda̱kiʼinra ña̱ sáxo̱ʼvi̱ miíyó.
Soo nda̱kanixi̱níyó ña̱ ta̱xi Ndióxi̱ castigo ndaʼa̱ra, ña̱ ka̱nirara ta sa̱xóʼvi̱rara.
5 Ka̱anna kándíkara xa̱ʼa̱ ku̱a̱chiyó;
sa̱xóʼvi̱nínara xa̱ʼa̱ ku̱a̱chiyó.
Ku̱ndeé-inira nda̱kiʼinra castigo ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan ma̱níyó xíʼin Ndióxi̱,
ta xa̱ʼa̱ ña̱ tu̱kue̱ʼe̱ra, ni̱xa̱a̱yó nda̱ʼayó.
6 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi* tí nda̱ñúʼu saá ni̱xi̱yoyó;
iin tá iinyó ni̱xa̱ʼa̱nyó nu̱ú kúni̱ miíyó,
ta ta̱xi Jehová ña̱ ná ndakiʼinra ku̱a̱chi ndiʼiyó.
7 Sa̱xóʼvi̱nara ta ta̱xira ña̱ ná ixandi̱va̱ʼana xíʼinra,
soo kǒo ña̱ níxi̱kaʼa̱nra.
Nda̱kiʼinnara nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin ndikachi tí ku̱a̱ʼa̱nna kaʼnína,
nda̱a̱ táki̱ʼva íxaa iin ndikachi ña̱ íyo táxi̱n yuʼúrí tá xáʼndana ixí* sa̱tárí,
saá ni̱xi̱yora ta kǒo ña̱ níxi̱kaʼa̱nra.
8 Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása nda̱kú níndatiinna ku̱a̱chi xíʼinra, nda̱kiʼinnara ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna;
¿ndáana kuni̱ kunda̱a̱-ini xa̱ʼa̱ ndáa míí ki̱xira?
Saáchi ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ra nu̱ú ñuʼú nu̱ú ndóo na̱ táku;
ta̱yóʼo ni̱xi̱ʼi̱ra xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi na̱ ñui̱.
9 Ta̱xina iin nu̱ú ndu̱xu̱nra xíʼin na̱ ndi̱va̱ʼa-ini,
ta xíʼin na̱ ku̱i̱ká sa̱ndúxu̱nnara tá ni̱xi̱ʼi̱ra,
ni kǒoví ña̱ va̱ása va̱ʼa níkeʼéra
ta va̱ása níka̱ʼa̱nra nda̱a̱ ni iin ña̱ vatá.*
10 Soo mií Jehová ta̱xi ña̱ ná saxóʼvi̱nínara, ta ta̱xira ña̱ ná kiʼin kue̱ʼe̱ra.
Soo tá ná so̱kóúnra* xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa,
koo ku̱a̱ʼá se̱ʼera ta ku̱a̱ʼá tiempo kutakura,
ta̱yóʼo kúú ta̱ kuniñúʼu Jehová ña̱ va̱ʼa saxínura ña̱ kúni̱ra.
11 Kusi̱íní-inira tá ná kotora ndáa ki̱ʼva ka̱na ña̱ ke̱ʼéra ni ni̱xo̱ʼvi̱níra.
Xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kúaʼa ta̱ káchíñu nu̱úi̱, ta̱ kéʼé ña̱ nda̱kú,
chindeétáʼanra xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ yiví ña̱ xa̱a̱na koona na̱ nda̱kú-ini nu̱ú Ndióxi̱ ta ndakiʼinra ku̱a̱china.
12 Ña̱kán taxii̱ iin táʼví ña̱ nda̱kiʼin ku̱a̱ʼánína ndaʼa̱ra,
ta ndataʼvíra ña̱ nda̱kiʼinra xíʼin na̱ ndakúní,
saáchi nda̱taxira miíra ta ni̱xi̱ʼi̱ra
ta nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin na̱ kúúmií ku̱a̱chi saá ke̱ʼéna xíʼinra;
nda̱kiʼinra ku̱a̱chi ku̱a̱ʼání na̱ yiví,
ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ na̱ yiví ku̱a̱chi.
54 “Nda̱ʼyi̱ kóʼún xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-iniún, yóʼó ñá ñaʼá ñá núma̱,
ñá ta̱ʼán kaku se̱ʼe.
Nda̱ʼyi̱ kóʼún xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱íní-iniún, yóʼó ñá va̱ása níkunda̱a̱-ini ndáa ki̱ʼva xáʼnda se̱ʼena,
saáchi ku̱a̱ʼání kúú se̱ʼe ñá ni̱ndo̱o
nu̱úka se̱ʼe ñá íyo yii̱”, káchi Jehová.
2 “Ndíka̱ka ndasaún nu̱ú níndichi veʼe loʼún.
Sandákaa̱ tela ña̱ kánuu sa̱tá veʼe loʼún ña̱ ndáyáʼviní.
Va̱ása kaka-iniún ta ndasanáni̱ yoʼo̱ ña̱ núʼni veʼe loʼún,
kútu̱va̱ʼa* kataún ka̱a ña̱ tíin veʼe loʼún.
3 Saáchi chí ndaʼa̱ kúaʼa ta saátu chí ndaʼa̱ yitin ku̱a̱ʼáka koo ñuʼún.
Na̱ se̱ʼún ndakiʼinna ñuʼú na̱ inka ñuu
ta ndakundoona ñuu nu̱ú kǒoka na̱ yiví íyo.
4 Va̱ása yi̱ʼvíún, saáchi va̱ása kukaʼanka nu̱ún;
saáchi na̱ yiví va̱ása kusi̱kindaakana yóʼó.
Chi nandóso-iniún xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kúkaʼan nu̱ún tá ni̱xi̱yo loʼún
ta va̱ása ndakaʼánkaún ña̱ ku̱kaʼan nu̱ún tá ni̱xi̱ʼi̱ yii̱ún”.
5 “Saáchi ta̱ káʼnuní ta̱ i̱xava̱ʼa yóʼó íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yii̱ún,*
Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú ki̱vi̱ra,
Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱ kúú ta̱ nda̱satá* yóʼó.
Ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ra ña̱ kúúra Ndióxi̱ iníísaá nu̱ú ñuʼú.
6 Saáchi tá ka̱na Jehová yóʼó, ni̱xi̱yoún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñaʼá ñá ti̱ndaʼa̱, ñá ni̱ndo̱o, ñá kúsuchíní-ini,
ni̱xi̱yoún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñá loʼo ñá ti̱ndaʼa̱, soo tándi̱ʼi kǒo níxiinkana kuninañá”, káchi Ndióxi̱ún.
7 “Va̱ása naʼáví nísandákoi̱ yóʼó,
soo xa̱ʼa̱ ña̱ kúndáʼviní-inii̱ xínii̱ yóʼó ndakiʼin tukui̱ yóʼó.
8 Xa̱ʼa̱ ña̱ iin kama ni̱sa̱íi̱ xíʼún, chi̱se̱ʼíi̱ nu̱úi̱ nu̱ún
soo xa̱ʼa̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inii̱* xínii̱ yóʼó kundáʼvi-inii̱ kunii̱ yóʼó”, káchi Jehová ta̱ nda̱satá yóʼó.
9 “Ña̱ keʼíi̱ kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ke̱ʼíi̱ tá tiempo ña̱ ni̱xi̱yo ta̱ Noé.
Nda̱a̱ táki̱ʼva chi̱naʼíi̱* tiempo kán ña̱ va̱ása sandákutúkai̱ ti̱kui̱í nu̱ú ñuʼú yóʼo,
chínaʼíi̱ ña̱ va̱ása sa̱a̱kai̱ xíʼún ta va̱ása taxikai̱ castigo ndaʼún.
10 Ni ná nasa̱ma yuku̱ nu̱ú ndítaña ta ná kisi xi̱kí,
va̱ása sandákoi̱ ña̱ ndixaní kuʼvi̱-inii̱* kunii̱ yóʼó
ta trato ña̱ kíndo̱i̱ xíʼún ña̱ ndakutáʼan viíi̱ xíʼún va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ña”, káchi Jehová ta̱ kúndáʼvi-ini xíni yóʼó.
11 “Yóʼó ñaʼá ñá xóʼvi̱ní* xíʼin tu̱ndóʼo ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo sa̱vi̱ tá ndeéní kúun,
ñá va̱ása kívi ndi̱ko-ini xíʼin nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa,
yu̱u̱ xíʼin cemento kuniñúʼi̱ ña̱ ixava̱ʼi̱ nama̱ún
ta kuniñúʼi̱ yu̱u̱ ña̱ zafiro ña̱ chindúʼi̱ xa̱ʼa̱ña.
12 Xíʼin yu̱u̱ ña̱ rubí keʼíi̱ xi̱ní nama̱ ñuún,
xíʼin yu̱u̱ ña̱ táxa* ixava̱ʼi̱ yéʼún
ta ndiʼi nama̱ ñuún keʼíi̱ña xíʼin yu̱u̱ ña̱ liviní.
13 Ta mií Jehová kúú ta̱ sanáʼa̱ ndiʼi na̱ se̱ʼún,
ta va̱ʼaní kundoo ndiʼi na̱ se̱ʼún.
14 Ndakú koún saáchi ña̱ nda̱kú kúú ña̱ keʼún.
Va̱ása saxóʼvi̱na yóʼó,
va̱ása yi̱ʼvíún xíʼin nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ta ni va̱ása koo ña̱ sayíʼvi yóʼó,
saáchi va̱ása kuyatin ña̱yóʼo nu̱ún.
15 Tá ná kanitáʼanna xíʼún
su̱ví yi̱ʼi̱ kúú ta̱ chindaʼána.
Va̱ása kuchiñu na̱ kanitáʼan xíʼún”.
16 “Koto. Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ i̱xava̱ʼa ta̱ kéʼé ña̱ʼa xíʼin ka̱a,
ta̱ tívi nu̱ú xíxi̱ ñuʼu̱
ta̱ kéʼé ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna tá kánitáʼanna.
Ta saátu i̱xava̱ʼi̱ ta̱a ta̱ xáʼní.
17 Ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ná kuniñúʼuna ña̱ kanitáʼanna xíʼún, va̱ása kuchiñuna,
nda̱a̱ ndáaka na̱ ná chikaa̱ ku̱a̱chi yóʼó, kuchiñún na̱ʼún ña̱ káʼa̱nna ña̱ vatá.*
Ña̱yóʼo kúú herencia na̱ káchíñu nu̱ú Jehová,
saáchi na̱ kéʼé ña̱ nda̱kúva kúúna nu̱úi̱”, káchi Jehová.
55 Ndiʼi ndóʼó na̱ yíchi̱.* Naʼandó xa̱ʼa̱ ti̱kui̱í.
Ndóʼó na̱ kǒo xu̱ʼún, naʼandó satándó* ta kuxundó.
Naʼandó, satándó vino xíʼin leche, ta va̱ása chaʼvindó xa̱ʼa̱rá ta va̱ása koo ya̱ʼvirá.
2 ¿Nda̱chun sátándó ña̱ʼa ña̱ va̱ása kíndaa so̱ko inindó?
¿Nda̱chun sísikíndó ndiʼi xu̱ʼúnndó* xíʼin ña̱ʼa ña̱ va̱ása xáa̱-inindó* xíʼin?
Viíní kuniso̱ʼondó yi̱ʼi̱ ta kuxundó ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa,
tasaá kusi̱í-inindó kuxundó mií ña̱ va̱ʼaka.
3 Kuniso̱ʼondó ta kixindó nu̱úi̱.
Kuniso̱ʼondó tasaá kutakundó,
tasaá keʼíi̱ iin trato ña̱ va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ xíʼinndó
ta na̱ʼi̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inii̱* xínii̱ ndóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼi̱n xíʼin ta̱ David, ta xi̱nuva ña̱yóʼo.
4 Koto. Iin testigo nda̱sai̱ ta̱yóʼo nu̱ú na̱ ñuu,
ta̱yóʼo kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu ta kaʼndachíñura nu̱úna.
5 Koto. Kanaún iin na̱ ñuu na̱ va̱ása xíni̱ún,
ta iin na̱ ñuu na̱ va̱ása xíni̱ yóʼó, kununa kixina nu̱ún
xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ún, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱,
saáchi ta̱kán taxira ña̱ nduliviún.
6 Nandukúndó Jehová vitin ña̱ kivi ndani̱ʼíndóra.
Kanandóra vitin ña̱ íyo yatinra.
7 Ta̱a ta̱ ndi̱va̱ʼa-ini ná sandákoora ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéra
ta ta̱a ta̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa ná sandákoora ña̱ va̱ása va̱ʼa ndákanixi̱níra;
ná ndikóra nu̱ú Jehová ta ta̱yóʼo kundáʼvi-inira kunirara,
ná ndikóra nu̱ú Ndióxi̱yó ta ta̱yóʼo ixakáʼnu-inira xa̱ʼa̱ ku̱a̱chira.
8 “Saáchi ña̱ ndákanixi̱níi̱ va̱ása kítáʼanña xíʼin ña̱ ndákanixi̱ní ndóʼó,
su̱ví nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ndóʼó saá kéʼé yi̱ʼi̱”, káchi Jehová.
9 “Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva súkunní kíndo̱o ndiví nu̱ú ñuʼú
saá súkunní yichíi̱ nu̱ú yichi̱ ndóʼó,
ta saátu íyo ña̱ ndákanixi̱níi̱ nu̱ú ña̱ ndákanixi̱ní ndóʼó.
10 Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva kóyo nieve xíʼin sa̱vi̱ chí ndiví
ta va̱ása ndíkórá nda̱a̱ tá sándaxi* ndiʼirá nu̱ú ñuʼú,
táxirá ña̱ ná koo ña̱ʼa nu̱úña ta sándu̱tará ña̱ʼa nu̱úña,
táxirá si̱ʼva̱ ndaʼa̱ ta̱ chíʼi ta táxirá ña̱ kuxu na̱ yiví,
11 saá koo tu̱ʼun ña̱ káʼi̱n.
Va̱ása ndikóña nu̱úi̱ tá va̱ása níxi̱nuña;
keʼévaña ña̱ kúnii̱ ta saxínuña ndiʼi ña̱ chi̱ndaʼíi̱ña keʼéña.
12 Saáchi kusi̱íní-inindó keendó,
ta va̱ása kanitáʼanna xíʼinndó tá ná ndikóndó.
Yuku̱ xíʼin xi̱kí kusi̱í-iniña nu̱úndó ta nda̱ʼyi̱ kóʼóña* xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱íní-iniña,
ta ndiʼi yitu̱n tú íyo chí yuku̱ kanindaʼa̱nú.
13 Nu̱úka ña̱ kuaʼnu tú iñú, tú enebro kuaʼnu.
Nu̱úka ña̱ kana tú iñú, tú mirto kana.
Ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ Jehová,
ta ña̱yóʼo kooña iin señal ndiʼi tiempo ta va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ña”.
56 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“Nda̱kúní ndatiinndó ku̱a̱chi ta keʼéndó ña̱ nda̱kú,
saáchi xa̱a̱ ku̱yatin sakǎkui̱ ndóʼó ta kunda̱a̱-inindó ña̱ kéʼíi̱ ña̱ nda̱kú.
2 Si̱íní íyo ta̱ ta̱a ta̱ kéʼé ña̱yóʼo
ta saátu se̱ʼe ta̱ ta̱a ta̱ chíkaa̱ní ndee̱ ña̱ keʼéra ña̱yóʼo,
ta̱ íxato̱ʼó ki̱vi̱ sábado ta ña̱ yi̱i̱ kúúña nu̱úra,
ta kíʼinníra kuenta ña̱ kǒo keʼéra ña̱ va̱ása va̱ʼa ki̱vi̱ yóʼo.
3 Ta ta̱ ke̱e inka ñuu ta̱ ndásakáʼnu Jehová, va̱ása xíniñúʼu ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: ‘Ndataváva Jehová yi̱ʼi̱ ti̱xin na̱ ñuura’.
Ta ta̱ kǒo kívi koo se̱ʼe* va̱ása xíniñúʼu ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: ‘Koto. Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú ni̱yi̱chi̱ saá íyoi̱’”.
4 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“Na̱ kǒo kívi koo se̱ʼe, na̱ íxato̱ʼó ki̱vi̱ sábado,
na̱ kéʼé ña̱ sákusi̱í-inii̱
ta kǒo sándakoona ña̱ kundiku̱nna tratoi̱,
5 taxii̱ ná kundoona veʼi̱ ta ndakaʼíi̱n xa̱ʼa̱ ki̱vi̱na,
va̱ʼaníka ña̱yóʼo nu̱úka ña̱ koo se̱ʼeta̱ana xíʼin se̱ʼe-síʼina.
Taxii̱ ná ka̱ʼyi̱ ki̱vi̱na ta ndiʼi tiempo kooña.
6 Ta na̱ inka ñuu na̱ ndásakáʼnu Jehová ta káchíñuna nu̱úra,
na̱ kúʼvi̱-ini xíni ki̱vi̱ Jehová,
na̱ kúni̱ kachíñu nu̱úra,
na̱ íxato̱ʼó ki̱vi̱ sábado ta ña̱ yi̱i̱ kúúña nu̱úna,
ta kǒo sándakoona ña̱ kundiku̱nna tratoi̱,
7 kixina xíʼi̱n nu̱ú yuku̱i̱ ña̱ yi̱i̱
ta kusi̱íní-inina tá ná ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ini veʼi̱.
Ndakiʼii̱n kití tí kaʼmina,* tí so̱kóna nu̱úi̱* ta saátu inkaka ña̱ so̱kóna nu̱úi̱ nu̱ú altar.
Saáchi veʼi̱ kunaníña veʼe nu̱ú ka̱ʼa̱nna xíʼin Ndióxi̱, ta kán kivi ka̱ʼa̱n ndiʼi na̱ ñuu xíʼi̱n”.
8 Táta káʼnu Jehová, ta̱ ndákaya na̱ ñuu Israel na̱ xa̱a̱ síín síín ndóo, káchira:
“Taxii̱ ña̱ ná ndakutáʼan inkakana xíʼin na̱ xa̱a̱ nda̱kayai̱”.
9 Ndiʼi ndóʼó kití yukú, naʼandó kixáʼanndó,*
ndiʼi ndóʼó kití tí íyo chí yuku̱, naʼandó kixáʼanndó.
10 Na̱ kúáa* kúú na̱ ndáa ñuundó, nda̱a̱ ni iin na̱yóʼo va̱ása kíʼinna kuenta xíʼin nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa.
Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱na* tí va̱ása kívi nda̱ʼyi̱ saá íyona.
Ti̱na tí ndóo nu̱ú ñuʼú, tí kée yáa̱* tí kútóoní ku̱su̱n.
11 Íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱na tí kúni̱ní kuxu;
tí va̱ása xáa̱-ini.
Íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ndáa ndikachi,* na̱ va̱ása kúnda̱a̱-ini.
Iin tá iinna nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱nna nu̱ú kúni̱ miína;
ndiʼina sándaʼvina ta kíʼinna xu̱ʼún ta káchina:
12 “Naʼandó, ná ku̱ʼi̱n nandukúi̱ vino,
ná koʼoyó ndixi nda̱a̱ xi̱niyó.
Táki̱ʼva káa vitin saá koo ki̱vi̱ taa̱n, soo va̱ʼaníka koo ki̱vi̱ taa̱n”.
57 Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ na̱ nda̱kú-ini,
ta kǒoví na̱ ndíʼi̱-ini xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
Xáʼnína na̱ ta̱a na̱ nda̱kú-ini,
soo nda̱a̱ ni iinna va̱ása níkiʼin kuenta ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ nda̱kú-ini
ta va̱ása níxinina tu̱ndóʼo.
2 Na̱yóʼo va̱ása ndíʼi̱ka-inina.
Ndiʼi na̱ ke̱ʼé ña̱ nda̱kú, ndákindee̱na ya̱vi̱ nu̱ú ni̱ndu̱xu̱nna.*
3 “Soo kuyatin ndóʼó na̱ se̱ʼe ñá kéʼé ña̱ tási,
se̱ʼe ta̱ kéʼé ña̱ kini,* se̱ʼe iin ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a.
4 ¿Ndáana kúsi̱kindaandó?
¿Ndáana ndándikandó yuʼúndó nu̱ú ta távándó yáa̱ndó* nu̱úna?
¿Á su̱ví se̱ʼe na̱ ku̱a̱kiʼvi ku̱a̱chi kúúndó?
¿Á su̱ví se̱ʼe na̱ káʼa̱n ña̱ vatá* kúúndó?
5 ¿Á su̱ví ndóʼó kúú na̱ xi̱kuni̱ní ku̱su̱n xíʼin inkana ma̱ʼñú yitu̱n náʼnu,
xa̱ʼa̱ ndiʼi yitu̱n tú kóʼo̱ní ndaʼa̱?
¿Á su̱ví ndóʼó kúú na̱ xáʼní se̱ʼe chí yoso̱
chí nu̱ú ni̱nda̱ta̱ yu̱u̱?
6 Ta vitin, ndaka̱xinndó ndióxi̱ndó ña̱ ku̱vaʼa xíʼin yu̱u̱,
ta yu̱u̱ yóʼo kúú ña̱ ndakiʼinndó koo herenciandó.
Sóko̱ndó nduta̱ nu̱ú* ña̱yóʼo ta táxindó ña̱ʼa ndaʼa̱ña.
¿Á xíniñúʼu kusi̱í-inii̱ xíʼin ña̱yóʼo?
7 Xi̱ní iin yuku̱ súkun i̱xatu̱ʼvandó xi̱tondó
ta nda̱andó kán ña̱ so̱kóndó ña̱ʼa.
8 Sa̱tá yéʼéndó ta saátu sa̱tá yitu̱n tú tíin yéʼéndó,
ka̱nindichindó iin ña̱ʼa ña̱ sandákaʼán ndóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnundó.
Sa̱ndákoondó yi̱ʼi̱ ta ta̱vá ndiʼindó ti̱ko̱to̱ndó;
nda̱andó ta sa̱kútaʼandó ña̱ʼa nu̱ú xi̱tondó.
Ke̱ʼéndó iin trato xíʼin ña̱kán.
Xi̱kutóoníndó inkáchi ku̱su̱nndó xíʼinña nu̱ú xi̱to,
ta xi̱xitondó kaʼá na̱ ta̱a nu̱ú tátálásana.*
9 Níʼindó aceite xíʼin ku̱a̱ʼání perfume ni̱xa̱ʼa̱nndó nu̱ú ta̱ Mélec.*
Xíkání chi̱ndaʼándó na̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼin tu̱ʼunndó
ta nu̱undó ini Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
10 Ku̱naandó ni̱xi̱kandó nu̱ú ku̱a̱ʼání yichi̱
soo va̱ása níka̱ʼa̱nndó ‘Su̱ví ña̱ ndáyáʼvi kúúña’.
Nda̱kiʼinndó ndee̱ndó,
ña̱kán kǒo níndakava-inindó.*
11 ¿Ndáana kúú na̱ ni̱yi̱ʼvíníndó xi̱nindó
ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱nndó ña̱ vatá?
Va̱ása níndakaʼánndó xa̱ʼíi̱.
Ta va̱ása níndi̱ʼi-inindó xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa.
Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása níka̱ʼi̱n ta kǒo níkiʼi̱n kuenta xíʼin ña̱ ke̱ʼéndó,
ndóʼó va̱ása níyi̱ʼvíndó kunindó yi̱ʼi̱.
12 Taxii̱ ná kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindó, saátu xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéndó
ta kǒo ña̱ va̱ʼa ndakiʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
13 Tá ná nda̱ʼyi̱ kóʼóndó* ta ndukúndó na̱ chindeétáʼan xíʼinndó,
ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnundó va̱ása sakǎkuña ndóʼó.
Ku̱ʼu̱n ndiʼi ña̱yóʼo xíʼin ta̱chí,
xíʼin ta̱chí yuʼú kuití na̱ yiví ndachíña,
soo na̱ ndáa-ini yi̱ʼi̱, ndakiʼinna ñuʼú yóʼo ta kundoona nu̱úña
ki̱ʼvina kundoona nu̱ú yuku̱i̱ ña̱ yi̱i̱.
14 Ta ka̱ʼa̱nna: ‘Keʼéndó iin yichi̱, keʼéndóña. Ndasaviíndó yichi̱.
Sakútaʼandó ña̱ʼa ña̱ kivi kasi yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱n na̱ ñui̱’”.
15 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ súkunní íyo,
ta̱ táku ndiʼi tiempo ta ña̱ yi̱i̱ kúú ki̱vi̱ra:
“Yi̱ʼi̱ íyoi̱ nu̱ú súkun, nu̱ú yi̱i̱
soo saátu íyoi̱ xíʼin na̱ ndákava-ini ta saátu na̱ vitá-ini,
ña̱ va̱ʼa chikai̱ ndee̱ xíʼin na̱ vitá-ini,
ña̱ va̱ʼa ndasandakúi̱-ini na̱ nda̱kava-ini.
16 Saáchi su̱ví ndiʼiví tiempo koi̱ contra xíʼinna ni su̱ví ndiʼiví tiempo sa̱íi̱ xíʼinna;
chi tá saá ná keʼíi̱ kuvitávana nu̱úi̱ ta va̱ása kooka ndee̱na;
kuvitá na̱ yiví na̱ i̱xava̱ʼi̱.
17 Ni̱sa̱íi̱ xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvina xa̱ʼa̱ ña̱ sándaʼvina ta kíʼinna xu̱ʼún,
ña̱kán ka̱nii̱na ta xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱níi̱ chi̱se̱ʼíi̱ nu̱úi̱ nu̱úna.
Soo na̱yóʼo kǒo nísandákoona ña̱ ixaso̱ʼona ta xi̱keʼéna ña̱ xi̱kuni̱ miína.
18 Xi̱nii̱ ña̱ kéʼéna soo sandáʼi̱na ta kuniʼii̱ yichi̱ nu̱úna
sandíko tukui̱ inina ta saátu sandíkoi̱-ini na̱ kúsuchí-ini xíʼinna”.
19 “Chindeétáʼi̱n xíʼinndó ña̱ ndasakáʼnundó yi̱ʼi̱.
Ndóʼó na̱ íyo xíká xíʼin na̱ íyo yatin, va̱ʼaní kundoondó ta kǒo ña̱ sandíʼi̱-inindó
ta yi̱ʼi̱ sandáʼa ndóʼó”, káchi Jehová.
20 “Soo na̱ ndi̱va̱ʼa-ini íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tá mar tá ndeéní kánda̱ nu̱ú
tá tává yu̱ku̱* ña̱ ñúʼu inirá ta saátu nda̱ʼyi̱.
21 Nina na̱ ndíʼi̱-ini kúú na̱ ndi̱va̱ʼa-ini”, káchi Ndióxi̱ miíi̱.
58 “Ndeéní nda̱ʼyi̱ kóʼún,* va̱ása sandákoún ña̱ nda̱ʼyi̱ kóʼún.
Nda̱ʼyi̱ kóʼún nda̱a̱ táki̱ʼva tívina iin ndiki̱.
Ka̱ʼa̱n xíʼin na̱ ñui̱ xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xaso̱ʼona nu̱úi̱,
ka̱ʼa̱n xíʼin na̱ veʼe ta̱ Jacob xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvina.
2 Ki̱vi̱ tá ki̱vi̱ nándukúna yi̱ʼi̱,
káʼa̱nna ña̱ kútóonína sakúaʼana xa̱ʼa̱ yichíi̱,
kúni̱na koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuu ña̱ kéʼé ña̱ nda̱kú,
ña̱ va̱ása nísandákoo ley Ndióxi̱ña.
Káʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ nda̱kúní ná ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼinna
ta káʼa̱ntana ña̱ kútóonína kuyatinna nu̱ú Ndióxi̱:
3 ‘¿Nda̱chun kǒo xítoún tá va̱ása xíxindi̱ iníí ki̱vi̱?*
Tá náʼa̱ndi̱ ña̱ kúsuchí-inindi̱, ¿nda̱chun va̱ása xítoún ña̱yóʼo?’.
Saáchi xa̱ʼa̱ miívandó* ndíʼi̱-inindó tá va̱ása xíxindó iníí ki̱vi̱
ta íxandi̱va̱ʼandó xíʼin na̱ káchíñu nu̱úndó.
4 Ta ndiʼi ki̱vi̱ ña̱ va̱ása xíxindó, na̱ kánitáʼanva kúúndó ta náandó,*
ta kánindó yi̱kí inkana xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱níndó.
Ni ná sandákoondó ña̱ kuxundó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéndó vitin
va̱ása kundatundó ña̱ xa̱a̱ ña̱ káʼa̱nndó chí ndiví ta kuniso̱ʼi̱ña.
5 ¿Á saá kúni̱i̱ ná keʼéndó ki̱vi̱ ña̱ va̱ása xíxindó?
¿Á saá kúni̱i̱ ná na̱ʼa̱ndó ña̱ kúsuchí-inindó?
¿Á xíniñúʼu ndaku̱ndeendó* nda̱a̱ táki̱ʼva ndáku̱ndee ku̱ʼu̱ ña̱ súkunní xáʼnu ta ndakandúʼúndó* sa̱tá ti̱ko̱to̱ ndayí* xíʼin ya̱a̱?
¿Á ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu keʼéndó ki̱vi̱ ña̱ va̱ása xíxindó ta á kúsi̱í-ini Jehová xíʼinña?
6 Va̱ása. Chi ña̱ kúni̱i̱ ná keʼéndó ki̱vi̱ ña̱ va̱ása xíxindó kúú ña̱yóʼo:
ña̱ ná tavándó cadena ña̱ sáxo̱ʼvi̱* inkana,
ná ndaxínndó yókó* tú núʼnina,
ña̱ ná sañándó na̱ xóʼvi̱ ta ka̱ʼnu̱ndó ndiʼi yókó;
7 ña̱ taxindó ña̱ xíxindó ndaʼa̱ na̱ kǒo ña̱ kuxu,
ña̱ taxindó veʼendó ná koo na̱ nda̱ʼví ta saátu na̱ kǒo veʼe,
ña̱ taxindó ti̱ko̱to̱ndó kundixi na̱ kǒo ti̱ko̱to̱
ta saátu ña̱ chindeétáʼanndó xíʼin na̱ veʼe miíndó.
8 Tá saá ná keʼéndó, ndaye̱ʼe̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva yéʼe̱ tá túvi
ta kamaní ndaʼandó.
Ña̱ nda̱kú ña̱ kéʼéndó, kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí nu̱úndó ta ndee̱ Jehová ña̱ káʼnuní ku̱ʼu̱nña chí sa̱tándó.
9 Tasaá kanandó Jehová ta ndakuiinra yuʼúndó;
kana kóʼóndó ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinndó ta ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinndó: ‘Yóʼo íyoi̱’.
Tá ná tavándó yókó tú ve̱ení ndíso inkana,
tá ná va̱ása sanáʼa̱ ndaʼa̱kandó inkana* ta saátu tá va̱ása káʼa̱nkandó tu̱ʼun ña̱ sáxo̱ʼvi̱ inkana,
10 tá táxindó ña̱ kútóondó kuxundó ndaʼa̱ inkana,
tá táxindó ña̱ xíniñúʼu na̱ xóʼvi̱,
saá ndaye̱ʼe̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva yéʼe̱ nu̱ú naa,
ni íyondó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ naa
soo xa̱a̱ndó koondó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo káʼñu.*
11 Ndiʼi tiempo kuniʼi Jehová yichi̱ nu̱úndó
ta taxira ña̱ xíniñúʼundó ni ná kundoondó nu̱ú ñuʼú yi̱chí;
ta taxira ndee̱ ndaʼa̱ndó,*
ta koondó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin jardín ña̱ va̱ʼaní kóso̱na,
koondó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ú kána ti̱kui̱í tá va̱ása yíchi̱.
12 Xa̱ʼa̱ ndóʼó ndasava̱ʼana ñuu yatá ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱,
ndóʼó ndasaviíndó xa̱ʼa̱ ñuu ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ tá ni̱xi̱yo na̱ táʼanndó na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.
Ta ka̱ʼa̱nna xíʼinndó ña̱ kúúndó na̱ sándaʼa nama̱ ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱,
ta saátu ka̱ʼa̱nna xíʼinndó ña̱ kúúndó na̱ sándaʼa yichi̱ nu̱ú kivi kundoona.
13 Tá íxato̱ʼóndó ki̱vi̱ sábado ta va̱ása ndíʼi̱-inindó xa̱ʼa̱ mií kuitíndó* ki̱vi̱ yi̱i̱ yóʼo,
ta káʼa̱nndó ña̱ kúúña iin ki̱vi̱ sábado ña̱ kúsi̱íní-inindó xíʼin, iin ki̱vi̱ ña̱ yi̱i̱ nu̱ú Jehová, iin ki̱vi̱ ña̱ xíniñúʼu ixato̱ʼóndóra,
ta íxato̱ʼóndóra nu̱úka ña̱ kundi̱ʼi-inindó xa̱ʼa̱ miíndó, nu̱úka ña̱ ka̱ʼa̱nndó tu̱ʼun ña̱ kǒo ndáyáʼvi,
14 tasaá yi̱ʼi̱ Jehová taxii̱ ña̱ ná kusi̱íní-inindó,
ta taxii̱ ná kaʼndachíñundó chí yuku̱ ña̱ súkun.
Taxii̱ ná kusi̱í-inindó xíʼin herencia ta̱ Jacob, táʼanndó ta̱ ni̱xi̱yo xi̱naʼá,
saáchi mií Jehová kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo”.
59 Kotondó. Ndaʼa̱ Jehová kúúmiívaña ndee̱ ña̱ sakǎkuña ndóʼó
ta saátu su̱ví ta̱ sóʼó kúúra ña̱ va̱ása kuniso̱ʼora ndóʼó.
2 Ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéndó kúú ña̱ sa̱kúxíká ndóʼó nu̱ú Ndióxi̱ndó.
Xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvindó kúú ña̱ chi̱se̱ʼéra nu̱úra nu̱úndó
ta va̱ása xíínra kuniso̱ʼora ndóʼó.
3 Saáchi chi̱chi ni̱i̱ ndaʼa̱ndó ta nu̱ú ndaʼa̱ndó ku̱yaku̱a̱ña xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvindó.
Ña̱ vatá* kúú ña̱ kée yuʼúndó ta nina ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú ña̱ káʼa̱nndó.
4 Kǒo na̱ káʼa̱n ña̱ ná keʼéna ña̱ nda̱kú
ta nda̱a̱ ni iinna kǒo káʼa̱nna ña̱ nda̱a̱ tá ndátiinna ku̱a̱chi xíʼinna.
Ña̱ʼa ña̱ kǒo ndáyáʼviva ndáa-inina ta káʼa̱nna ña̱ʼa ña̱ va̱ása ndáyáʼvi.
Na̱yóʼo káʼa̱n-táʼanna ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa, ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ sákaku ña̱ va̱ása va̱ʼa saá íyona.
5 Ña̱ káʼa̱n-táʼanna keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa, íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndi̱vi̱ tí ko̱o̱ kue̱ʼe̱*
ta xíniñúʼuna xi̱ndu̱ʼva̱ tí ti̱ndóo ña̱ keʼéna iin ti̱ko̱to̱.
Na̱ ná kaxí ndi̱vi̱ yóʼo, kuvina
ta ti̱xin ndi̱vi̱ ña̱ ná ta̱ʼví kita iin ko̱o̱.
6 Va̱ása kivi ixava̱ʼana iin ti̱ko̱to̱ xíʼin xi̱ndu̱ʼva̱
ta ña̱ kéʼéna va̱ása kivi chindeétáʼanña xíʼinna.
Nina ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú ña̱ kéʼéna
ta íxandi̱va̱ʼana xíʼin inkana.
7 Xínuna ku̱a̱ʼa̱nna keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa;
ta kamakaví ku̱a̱ʼa̱nna kaʼnína na̱ yiví na̱ kǒo ku̱a̱chi.
Nina ña̱ va̱ása va̱ʼa ndákanixi̱nína;
ndiʼi yichi̱ íxandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ yiví ta sáxo̱ʼvi̱nana.*
8 Va̱ása xíni̱na ndáa ki̱ʼva vií koona xíʼin inkana,
va̱ása xíkana yichi̱ ña̱ nda̱kú.
Násamana yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nna
na̱ ná kaka yichi̱ yóʼo va̱ása vií koona xíʼin inkana.
9 Xa̱ʼa̱ ña̱kán kúú ña̱ xíkání íyo ña̱ nda̱kú nu̱úyó
ta va̱ása kívi keʼéyó ña̱ nda̱kú.
Ndátuyó ná ndatuu̱n ñuʼu̱, soo ña̱ naava kúú ña̱ íyo;
ndátuyó ná ndaye̱ʼe̱, soo xíkakayó nu̱ú naa.
10 Xíka ndaʼa̱yó kándíka veʼe nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ kúáa;
xíka ndaʼa̱yó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ kǒo nduchúnu̱ú.
Káʼñu* káchiʼiyó* nda̱a̱ táki̱ʼva káchiʼiyó tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúñuú;
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ni̱xi̱ʼi̱ saá íyoyó nu̱ú na̱ ndakúní.
11 Ndiʼiyó ndáʼyi̱yó nda̱a̱ táki̱ʼva ndáʼyi̱ tí oso
xákuyó nda̱a̱ táki̱ʼva xáku tí paloma.
Ndátuyó ña̱ ná koo ña̱ nda̱kú soo kǒovíña íyo,
ndátuyó ña̱ sakǎkuna miíyó soo kǒo na̱ sakǎku miíyó.
12 Ku̱a̱ʼání yichi̱ i̱xaso̱ʼondi̱ nu̱ún
iin tá iin ku̱a̱chindi̱ káʼa̱nña xa̱ʼa̱ndi̱ ña̱ kúúmiíndi̱ ku̱a̱chi.
Kúnda̱a̱va-inindi̱ xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindi̱;
xíni̱vandi̱ ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéndi̱.
13 Ni̱ki̱ʼviyó ku̱a̱chi ta káʼa̱nyó ña̱ va̱ása xíni̱yó Jehová;
kǒo níxiinkayó kuniyó Ndióxi̱yó.
Káʼa̱n-táʼanyó ña̱ ixaso̱ʼoyó ta saxóʼvi̱yó inkana;
káʼa̱nyó ña̱ vatá ta nina ña̱ vatá kúú ña̱ ndíkaa̱ níma̱yó.
14 Na̱ yiví va̱ása kúni̱na keʼéna ña̱ nda̱kú,
ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása kéʼéna ña̱ nda̱kú,
ta chí nu̱ú ndátaka na̱ yiví,* nda̱a̱ ni iinna va̱ása káʼa̱nna ña̱ nda̱a̱
ta va̱ása kívi ku̱ʼu̱n na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú yóʼo.
15 Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱,
ndákiʼinna ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmií na̱ kéʼé ña̱ va̱ʼa.
Xi̱ni Jehová ña̱yóʼo ta va̱ása níkutóoraña
saáchi va̱ása níxikeʼéna ña̱ nda̱kú.
16 Xi̱nira ña̱ kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ yiví na̱ chindeétáʼan xíʼinna
ta nda̱kanda̱-inira* tá xi̱nira ña̱ kǒo na̱ ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱na,
ña̱kán xi̱niñúʼura ndaʼa̱ra ña̱ kúúmiíní ndee̱ ña̱ sakǎkurana
ta ña̱ nda̱kúní-inira kúú ña̱ chi̱ndeétáʼan xíʼinra.
17 Tasaá ki̱xáʼara kéʼéra ña̱ nda̱kú ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ka̱a ña̱ ndákasi kándíkara
ta ki̱xáʼara sáka̱kurana, ta ña̱ sáka̱kurana íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin casco ña̱ kánuu xi̱níra.
Ke̱ʼéra ña̱ nda̱kú ta ña̱yóʼo íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱ko̱to̱ ña̱ nda̱kundixira ña̱ taxira castigo ndaʼa̱ na̱ sáa̱-inira xínira,
ta chi̱kaa̱-inira keʼéra ña̱ va̱ʼa ta ña̱yóʼo íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱ko̱to̱* ña̱ nda̱kundixira.
18 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ke̱ʼéna, saá koo ña̱ keʼéra xíʼinna:
sa̱a̱ra xíʼin na̱ íyo contra xíʼinra, ta taxira castigo ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni miíra.
Ta saátu taxira castigo ndaʼa̱ na̱ ndóo nu̱ú isla.
19 Ta na̱ ndóo nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu* ixato̱ʼóna ki̱vi̱ Jehová,
ta na̱ ndóo chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu ixato̱ʼónara xa̱ʼa̱ ña̱ káʼnuníra,
ta̱yóʼo kixira nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼa̱n iin yu̱ta tá ndeéní xínu
tá chíndaʼá espíritu Jehová.
20 “Ta̱ nda̱satá ndóʼó kixira chí Sion,
kixira nu̱ú na̱ se̱ʼe ta̱ Jacob na̱ ná va̱ása ki̱ʼvika ku̱a̱chi”, káchi Jehová.
21 “Ta ña̱yóʼo kúú trato ña̱ chíkai̱ xíʼinna, káchi Jehová. Espíritui̱ ña̱ ta̱xii̱ ndaʼún xíʼin tu̱ʼi̱n ña̱ chi̱kai̱ yuʼún, va̱ása ku̱taʼaña yuʼún ni yuʼú na̱ se̱ʼún, ni yuʼú na̱ se̱ʼeñániún, vitin ta saátu ndiʼi tiempo”, káchi Jehová.
60 “Yóʼó ñá ñaʼá, ndakundichi ta ndaye̱ʼún, saáchi xa̱a̱ ki̱xáʼa ndáye̱ʼún.
Ta ndáye̱ʼe̱ ndee̱ Jehová sa̱táún.
2 Koto. Kunaa nu̱ú ñuʼú
ta ndakasi vi̱kó ndáá nu̱ú na̱ ñuu;
soo sa̱tá yóʼó ndaye̱ʼe̱ Jehová,
ta kunina ña̱ káʼnu ña̱ kúúmiíra.
3 Na̱ ñuu kixina nu̱ún xa̱ʼa̱ ña̱ ndáye̱ʼún,
ta na̱ chíñu kixina nu̱ún xa̱ʼa̱ ña̱ yéʼe̱ní ñuʼún.
4 Ndaniʼi nu̱ún ta iníí kotoún.
Sa̱ndátakana ndiʼina ta va̱xina nu̱ún.
Nda̱a̱ nu̱ú xíká va̱xi na̱ se̱ʼún ta númindaana se̱ʼe-síʼún va̱xina.
5 Tiempo saá kuniún ña̱yóʼo ta kusi̱íní-iniún,
kandita ni̱nu níma̱ún ta kusi̱íní-iniún,
saáchi ndiʼi ña̱ ku̱i̱ká ña̱ íyo ini tá mar, xa̱a̱ña nu̱ún;
ta ndiʼi ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kúúmií na̱ ñuu, kixiña nu̱ún.
6 Ku̱a̱ʼání camello koo nu̱ú ñuʼún,
camello yúta̱* tí kee chí Madián xíʼin Efá.
Ta ndasakáʼnuna Jehová nu̱ú ndiʼina.
7 Ndataka ndiʼi ndikachi* sa̱na̱ na̱ Quedar ña̱ va̱ʼa xa̱a̱rí koorí kuentaún.
Ta xa̱a̱na xíʼin ndikachi che̱e sa̱na̱ na̱ Nebayot nu̱ún.
Xa̱a̱rí nu̱ú altar ña̱ kúú kuentai̱ ta ndakiʼinvai̱rí,
ta ndasalivii̱ veʼi̱ ña̱ káʼnuní.
8 ¿Ndáana kúú na̱ va̱xi nda̱a̱ táki̱ʼva va̱xi vi̱kó?
¿Ndáana kúú na̱ ndáchí nda̱a̱ táki̱ʼva ndáchí paloma ku̱a̱ʼa̱nrí chi̱ʼyo̱rí?
9 Saáchi ndiʼi na̱ ndóo nu̱ú isla kundaa-inina yi̱ʼi̱;
barco tú Tarsis* ku̱a̱ʼa̱nnú chí nu̱ú,
ku̱a̱ʼa̱nnú ndakiʼinnú se̱ʼún na̱ xíkání ndóo,
ta plata ña̱ kúúmiína xíʼin oro ña̱ kúúmiína, kixiña xíʼinna,
ña̱ va̱ʼa ndukáʼnu ki̱vi̱ Jehová Ndióxi̱ún, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱,
saáchi ta̱kán taxira ña̱ ndukáʼnún.*
10 Na̱ ke̱e inka ñuu kúú na̱ ixava̱ʼa nama̱ ñuún,
ta na̱ xáʼndachíñu nu̱úna kachíñuna nu̱ún;
saáchi tá ni̱sa̱a̱níi̱, ka̱nii̱ yóʼó,
soo xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní-inii̱, kundáʼvi-inii̱ kunii̱ yóʼó.
11 Ndiʼi tiempo kununá yéʼé ñuún;
va̱ása ndasiña tá káʼñu* ni tá ñuú,
ña̱ va̱ʼa kixina xíʼin ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kúúmií na̱ ñuu nu̱ún,
ta chí nu̱ú kunúu na̱ xáʼndachíñu kixina.
12 Saáchi ndiʼi ñuu ta saátu ndiʼi na̱ chíñu na̱ ná va̱ása kachíñu nu̱ún, ndiʼi-xa̱ʼa̱na,
ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼa ndiʼi ñuu.
13 Ndakiʼún yitu̱n tú va̱ʼaní tú íyo chí Líbano,
ndakiʼún tú enebro, tú fresno xíʼin tú ciprés
ña̱ va̱ʼa ndulivi temploi̱ ña̱ yi̱i̱;
ndasalivii̱ nu̱ú kundichi xa̱ʼíi̱.
14 Se̱ʼe na̱ i̱xandi̱va̱ʼa xíʼún kixina ta kuxítína nu̱ún;
ndiʼi na̱ va̱ása ní ixato̱ʼó yóʼó, kixina ta kuxítína nu̱ún,
ta ka̱ʼa̱nna xa̱ʼún ña̱ kúún ñuu Jehová,
ñuu Sion ña̱ kúú kuenta Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel.
15 Nu̱úka ña̱ sandákoona yóʼó ta kundasína kunina yóʼó, ta nu̱úka ña̱ va̱ása ya̱ʼana nu̱ún,
yi̱ʼi̱ taxii̱ ña̱ ná kusi̱íní-inina xíʼún ndiʼi tiempo,
ta ndiʼi na̱ se̱ʼún na̱ kaku chí nu̱únínu, kusi̱íní-inina xa̱ʼún.
16 Koʼún leche na̱ ñuu,
na̱ xáʼndachíñu kúú na̱ sachíchín yóʼó;
tasaá kunda̱a̱-iniún ña̱ yi̱ʼi̱ Jehová kúú ta̱ sa̱kǎku yóʼó,
yi̱ʼi̱ kúú Ndióxi̱ ta̱ Jacob, Ndióxi̱ ta̱ yi̱i̱, ta̱ nda̱satá yóʼó.
17 Nu̱úka ña̱ kixi cobre xíʼi̱n, oro kúú ña̱ kixi xíʼi̱n,
nu̱úka ña̱ kixi hierro xíʼi̱n, plata kúú ña̱ kixi xíʼi̱n,
nu̱úka ña̱ kixi yitu̱n xíʼi̱n, cobre kúú ña̱ kixi xíʼi̱n,
nu̱úka ña̱ kixi yu̱u̱ xíʼi̱n, hierro kúú ña̱ kixi xíʼi̱n;
ndaka̱xii̱n na̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ún ta chindeétáʼanna xíʼún ña̱ va̱ása kundi̱ʼi-iniún
ta saátu nina ña̱ nda̱kú keʼé na̱ taxi chiñu ndaʼún.
18 Va̱ása kuniso̱ʼokaún ña̱ íyo ku̱a̱chi ñuún
ta ni va̱ása kuniso̱ʼokaún ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱na ñuu ña̱ íyo nu̱ú ñuʼún.
Ndi’i na̱ ndóo chí ini nama̱ ñuún, ka̱kuna
ta ndiʼi na̱ ndóo chí ini yéʼún ndasakáʼnuna Ndióxi̱.
19 Su̱ví ñu̱ʼu* kúú ña̱ kutuu̱n nu̱ún tá káʼñu
ta ni su̱ví yo̱o̱ kúú tí sandáye̱ʼe̱ nu̱ún.
Saáchi Jehová koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ ña̱ túu̱n nu̱ún ndiʼi tiempo,
Ndióxi̱ sandáye̱ʼe̱ra nu̱ún ta ndasalivira yóʼó.
20 Va̱ása ki̱ʼvika ñu̱ʼu nu̱ún,
ni va̱ása kunaaka yo̱o̱;
saáchi Jehová koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ ña̱ túu̱n nu̱ún ndiʼi tiempo
ta va̱ása kusuchíka-iniún.
21 Ta ndiʼi na̱ ñuún nda̱kúní koo ña̱ keʼéna;
na̱yóʼo kúú na̱ kundoo nu̱ú ñuʼú yóʼo ndiʼi tiempo.
Na̱yóʼo kúú na̱ ni̱ndu̱ta̱ tá chi̱ʼii̱,
na̱yóʼo kúú na̱ i̱xava̱ʼii̱ ña̱ va̱ʼa ndukáʼnui̱.
22 Na̱ loʼoní, xa̱a̱na koona mil,
ta na̱ va̱ása ndáyáʼvi, xa̱a̱na koona iin ñuu ña̱ ndakúní.
Yi̱ʼi̱ Jehová kúú ta̱ keʼé ndiʼi ña̱yóʼo ta kama saxínui̱ña”.
61 Mií táta káʼnu Jehová ta̱xi espíritu ndaʼíi̱,
saáchi Jehová nda̱kaxinra yi̱ʼi̱ ña̱ natúʼi̱n tu̱ʼun va̱ʼa xíʼin na̱ vitá-ini.
Chi̱ndaʼára yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa sandáʼi̱ na̱ kúsuchíní-ini,
chi̱ndaʼára yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa natúʼi̱n xíʼin na̱ ndási ña̱ va̱ʼa sa̱ñána
ta saátu ña̱ ndatu̱vi nu̱ú na̱ ñúʼu veʼeka̱a,
2 ña̱ va̱ʼa natúʼi̱n xa̱ʼa̱ tiempo ña̱ na̱ʼa̱ Jehová ña̱ kúndáʼvi-inira xínirana,
ña̱ natúʼi̱n xíʼinna xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ ña̱ ndatiin Ndióxi̱ ku̱a̱chi xíʼinna,
ña̱ va̱ʼa sandíkoi̱-ini na̱ kúsuchí-ini,
3 ña̱ va̱ʼa kundai̱ na̱ xáku xa̱ʼa̱ Sion,
ña̱ va̱ʼa taxii̱ iin ña̱ livi kunúu xi̱nína nu̱úka ña̱ chikaa̱na ya̱a̱ xi̱nína,
ña̱ va̱ʼa chikai̱ aceite xi̱nína nu̱úka ña̱ kusuchí-inina ta kusi̱í-inina,
taxii̱ ti̱ko̱to̱ ña̱ kunúu sa̱tána ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnuna yi̱ʼi̱ nu̱úka ña̱ ndakava-inina.
Ta ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱na ña̱ kéʼéna ña̱ nda̱kú
ta kúúna yitu̱n náʼnu tú chi̱ʼi mií Jehová ña̱ va̱ʼa ndukáʼnura.
4 Na̱yóʼo ndasava̱ʼana ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ tiempo xi̱naʼá;
sandáʼana lugar ña̱ ki̱ndoo mií tiempo xi̱naʼá
ta ndasava̱ʼana ñuu ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱,
lugar nu̱ú kǒona níxi̱ndoo ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱.
5 “Na̱ va̱ása xíni̱ndó kixina ta kundaana kití sa̱na̱ndó
ta na̱ inka ñuu kixina ta chiʼina nu̱ú ñuʼúndó ta kundaana tú uvandó.
6 Ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ndó ña̱ kúúndó su̱tu̱ na̱ káchíñu nu̱ú Jehová;
ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ndó ña̱ kúúndó na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱yó.
Kuniñúʼundó ña̱ kúiká ña̱ kúúmií na̱ ñuu
ta ka̱ʼa̱n va̱ʼandó xa̱ʼa̱ ña̱ kúiká ña̱ kúúmiína.
7 Ta nu̱úka ña̱ kukaʼan nu̱úndó, u̱vi̱ táʼví ña̱ʼa ndakiʼinndó,
ta nu̱úka ña̱ kukaʼan nu̱ú na̱ ñui̱, nda̱ʼyi̱ kóʼóna* ta kusi̱í-inina xa̱ʼa̱ ña̱ ndakiʼinna.
Nda̱a̱ u̱vi̱ táʼvíka ñuʼú ndakiʼinna.
Ta ndiʼi tiempo kusi̱í-inina.
8 Saáchi yi̱ʼi̱ Jehová kúʼvi̱-inii̱ xínii̱ ña̱ nda̱kú;
kúndasíi̱ xínii̱ na̱ íxakuíʼná ta saátu na̱ va̱ása kéʼé ña̱ nda̱kú.
Nda̱kúníva koo inii̱ xíʼinna tá ná chaʼvii̱na
ta keʼíi̱ iin trato xíʼinna ña̱ koo ndiʼi tiempo.
9 Ku̱a̱ʼání na̱ ñuu kuxini̱na se̱ʼena na̱ kaku chí nu̱únínu,
ta ku̱a̱ʼání na̱ ñuu válí kuxini̱na se̱ʼena na̱ kaku chí nu̱únínu.
Ndiʼi na̱ ná kuni na̱yóʼo ndakuninana ña̱ kúúna se̱ʼe Jehová,
na̱ ta̱xira bendición ndaʼa̱”.
10 Kusi̱íní-inii̱ xa̱ʼa̱ Jehová.
Mií Ndióxi̱ kúú ta̱ ndeéní sakúsi̱í-inii̱.
Saáchi miíra sa̱kǎkura yi̱ʼi̱ ta ña̱yóʼo íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ sa̱ndákundixira ti̱ko̱to̱ yi̱ʼi̱;
ta̱xira ña̱ ná keʼíi̱ ña̱ nda̱kú, ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱ nda̱sukúndaa* ti̱ko̱to̱ yi̱ʼi̱ saá íyora,
íyoi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ta̱ tíndaʼa̱ ta̱ kánuu iin ti̱ko̱to̱ xi̱ní táʼan ña̱ kánuu xi̱ní ta̱ su̱tu̱,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ʼa ña̱ livi ña̱ xíniñúʼu ñá tíndaʼa̱.
11 Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva kána ña̱ʼa nu̱ú ñuʼú
ta nda̱a̱ táki̱ʼva kána ña̱ʼa ña̱ chíʼina nu̱ú jardín,
saá taxi táta káʼnu Jehová ña̱ ná koo ña̱ nda̱kú
ta saátu ña̱ ná koo na̱ ndasakáʼnu miíra nu̱ú ndiʼi na̱ inka ñuu.
62 Ka̱ʼa̱nkavai̱ xa̱ʼa̱ Sion,
ta va̱ása koo táxii̱n xa̱ʼa̱ Jerusalén,
nda̱a̱ ná koo ña̱ nda̱kú ta ndaye̱ʼe̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva yéʼe̱ iin ñuʼu̱,
nda̱a̱ ná ka̱kuña, ta ña̱yóʼo kooña táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú xíxi̱ nu̱ú.
2 “Yóʼó ñá ñaʼá, na̱ ñuu kunina ña̱ nda̱kú ña̱ kéʼún,
ta ndiʼi na̱ xáʼndachíñu kunina ña̱ ndáyáʼviníún.
Ta chinúuna iin ki̱vi̱ún ña̱ xa̱á,
ta mií Jehová kúú ta̱ chinúu ki̱vi̱ún.
3 Táki̱ʼva koo iin corona ña̱ liviní, saá koún kundika̱ún ndaʼa̱ Jehová,
táki̱ʼva koo iin ti̱ko̱to̱ ña̱ kánuu xíni̱ ta̱ rey, saá koún kundika̱ún ndaʼa̱ Ndióxi̱ún.
4 Va̱ása ka̱ʼa̱nkana xíʼún ña̱ kúún iin ñaʼá ñá ni̱ndo̱o
ta va̱ása ka̱ʼa̱nkana xa̱ʼa̱ ñuʼún ña̱ ki̱ndoo miíña.
Saáchi ka̱ʼa̱nna xíʼún, Ñá kúsi̱íní-inii̱ xíʼin,
ta Ñaʼá ñá ti̱ndaʼa̱, ka̱ʼa̱nna xíʼin ñuʼún.
Saáchi kusi̱íní-ini Jehová xíʼún
ta ñuʼún kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñaʼá ñá ti̱ndaʼa̱.
5 Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva tíndaʼa̱ iin ta̱ loʼo kúa̱an xíʼin iin ñá loʼo kúa̱an,
na̱ se̱ʼún tindaʼa̱na xíʼún.
Táki̱ʼva kúsi̱í-ini ta̱ tíndaʼa̱ xíʼin ñá tíndaʼa̱ xíʼinra,
yóʼó sakúsi̱íún-ini Ndióxi̱ún.
6 Xi̱ní nama̱ ña̱ íyo ñuu Jerusalén, chindoi̱ na̱ kundaa.
Ndiʼi tiempo xíniñúʼu ka̱ʼa̱n na̱yóʼo, ni kúúña káʼñu* á ñuú.
Ndóʼó na̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ Jehová,
va̱ása ndakindee̱ndó
7 va̱ása taxindó ndakindee̱ra nda̱a̱ ná chindúʼú kútu̱ra xa̱ʼa̱ ñuu Jerusalén,
nda̱a̱ ná taxira ndasakáʼnunaña iníísaá nu̱ú ñuʼú”.
8 Jehová chi̱naʼára* xíʼin ndaʼa̱ kúaʼara, xíʼin ndaʼa̱ra ña̱ kúúmiíní ndee̱:
“Va̱ása taxikai̱ trigo* ña̱ kúúmiíún ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó ña̱ kuxunaña,
ta saátu va̱ása koʼo na̱ inka ñuu vino xa̱á tá kúúmiíún tá ka̱chíñuníún xa̱ʼa̱.
9 Saáchi na̱ chíʼi trigo, kuxunaña ta ndasakáʼnuna Jehová;
ta na̱ chíʼi tí uva koʼona vino tíyóʼo yéʼíi̱ ña̱ yi̱i̱”.
10 Ya̱ʼandó, ya̱ʼandó chí yéʼé.
Ndakunándó nu̱ú yichi̱, ña̱ va̱ʼa ya̱ʼa na̱ ñui̱.
Keʼéndó, keʼéndó yichi̱.
Tavándó yu̱u̱ nu̱úña.
Ta kanindichindó iin yitu̱n tú kuni na̱ ñuu.
11 Kotondó. Nda̱a̱ nu̱ú xíkání káʼa̱n Jehová:
“Ka̱ʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼin ñá se̱ʼe Sion:
‘Koto. Xa̱a̱ ku̱nu̱mí ka̱kuún.
Koto. Ta̱yóʼo níʼira ña̱ va̱ʼa ña̱ táxii̱ ndaʼa̱na,
ta níʼira ña̱ chaʼvirana’”.
12 Ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱na ña̱ kúúna iin ñuu ña̱ yi̱i̱, na̱ nda̱satá* Jehová,
ta ka̱ʼa̱nna xa̱ʼún ña̱ kúún Ñá kúni̱nína xínina, Ñuu ña̱ va̱ása nísandákoondaʼa̱na.
63 ¿Ndáa ta̱ kúú ta̱ va̱xi chí Edom ña̱ ndíkaa̱ chí Bozrá ta ndíxira ti̱ko̱to̱ ña̱ yéʼe̱ní,
ta̱ ndíxi ti̱ko̱to̱ ña̱ va̱ʼaní náʼa̱*
ta íyoní ndee̱ra va̱xira?
“Yi̱ʼi̱ kúúra, yi̱ʼi̱ kúú ta̱ káʼa̱n ña̱ nda̱kú,
yi̱ʼi̱ kúú ta̱ kúúmií ndee̱ ña̱ sakǎkui̱ ndóʼó”.
2 ¿Nda̱chun kúáʼa ti̱ko̱to̱ún,
ta nda̱chun íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxi na̱ xáñi̱* tí uva?
3 “Iinlá yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ni̱xa̱ñi̱rí nu̱ú xáñi̱narí.
Ta kǒo nda̱a̱ ni iinna níxi̱yo xíʼi̱n.
Tá ndeéní ni̱sa̱íi̱, ni̱xa̱ñi̱ndosói̱na ta kǒo nísandákoi̱ ña̱ keʼíi̱ ña̱yóʼo.
Ku̱ndaa ni̱i̱ ti̱ko̱to̱i̱ ta ni̱ka̱ʼyi̱ ndiʼiña.
4 Saáchi ki̱vi̱ ña̱ ndatii̱n ku̱a̱chi, xa̱a̱ ndíkaa̱ña níma̱i̱,
ta xa̱a̱ ki̱xaa̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ ndasatái̱ ndóʼó.
5 Xi̱nii̱ ña̱ kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ chindeétáʼan xíʼinna;
nda̱kanda̱ní-inii̱* saáchi kǒo níxi̱yo nda̱a̱ ni iin na̱ níka̱ʼa̱n ña̱ chindeétáʼanna xíʼinna.
Xi̱niñúʼi̱ ndaʼíi̱ ña̱ kúúmiíní ndee̱ ña̱ va̱ʼa sakǎkui̱na,
ta ña̱ sáa̱níi̱ kúú ña̱ chi̱ndeétáʼan xíʼi̱n.
6 Xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱níi̱ ni̱xa̱ñi̱i̱ na̱ ñuu válí,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ sa̱xínii̱ xíʼin ña̱ sái̱, saá ni̱xi̱yona
ta xa̱tai̱ ni̱i̱na nu̱ú ñuʼú”.
7 Ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé Jehová ña̱ ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inira* xínira miíyó,
ndasakáʼnui̱ Jehová xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ke̱ʼé Jehová xa̱ʼa̱yó,
xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ʼa ña̱ ke̱ʼéra xa̱ʼa̱ na̱ ñuu Israel,
saáchi ku̱ndáʼviní-inira xi̱nirana ta ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inira xínirana.
8 Saáchi ta̱yóʼo ka̱chira: “Na̱yóʼo ndixa kúú na̱ ñui̱, se̱ʼi̱ na̱ nda̱kúní-ini”.
Tasaá sa̱kǎkurana.
9 Tá ni̱ndi̱ʼiní-inina, saátu ta̱yóʼo ni̱ndi̱ʼiní-inira.
Ta ta̱ nda̱kaxinra xíka xíʼin tu̱ʼunra kúú ta̱ sa̱kǎku na̱yóʼo.
Xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱ní-inira xínirana ta kúndáʼvi-inira xínirana, nda̱satárana,
nda̱niʼirana ta chi̱ndeétáʼanra xíʼinna ndiʼi ku̱i̱ya̱ ña̱ xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa.
10 Soo na̱yóʼo i̱xaso̱ʼona nu̱úra ta sa̱kúsuchína-ini espíritu santora.
Ta tándi̱ʼi, ni̱sa̱a̱-inina xi̱ninara ta ka̱nitáʼanra xíʼinna.
11 Tasaá nda̱kaʼán na̱yóʼo xa̱ʼa̱ tiempo xi̱naʼá,
tá ni̱xi̱yo ta̱ Moisés, ta̱ xi̱kachíñu nu̱úra:
“¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱* sa̱yáʼa ndóʼó ma̱ʼñú mar ta saátu na̱ xi̱ndaa ndikachi* sa̱na̱ndó?
¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ ta̱xi espíritu santo ndaʼa̱ ta̱yóʼo?
12 ¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ xi̱niñúʼu ndee̱ra tá xi̱niʼira yichi̱ nu̱ú ta̱ Moisés?*
¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ nda̱taʼví ti̱kui̱í nu̱ú na̱yóʼo ña̱ va̱ʼa ndakaʼánna xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ra ndiʼi tiempo?
13 ¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ta̱ sa̱yáʼa ndóʼó ma̱ʼñú ti̱kui̱í tá kúnúní,
ta va̱ása níkachiʼindó* tá ni̱xi̱kandó,
ta va̱ása níndoʼondó táki̱ʼva ndóʼo tí kuáyi̱ tá xíkarí nu̱ú ñuʼú yi̱chí?
14 Espíritu santo Jehová kúú ña̱ chi̱ndeétáʼan xíʼinndó ña̱ nda̱kindee̱ndó,
nda̱a̱ táki̱ʼva ndákindee̱ tí si̱ndi̱ki̱ chí yoso̱”.
Saá xi̱niʼún yichi̱ nu̱ú na̱ ñuún,
ña̱ va̱ʼa ndukáʼnu ki̱vi̱ún ña̱ liviní.
15 Nda̱a̱ chí ndiví, ña̱ yi̱i̱ní ña̱ liviní, nu̱ú súkun nu̱ú íyoún,
kotoún chí ni̱nu̱.
¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n ndeún ta á ndíʼi̱ka-iniún xa̱ʼa̱ndi̱?
¿Á kúʼvi̱ka-iniún xíniún ndi̱ʼi̱ ta á kúndáʼvika-iniún xíniún ndi̱ʼi̱?
Kǒoka ña̱yóʼo kéʼún xa̱ʼa̱ndi̱.
16 Yóʼó kúú yivándi̱;
ni va̱ása xíni̱ ta̱ Abrahán ndi̱ʼi̱
ni va̱ása ndákuni ta̱ Israel ndi̱ʼi̱,
yóʼó Jehová kúú yivándi̱.
Nda̱a̱ tá tiempo xi̱naʼáví kúún ta̱ nda̱satá ndi̱ʼi̱.
17 Jehová, ¿nda̱chun táxiún ña̱ keendi̱ nu̱ú yichi̱ún?
¿Nda̱chun táxiún ña̱ ndundeé níma̱ndi̱ ta va̱ása ixato̱ʼókandi̱ yóʼó?
Ndandikó nu̱ú na̱ káchíñu nu̱ún xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱-iniún xíniúnna,
ndandikó nu̱ú na̱ tribu na̱ kúú herenciaún.
18 Loʼova tiempo xi̱ndoo na̱ ñuún na̱ yi̱i̱ nu̱ú ñuʼú ña̱ ta̱xiún ndaʼa̱na.
Na̱ sáa̱-ini xíni ndi̱ʼi̱, ni̱xa̱ñi̱ndosóna ñuʼú yóʼo.
19 Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání tiempo íyondi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ kǒo níxaʼndachíñún nu̱ú,
nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ va̱ása níxi̱niʼi ki̱vi̱ún saá íyondi̱.
64 Va̱ʼaka tá níndatáún ndiví ta nuún kixiún,
ta kisi yuku̱ nu̱ún,
2 tá nínuún nda̱a̱ táki̱ʼva núu ñuʼu̱ ta xáʼmiña ndaʼa̱ yitu̱n ña̱ yi̱chí
ta sákuiso̱ña ti̱kui̱í.
Chi saá kunda̱a̱-ini na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ún
ta na̱ ñuu kisina xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼvina nu̱ún.
3 Tá ke̱ʼún ña̱ʼa ña̱ nda̱kanda̱ní-inindi̱* xíʼin, ña̱ va̱ása níxindatundi̱ kuu,
nu̱ún, ta ki̱si yuku̱.
4 Nani tiempo xi̱naʼá, ta̱ʼán kunina ta ta̱ʼán kuniso̱ʼona xa̱ʼa̱ inkaka Ndióxi̱ ta̱ íyo táki̱ʼva íyo yóʼó
chi yóʼó kúú ta̱ chíndeétáʼan xíʼin na̱ kúee íyo ini ta ndátuna yóʼó.
5 Ni̱xa̱ún nda̱kutáʼún xíʼin na̱ kéʼé ña̱ va̱ʼa ta kúsi̱íní-inina,
nda̱kutáʼún xíʼin na̱ ndákaʼán xa̱ʼún ta ndíku̱nna yichi̱ún.
Ni̱sa̱ún xíʼinndi̱ tá tuku ta tuku xi̱kiʼvindi̱ ku̱a̱chi
ta ku̱a̱ʼáníva tiempo ke̱ʼéndi̱ ña̱yóʼo.
¿Á xíniñúʼu sakǎkuvíún ndi̱ʼi̱?
6 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ yaku̱a̱* saá ni̱xa̱a̱ndi̱ ndu̱undi̱ nu̱ún,
ta ña̱ nda̱kú ña̱ kéʼéndi̱ íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱ko̱to̱ ña̱ xíniñúʼu ná ñaʼá tá núu ni̱i̱ná.
Ndiʼindi̱ yi̱chi̱ndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva yíchi̱ iin yu̱ku̱,
ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéndi̱ ndakiʼinña ndi̱ʼi̱ ku̱ʼu̱nndi̱ xíʼinña nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ta̱chí tá ndákiʼinña yu̱ku̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼinña.
7 Kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ xíniñúʼu ki̱vi̱ún,
kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ nándukú yóʼó ña̱ chindeétáʼún xíʼinna,
saáchi chi̱se̱ʼún nu̱ún nu̱úndi̱,
táxiún ña̱ ná xo̱ʼvi̱níndi̱* xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvindi̱.
8 Soo vitin, Jehová, yóʼó kúú yivándi̱.
Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nda̱ʼyi̱ saá íyondi̱ ta yóʼó kúú ta̱ i̱xava̱ʼa ndi̱ʼi̱;
yóʼó kúú ta̱ ke̱ʼé ndiʼi miíndi̱.
9 Va̱ása sa̱a̱níún xíʼinndi̱ Jehová
ta nandóso-iniún xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindi̱.
Ixaún ña̱ ma̱ní, kotoún ndi̱ʼi̱, saáchi na̱ ñuuvaún kúúndi̱.
10 Ndiʼi ñuún ña̱ yi̱i̱ ni̱xa̱a̱ña ndu̱uña ñuʼú yi̱chí.
Ñuʼú yi̱chí ni̱xa̱a̱ Sion ndu̱uña;
kǒoka nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ñuu Jerusalén.
11 Templo ña̱ yi̱i̱ ña̱ liviní ña̱ kúú kuentandi̱,
nu̱ú xi̱ndasakáʼnu na̱ táʼanndi̱ na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá yóʼó, ni̱xi̱xi̱ña,*
ta ña̱ʼa ña̱ xi̱chindayáʼviníndi̱, ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña.
12 Tá saá, ¿á va̱ása chindeétáʼan loʼún xíʼinndi̱ Jehová?
¿Á va̱ása ka̱ʼún nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ta taxiún ña̱ ná saxóʼvi̱kana ndi̱ʼi̱?
65 “Na̱ va̱ása níxi̱ndaka̱tu̱ʼun xa̱ʼíi̱, ta̱xii̱ ña̱ ná nandukúna yi̱ʼi̱;
na̱ va̱ása níxi̱nandukú yi̱ʼi̱, ta̱xii̱ ña̱ ná ndani̱ʼína yi̱ʼi̱.
Ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼi̱n xíʼin iin ñuu ña̱ va̱ása níxi̱xiniñúʼu ki̱víi̱: ‘Yóʼo íyoi̱, yóʼo íyoi̱’.
2 Iníí ki̱vi̱ tánii ndaʼíi̱ nu̱ú iin ñuu ña̱ so̱ʼoní,
nu̱ú na̱ xíka nu̱ú yichi̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa,
na̱ kéʼé ña̱ ndákanixi̱ní miína,
3 iin ñuu na̱ káʼa̱n-ndi̱va̱ʼa xa̱ʼíi̱, ta nu̱úi̱ kéʼéna ña̱yóʼo,
saáchi chí jardín sóko̱na* ña̱ʼa, ta xáʼmina ña̱ sóko̱na sa̱tá ndo̱ʼo.
4 Xíku̱ndoona nu̱ú ndúxu̱n na̱ yiví
ta nu̱ú se̱ʼé kísi̱na,
xíxina ku̱ñu kini̱,
ta ini ko̱ʼo̱na ñúʼu nduta̱ ña̱ʼa ña̱ kini.*
5 Káchina: ‘Ña̱a̱ kindo̱ún; va̱ása kuyatiún nu̱úi̱,
saáchi yi̱i̱kava yi̱ʼi̱ nu̱ú yóʼó’.*
Na̱yóʼo va̱ása sándakoona ña̱ sasáa̱na yi̱ʼi̱,* táki̱ʼva íyo iin ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ iníí ki̱vi̱ saá íyona nu̱úi̱.
6 Kotondó. Xa̱a̱ ni̱ka̱ʼyi̱ ña̱yóʼo nu̱úi̱;
va̱ása koo táxii̱n,
taxivai̱ castigo ndaʼa̱na,
taxivai̱ ndiʼi castigo ña̱ xíniñúʼu ndakiʼinna,
7 xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéna ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼé na̱ táʼanna na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá”, káchi Jehová.
“Xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱ʼmina ña̱ʼa ta ni̱so̱kónaña chí yuku̱
ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo ní ixato̱ʼóna yi̱ʼi̱ chí xi̱kí,
siʼna taxii̱ castigo ña̱ xíniñúʼu ndakiʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna”.
8 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káchi Jehová:
“Nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin na̱ yiví tá xínina ña̱ kivi kana vino xa̱á xíʼin iin ndaʼa̱ loʼo tú uva
ta káchina ‘Va̱ása sandíʼi-xa̱ʼúnrí chi íyova tí va̱ʼa’,
saá keʼíi̱ xíʼin na̱ káchíñu nu̱úi̱;
va̱ása sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ndiʼina.
9 Taxii̱ ña̱ ná koo se̱ʼe ta̱ Jacob,
ta chí Judá, kana iin ta̱ ndakiʼin yuku̱i̱;
na̱ ndaka̱xii̱n kúú na̱ ndakiʼin ñuʼú kán,
ta na̱ káchíñu nu̱úi̱ kúú na̱ kundoo kán.
10 Ta nu̱ú na̱ ñui̱ na̱ ná nandukú yi̱ʼi̱,
ñuʼú ña̱ Sarón xa̱a̱ña nduuña iin ñuʼú nu̱ú kivi kixáʼan* ndikachi* sa̱na̱na,
ta yoso̱ ña̱ Acor, kooña nu̱ú kivi ndakindee̱ si̱ndi̱ki̱ sa̱na̱na.
11 Soo ndóʼóva kúú na̱ sándakoo Jehová,
na̱ nándóso-ini xa̱ʼa̱ yuku̱i̱ ña̱ yi̱i̱,
na̱ íxatu̱ʼva iin mesa xa̱ʼa̱ ndióxi̱ ña̱ táxi suerte
na̱ sákutú copa xíʼin vino tá nda̱saka̱ xa̱ʼa̱ ndióxi̱ ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu.
12 Xa̱ʼa̱ ña̱kán taxii̱ ná kaʼnína ndóʼó xíʼin espada,
ta ndiʼi ndóʼó, kuxítíndó ña̱ kaʼnína ndóʼó,
saáchi ka̱nai̱ ndóʼó, soo va̱ása níndakuiinndó,
ni̱ka̱ʼi̱n, soo va̱ása níxiniso̱ʼondó;
ke̱ʼékandó ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱úi̱,
ta nda̱kaxinndó keʼéndó ña̱ kǒo kútói̱”.
13 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n táta káʼnu Jehová:
“Kotondó. Na̱ káchíñu nu̱úi̱ kuxuna, soo ndóʼó, kuni̱níndó kuxundó.
Kotondó. Na̱ káchíñu nu̱úi̱ koʼona ti̱kui̱í, soo ndóʼó yi̱chi̱ndó.*
Kotondó. Na̱ káchíñu nu̱úi̱ kusi̱í-inina, soo na̱ kukaʼan nu̱úva koo ndóʼó.
14 Kotondó. Na̱ káchíñu nu̱úi̱ nda̱ʼyi̱ kóʼóna* xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inina ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní kúnina,
soo ndóʼó nda̱ʼyi̱ kóʼóndó xa̱ʼa̱ ña̱ xóʼvi̱ní-inindó
ta kuakundó xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchíní-inindó.
15 Tá xa̱a̱ ná ku̱ʼu̱nndó, na̱ ndaka̱xii̱n, kuniñúʼuna ki̱vi̱ndó ña̱ sakúisochiʼñana* inkana,
ta táta káʼnu Jehová sandíʼi-xa̱ʼa̱ra iin tá iinndó,
soo síínva chinaníra na̱ kachíñu nu̱úra;
16 ña̱kán, ndiʼi na̱ kúni̱ ndakiʼin iin bendición nu̱ú ñuʼú,
Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ kúú ta̱ taxiña ndaʼa̱na,
ta ndiʼi na̱ ná chinaʼá* xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa nu̱ú ñuʼú yóʼo,
chinaʼána xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱.
Saáchi nandóso-inina xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱sandíʼi̱-inina tá ya̱chi̱;
ta va̱ása kotokai̱ ña̱yóʼo.
17 Saáchi kotondó, keʼíi̱ iin ndiví xa̱á xíʼin iin ñuʼú xa̱á;
ta va̱ása ndakaʼánkandó xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱u xi̱naʼá
ta ni va̱ása ndakanika-inindó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼondó.
18 Ña̱kán, ndiʼi tiempo kusi̱í-inindó xa̱ʼa̱ ña̱ keʼíi̱.
Saáchi kotondó, keʼíi̱ Jerusalén ña̱ va̱ʼa kusi̱í-inindó xíʼinña
ta kusi̱íní-inindó xa̱ʼa̱ ña̱ keʼíi̱ xa̱ʼa̱ ñuundó.
19 Kusi̱íní-inii̱ xa̱ʼa̱ Jerusalén ta kusi̱íní-inii̱ xa̱ʼa̱ na̱ ñui̱;
va̱ása kuniso̱ʼokana ña̱ kuakuna ta ni va̱ása kuniso̱ʼona ña̱ nda̱ʼyi̱ kóʼóna xa̱ʼa̱ ña̱ ndíʼi̱ní-inina”.
20 “Kán, va̱ása kooka na̱ lée válí na̱ kutaku loʼo kuití ki̱vi̱,
na̱ xa̱a̱ chée kutakuna nda̱a̱ ná xi̱nu va̱ʼana ku̱i̱ya̱na.
Saáchi tá ná kuvi iin na̱ kúúmií cien ku̱i̱ya̱, na̱ loʼova koo na̱yóʼo nu̱úna,
ni cien ku̱i̱ya̱ ná kuumií na̱ ná ki̱ʼvi ku̱a̱chi, ndakiʼinvana chiʼña.
21 Ixava̱ʼana veʼe ta miína kundoo iniña;
chiʼina tú uva ta miína kaxí ku̱i̱ʼinú.
22 Va̱ása ixava̱ʼana veʼe ta inkana kundoo iniña.
Va̱ása chiʼina uva ta inkana kaxírí.
Nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ íyo iin yitu̱n, saá ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ kutaku na̱ ñui̱,
kusi̱íní-ini na̱ nda̱kaxii̱n tá ná keʼéna chiñuna.
23 Tá ndeéní ná kachíñuna, kundayáʼviva ña̱yóʼo,
va̱ása xo̱ʼvi̱ví se̱ʼena tá ná kakuna,
saáchi kúúna iin ñuu na̱ táxi Jehová bendición ndaʼa̱,
miína xíʼin na̱ se̱ʼena.
24 Ni tá kúma̱níka ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n, ndakuiinvai̱ yuʼúna;
tá káʼa̱nkana xíʼi̱n, kuniso̱ʼovai̱na.
25 Tí lobo xíʼin tí ndikachi loʼo, inkáchi kutáʼanrí kixáʼanrí,
yita* kixáʼan tí ndikaʼa* nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí si̱ndi̱ki̱,
ta yáká* kaxí tí ko̱o̱.
Va̱ása satúkue̱ʼe̱rí nda̱a̱ ni iinna ta ni va̱ása sandíʼi-xa̱ʼa̱rí yuku̱i̱ ña̱ yi̱i̱”, káchi Jehová.
66 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“Chí ndiví kúú nu̱ú íyoi̱ xáʼndachíñui̱ ta ñuʼú kúú tayi̱ nu̱ú ndákindee̱ xa̱ʼíi̱.
Tá saá, ¿ndáa míí kivi keʼéndó iin veʼe xa̱ʼíi̱?
¿Ndáa míí kúú nu̱ú ndakindei̱?”.
2 “Ndaʼíi̱ kúú ña̱ ke̱ʼé ndiʼi ña̱ʼa yóʼo
tasaá ni̱xa̱a̱ña xi̱kooña”, káchi Jehová.
“Ña̱kán, na̱yóʼo kúú na̱ kotoi̱:
na̱ vitá-ini, na̱ kúsuchíní-ini ta saátu na̱ íxato̱ʼóní tu̱ʼi̱n.
3 Na̱ xáʼní iin si̱ndi̱ki̱ íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ xáʼní iin na̱ yiví.
Na̱ sóko̱* iin ndikachi* íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ xáʼnu̱ su̱kún iin ti̱na.*
Na̱ sóko̱ iin ña̱ʼa... íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ sóko̱ ni̱i̱ kini̱.
Na̱ chíʼmá ña̱ʼa ña̱ olíbano* íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ táxi bendición ndaʼa̱ ndióxi̱ vatá.
Ndíku̱nna yichi̱ miína
ta kúsi̱í-inina xíʼin ña̱ kini.
4 Ña̱kán ndukúi̱ ki̱ʼva ña̱ taxii̱ castigo ndaʼa̱na,
ta ña̱ʼa ña̱ yíʼvinína kúú ña̱ chindaʼíi̱ nu̱úna.
Saáchi tá ka̱nai̱na, kǒo nda̱a̱ ni iinna níndakuiin;
tá ni̱ka̱ʼi̱n, kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ níxiniso̱ʼo.
Ke̱ʼékavana ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱úi̱
ta nda̱kaxinna keʼéna ña̱ kǒo kútói̱”.
5 Ndóʼó na̱ íxato̱ʼóní tu̱ʼun Jehová, kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱nra:
“Na̱ ñanindó na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó, na̱ kǒo xíín kutáʼan xíʼinndó xa̱ʼa̱ ki̱víi̱, ni̱ka̱ʼa̱nna: ‘Ná ndukáʼnu Jehová’.
6 Ndeéní níʼi chí ñuu, ta ndeéní níʼitu chí templo.
Níʼi, saáchi Jehová kúú ta̱ táxi castigo ña̱ xíniñúʼu ndakiʼin na̱ sáa̱-ini xíni miíra.
7 Tá kúma̱níka xi̱nu ki̱vi̱ ña̱ kaku se̱ʼeñá, ka̱ku se̱ʼeñá.
Tá kúma̱níka kaʼnda se̱ʼeñá, sa̱kákuñá iin ta̱ loʼo.
8 ¿Á xa̱a̱ xi̱niso̱ʼondó ña̱ ku̱u ña̱yóʼo?
¿Á xa̱a̱ xi̱nindó táʼan ña̱yóʼo?
¿Á kivi kaku iin ñuu káʼnu iin kuití ki̱vi̱?
¿Á kivi kaku iin ñuu iin kuití yichi̱?
Soo tá ndi̱ku̱n ki̱xáʼa xáʼnda se̱ʼe ñuu Sion, ndi̱ku̱n ka̱ku se̱ʼeña.
9 “¿Á taxii̱ ña̱ kaʼnda kuití se̱ʼeña ta va̱ása kaku ña̱ loʼo se̱ʼeña?”, káchi Jehová.
“¿Á taxii̱ ña̱ kuni̱ kuití se̱ʼeña kakuña ta va̱ása kaku ña̱ loʼo yóʼo?”, káchi Ndióxi̱ún.
10 Kusi̱íní-inindó xíʼin Jerusalén, ndiʼi ndóʼó na̱ kúʼvi̱-ini xíniña, kusi̱í-inindó xíʼinña.
Ndiʼi ndóʼó na̱ kúsuchí-ini xa̱ʼa̱ña, kusi̱í-inindó xíʼinña,
11 saáchi sachíchínña ndóʼó, xa̱a̱-inindó* ta sandíkoña-inindó;
chichínndó nda̱a̱ xa̱a̱-inindó ta kusi̱í-inindó xa̱ʼa̱ ña̱ ndu̱káʼnuña.
12 Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:
“Taxii̱ ña̱ va̱ása kundi̱ʼi-iniña ta ña̱yóʼo kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱ta,
ndukáʼnu ña̱yóʼo xíʼin ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kúúmií na̱ inka ñuu, ta ña̱yóʼo kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱ta tá kée.
Sachíchínña ndóʼó ta kunumindaaña ndóʼó,
chinúuña ndóʼó nu̱ú si̱ʼinña ta sakúikóña* ndóʼó.
13 Nda̱a̱ táki̱ʼva sándi̱ko iin ñaʼá ini se̱ʼeñá,
saá sandíkoi̱-inindó;
tasaá ndi̱ko-inindó xa̱ʼa̱ Jerusalén.
14 Ndóʼó kunindó ña̱yóʼo ta kusi̱íní-inindó,
va̱ʼaní kunaʼa̱ lekeún nda̱a̱ táki̱ʼva va̱ʼaní náʼa̱ ku̱ʼu̱ kúii̱.
Jehová taxira ña̱ ná kunda̱a̱-ini na̱ káchíñu nu̱úra xa̱ʼa̱ ndee̱ra,
soo sa̱a̱níra xíʼin na̱ sáa̱-ini xíni miíra”.
15 “Saáchi, Jehová kixira nda̱a̱ táki̱ʼva va̱xi ñuʼu̱,
saáchi carretara íyonú nda̱a̱ táki̱ʼva íyo sa̱vi̱ táchí
ta xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱níra taxira castigo ndaʼa̱na,
kuniñúʼura ñuʼu̱ xíxi̱ ña̱ taxira castigo ndaʼana.
16 Saáchi kuniñúʼu Jehová ñuʼu̱ ña̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna,
kuniñúʼura espada ña̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin ndiʼi na̱ yiví;
ta ku̱a̱ʼánína kuvi ndaʼa̱ Jehová.
17 ”Na̱ íxatu̱ʼva mií ta ndásandiina* miína ña̱ va̱ʼa ki̱ʼvina nu̱ú jardín* ta ndíku̱nna ku̱a̱ʼa̱nna sa̱tá na̱ íyo chí ma̱ʼñú, na̱ xíxi ku̱ñu kini̱, na̱ xíxi ña̱ʼa ña̱ yaku̱a̱ ta saátu ti̱ín, inkáchi ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼina, káchi Jehová. 18 Xa̱ʼa̱ ña̱ xíni̱i̱ ndáaña kéʼéna ta saátu ndáaña ndákanixi̱nína, kixii̱ ta sandátakai̱ ndiʼi na̱ yiví na̱ ndóo ndiʼi ñuu, na̱ káʼa̱n nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun, kixina ta kunina ña̱ íyoní ndeíi̱”.
19 “Keʼíi̱ iin ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní ta na̱ ná kunu ku̱ʼu̱n chindaʼíi̱na nu̱ú na̱ ñuu na̱ ta̱ʼán kuniso̱ʼo xa̱ʼíi̱, na̱ ta̱ʼán kuni ña̱ íyoní ndeíi̱, ku̱ʼu̱nna nu̱ú na̱ xíniñúʼu kuxu̱n* na̱ ndóo chí Tarsis, Pul xíʼin Lud, ku̱ʼu̱nna chí Tubal, chí Javán ta saátu isla ña̱ xíkání kíndo̱o; ta ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ inka ñuu ña̱ íyoní ndeíi̱. 20 Na̱yóʼo kuniʼina ndiʼi na̱ táʼanndó na̱ ndóo inka ñuu, ta taxinana ndaʼa̱ yi̱ʼi̱ Jehová; kixina xíʼinna nu̱ú yuku̱i̱ ña̱ yi̱i̱, ña̱ kúú Jerusalén, kixina xíʼin kuáyi̱, xíʼin carreta tú núna sa̱tá ta saátu tú ndási sa̱tá, kixina xíʼin mula ta saátu xíʼin tí camello tí ndeéní xínu, káchi Jehová, ta ña̱yóʼo kooña nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ yiví na̱ ñuu Israel tá va̱xina veʼe yi̱ʼi̱ Jehová ña̱ taxina ña̱ʼa ña̱ ñúʼu ini ki̱si ña̱ ndii ndaʼíi̱”.
21 “Saátu ndaka̱xii̱n savana ña̱ koona su̱tu̱ ta saátu ña̱ koona levita”, káchi Jehová.
22 “Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiví xa̱á xíʼin ñuʼú xa̱á nu̱úi̱, saá va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ se̱ʼendó na̱ kaku chí nu̱únínu ta ni va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ndó”, káchi Jehová.
23 “Ndiʼi yichi̱ ña̱ ná kita yo̱o̱ xa̱á ta saátu ndiʼi sábado
ndiʼina kixina ta kuxítína nu̱úi̱”, káchi Jehová.
24 “Keena ta kotona ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ni̱xi̱ʼi̱, na̱ i̱xaso̱ʼo nu̱úi̱;
saáchi ti̱kuxí tí xáxi ku̱ñu na̱yóʼo, va̱ása kuvirí
ta ñuʼu̱ ña̱ xáʼmi na̱yóʼo va̱ása nda̱ʼva̱ña,
ta ndiʼi na̱ yiví kukini-inina kunina na̱yóʼo”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘Jehová kúú ta̱ sáka̱ku’.
Inka variante “xíxirí”.
Inka variante “ña̱ táxindó ndaʼíi̱”.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Inka variante “levo”.
Inka variante “sa̱ʼan”.
Inka variante “ítíá”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “chútu ni̱i̱ ndaʼa̱ndó”.
Inka variante “ndasayi̱i̱ndó”, “ndasayaandó”.
Inka variante “sándoʼo-ini”.
Inka variante “yisi̱”.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ yitu̱n xíʼin jardín ña̱ xi̱xiniñúʼuna tá xi̱ndasakáʼnuna inka ña̱ʼa.
Inka variante “ka̱yu̱”.
Inka variante “chise̱ʼéndó”.
Inka variante “ya̱a̱”.
Inka variante “nakundayina”, “ndakandiena”.
Koto glosario, barco tú Tarsis.
Tíyóʼo kúú kití válí tí náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ti̱ín.
Inka variante “ka̱ʼa̱nválíra”, “ka̱ʼa̱n-yuʼu̱ra”.
Inka variante “ka̱kiʼi xa̱ʼa̱na”.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “sándoʼondó-ini”.
Inka variante “yisi̱”.
Á “anillo”. Inka variante “xeʼé”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ nííná”.
Á “ti̱ko̱to̱ ma̱áná”.
Koto glosario, bálsamo.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Ña̱yóʼo kúú iin ya̱nda ña̱ xi̱kana ñii̱ na̱ xi̱kachíñundáʼvi tá xi̱xaʼmina ñii̱na xíʼin ka̱a.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ña̱ kukaʼan nu̱úná xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo yii̱ná ni se̱ʼená.
Inka variante “ndiví”.
Inka variante “ku̱niʼninaña”, “ku̱a̱ʼnindosónaña”.
Inka variante “xéen”.
Koto glosario, chinaʼá.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “iin bato”. Koto apéndice B14.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “iin homer”. Koto apéndice B14.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “iin efá”. Koto apéndice B14.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inka variante “Ñáñá”, “Ka̱ká”.
Inka variante “nakundayina”, “ndakandiena”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “kuxurí”.
Inka variante “káñuʼu”.
Inka variante “ita”, “itia”, “yi̱ku̱”.
Inka variante “yoʼo̱na”.
Inka variante “ya̱a̱”.
Inka variante “kuayi”, “ta̱ka̱”.
Inka variante “Si̱i̱nní”, “See̱nní”.
Inka variante “koxi̱na”.
Á “león”.
Inka variante “ítíá”.
Koto glosario, ña̱ yaku̱a̱.
Inka variante “Ndasatáʼyá”.
Á sana “va̱ása níkuchiñura”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘loʼovana ndikó’.
Á sana “ná sayíʼviyóna”.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inka variante “Ñáñá”, “Ka̱ká”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘Ndióxi̱ íyora xíʼinyó’.
Ña̱yóʼo kúú iin xa̱ʼan yaa ña̱ kána tá kísina leche á crema.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “koxi̱na”.
Inka variante “xíxi”.
Ña̱yóʼo sana kúni̱ kachiña ‘na̱ kamaní va̱xi tavá ña̱ʼa’.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ñá síʼi ta̱ Isaías.
Siloé xi̱kuu nu̱ú xi̱yaʼa ti̱kui̱í.
Koto Isaías 7:14.
Ki̱vi̱ Emmanuel ña̱ tu̱ʼun hebreo kúni̱ kachiña ‘Ndióxi̱ íyora xíʼinyó’. Koto Isaías 7:14 xíʼin 8:8.
Inka variante “kaki̱ʼi xa̱ʼa̱ndó”.
Inka variante “yi̱ʼva̱”.
Inka variante “Ndasuví”, “Nasukú”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Inka variante “ndoʼo-inina”.
Inka variante “chikaa̱na chiʼña”, “satávi̱chiʼñana”.
Inka variante “xuxa kóchon”.
Inka variante “síkeena”.
Inka variante “íku”, “yúkú”.
Á “bastón”.
Inka variante “chi̱i”.
Inka variante “sandéeyó”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ndoʼóna”.
Á sana “ndaʼa̱ tú ñu̱u̱ xíʼin tu̱yo̱ó”.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “ka̱yu̱”.
Inka variante “kutú ti̱xinna”, “ndaʼa-inina”.
Inka variante “sándoʼo-ini”.
Inka variante “nakundayindó”, “ndakandiendó”.
Á “bastón”.
Inka variante “ku̱niʼninana”, “ku̱a̱ʼninana”.
Inka variante “sáʼñú”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, na̱ ta̱a na̱ ñuu “Asiria”, na̱ káʼa̱n versículo 5 xíʼin 24 xa̱ʼa̱.
Inka variante “ka̱yu̱ra”.
Inka variante “íkura”, “yúkúra”.
Inka variante “yáxín”.
Á “Guibeah”. Koto apéndice A2.
Á “Va̱ása ndaka̱xinra na̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin”.
Inka variante “levo”.
Táki̱ʼva káa ku̱i̱i̱n saá káa tíyóʼo.
Inka variante “kundúʼurí”, “kondúʼú síi̱nrí”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Á “león”.
Á sana “tí si̱ndi̱ki̱ yúta̱ xíʼin tí ndikaʼa kutáʼanrí kixáʼanrí”.
Inka variante “kuxurí”.
Inka variante “Ita”, “Itia”, “Yi̱ku̱”.
Á “Ta̱ loʼo ta̱ chíchín”.
Á “ko̱o̱ xa̱ti̱”.
Inka variante “yoʼo̱”.
Á “Na̱ ñuu nandukúnara”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, Babilonia.
Inka variante “kukúní-ini”, “kisa i̱ni̱-ini”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Á sana “sayíchi̱ra”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Jah”. Ña̱yóʼo kúú inka ki̱ʼva ña̱ káʼa̱nna xíʼin Jehová.
Á “Sakáʼandó yaa”.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-inindó”, “nda̱kaʼndaní-inindó”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “na̱ nda̱sayi̱íi̱”.
Inka variante “ndoʼo-inindó”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “gacela”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “tiin kúítína”, “tiin u̱ʼvi̱na”.
Inka variante “kulutu”, “ti̱yomi sa̱yi”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Á sana “na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa na̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ti̱xúʼú”.
Inka variante “ñina”.
Á “chacal”.
Á “Taxira ná ndakindee̱na”.
Inka variante “ndoʼoka-inindó”.
Á “bastón”.
Inka variante “Ndáʼyi̱ ñoona”.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inka variante “Ñáñá”, “Ka̱ká”.
Inka variante “sandótoña”.
Inka variante “mpelo̱”, “ti̱ku̱sú”.
Inka variante “kúnduʼún”, “kónduʼu síi̱ún”.
Inka variante “ñaʼa”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “yuku̱ nu̱ú ndátakana”.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Inka variante “xi̱niʼnina”, “ni̱xa̱ʼnindosóna”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “íkuna”, “yúkúna”.
Á “ko̱o̱ xa̱ti̱”.
Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Inka variante “Ndáʼyi̱ ñoona”.
Á “león”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ñúú káʼñu”.
Inka variante “kati̱”, “ndatí”, “ku̱nda̱ʼvi̱”.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, pasa tí xi̱katavi̱ ndaʼa̱na ña̱ va̱ʼa kunaʼa̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo si̱ta̱váʼa ña̱ ti̱ku̱i̱ta̱.
Inka variante “xi̱niʼnina”, “ni̱xa̱ʼnindosóna”.
Á “ndaʼa̱nú nu̱ú ndóso ku̱a̱ʼání uva kúáʼa”.
Inka variante “Sachíi̱”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñookana”.
Inka variante “síkeena”.
Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Á “viíní ndakaʼvina ku̱i̱ya̱ yóʼo, nda̱a̱ táki̱ʼva ndákaʼvi na̱ káchíñu táti̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ káchíñuna”.
Inka variante “levova”.
Koto glosario, yitu̱n tú ndásakáʼnuna.
Á “ña̱ kúú kuenta ndióxi̱ ña̱ ndásakáʼnu na̱ inka ñuu”.
Inka variante “ndiví”.
Inka variante “ñaʼa”.
Inka variante “ndoʼo-inindó”.
Inka variante “mi̱ʼí”.
Á “iin planta yi̱chí ña̱ tíviníʼni (xíkotuví) nu̱ú ñuʼú yi̱chí”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “si̱i̱n”, “see̱n”.
Inka variante “pelo”, “ti̱ko̱mbóxi̱”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Koto glosario, tu̱yo̱ó.
Túyóʼo kúú iin planta tú súkunní xáʼnu ta kánanú chí yuʼú ti̱kui̱í.
Inka variante “si̱i̱n”, “see̱n”.
Inka variante “yi̱ʼva̱ ña̱ tíinna ti̱yaká”.
Inka variante “kíku”.
Inka variante “tátu̱”, “naʼa”.
Á “Menfis”.
Inka variante “ndákaá”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “sáʼñú”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ta̱ tartán”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Á “loʼo ti̱ko̱to̱ xi̱ndixira”.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ñuʼú ña̱ Babilonia ña̱ ni̱xi̱yo tiempo xi̱naʼá.
Inka variante “sandóʼoña-ini”.
Inka variante “káñuʼu”.
Á “león”.
Inka variante “ndiví”.
Inka variante “xi̱niʼnina”, “ni̱xa̱ʼni̱ndosóna”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘táxi̱n’.
Inka variante “yíchi̱-ini”.
Inka variante “koxi̱”.
Á “viíní ndakaʼvina ku̱i̱ya̱ yóʼo, nda̱a̱ táki̱ʼva ndákaʼvi na̱ káchíñu táti̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ káchíñuna”.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ñuu Jerusalén.
Inka variante “koxi̱”.
Inka variante “ndáʼyi̱ ñoona”.
Inka variante “na̱ nánoo ya̱ta̱”, “na̱ kúnuu sa̱ta̱”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Inka variante “levo”.
Á “palacio”.
Inka variante “ndasuvíra” “nasukúra”.
Koto glosario, barco tú Tarsis.
Inka variante “síko”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, iin ndaʼa̱ yu̱ta Nilo.
Inka variante “níndoʼo-inii̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ná kúa̱an ná ta̱ʼán ku̱su̱n xíʼin nda̱a̱ ni iin ta̱a”.
Inka variante “ndachiva̱ʼanaña”.
Inka variante “chitú ti̱xinna”, “ndaʼa-inina”.
Inka variante “xéen”.
Inka variante “síko”.
Inka variante “sátatu”.
Á sana “ku̱a̱ʼa̱n yíchi̱”.
Á sana “ku̱a̱ʼa̱n yíchi̱”.
Inka variante “Nda̱ʼyi̱ ñoona”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Koto glosario, anciano.
Inka variante “ku̱a̱ʼa̱n-inii̱”, “ndákaʼndaní-inii̱”.
Inka variante “kati̱”, “ndatí”, “ku̱nda̱ʼvi̱”.
Inka variante “ndásuví”, “násukú”.
Inka variante “ku̱niʼnira”, “ku̱a̱ʼnindosóra”.
Inka variante “mi̱ʼí”.
Inka variante “su̱tíá”.
Inka variante “ya̱a̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Jah”. Ña̱yóʼo kúú inka ki̱ʼva ña̱ káʼa̱nna xíʼin Jehová.
Inka variante “ya̱a̱”.
Inka variante “ndóʼo-ini”.
Inka variante “ku̱niʼni”, “ku̱a̱ʼnindosó”.
Inka variante “ndáʼyi̱ ñooñá”.
Inka variante “ñaʼa”.
Inka variante “si̱i̱nní”, “see̱nní”.
Koto glosario, Leviatán.
Inka variante “ndiví ñuú”.
Inka variante “Ku̱niʼnii̱”, “Ku̱a̱ʼnindosói̱”.
Inka variante “yoʼo̱”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Koto glosario, yitu̱n tú ndásakáʼnuna.
Inka variante “kuxurí”.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ñuu Samaria.
Inka variante “íʼin”, “ñíʼi”.
Inka variante “ku̱niʼninaña”, “ku̱a̱ʼninaña”.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inka variante “Ñáñá”, “Ka̱ká”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Inka variante “ñaʼa”.
Inka variante “iin ku̱ʼu̱n-inina”, “ndakaʼndaní-inina”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, Ndióxi̱.
Túyóʼo kúú iin yitu̱n tú kúúmií yu̱u̱ ña̱ xi̱ín nu̱ú, ta xíniñúʼunanú ña̱ sakúachina trigo.
Ña̱yóʼo sana kúni̱ kachiña ‘nu̱ú xáʼmina ñuʼu̱ nu̱ú altar Ndióxi̱’. Sana xa̱ʼa̱ Jerusalén káʼa̱nña.
Inka variante “si̱i̱n”, “see̱n”.
Inka variante “ya̱a̱”.
Inka variante “mi̱ʼí”.
Inka variante “íxa̱ánina”.
Inka variante “ndótona”.
Inka variante “Iin ku̱ʼu̱n-inindó”, “Ndakaʼndaní-inindó”.
Inka variante “kóʼo no̱o̱”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “káʼa̱nválí”, “káʼa̱n-yuʼu̱”.
Inka variante “ndóʼo-inina”.
Á “león”.
Koto glosario, Rahab.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “xiín”.
Á sana “iin cisterna”.
Inka variante “Kuyósóndi̱”, “Kondósondi̱ ya̱ta̱”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoondó”.
Á sana “Ka̱ʼa̱nndó xíʼinña ña̱ kúúña ña̱ kini”.
Inka variante “kuxurí”.
Inka variante “mi̱ʼí”.
Á “kuniñúʼuna pala ña̱ ndaka̱xinnaña ta saátu kuniñúʼuna ña̱ xíniñúʼuna tá ndátivinaña”.
Inka variante “ndasuvíra”, “nasukúra”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “láa̱ra”.
Inka variante “íʼin”, “ñíʼi”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Tófet”.
Á “na̱ yósó kuáyi̱”.
Inka variante “kaki̱ʼi xa̱ʼa̱na”.
Á “león”.
Inka variante “ítíá”.
Á “xi̱tu̱n”.
Inka variante “kati̱”, “ndatí”, “ku̱nda̱ʼvi̱”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”. Koto glosario, apostasía.
Inka variante “sandóʼora-ini”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Inka variante “kuxu”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “íʼin”, “ñíʼi”.
Inka variante “ñaʼa”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, na̱ sáa̱-ini xíni miína.
Inka variante “ita”, “itia”, “yi̱ku̱”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “xuxa kóchon”.
Inka variante “chii”.
Inka variante “ndasuvína”, “nasukúna”.
Inka variante “sa̱ʼan”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ítíá”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Inka variante “ya̱a̱”.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ Bozrá, ña̱ kúú capital ña̱ Edom.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, iin ña̱ʼa kisín ña̱ ndáá.
Inka variante “ndiví”.
Inka variante “kulutu”, “ti̱yomi sa̱yi”.
Á “cuervo”.
Inka variante “Ñina”.
Á “Chacal”.
Á sana “na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa na̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ti̱xúʼú”.
Táki̱ʼva náʼa̱ tí kalakoko saá náʼa̱ tí saa yóʼo.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñooña”.
Inka variante “ko̱ʼndo̱ xa̱ʼána”.
Inka variante “kóʼo no̱o̱”.
Koto glosario, tu̱yo̱ó.
Inka variante “ñina”.
Á “chacal”.
Koto glosario, ña̱ yaku̱a̱.
Á “león”.
Inka variante “xe̱en”.
Á “ta̱ rabsaqué”.
Á “palacio”.
Koto glosario, tu̱yo̱ó.
Inka variante “ku̱i̱ʼnunú”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “lugar ña̱ súkun”. Koto glosario, lugar ña̱ súkun.
Inka variante “kuyósó”, “kondóso ya̱ta̱”.
Inka variante “na̱ nándoso ya̱ta̱”, “na̱ kúnuu sa̱ta̱”.
Inka variante “ndee̱”.
Á “siriaco”.
Inka variante “tíaxandó”.
Á “palacio”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Á “palaciora”.
Á “ta̱ rabsaqué”.
Á sana “ma̱ʼñú”.
Inka variante “sávikóñá”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ta̱ Ezequías.
Inka variante “sikéendó”.
Inka variante “yoʼo̱”.
Inka variante “ñaʼa”.
Inka variante “kati̱”, “ndatí”, “ku̱nda̱ʼvi̱”.
Sana xi̱xiniñúʼuna ku̱nda̱ti̱ ñu̱ʼu ña̱ xi̱kana nu̱ú escalera yóʼo ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina ndáa hora kúúña.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inka variante “Ñáñá”, “Ka̱ká”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Jah”. Ña̱yóʼo kúú inka ki̱ʼva ña̱ káʼa̱nna xíʼin Jehová.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ndásuvína”, “násukúna”.
Inka variante “ni̱ki̱kuna”.
Á “león”.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Á “torta”.
Koto glosario, bálsamo.
Á “palaciora”.
Inka variante “nda̱chiva̱ʼa”.
Á “espíritura”.
Inka variante “levo”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “palmo”, ña̱yóʼo kúú ki̱ʼva ña̱ xi̱tavána xíʼin ndaʼa̱na tá xi̱ndandikanaña. Koto apéndice B14.
Inka variante “ya̱a̱”.
Inka variante “tie̱ʼé”, “taan”.
Inka variante “ka̱yu̱”.
Inka variante “taxinarí ndaʼa̱”.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Inka variante “ti̱vi̱”, “ti̱ka̱ta̱”, “chi̱ka̱ta̱”.
Inka variante “yoʼo̱na”.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-iniyó”, “ndákaʼndaní-iniyó”.
Inka variante “káki̱ʼi xa̱ʼa̱na”.
Á “águila”. Inka variante “síʼñá”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ka̱narara ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnura Ndióxi̱.
Inka variante “ya̱a̱”.
Inka variante “koxi̱”.
Inka variante “ita”, “itia”, “yi̱ku̱”.
Inka variante “mpelo̱”, “ti̱ku̱sú”.
Inka variante “si̱i̱n”, “see̱n”.
Inka variante “Ku̱niʼniún”, “Ku̱a̱ʼniún”.
Inka variante “ndóʼo-ini”.
Inka variante “láa̱na”.
Inka variante “yíchi̱-inina”.
Koto glosario, tu̱yo̱ó.
Inka variante “ku̱ʼu̱n-inindi̱”, “ndakaʼnda-inindi̱”.
Inka variante “ndita”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoora”.
Koto glosario, tu̱yo̱ó.
Inka variante “kóʼo no̱o̱”.
Á “ñuʼú ña̱ nda̱a̱”.
Inka variante “xe̱en”.
Inka variante “ka̱yu̱ún”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ siʼna kuu chí nu̱únínu.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoo”.
Inka variante “ñina”.
Á “chacal”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “taxiúnrí”.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Ña̱yóʼo kúúña iin xu̱xa yaa ña̱ xáʼa̱n támi.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ xi̱sanáʼa̱ xa̱ʼa̱ ley.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú’. Ña̱yóʼo kúú inka ki̱ʼva ña̱ xi̱kaʼa̱nna xíʼin na̱ ñuu Israel.
Inka variante “xe̱en”.
Inka variante “chítú ti̱xinra”, “ndáʼa-inira”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoo”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Inka variante “káʼa̱nválí”, “káʼa̱n-yuʼu̱”.
Inka variante “ndita”.
Inka variante “síko”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “nákundayiña”, “ndákandieña”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Á “águila”. Inka variante “síʼñá”.
Inka variante “ya̱a̱”.
Koto glosario, yu̱u̱ molino.
Inka variante “xéen”.
Inka variante “ku̱ʼu̱n-ini”, “sandákaʼndaún-ini”.
Inka variante “ita”, “itia”, “yi̱ku̱”.
Inka variante “Ka̱yu̱na”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “tie̱ʼún”, “taaún”.
Inka variante “ndoʼo-iniún”.
Inka variante “ndasayi̱i̱”, “ndasayai̱”.
Á “xi̱tu̱n”.
Inka variante “níyi̱chi̱-inina”.
Inka variante “si̱i̱n”, “see̱n”.
Inka variante “kati̱”, “ndatí”, “ku̱nda̱ʼvi̱”.
Inka variante “yi̱chi̱-inina”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoondó”.
Inka variante “ndóʼo-ini”.
Á “se̱ʼe loʼoñá ña̱ chíchín”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “ya̱a̱”.
Inka variante “ni̱si̱kói̱”.
Inka variante “ndíkái̱”, “níʼi ikái̱”.
Inka variante “yíchi̱-inirí”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Á sana “ndasandakúi̱-ini”.
Inka variante “ñaʼa”.
Inka variante “sándotora yi̱ʼi̱”.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “tá yuʼu̱na”.
Á “kanitáʼan xíʼi̱n”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Sandíkora-ini ndiʼi ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱”.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “levo”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Ndaʼa̱ Jehová”.
Inka variante “Ndoto”.
Koto glosario, Rahab.
Inka variante “xe̱ún”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoona”.
Inka variante “kati̱”, “ndatí”, “ku̱nda̱ʼvi̱”.
Inka variante “yi̱ʼva̱”.
Inka variante “ndóʼo-ini”.
Inka variante “Kundayi”, “Kandie”.
Inka variante “Ndoto”.
Koto glosario, ña̱ yaku̱a̱.
Inka variante “ya̱a̱”.
Inka variante “Ni̱si̱kóna”.
Inka variante “kueenna”.
Inka variante “tóona”, “tínaʼana”.
Inka variante “sa̱ndóʼona-inina”.
Inka variante “ndáʼyi̱ ñoona”.
Inka variante “yi̱i̱”, “yaa”.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-ini”, “nda̱kaʼndaní-ini”.
Á sana “ña̱ xi̱niso̱ʼoyó”.
Ña̱yóʼo kivi ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ndáaka na̱ yiví á kivi ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ Ndióxi̱.
Inka variante “yoʼo̱”.
Inka variante “ndo̱ʼo-inira”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “taxiúnra”.
Inka variante “tuunva̱ʼa”.
Á “xi̱toʼún”.
Inka variante “xe̱en”.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Koto glosario, chinaʼá.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Inka variante “ndóʼoní-ini”.
Inka variante “yéʼe̱”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “yíchi̱-ini”.
Inka variante “kueenndó”.
Á “xu̱ʼún ña̱ ni̱xo̱ʼvi̱níndó ki̱ʼinndó”.
Inka variante “chítú ti̱xinndó”, “ndáʼa-inindó”.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Inka variante “sáchii”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñooña”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “eunuco”. Koto glosario, eunuco.
Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.
Inka variante “taxina ndaʼíi̱”.
Inka variante “kuxundó”.
Inka variante “kóʼo no̱o̱”.
Inka variante “ñina”.
Inka variante “láa̱”.
Inka variante “levo”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “nu̱ú xi̱tona”.
Koto glosario, adulterio.
Inka variante “láa̱ndó”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “Táxindó nduta̱ ndaʼa̱”.
Inka variante “tíatiana tíaxa”. Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndasakáʼnuna inkaka ndióxi̱.
Á sana “ta̱ rey”.
Á “Seol”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Inka variante “Ñáñá”, “Ka̱ká”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “kǒo níkunaandó”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoondó”.
Á “alga”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoún”.
Savatu yichi̱ va̱ása níxi̱xixina ku̱a̱ʼá ki̱vi̱.
Á “ña̱ sákusi̱í-ini miívandó”.
Inka variante “káʼa̱nkúáchindó”, “ndáʼyi̱ nu̱ú táʼanndó”, “ínaá táʼanndó”.
Inka variante “nakundayindó”, “ndakandiendó”.
Inka variante “ndakundúʼundó”, “kondúʼú síi̱nndó”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Inka variante “sándoʼo-ini”.
Inka variante “íku”, “yúkú”.
Ña̱yóʼo sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ chikaa̱na ku̱a̱chi síkí inkana á ña̱ kundasína kuninana.
Inka variante “ñúú káʼñu”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ndasandakúra lekendó”.
Á “ña̱ sákusi̱í-ini miívandó”.
Inka variante “Ña̱ to̱ʼón”.
Á “ko̱o̱ xa̱ti̱”.
Inka variante “sándoʼona-inina”.
Inka variante “Ñúú káʼñu”.
Inka variante “káki̱ʼi xa̱ʼa̱yó”.
Ña̱yóʼo xi̱kuu iin lugar nu̱ú xi̱satána ta xi̱xi̱íkona ta saátu nu̱ú xi̱ndatakana.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-inira”, “nda̱kaʼnda-inira”.
Á “ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ kǒo ndaʼa̱”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ítíá”.
Á “Seba”.
Ña̱yóʼo kúúña iin xu̱xa yaa ña̱ xáʼa̱n támi.
Inka variante “levo”.
Koto glosario, barco tú Tarsis.
Á “ndasalivira yóʼó”.
Inka variante “ndiví”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoona”.
Inka variante “nda̱suví”, “na̱sukúndaa”.
Inka variante “ndiví”.
Koto glosario, chinaʼá.
Á “cebada”.
Inka variante “xe̱en”.
Á sana “ti̱ko̱to̱ kúáʼa ña̱ yéʼe̱ní”.
Inka variante “xíniʼni”, “xáʼni”.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-inii̱”, “nda̱kaʼndaní-inii̱”.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, Jehová.
Inka variante “levo”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ndaʼa̱ kúaʼa ta̱ Moisés”.
Inka variante “níkaki̱ʼi xa̱ʼa̱ndó”.
Inka variante “ku̱a̱ʼa̱n-inindi̱”, “nda̱kaʼndaní-inindi̱”.
Koto glosario, ña̱ yaku̱a̱.
Inka variante “ndoʼo-inindi̱”.
Inka variante “ni̱ka̱yu̱ña”.
Inka variante “táxina”.
Á “ña̱ yaku̱a̱”.
Á sana “saáchi kivi nduyi̱i̱ún nda̱a̱ táki̱ʼva yi̱i̱ yi̱ʼi̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yi̱ʼma̱ ña̱ táʼmii̱ saá íyona”.
Inka variante “kuxu”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “yi̱chi̱-inindó”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoona”.
Inka variante “chikaa̱na chiʼña”, “satávi̱chiʼñana”.
Koto glosario, chinaʼá.
Inka variante “ita”, “itia”, “yi̱ku̱”.
Á “león”.
Inka variante “ya̱a̱”.
Inka variante “táxi”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ñina”.
Ña̱yóʼo kúúña iin xu̱xa yaa ña̱ xáʼa̱n támi.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, Jehová.
Inka variante “nditara”.
Inka variante “kutú ti̱xinndó”, “ndaʼa-inindó”.
Inka variante “sávikóña”.
Inka variante “ndásayi̱i̱na”, “ndásayaana”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, jardín ña̱ xi̱xiniñúʼuna ña̱ ndasakáʼnuna ña̱ʼa.
Inka variante “koxi̱”.