DANIEL
1 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñu ta̱ rey Jehoiaquim ta̱ ñuu Judá, ta̱ rey Nabucodonosor ta̱ ñuu Babilonia ni̱xa̱a̱ra chí Jerusalén ta nda̱kasira sa̱tá ñuu yóʼo. 2 Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, Jehová nda̱taxira ta̱ rey Jehoiaquim ta̱ ñuu Judá ndaʼa̱ ta̱yóʼo, saátu nda̱taxira ña̱ʼa ña̱ ni̱xi̱yo ini veʼe* Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ndaʼa̱ra, ta nda̱kiʼinra ña̱ʼa yóʼo ku̱a̱ʼa̱n xíʼinra chí Sinar,* chí veʼe ndióxi̱ra. Ta ta̱ánra ña̱yóʼo nu̱ú ñúʼu ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ kúú kuenta ndióxi̱ra.
3 Tasaá, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Aspenaz ta̱ xi̱kuumií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱úra ña̱ ná kixi sava na̱ israelita xíʼinra, ná kixitu na̱ ke̱e ti̱xin veʼe ta̱ rey ta saátu na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi. 4 Na̱ ta̱a válí xi̱niñúʼu koo na̱yóʼo, na̱ va̱ása nínduchiʼña, na̱ va̱ʼaní náʼa̱, na̱ ndíchiní, na̱ xíni̱ní, na̱ viíní ndákanixi̱ní, na̱ kivi kachíñu veʼe* ta̱ rey. Xi̱niñúʼu sanáʼa̱ ta̱ Aspenaz na̱yóʼo ndáa ki̱ʼva kaʼyina tu̱ʼun na̱ caldeo ta saátu ndáa ki̱ʼva ka̱ʼa̱nnaña. 5 Saátu xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu ña̱ ná taxina ña̱ va̱ʼaní ña̱ xi̱xixi miíra kuxu na̱ ta̱a válí yóʼo ndiʼi ki̱vi̱, saátu ña̱ ná taxina vino tá xi̱xiʼira koʼona. U̱ni̱ ku̱i̱ya̱ xi̱niñúʼu sanáʼa̱ ta̱ Aspenaz na̱yóʼo, ta tá xa̱a̱ ná ya̱ʼa ku̱i̱ya̱ yóʼo saá kivi kachíñuna nu̱ú ta̱ rey.
6 Ta xíʼin na̱yóʼo xi̱ñuʼu sava na̱ ke̱e ti̱xin tribu ta̱ Judá: ta̱ Daniel,* ta̱ Hananías,* ta̱ Misael* xíʼin ta̱ Azarías.* 7 Ta ta̱ xi̱kuumií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey chi̱núura inka ki̱vi̱* na̱yóʼo: ta̱ Daniel nda̱kunaníra Beltsasar; ta̱ Hananías nda̱kunaníra Sadrac; ta̱ Misael nda̱kunaníra Mesac ta ta̱ Azarías nda̱kunaníra Abednego.
8 Soo ta̱ Daniel chi̱kaa̱-inira ña̱ va̱ása kuxura ña̱ va̱ʼa ña̱ xi̱xixi ta̱ rey ta ni va̱ása koʼora vino tá xi̱xiʼira, saáchi ley Ndióxi̱ xi̱kaʼa̱nña xa̱ʼa̱ña ña̱ kúúña ña̱ yaku̱a̱. Ña̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey ña̱ va̱ása kuxura ña̱ʼa yóʼo, chi kuyaku̱a̱ra xíʼinña. 9 Ta Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, chi̱kaa̱ra-ini ta̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey ña̱ va̱ʼa koo inira xíʼin ta̱ Daniel ta kundáʼvi-inira kunirara. 10 Soo ta̱ xi̱kuumií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Daniel: “Yíʼvii̱ xínii̱ ta̱ rey, saáchi miíra kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n ndáaña kuxundó ta ndáaña koʼondó. Ta tá ná kunira ña̱ va̱ása va̱ʼa náʼa̱ndó nu̱ú inkaka na̱ ta̱a válí na̱ kúúmií táʼan ku̱i̱ya̱ndó, kaʼnda ta̱ rey su̱kúi̱n ta ku̱a̱chi ndóʼó kooña”. 11 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Daniel xíʼin ta̱ xi̱ndaa miíra, ta̱ nda̱kaxin ta̱ xi̱kuumií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey ña̱ kundaara ta̱ Daniel, ta̱ Hananías, ta̱ Misael xíʼin ta̱ Azarías, 12 ka̱chira: “Ixaún ña̱ ma̱ní, tá ná taxiún ña̱ kuxundi̱ va̱ása taxiún ku̱ñu kuxundi̱ ta taxiún ti̱kui̱í koʼondi̱, 10 ki̱vi̱ keʼún ña̱yóʼo ta kotoún ndáa ki̱ʼva kunaʼa̱ndi̱. 13 Tándi̱ʼi, kotoún ndáa ki̱ʼva náʼa̱ndi̱ nu̱ú inkaka na̱ ta̱a válí na̱ xíxi ña̱ va̱ʼa ña̱ xíxi ta̱ rey, tasaá kotoún ndáaña keʼún xíʼinndi̱”.
14 Ña̱kán ka̱ndíxavara keʼéra ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna, tasaá ke̱ʼéra xíʼinna 10 ki̱vi̱. 15 Tá ni̱ya̱ʼa 10 ki̱vi̱ yóʼo, va̱ʼaníkava xi̱naʼa̱na ta kǒo kue̱ʼe̱ níxikuumiína nu̱ú inkaka na̱ ta̱a válí na̱ xi̱xixi ña̱ va̱ʼa ña̱ xíxi ta̱ rey. 16 Ña̱kán, ta̱ xi̱ndaa miína va̱ása níxi̱taxira ku̱ñu kuxuna ni ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ña̱ xi̱xixi ta̱ rey, ni va̱ása níxi̱taxira vino koʼona. 17 Ta Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱ ta̱xira ña̱ ndíchi ndaʼa̱ ku̱mí saá na̱ ta̱a válí yóʼo ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina xíʼin ndiʼi nu̱ú ña̱ káʼyina, ta saátu chi̱ndeétáʼanra xíʼin ta̱ Daniel ña̱ kunda̱a̱-inira xíʼin ndiʼi visión ta saátu xíʼin xa̱ni.
18 Tá ni̱ya̱ʼa u̱ni̱ ku̱i̱ya̱, ta̱ rey xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná ku̱ʼu̱nna xíʼinna nu̱úra. Tasaá ta̱ xi̱kuumií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey ni̱xa̱ʼa̱nra xíʼinna nu̱ú ta̱ Nabucodonosor. 19 Tá na̱túʼun ta̱ rey xíʼinna, ki̱ʼinra kuenta ña̱ kǒo inkaka na̱ ta̱a válí na̱ íyo táki̱ʼva íyo ta̱ Daniel, ta̱ Hananías, ta̱ Misael xíʼin ta̱ Azarías, ña̱kán ni̱ndo̱ona ña̱ va̱ʼa kachíñuna nu̱ú ta̱ rey. 20 Tá xi̱nda̱ka̱tu̱ʼun ta̱ rey na̱yóʼo xa̱ʼa̱ iin ña̱ ndíchi á iin ña̱ yo̱ʼvi̱,* ta̱ rey xi̱kiʼinra kuenta ña̱ xi̱xini̱níka na̱yóʼo nu̱ú ndiʼi na̱ su̱tu̱ na̱ xi̱keʼé magia ta saátu xi̱xini̱kana nu̱ú na̱ ndáku* na̱ ni̱xi̱yo iníísaá nu̱ú xi̱xaʼndachíñura. 21 Ta kán ni̱xi̱yo ta̱ Daniel nda̱a̱ tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n iin ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñu ta̱ rey Ciro.
2 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n u̱vi̱ ku̱i̱ya̱ xáʼndachíñu ta̱ rey Nabucodonosor, ki̱xi ku̱a̱ʼá xa̱ni nu̱úra, xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱ndi̱ʼiní-inira ta va̱ása níxi̱kuchiñu ku̱su̱nra. 2 Ña̱kán ka̱nara na̱ su̱tu̱ na̱ kéʼé magia, na̱ ndáku,* na̱ kéʼé ña̱ tási ta saátu na̱ caldeo* ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nna xíʼinra ndáaña ni̱xa̱níra. Tasaá ni̱ki̱ʼvina ta xi̱kunditana nu̱ú ta̱ rey. 3 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Íyo iin ña̱ ni̱xa̱níi̱ ta ndíʼi̱ní-inii̱ chi kúni̱i̱ kunda̱a̱-inii̱ ndáaña ni̱xa̱níi̱”. 4 Ta tu̱ʼun arameo* nda̱kuiin na̱ caldeo yuʼú ta̱ rey: “Ndiʼi tiempo ná kutakún táta rey. Natúʼun xíʼinndi̱ ndáaña ni̱xa̱níún, ta ndi̱ʼi̱ na̱ káchíñu nu̱ún ka̱ʼa̱nndi̱ xíʼún ndáaña kúni̱ kachiña”.
5 Tasaá nda̱kuiin ta̱ rey yuʼú na̱ caldeo: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ keʼíi̱: tá va̱ása káʼa̱nndó xíʼi̱n ndáaña ni̱xa̱níi̱ ta ndáaña kúni̱ kachiña, kaʼndai̱ chiñu ña̱ sakúachi válína ndóʼó ta nu̱ú ku̱ʼu̱n na̱ yiví tatána* ndasai̱ veʼendó; 6 soo tá ná ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n ndáaña ni̱xa̱níi̱ ta ndáaña kúni̱ kachiña, taxii̱ ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ndó ta ixato̱ʼóna ndóʼó. Ña̱kán, ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n ndáaña ni̱xa̱níi̱ ta ndáaña kúni̱ kachiña”.
7 Tuku nda̱kuiinna yuʼúra ta ka̱china: “Natúʼun xíʼinndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xa̱níún táta rey, ta ndi̱ʼi̱ na̱ káchíñu nu̱ún ka̱ʼa̱nndi̱ ndáaña kúni̱ kachi ña̱ ni̱xa̱níún”.
8 Ta̱ rey nda̱kuiinra yuʼúna: “Kúnda̱a̱ va̱ʼa inii̱ ña̱ kúni̱ndó ná kuachi̱kai̱ xíʼin ña̱ nda̱kaxii̱n keʼíi̱, tasaá kooka tiempo nu̱úndó ña̱ ndakanixi̱níndó saáchi xa̱a̱ kúnda̱a̱va-inindó ndáaña kúú ña̱ keʼíi̱. 9 Tá kǒo káʼa̱nndó xíʼi̱n ndáaña ni̱xa̱níi̱, iin kuití koo castigo ña̱ ndakiʼin ndiʼindó. Soo ni̱ka̱ʼa̱n-táʼanndó ña̱ ka̱ʼa̱nndó iin ña̱ vatá* xíʼi̱n ta kúni̱ndó sandáʼvindó yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa nasamai̱ ña̱ keʼíi̱. Ña̱kán, ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n ndáaña ni̱xa̱níi̱ tasaá kunda̱a̱-inii̱ á kivi ka̱ʼa̱nndó xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña”.
10 Na̱ caldeo nda̱kuiinna yuʼú ta̱ rey: “Kǒo nda̱a̱ ni iin ta̱a nu̱ú ñuʼú yóʼo ta̱ kivi keʼé ña̱ káʼún táta rey. Nda̱a̱ ni iin rey ta̱ ndáyáʼviní, ni nda̱a̱ ni iin ta̱ chíñu, ta̱ʼán ndukúna ña̱yóʼo nu̱ú na̱ su̱tu̱ na̱ kéʼé magia, ni nu̱ú na̱ ndáku, ni nu̱ú na̱ caldeo. 11 Yo̱ʼvi̱ní* ña̱ ndúkún táta rey ta kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ kivi ka̱ʼa̱n xíʼún ndáaña ni̱xa̱níún, chi na̱ ndióxi̱ kuití kivi keʼé ña̱yóʼo, soo kǒo na̱ ndióxi̱ íyo yóʼo ña̱ ka̱ʼa̱nna xíʼún xa̱ʼa̱ña”.
12 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ rey ña̱yóʼo, ni̱sa̱a̱níra ta xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná kaʼnína ndiʼi na̱ ndíchi na̱ íyo ñuu Babilonia. 13 Tá xa̱ʼndara chiñu yóʼo ta xa̱a̱ ku̱nu̱mí kaʼnína na̱ ndíchi, ni̱xa̱ʼa̱ntuna na̱ndukúna ta̱ Daniel xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinra ña̱ va̱ʼa kaʼnína na̱yóʼo.
14 Tasaá ni̱xa̱ʼa̱n ta̱ Daniel nu̱ú ta̱ Arioc, soo ki̱ʼinníra kuenta tá ni̱xa̱ʼa̱nra nu̱úra ta saátu to̱ʼóní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra. Ta̱ Arioc kúú ta̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ xi̱ndaa ta̱ rey, ta ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra ña̱ va̱ʼa kaʼníra na̱ ndíchi na̱ ñuu Babilonia. 15 Ta̱ Daniel ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Arioc, ta̱ soldado ta̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey: “¿Nda̱chun ndeéní íyo chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ rey?”. Tasaá na̱túʼun ta̱ Arioc xíʼin ta̱ Daniel xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱u. 16 Ña̱kán ni̱xa̱ʼa̱n ta̱ Daniel nu̱ú ta̱ rey ta ni̱ka̱ʼa̱n-ndáʼvira xíʼinra ña̱ ná taxira loʼoka tiempo ndaʼa̱ra ña̱ ka̱ʼa̱nra xíʼinra ndáaña kúni̱ kachi ña̱ ni̱xa̱níra.
17 Tándi̱ʼi, ta̱ Daniel nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra veʼera ta na̱túʼunra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ kúu xíʼin ta̱ Hananías, ta̱ Misael ta saátu xíʼin ta̱ Azarías. 18 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ ná ka̱ʼa̱n-ndáʼvina xíʼin Ndióxi̱ ña̱ va̱ʼa koo inira xíʼinna ta ná chindeétáʼanra xíʼinna ña̱ kunda̱a̱-inina xíʼin ña̱ ni̱xa̱ní ta̱ rey, tasaá va̱ása kuvi ta̱ Daniel ni na̱ kítáʼan xíʼinra ni na̱ ndíchi na̱ íyo chí Babilonia.
19 Tá ñuú, ti̱xin iin visión ni̱na̱ʼa̱ Ndióxi̱ nu̱ú ta̱ Daniel ndáaña ni̱xa̱ní ta̱ rey. Tasaá nda̱sakáʼnu ta̱ Daniel Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví. 20 Ta̱ Daniel ka̱chira:
“Ndiʼi tiempo ná ndukáʼnu ki̱vi̱ Ndióxi̱,
saáchi iinlá yóʼó kúú ta̱ kúúmií ña̱ ndíchi xíʼin ndee̱.
21 Yóʼó kúú ta̱ kivi nasama tiempo ña̱ kuu iin ña̱ʼa,
táxiún chiñu ndaʼa̱ na̱ rey ta saátu kíndaún chiñu ndaʼa̱na,
na̱ ndíchi kúúmiína ña̱ ndíchi chi miíún kúú ta̱ táxiña ndaʼa̱na
ta táxiún ná kunda̱a̱-ini na̱ vií ndákanixi̱ní.
22 Káʼún xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ ndíchi, ña̱ yo̱ʼvi̱ní kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱
ta saátu ña̱ʼa ña̱ íyo se̱ʼé,
kúnda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ íyo nu̱ú naa
ta ndáye̱ʼe̱ nu̱ú íyoún.
23 Ndaʼa̱ yóʼó táxii̱ tíxa̱ʼvi ta ndásakáʼnui̱ miíún,
Ndióxi̱ na̱ táʼi̱n na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá,
saáchi ta̱xiún ña̱ ndíchi xíʼin ndee̱ ndaʼíi̱.
Ta vitin ni̱na̱ʼún nu̱úi̱ ña̱ ndu̱kúndi̱ nu̱ún,
ta ta̱xiún ña̱ kunda̱a̱-inindi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xa̱ní ta̱ rey”.
24 Tasaá ni̱xa̱ʼa̱n ta̱ Daniel nu̱ú ni̱xi̱yo ta̱ Arioc, chi ta̱yóʼo kúú ta̱ xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu nu̱ú ña̱ kaʼníra na̱ ndíchi na̱ íyo ñuu Babilonia, ta ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Daniel xíʼinra: “Va̱ása kaʼníún nda̱a̱ ni iin na̱ ndíchi na̱ íyo ñuu Babilonia. Kundaka yi̱ʼi̱ ku̱ʼún nu̱ú íyo ta̱ rey ta yi̱ʼi̱ ka̱ʼa̱n xíʼinra ndáaña kúni̱ kachi ña̱ ni̱xa̱níra”.
25 Tasaá ndi̱ku̱n kama ni̱xa̱ʼa̱n ta̱ Arioc xíʼin ta̱ Daniel nu̱ú íyo ta̱ rey ta ka̱chira xíʼinra: “Nda̱ni̱ʼíi̱ iin ta̱a ta̱ ni̱xi̱yo chí ñuu Judá, ta̱ nda̱kiʼinyó ki̱xaa̱ xíʼinyó, ta ta̱yóʼo kivi ka̱ʼa̱nra xíʼún ndáaña kúni̱ kachi ña̱ ni̱xa̱níún táta rey”. 26 Tasaá, ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Daniel ta̱ xi̱nanítu Beltsasar: “¿Á ndixa kivi ka̱ʼún xíʼi̱n ndáaña ni̱xa̱níi̱ ta ndáaña kúni̱ kachiña?”. 27 Ta nda̱kuiin ta̱ Daniel yuʼú ta̱ rey: “Nda̱a̱ ni iin na̱ ndíchi, na̱ ndáku, na̱ su̱tu̱ na̱ kéʼé magia ni na̱ káʼvi xa̱ʼa̱ tí ki̱mi va̱ása kivi ka̱ʼa̱nna xíʼún táta rey xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xa̱níún, ña̱ kúni̱ún kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱. 28 Soo íyo iin Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví ta̱ kivi ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ íyo se̱ʼé, ta̱yóʼo kúú ta̱ ka̱ʼa̱n xíʼún táta rey Nabucodonosor ndáaña kuu ki̱vi̱ so̱ndíʼi. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱xa̱níún ta ña̱yóʼo kúú visión ña̱ xi̱niún tá kánduʼún* nu̱ú xi̱toún:
29 ”Táta rey, tá kánduʼún nu̱ú xi̱toún ki̱xáʼún ndákanixi̱níún xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu, ta ta̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ íyo se̱ʼé kúú ta̱ ka̱ʼa̱n xíʼún ndáaña kuu. 30 Su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ ndíchiníkai̱ nu̱ú inka na̱ yiví kúú ña̱ ni̱na̱ʼa̱ra nu̱úi̱ ndáaña kúni̱ kachi ña̱ ni̱xa̱níún. Saáchi ni̱na̱ʼa̱raña nu̱úi̱ ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniún ndáaña kúni̱ kachiña, tasaá kunda̱a̱-iniún ndáaña ndákanixi̱níún.
31 ”Táta rey, tá ni̱xa̱níún xi̱niún iin ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ta̱a,* ta káʼnuníña. Súkunní ni̱xi̱yo ña̱yóʼo ta xi̱ndaye̱ʼe̱níña, xi̱ndichiña nu̱ún ta ni̱yi̱ʼvíníún tá xi̱niúnña. 32 Xíʼin oro ña̱ va̱ʼaní ku̱vaʼa xi̱ní ña̱yóʼo; xíʼin plata ku̱vaʼa kándíkaña ta saátu ndaʼa̱ña; xíʼin cobre ku̱vaʼa ti̱xinña ta saátu xa̱ʼa̱-si̱ʼinña; 33 xíʼin hierro ku̱vaʼa sa̱ʼndaña, ta xa̱ʼa̱ña ku̱vaʼaña xíʼin hierro ta saátu nda̱ʼyi̱. 34 Tá xítoún ña̱yóʼo, nda̱a̱ xi̱ní yuku̱ cha̱chi iin yu̱u̱, soo su̱ví na̱ yiví kúú na̱ nísakúachi ña̱yóʼo. Ta ka̱niña xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin hierro ta saátu nda̱ʼyi̱, ta sa̱kúachi válíñaña. 35 Tasaá, cha̱chi ndiʼi hierro, nda̱ʼyi̱, cobre, plata xíʼin oro ta ndu̱uña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo xe̱ʼe̱* ña̱ ndáchí nu̱ú ndátivina trigo tá kúúña tiempo niʼní, ta nda̱chíña xíʼin ta̱chí ta kǒokaña níkindo̱o. Soo yu̱u̱ ña̱ ka̱ni ña̱yóʼo, ndu̱uña iin yuku̱ ña̱ káʼnuní ta iníísaá nu̱ú ñuʼú nda̱kasi ña̱yóʼo.
36 ”Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱xa̱níún, ta vitin ka̱ʼa̱nndi̱ xíʼún ndáaña kúni̱ kachiña táta rey. 37 Yóʼó táta rey, yóʼó kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ rey ta Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví kúú ta̱ ta̱xi ña̱ kaʼndachíñún, ta̱xira ku̱a̱ʼání ndee̱ ndaʼún ña̱ ndakúní koún ta ta̱xira ña̱ ná ndukáʼnún nu̱ú inkana, 38 nda̱taxira na̱ ta̱a na̱ ndóo nda̱a̱ ndáaka ñuu ndaʼún, ta̱xitura kití tí íyo chí yuku̱ ndaʼún ta saátu kití tí ndáchí, ta ta̱xira ña̱ kaʼndachíñún nu̱ú ndiʼi tíyóʼo, yóʼó kúú xi̱ní ña̱ ku̱vaʼa xíʼin oro.
39 ”Soo tá ná ndiʼi kaʼndachíñún, koo inka na̱ kaʼndachíñu soo va̱ása kundayáʼvinína. Tándi̱ʼi, koo inka na̱ kaʼndachíñu, na̱ koo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo cobre ta kaʼndachíñuna iníísaá nu̱ú ñuʼú.
40 ”Koo inka na̱ kaʼndachíñu ta ndakúní koona nda̱a̱ táki̱ʼva ndakú íyo hierro. Na̱yóʼo sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi na̱ xáʼndachíñu ta sakúachi válínana, nda̱a̱ táki̱ʼva sákuachi válí hierro ña̱ʼa ta ndúuña ya̱a̱, nda̱a̱ táki̱ʼva sándiʼi-xa̱ʼa̱ña ña̱ʼa.
41 ”Ta nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱niún ña̱ xíʼin nda̱ʼyi̱ ta saátu hierro ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ña xíʼin nu̱ú xa̱ʼa̱ña,* saá ndata̱ʼví na̱ xáʼndachíñu yóʼo, soo ndakúva loʼo koo ña̱yóʼo, nda̱a̱ táki̱ʼva ndakú hierro ña̱ nda̱saka̱ xíʼin nda̱ʼyi̱ ña̱ xi̱niún. 42 Iin táʼví ña̱ kaʼndachíñuna ndakú kooña ta inka táʼvíña vitá kooña saáchi nu̱ú xa̱ʼa̱ña ku̱vaʼaña xíʼin hierro ta saátu nda̱ʼyi̱. 43 Nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱niún ña̱ nda̱saka̱ hierro xíʼin nda̱ʼyi̱, saá ndasaka̱ na̱yóʼo* xíʼin na̱ ñuu.* Soo va̱ása kivi inkáchi kutáʼanna, nda̱a̱ táki̱ʼva va̱ása kítáʼan hierro xíʼin nda̱ʼyi̱.
44 ”Tá xáʼndachíñuka na̱ chíñu yóʼo, reino Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví kixáʼaña kaʼndachíñuña ta va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ña, ni va̱ása ndaya̱ʼaña ndaʼa̱ inka ñuu. Tá ná kaʼndachíñuña, sandíʼi-xa̱ʼa̱ña ndiʼi na̱ chíñu yóʼo ta sakúachi válíñana, ta iinlá ña̱yóʼo kúú ña̱ kaʼndachíñu ndiʼi tiempo, 45 nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱niún ña̱ cha̱chi iin yu̱u̱ nda̱a̱ xi̱ní yuku̱ ta su̱ví na̱ yiví nísakúachiña, ta sa̱kúachi válí yu̱u̱ yóʼo hierro, cobre, nda̱ʼyi̱, plata xíʼin oro. Ndióxi̱ ta̱ káʼnu ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼún táta rey ndáaña kuu chí nu̱únínu. Ña̱ nda̱a̱ kúú xa̱ni yóʼo ta kivi kandíxaún ña̱ kúni̱ kachiña”.
46 Tasaá xi̱kuxítí ta̱ rey Nabucodonosor nu̱ú ta̱ Daniel ta ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ íxato̱ʼórara, saátu xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná taxina ña̱ʼa ndaʼa̱ra ta ná chiʼmána ña̱ʼa nu̱úra. 47 Ta ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey xíʼin ta̱ Daniel: “Káʼnuníka Ndióxi̱ndó nu̱ú inka na̱ ndióxi̱, xáʼndachíñura nu̱ú na̱ rey ta káʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ íyo se̱ʼé, saáchi ku̱chiñún na̱túʼún xíʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xa̱níi̱”. 48 Tándi̱ʼi, ta̱ rey ta̱xira iin chiñu ña̱ ndáyáʼviní ndaʼa̱ ta̱ Daniel, ta̱xira ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní ndaʼa̱ra, tasaá ta̱xira chiñu ndaʼa̱ ta̱ Daniel ña̱ kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ chíñu ta ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey ña̱ ná kiʼinra kuenta xíʼin ndiʼi na̱ ndíchi na̱ íyo ñuu Babilonia. 49 Ta̱ Daniel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ rey ña̱ ná taxira chiñu ndaʼa̱ ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanna xíʼin na̱ xáʼndachíñu, na̱ kíʼin kuenta xíʼin na̱ ndóo ñuu Babilonia, ta ta̱ Daniel ki̱ndoora veʼe nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey.
3 Ta̱ rey Nabucodonosor i̱xava̱ʼara iin ña̱ʼa* ña̱ oro ña̱ káʼnuní, ki̱ʼva 27 metro* súkunña ta ki̱ʼva 3 metro* ndíka̱ña. Ta ka̱nindichiraña yoso̱ ña̱ naní Dura, chí ñuu Babilonia. 2 Tasaá, ta̱ rey Nabucodonosor sa̱ndátakara ndiʼi na̱ chíñu na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱ xi̱xaʼndachíñu, na̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin na̱yóʼo, na̱ chíñu, na̱ xi̱taxi consejo ndaʼa̱ ta̱ rey, na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi, na̱ xi̱ndatiin ku̱a̱chi, na̱ xi̱ndisochíñu ta saátu ndiʼi na̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin na̱ xi̱xaʼndachíñu ñuu válí ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna vikó xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱nu ña̱ i̱xava̱ʼa ta̱ rey Nabucodonosor.
3 Tasaá, ndiʼi na̱ chíñu na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱ xi̱xaʼndachíñu, na̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin na̱yóʼo, na̱ chíñu, na̱ xi̱taxi consejo ndaʼa̱ ta̱ rey, na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi, na̱ xi̱ndatiin ku̱a̱chi, na̱ xi̱ndisochíñu ta saátu ndiʼi na̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin na̱ xi̱xaʼndachíñu ñuu válí nda̱takana ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nna kunina ña̱ ni̱xi̱nu ña̱ i̱xava̱ʼa ta̱ rey Nabucodonosor. Ta xi̱kunditana nu̱ú ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼa ta̱ rey Nabucodonosor. 4 Ta̱ nátúʼun* xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ ta̱ rey, ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Ndóʼó na̱ yiví na̱ ke̱e ñuu válí xíʼin ñuu náʼnu, na̱ káʼa̱n xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun, ña̱yóʼo kúú chiñu ña̱ táʼnda̱ nu̱úndó, 5 tá ná kuniso̱ʼondó tivina ndiki̱, flauta, arpa, arpa tú loʼo, instrumento tú kúúmií yi̱ʼva̱, flauta káʼnu xíʼin ndiʼika ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna sákaʼana, xíniñúʼu kuxítíndó ta ndasakáʼnundó ña̱ʼa ña̱ oro ña̱ i̱xava̱ʼa ta̱ rey Nabucodonosor. 6 Soo tá ná va̱ása kuxítíndó ta va̱ása ndasakáʼnundóña, ndi̱ku̱n taánna ndóʼó ini horno* ña̱ xíxi̱”. 7 Ña̱kán, tá xi̱niso̱ʼona ña̱ ti̱vina ndiki̱, flauta, arpa, arpa tú loʼo, instrumento tú kúúmií yi̱ʼva̱ xíʼin ndiʼika ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna sákaʼana, ndiʼi na̱ yiví na̱ ke̱e ñuu válí xíʼin ñuu náʼnu, na̱ káʼa̱n xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun, xi̱kuxítína ta nda̱sakáʼnuna ña̱ʼa ña̱ oro ña̱ i̱xava̱ʼa ta̱ rey Nabucodonosor.
8 Tá ku̱u ña̱yóʼo, sava na̱ caldeo ku̱yatinna ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ vatá* xa̱ʼa̱ na̱ judío. 9 Ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ rey Nabucodonosor: “Ndiʼi tiempo ná kutakún táta rey. 10 Yóʼó táta rey, xa̱ʼndaún chiñu ña̱ ndiʼi na̱ yiví na̱ ná kuniso̱ʼo tá ná tivina ndiki̱, flauta, arpa, arpa tú loʼo, instrumento tú kúúmií yi̱ʼva̱, flauta káʼnu xíʼin ndiʼika ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna sákaʼana, xíniñúʼu kuxítína ta ndasakáʼnuna ña̱ʼa ña̱ oro ña̱ i̱xava̱ʼún, 11 soo tá va̱ása kúxítína ta va̱ása ndásakáʼnunaña, xíniñúʼu taánnana ini horno ña̱ xíxi̱. 12 Táta rey, sava na̱ judío na̱ ta̱xiún chiñu ndaʼa̱ ña̱ chindeétáʼanna xíʼin na̱ kíʼin kuenta xíʼin na̱ ndóo ñuu Babilonia, va̱ása nína̱ʼa̱ ña̱ íxato̱ʼóna yóʼó. Na̱yóʼo kúú ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego. Na̱yóʼo va̱ása ndásakáʼnuna ndióxi̱ún ta va̱ása kúni̱na ndasakáʼnuna ña̱ʼa ña̱ oro ña̱ i̱xava̱ʼún”.
13 Tasaá ni̱sa̱a̱ní ta̱ Nabucodonosor ta xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná kuniʼina ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego ku̱ʼu̱n xíʼinna nu̱úra. Tasaá, ni̱xa̱ʼa̱nna xíʼin na̱ ta̱a yóʼo nu̱ú ta̱ rey. 14 Ta ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Nabucodonosor xíʼinna: “Sadrac, Mesac, Abednego, ¿á ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ va̱ása ndásakáʼnundó ndióxi̱ ña̱ ndásakáʼnui̱ ta va̱ása kúni̱ndó ndasakáʼnundó ña̱ʼa ña̱ oro ña̱ i̱xava̱ʼi̱? 15 Tá ná kuniso̱ʼondó tivina ndiki̱, flauta, arpa, arpa tú loʼo, instrumento tú kúúmií yi̱ʼva̱, flauta káʼnu xíʼin ndiʼika ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna sákaʼana ta kúxítíndó ta ndásakáʼnundó ña̱ʼa ña̱ ke̱ʼíi̱, va̱ʼava tá saá ná keʼéndó. Soo tá va̱ása xíínndó ndasakáʼnundóña, ndi̱ku̱n taánna ndóʼó ini horno ña̱ xíxi̱. ¿Ta ndáa ndióxi̱ kuchiñu sakǎku ndóʼó nu̱úi̱?”.
16 Ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego nda̱kuiinna yuʼú ta̱ rey: “Kǒo inka ña̱ kivi ka̱ʼa̱nndi̱ xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo táta rey Nabucodonosor. 17 Tá ná taún ndi̱ʼi̱ ini horno, Ndióxi̱ ta̱ ndásakáʼnundi̱ kiviva sakǎkura ndi̱ʼi̱, ta saátu va̱ása taxira ixandi̱va̱ʼún xíʼinndi̱. 18 Soo ni ná va̱ása keʼéra ña̱yóʼo táta rey, xíniñúʼu kunda̱a̱-iniún ña̱ va̱ása ndasakáʼnundi̱ ndióxi̱ún ta ni va̱ása ndasakáʼnundi̱ ña̱ʼa ña̱ oro ña̱ i̱xava̱ʼún”.
19 Tasaá ni̱sa̱a̱ní ta̱ Nabucodonosor xíʼin ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego, ta kue̱ʼe̱kaví nda̱kotora nu̱úna. Ña̱kán xa̱ʼndara chiñu ña̱ u̱xa̱ka yichi̱ ná sasáa̱na horno. 20 Ta saátu xa̱ʼndara chiñu nu̱ú sava na̱ ta̱a na̱ ndakúní na̱ xíka nu̱ú ku̱a̱chi, ña̱ ná katúnna ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego ta ná taánnana ini horno ña̱ xíxi̱.
21 Tasaá ka̱túnnana ta ta̱ánnana ini horno ña̱ xíxi̱, xi̱ndixina ti̱ko̱to̱ náni̱, xi̱ndóso ti̱ko̱to̱ so̱ko̱na, xi̱ndóso síni̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ti̱ko̱to̱ xi̱nína ta xi̱ndixina inkaka ti̱ko̱to̱. 22 Xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱ní ta̱ rey tá xa̱ʼndara chiñu ta xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱sáa̱nína horno, na̱ ta̱a na̱ ta̱án ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego ini horno ni̱xi̱ʼi̱vana chi ni̱xi̱xi̱na. 23 Soo ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego núʼni ndaʼa̱na tá ni̱ko̱yona ini horno ña̱ xíxi̱.
24 Tasaá, ni̱yi̱ʼvíní ta̱ rey Nabucodonosor ta kamaní nda̱kundichira ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra na̱ chíñu náʼnu: “¿Á su̱ví u̱ni̱ kúú na̱ ta̱a na̱ ka̱túnyó ta ta̱ányó ini ñuʼu̱?”. Na̱yóʼo nda̱kuiinna yuʼú ta̱ rey: “U̱ni̱ kúúvana táta rey”. 25 Ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra: “Kotondó, ku̱mí kúú na̱ ta̱a xítoi̱ xíka ma̱ʼñú ñuʼu̱ káa ta va̱ása xíxi̱na, ta nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ se̱ʼe na̱ ndióxi̱ saá náʼa̱ iinra”.
26 Ta̱ Nabucodonosor ku̱yatinra yéʼé horno ña̱ xíxi̱ ta ka̱chira: “Sadrac, Mesac, Abednego, ndóʼó na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ ta̱ káʼnu, keendó ta kixindó yóʼo”. Tasaá, ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego ke̱ena ma̱ʼñú ñuʼu̱ kán. 27 Ta na̱ chíñu na̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin na̱ xi̱xaʼndachíñu, na̱ xi̱chindeétáʼan xíʼin na̱yóʼo, na̱ chíñu xíʼin na̱ xi̱kuumií chiñu ña̱ ndáyáʼvi nu̱ú ta̱ rey na̱ nda̱taka kán, xi̱nina ña̱ kǒo ña̱ níndoʼo na̱ ta̱a yóʼo xíʼin ñuʼu̱. Nda̱a̱ ni iin ixí* xi̱nína va̱ása níxi̱xi̱, tá íyo ti̱ko̱to̱na tá ta̱ánnana saá íyoña tá ke̱ena ta ni va̱ása níxi̱xaʼa̱n yi̱ʼma̱na.
28 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Nabucodonosor: “Ná ndukáʼnu Ndióxi̱ ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego, chi chi̱ndaʼára iin ángel ta sa̱kǎkura na̱ káchíñu nu̱úra. Na̱yóʼo xi̱ndaa-ininara ta va̱ása níkandíxana chiñu ña̱ xa̱ʼndai̱, chi̱kaa̱-inina kuvina nu̱úka ña̱ ndasakáʼnuna inka ndióxi̱, chi iinlá Ndióxi̱ miína ndásakáʼnuna. 29 Ña̱kán xáʼndai̱ chiñu yóʼo: nda̱a̱ ndáaka na̱ yiví na̱ ke̱e ñuu válí á ñuu náʼnu, na̱ káʼa̱n xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun, tá ná ka̱ʼa̱nna iin ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego, ná sakúachi válínana ta nu̱ú ku̱ʼu̱n na̱ yiví tatána nduu veʼena, saáchi kǒo inka ndióxi̱ ta̱ kivi sakǎku nda̱a̱ táki̱ʼva sáka̱ku ta̱yóʼo”.
30 Tándi̱ʼi, ta̱ rey ta̱xira iin chiñu ña̱ ndáyáʼvika ndaʼa̱ ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego chí ñuu Babilonia.
4 “Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ rey Nabucodonosor xíʼin na̱ yiví na̱ ke̱e ñuu válí xíʼin ñuu náʼnu, na̱ káʼa̱n xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun, na̱ ndóo iníísaá nu̱ú ñuʼú: Va̱ʼaní ná kundoondó. 2 Kúsi̱íní-inii̱ nátúʼi̱n xíʼinndó xa̱ʼa̱ milagro ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ káʼnuní ña̱ ke̱ʼé Ndióxi̱ ta̱ káʼnu xíʼi̱n. 3 Náʼnuní milagro ña̱ kéʼéra ta náʼa̱ra ndee̱ra xíʼin ña̱ʼa ña̱ kéʼéra. Ndiʼi tiempo íyo ña̱ xáʼndachíñura, xáʼndachíñura nu̱ú miíyó ta saátu kaʼndachíñura nu̱ú na̱ se̱ʼeyó na̱ kaku chí nu̱únínu.
4 ”Yi̱ʼi̱ ta̱ Nabucodonosor, tá íyoi̱ veʼi̱ ta va̱ása ndíʼi̱-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo tu̱ndóʼo níxi̱yo tá xáʼndachíñui̱. 5 Ni̱xa̱níi̱ ta ni̱yi̱ʼvíi̱. Tá kánduʼíi̱* nu̱ú xi̱toi̱, xi̱nii̱ visión ta saátu xi̱nii̱ ña̱ʼa ña̱ sa̱yíʼví yi̱ʼi̱. 6 Ña̱kán, xa̱ʼndai̱ chiñu ña̱ ná kundakana ndiʼi na̱ ndíchi na̱ íyo ñuu Babilonia kixina nu̱úi̱, tasaá ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachi ña̱ ni̱xa̱níi̱.
7 ”Tasaá ni̱ki̱ʼvi na̱ su̱tu̱ na̱ kéʼé magia, na̱ ndáku,* na̱ caldeo,* ta saátu na̱ káʼvi xa̱ʼa̱ tí ki̱mi. Tá na̱túʼi̱n xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xa̱níi̱, va̱ása níkivi ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña. 8 Tasaá ki̱xi ta̱ Daniel nu̱úi̱, ta̱ kúúmií ndee̱ ndióxi̱ ña̱ yi̱i̱, ta̱yóʼo nanítura Beltsasar saáchi saá naní ndióxi̱ ña̱ ndásakáʼnui̱. Ta na̱túʼi̱n xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xa̱níi̱:
9 ”‘Yóʼó ta̱ Beltsasar, ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ su̱tu̱ na̱ kéʼé magia, kúnda̱a̱ va̱ʼa inii̱ ña̱ kúúmiíún ndee̱ ña̱ táxi ndióxi̱ ña̱ yi̱i̱ ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ íyo se̱ʼé nu̱ún chi va̱ʼa kúnda̱a̱-iniún xíʼinña. Ndakani nu̱úi̱ xa̱ʼa̱ visión ña̱ xi̱nii̱ ta ka̱ʼa̱n xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña.
10 ”’Ti̱xin visión ña̱ xi̱nii̱ tá kánduʼíi̱ nu̱ú xi̱toi̱, xi̱nii̱ iin yitu̱n tú súkunní ma̱ʼñú ñuʼú. 11 Xa̱ʼnu tú yitu̱n yóʼo, ndu̱ndakúnú ta nda̱a̱ chí ndiví ni̱xa̱a̱ ndaʼa̱nú. Ta nda̱a̱ na̱ xi̱ndoo xíká va̱ʼa xi̱xitona túyóʼo. 12 Livikaví ni̱xi̱yo yuku̱ ndaʼa̱nú, ni̱xi̱yoní ku̱i̱ʼi ndaʼa̱nú ta ndiʼi na̱ yiví xíʼin kití xi̱xaxí ku̱i̱ʼi yóʼo. Kití tí íyo chí yuku̱ xi̱ndoorí ku̱nda̱ti̱* xa̱ʼa̱nú ta ndaʼa̱nú ni̱xi̱yo kití tí ndáchí. Ndiʼi na̱ yiví ta saátu ndiʼi kití xi̱xaxí ku̱i̱ʼi túyóʼo.
13 ”’Tá xítokai̱ visión tá kánduʼíi̱ nu̱ú xi̱toi̱, xi̱nii̱ iin ta̱ yi̱i̱ ta̱ ndáa, ta̱ va̱xinuu chí ndiví. 14 Ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra: “Kaʼndandó yitu̱n yóʼo, kaʼndandó ndaʼa̱nú, kindaandó yu̱ku̱ ndaʼa̱nú ta katandó ku̱i̱ʼi ña̱ táxinú. Ná kunu kití tí ndóo xa̱ʼa̱nú ta saátu saa tí níndoso ndaʼa̱nú. 15 Soo va̱ása kaʼndandó xa̱ʼa̱nú ta va̱ása tuʼunndó ti̱oʼonú,* chikaa̱ndó ka̱a ña̱ hierro xíʼin ña̱ cobre xa̱ʼa̱nú ta ná kindo̱o xa̱ʼa̱nú ma̱ʼñú ku̱ʼu̱. Ná ndaxinú* xíʼin yúyú ta taxindó ná kindo̱o xa̱ʼa̱nú nu̱ú ndóo tí kití, ma̱ʼñú ku̱ʼu̱ ña̱ kána nu̱ú ñuʼú. 16 Ná nasa̱ma níma̱nú: nu̱úka ña̱ kuumiínú iin níma̱ na̱ yiví ná kuumiínú níma̱ kití, ta taxindó ná ya̱ʼa u̱xa̱ tiempo. 17 Ña̱yóʼo kúú chiñu ña̱ xa̱ʼnda na̱ ndáa ta ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ yi̱i̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kundoʼonú, tasaá kunda̱a̱-ini ndiʼi na̱ táku ña̱ Ndióxi̱ ta̱ káʼnuní kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ yiví, táxira ña̱ kaʼndachíñu na̱ kúni̱ miíra, ta kivitu taxira chiñu yóʼo ndaʼa̱ iin ta̱a ta̱ va̱ása ndáyáʼvi”.
18 ”’Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱xa̱ní yi̱ʼi̱ ta̱ Nabucodonosor. Ta vitin yóʼó ta̱ Beltsasar ka̱ʼa̱n xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña, saáchi nda̱a̱ ni iin na̱ ndíchi na̱ íyo nu̱ú xáʼndachíñui̱ va̱ása kívi ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña. Soo kiviva ka̱ʼa̱n yóʼó xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña, saáchi kúúmiíún ndee̱ na̱ ndióxi̱ na̱ yi̱i̱’.
19 ”Tasaá, ta̱ Daniel ta̱ xi̱nanítu Beltsasar, ni̱ndi̱ʼiní-inira ta ki̱xáʼara yíʼvira.
”Ta̱ rey ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: ‘Yóʼó ta̱ Beltsasar, va̱ása taxiún ña̱ sayíʼvi xa̱ni yóʼo miíún ta va̱ása yi̱ʼvíún xíʼin ña̱ kúni̱ kachiña’.
”Ta̱ Beltsasar nda̱kuiinra: ‘Táta rey, ná kundoʼo na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó ña̱ ni̱xa̱níún ta ná kundoʼo na̱ íyo contra xíʼún ña̱ kúni̱ kachi xa̱ni yóʼo.
20 ”’Yitu̱n tú xi̱niún, tú xa̱ʼnu ta ndu̱ndakúnú, tú ni̱xa̱a̱ ndaʼa̱ chí ndiví, tú xi̱xito na̱ xi̱ndoo xíká, 21 livikaví ni̱xi̱yo yu̱ku̱ ndaʼa̱nú, ni̱xi̱yoní ku̱i̱ʼi ndaʼa̱nú ta ndiʼi na̱ yiví xíʼin kití xi̱xaxí ku̱i̱ʼi yóʼo. Kití tí íyo chí yuku̱ xi̱ndoorí xa̱ʼa̱nú ta ndaʼa̱nú ni̱xi̱yo kití tí ndáchí, 22 yitu̱n kán kúú miíún táta rey, saáchi ndu̱káʼnu ña̱ xáʼndachíñún ta ndu̱ndakúña, nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱ʼnu tú yitu̱n yóʼo nda̱a̱ chí ndiví saá xa̱ʼnu ndee̱ ña̱ kúúmiíún ta iníísaá nu̱ú ñuʼú xáʼndachíñún.
23 ”’Ta yóʼó táta rey, xi̱niún iin ta̱ yi̱i̱ ta̱ ndáa, ta̱ va̱xinuu chí ndiví ta ni̱ka̱ʼa̱nra: “Kaʼndandó yitu̱n yóʼo, sandíʼi-xa̱ʼa̱ndónú, soo va̱ása kaʼndandó xa̱ʼa̱nú ta va̱ása tuʼunndó ti̱oʼonú, chikaa̱ndó ka̱a ña̱ hierro xíʼin ña̱ cobre xa̱ʼa̱nú ta ná kindo̱o xa̱ʼa̱nú ma̱ʼñú ku̱ʼu̱. Ná ndaxinú xíʼin yúyú ta taxindó ná kindo̱o xa̱ʼa̱nú nu̱ú ndóo kití tí íyo yuku̱, ta taxindó ná ya̱ʼa u̱xa̱ tiempo”. 24 Táta rey, ña̱yóʼo kúú ña̱ kúni̱ kachi ña̱ ni̱xa̱níún ta ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ ta̱ káʼnu kundoʼún. 25 Tavána yóʼó ta va̱ása koún xíʼin na̱ yiví, kundika̱ún xíʼin kití tí íyo chí yuku̱ ta kaxíún ku̱ʼu̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé si̱ndi̱ki̱. Ndaxiún xíʼin yúyú ta ya̱ʼa u̱xa̱ tiempo nda̱a̱ ná kunda̱a̱-iniún ña̱ mií Ndióxi̱ ta̱ káʼnu kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ yiví, ta táxira ña̱ kaʼndachíñu na̱ kúni̱ miíra.
26 ”’Soo xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ ná kindo̱o xa̱ʼa̱ yitu̱n yóʼo xíʼin ti̱oʼonú, tuku kaʼndachíñún tá ná ndakuniún ña̱ íyo iin ta̱ xáʼndachíñu chí ndiví. 27 Xa̱ʼa̱ ña̱kán táta rey, ixaún ña̱ ma̱ní kuniso̱ʼún consejo ña̱ taxii̱ ndaʼún. Va̱ása ki̱ʼvikaún ku̱a̱chi ta kixáʼún keʼún ña̱ va̱ʼa; va̱ása keʼékaún ña̱ va̱ása va̱ʼa ta kundáʼvi-iniún kuniún na̱ nda̱ʼví. Tá ná keʼún ña̱yóʼo, sana ku̱a̱ʼáka tiempo va̱ʼaní koún’”.
28 Ndiʼi ña̱yóʼo kúú ña̱ ndo̱ʼo ta̱ rey Nabucodonosor.
29 Tá ni̱ya̱ʼa iin ku̱i̱ya̱, tá xíkara chí xi̱ní veʼera* nu̱ú xáʼndachíñura chí Babilonia. 30 Ta̱ rey xi̱kachira: “¿Á su̱ví ña̱yóʼo kúú Babilonia ña̱ káʼnu, ña̱ ke̱ʼíi̱ xíʼin ndeíi̱ ña̱ va̱ʼa koo veʼe nu̱ú kaʼndachíñui̱?”.
31 Tá káʼa̱nka ta̱ rey ña̱yóʼo, ni̱ka̱ʼa̱n iinna chí ndiví ta ka̱china: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱nna xíʼin yóʼó ta̱ rey Nabucodonosor: ‘Va̱ása kaʼndachíñukaún chi ki̱ndaana chiñu yóʼo ndaʼún, 32 tavána yóʼó ta va̱ása koún xíʼin na̱ yiví. Kundika̱ún xíʼin kití tí íyo chí yuku̱ ta kaxíún ku̱ʼu̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí si̱ndi̱ki̱. Ta ya̱ʼa u̱xa̱ tiempo nda̱a̱ ná kunda̱a̱-iniún ña̱ mií Ndióxi̱ ta̱ káʼnu kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ yiví, ta táxira ña̱ kaʼndachíñu na̱ kúni̱ miíra’”.
33 Ta ndi̱ku̱n saá ndo̱ʼo ta̱ Nabucodonosor ña̱yóʼo. Ta ni̱xi̱nu tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra, xíká ni̱xi̱yora nu̱ú na̱ yiví ta ki̱xáʼara xáxira ku̱ʼu̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí si̱ndi̱ki̱. Xi̱ndaxira xíʼin yúyú ta náni̱ní xa̱ʼnu ixí* xi̱níra nda̱a̱ táki̱ʼva náni̱ tu̱mi tí ta̱sú,* ta chíi̱nra xi̱naʼa̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ chíi̱n tí saa.
34 “Tá ni̱ya̱ʼa ku̱i̱ya̱ yóʼo, yi̱ʼi̱ ta̱ Nabucodonosor nda̱niʼii̱ nu̱úi̱ chí ndiví ta ki̱xáʼa ndákani vií tuku xi̱níi̱. Ki̱xáʼíi̱ ndásakáʼnui̱ Ndióxi̱ ta̱ káʼnu; nda̱sakáʼnui̱ ta̱ táku ndiʼi tiempo ta ta̱xii̱ tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra saáchi ndiʼi tiempo ndísochíñura, ta kaʼndachíñura nu̱ú miíyó ta saátu nu̱ú na̱ se̱ʼeyó na̱ kaku chí nu̱únínu. 35 Tá ná chitáʼanyó na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo xíʼinra, nda̱a̱ ni loʼo va̱ása ndáyáʼvina, kéʼéra ña̱ kúni̱ miíra xíʼin na̱ ángel ta saátu xíʼin na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú. Ta kǒo na̱ kivi kasi nu̱úra á na̱ kivi ka̱ʼa̱n xíʼinra: ‘¿Ndáaña ke̱ʼún?’.
36 ”Ndi̱ku̱n saá ki̱xáʼa ndákani vií xi̱níi̱, ki̱xáʼa tukui̱ xáʼndachíñui̱ ta ndu̱káʼnu ña̱ xáʼndachíñui̱, ki̱xáʼana íxato̱ʼóna yi̱ʼi̱ ta va̱ʼa tuku xi̱naʼii̱. Na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi ta saátu na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼvi, ki̱xi tukuna nu̱úi̱ ña̱ nda̱ka̱tu̱ʼunna yi̱ʼi̱, tuku ki̱xáʼíi̱ xáʼndachíñui̱ ta ki̱xáʼana íxato̱ʼókana yi̱ʼi̱.
37 ”Ta vitin yi̱ʼi̱ ta̱ Nabucodonosor, ndásakáʼnui̱ ta̱ xáʼndachíñu chí ndiví ta táxii̱ tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra saáchi ndiʼi ña̱ kéʼéra ña̱ nda̱kú kúúña, ta ndiʼi ña̱ kéʼéra va̱ʼaníña ta kivi sakúkaʼanra nu̱ú na̱ kúta̱aní-ini”.
5 Ta̱ rey Belsasar ke̱ʼéra iin vikó xa̱ʼa̱ mil na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼviní na̱ xi̱kachíñu nu̱úra ta xi̱ʼira vino nu̱ú na̱yóʼo. 2 Tá xa̱a̱ ni̱xi̱nira, xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná kuniʼina copa ña̱ oro xíʼin plata ku̱ʼu̱n xíʼinna nu̱úra, ña̱yóʼo xi̱kuu ña̱ ta̱vá yivára ta̱ Nabucodonosor ini templo ña̱ ñuu Jerusalén. Ta̱ rey xi̱kuni̱ra koʼora ini ña̱yóʼo xíʼin na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼviní na̱ xi̱kachíñu nu̱úra, ná síʼira* ta saátu xíʼin inkaka ná ni̱xi̱yo xíʼinra. 3 Tasaá níʼina copa ña̱ oro ña̱ ta̱vána ini templo Ndióxi̱ ña̱ ni̱xi̱yo ñuu Jerusalén, ta ta̱xinaña ndaʼa̱ ta̱ rey. Ta miíra xíʼin na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼviní na̱ xi̱kachíñu nu̱úra, ná síʼira ta saátu inkaka ná ni̱xi̱yo xíʼinra, xi̱ʼina vino ini ña̱yóʼo. 4 Xi̱ʼina vino ta nda̱sakáʼnuna ndióxi̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin oro, plata, cobre, hierro, yitu̱n ta saátu yu̱u̱.
5 Tasaá ndi̱ku̱n nde̱ta* ndaʼa̱ iin ta̱a ta ki̱xáʼaña káʼyiña kándíka nama̱ veʼe* ta̱ rey chí nu̱ú xítondaa candelabro, ta ta̱ rey xi̱nira ña̱ káʼyi ndaʼa̱ kán kándíka nama̱. 6 Tasaá ku̱yaa nu̱ú ta̱ rey ta ki̱xáʼara yíʼvira; ki̱xáʼa kísi xa̱ʼa̱ra ta ki̱xáʼa kánindaatáʼan koʼndora.*
7 Ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey ña̱ ná sandátakana na̱ ndáku,* na̱ caldeo* xíʼin na̱ káʼvi xa̱ʼa̱ tí ki̱mi. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin na̱ ndíchi na̱ íyo ñuu Babilonia: “Nda̱a̱ ndáaka na̱ ná kuchiñu kaʼvi ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ yóʼo ta ná ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña, taxii̱ ti̱ko̱to̱ ndíʼí* kundixina, chikaa̱na siki̱ tí oro su̱kúnna, ta na̱yóʼo koo na̱ u̱ni̱ na̱ kundayáʼviní ta taxii̱ ná kaʼndachíñuna”.
8 Tasaá ni̱ki̱ʼvi ndiʼi na̱ ndíchi na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ rey, soo va̱ása níkuchiñu nda̱a̱ ni iin na̱yóʼo kaʼvina ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ kándíka nama̱, ni va̱ása níkuchiñuna ka̱ʼa̱nna ndáaña kúni̱ kachiña. 9 Tasaá ni̱yi̱ʼvíní ta̱ rey Belsasar ta iin ku̱yaa nu̱úra, ta iin ku̱a̱ʼa̱n-ini na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼvi na̱ káchíñu nu̱úra.
10 Tá ku̱ndaa̱-ini ñá reina xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey ta saátu ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼviní na̱ xi̱kachíñu nu̱úra, ni̱ki̱ʼviñá nu̱ú íyo vikó ta ka̱chiñá: “Ndiʼi tiempo ná kutakún táta rey. ¿Nda̱chun ku̱yaa nu̱ún? Va̱ása xíniñúʼu ndi̱ʼiví-iniún ta yi̱ʼvíún. 11 Nu̱ú xáʼndachíñún íyo iin ta̱a ta̱ kúúmií ndee̱ ndióxi̱ ña̱ yi̱i̱. Tá xi̱taku yiváún, xi̱kunda̱a̱-inina ña̱ va̱ʼaní xi̱xini̱ ta̱ ta̱a yóʼo ta ndíchiní ni̱xi̱yora nda̱a̱ táki̱ʼva ndíchi na̱ ndióxi̱. Yiváún ta̱ rey Nabucodonosor, ta̱xira chiñu ndaʼa̱ra ña̱ kiʼinra kuenta xíʼin na̱ su̱tu̱ na̱ kéʼé magia, na̱ ndáku, na̱ caldeo xíʼin na̱ káʼvi xa̱ʼa̱ tí ki̱mi; ña̱yóʼo kúú ña̱ ke̱ʼé yiváún táta rey. 12 Ta̱ Daniel, ta̱ chi̱núu ta̱ rey ki̱vi̱ ña̱ kunaníra Beltsasar, ndíchiní ni̱xi̱yora ta va̱ʼaní xi̱kunda̱a̱-inira xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ kachi xa̱ni, xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo kúnda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ta saátu ña̱ yo̱ʼvi̱ní.* Ña̱kán kana ta̱ Daniel ná kixira ta ta̱yóʼo ka̱ʼa̱n xíʼún ndáaña kúni̱ kachi ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ kándíka nama̱”.
13 Tasaá ni̱xa̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ Daniel nu̱ú ta̱ rey. Ta ta̱ rey ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱ Daniel: “¿Á yóʼó kúú ta̱ Daniel ta̱ ni̱xi̱yo chí Judá, ta̱ nda̱kiʼin yivái̱ ta̱ rey ki̱xaa̱ xíʼinra? 14 Ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ kúúmiíún ndee̱ na̱ ndióxi̱, ndíchiníún ta va̱ʼaní kúnda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa. 15 Ni xa̱a̱ ki̱xi na̱ ndíchi xíʼin na̱ ndáku nu̱úi̱ ña̱ va̱ʼa kaʼvina ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ kándíka nama̱ ta ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña, soo kǒo níkuchiñu nda̱a̱ ni iinna ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña. 16 Soo xi̱niso̱ʼi̱ xa̱ʼún ña̱ kivi ka̱ʼún ndáaña kúni̱ kachiña ta kúnda̱a̱-iniún xíʼin ña̱ʼa ña̱ yo̱ʼvi̱ní. Ña̱kán tá ná kuchiñún kaʼviún ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ kándíka nama̱ ta ka̱ʼún xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña, taxii̱ ti̱ko̱to̱ ndíʼí kundixiún, chikaa̱na siki̱ tí oro su̱kún ta ndasai̱ yóʼó ta̱ u̱ni̱ ta̱ ndáyáʼviní nu̱ú xáʼndachíñui̱ ta kaʼndachíñún”.
17 Tasaá nda̱kuiin ta̱ Daniel yuʼú ta̱ rey: “Kivi kindo̱ún xíʼin ña̱ kúni̱ún taxiún ndaʼíi̱ ta kivi taxiúnña ndaʼa̱ inkana. Soo ni saá, kaʼvivai̱ ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ kándíka nama̱ nu̱ún ta ka̱ʼi̱n xíʼún ndáaña kúni̱ kachiña. 18 Táta rey, Ndióxi̱ ta̱ káʼnu ta̱xira ña̱ ná kaʼndachíñu yiváún ta̱ Nabucodonosor, ta̱xira ná ndukáʼnura, ná ixato̱ʼónara ta va̱ʼaní ná kunaʼa̱ra. 19 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xi Ndióxi̱ ná ndukáʼnuníra, na̱ yiví na̱ ndóo ñuu válí xíʼin ñuu náʼnu, na̱ káʼa̱n xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun xi̱yiʼvínína xi̱xininara. Xi̱xaʼníra na̱ xi̱kuni̱ miíra á xi̱taxira kutaku na̱ xi̱kuni̱ miíra, xi̱taxira nda̱yí* ndaʼa̱ na̱ xi̱kuni̱ miíra á xi̱sakúkaʼanra nu̱ú na̱ xi̱kuni̱ miíra. 20 Soo tá ki̱xáʼara ni̱nu kúnira ta ndu̱ndeé níma̱ra ta ki̱xáʼara kéʼéra ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuta̱aní-inira, ki̱ndaana chiñu ndaʼa̱ra ña̱ xáʼndachíñura ta va̱ása níndukáʼnukara. 21 Ta̱vánara ta va̱ása níxi̱yokara xíʼin na̱ yiví, níma̱ra ndu̱uña níma̱ kití ta xi̱ndikaa̱ra xíʼin burro yukú. Xa̱xíra ku̱ʼu̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tí si̱ndi̱ki̱ ta nda̱xira xíʼin yúyú, tasaá ki̱ʼinra kuenta ña̱ mií Ndióxi̱ ta̱ káʼnu kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ yiví ta miíra ndáka̱xin na̱ kaʼndachíñu.
22 ”Soo yóʼó ta̱ Belsasar, yóʼó ta̱ kúú se̱ʼera, ni xi̱kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo va̱ása vitá níxi̱yo iniún. 23 Ki̱xáʼún ndákanixi̱níún ña̱ káʼnukaún nu̱ú Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví. Ni̱ka̱ʼún ña̱ ná taxina copa ña̱ ni̱xi̱yo veʼe Ndióxi̱ ndaʼún ta xi̱ʼún vino iniña xíʼin na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼviní na̱ káchíñu nu̱ún, xíʼin ná síʼún ta saátu xíʼin inkaka ná ni̱xi̱yo xíʼún. Ta nda̱sakáʼnún ndióxi̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin plata, oro, cobre, hierro, yitu̱n ta saátu yu̱u̱, ndióxi̱ ña̱ va̱ása xíto, ña̱ va̱ása xíniso̱ʼo, ña̱ va̱ása kúnda̱a̱-ini. Soo va̱ása níndasakáʼnún Ndióxi̱ ta̱ kivi taxi ña̱ kutakún. 24 Ña̱kán chi̱ndaʼára iin ndaʼa̱ ña̱ kaʼyiña tu̱ʼun yóʼo. 25 Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ ka̱ʼyiña: MENÉ, MENÉ, TEQUEL xíʼin PARSÍN.
26 ”Ña̱yóʼo kúni̱ kachi tu̱ʼun yóʼo: MENÉ kúni̱ kachiña: Ndióxi̱ nda̱kaʼvira ki̱vi̱ ña̱ xáʼndachíñún ta xa̱a̱ ndi̱ʼivaña.
27 ”TEQUEL kúni̱ kachiña: Ndióxi̱ ka̱taki̱ʼvara yóʼó ta ki̱ʼinra kuenta ña̱ va̱ása ve̱evíún.
28 ”PERÉS kúni̱ kachiña: Ndióxi̱ ndataʼvíra ña̱ xáʼndachíñún, iin táʼví ndataxira ndaʼa̱ na̱ medo ta inka táʼví ndataxira ndaʼa̱ na̱ persa”.
29 Tasaá xa̱ʼnda ta̱ Belsasar chiñu ña̱ ná taxina ti̱ko̱to̱ ndíʼí kundixi ta̱ Daniel, chi̱kaa̱na iin siki̱ tí oro su̱kúnra, ta ta̱ nátúʼun* xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ ta̱ rey kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n xíʼin na̱ ñuu xa̱ʼa̱ ta̱ Daniel ña̱ koora ta̱ u̱ni̱ ta̱ kaʼndachíñu.
30 Mií ñuú saá xa̱ʼnína ta̱ Belsasar ta̱ rey caldeo. 31 Ta ta̱ Darío ta̱ ñuu Media kúú ta̱ ki̱xáʼa xáʼndachíñu; 62 ku̱i̱ya̱ xi̱kuumiíra.
6 Tasaá, ta̱ Darío ta̱xira chiñu ndaʼa̱ 120 na̱ ta̱a ña̱ koona na̱ chíñu nu̱ú xáʼndachíñura. 2 Soo ni̱xi̱yo u̱ni̱ka na̱ xi̱ndayáʼvi nu̱ú na̱yóʼo, iin ta̱yóʼo xi̱kuu ta̱ Daniel. Ta na̱ chíñu yóʼo kúú na̱ xi̱ndataxi kuenta nu̱ú na̱yóʼo xa̱ʼa̱ xu̱ʼún ña̱ xi̱kuumií ta̱ rey tasaá kǒo ndiʼi-xa̱ʼa̱ xu̱ʼúnra. 3 Soo ta̱ Daniel kúú ta̱ xi̱kuchiñuníka nu̱ú inka na̱ chíñu náʼnu ta saátu nu̱ú inkaka na̱ xi̱kuumií chiñu, saáchi ndíchiní ni̱xi̱yora ta ta̱ rey xi̱kuni̱ra taxira nda̱yí* ndaʼa̱ra ña̱ kiʼinra kuenta xíʼin iníísaá ñuu.
4 Ta tiempo saá, na̱ chíñu náʼnu xíʼin na̱ xi̱kuumií inkaka chiñu, xi̱kuni̱na chikaa̱ ku̱a̱china ta̱ Daniel xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ xi̱keʼéra nu̱ú xi̱xaʼndachíñu ta̱ rey, soo va̱ása níndani̱ʼína nda̱a̱ ni iin ña̱ kivi chikaa̱ ku̱a̱chinara chi nda̱kúní ni̱xi̱yo chiñu ña̱ xi̱keʼéra, va̱ása níxi̱sandáʼvira, viíní níxi̱yo ña̱ xi̱keʼéra ta kǒo ní xi̱ ixakúiʼnára. 5 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱n na̱ ta̱a yóʼo: “Kǒo ña̱ kivi ndani̱ʼíyó ña̱ chikaa̱ ku̱a̱chiyó ta̱ Daniel, soo tá ná kuniñúʼuyó ley Ndióxi̱ra, kivi ndani̱ʼíyó iin ña̱ chikaa̱ ku̱a̱chiyóra”.
6 Tasaá ni̱ki̱ʼvi na̱ chíñu náʼnu yóʼo ta saátu inkaka na̱ xi̱kuumií chiñu nu̱ú ta̱ rey, ta ka̱china xíʼinra: “Ndiʼi tiempo ná kutakún táta rey Darío. 7 Ndiʼi na̱ kúúmií chiñu náʼnu nu̱ú ta̱ rey, na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi xíʼin inkaka na̱ chíndeétáʼan xíʼinna, ta saátu na̱ xáʼndachíñu nu̱ú ñuu, ki̱ndoona ña̱ ná kaʼndaún chiñu ta xíniñúʼu saxínu ndiʼina ña̱yóʼo: ti̱xin 30 ki̱vi̱, nda̱a̱ ndáaka na̱ ná ndukú ña̱ʼa nu̱ú iin ndióxi̱ á nu̱ú iin ta̱a, nu̱úka ña̱ ndukúnaña nu̱ú miíún táta rey, xíniñúʼu chikaa̱na na̱yóʼo ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu tí ndikaʼa.* 8 Ta vitin táta rey, kaʼnda chiñu yóʼo, kaʼyiña nu̱ú iin tutu ta chikaa̱ firmaún nu̱úña, tasaá va̱ása nasa̱ma ña̱ káʼa̱n ña̱yóʼo, saáchi va̱ása kívi nasa̱ma ley ña̱ kúúmií na̱ medo xíʼin na̱ persa”.
9 Tasaá ta̱ rey Darío chi̱kaa̱ra firma nu̱ú tutu nu̱ú va̱xi chiñu ña̱ xa̱ʼndara.
10 Soo tá ku̱ndaa̱-ini ta̱ Daniel ña̱ chi̱kaa̱ ta̱ rey firma nu̱ú tutu nu̱ú va̱xi chiñu ña̱ xa̱ʼndara, ni̱xa̱ʼa̱nra chí veʼera ta nda̱ara cuarto ña̱ íyo chí si̱kí, xi̱nuná ventana cuarto kán ta xi̱xitondaaña chí Jerusalén. Ta kǒo nísandákoora ña̱ kuxítíra nu̱ú Ndióxi̱ra, xi̱kaʼa̱nra xíʼinra ta xi̱ndasakáʼnurara, ta nda̱a̱ u̱ni̱ yichi̱ xi̱keʼéra ña̱yóʼo ti̱xin iin ki̱vi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ xi̱keʼéra tá ya̱chi̱. 11 Ta iin kama ni̱ki̱ʼvi na̱ ta̱a kán ta xi̱nina ña̱ káʼa̱n-ndáʼvi ta̱ Daniel xíʼin Ndióxi̱ra.
12 Tasaá ni̱xa̱ʼa̱nna ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ rey ta sa̱ndákaʼánnara xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ xa̱ʼndara, ta ka̱china: “¿Á va̱ása níchika̱ún firmaún nu̱ú tutu ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ xa̱ʼndaún? Saáchi tutu yóʼo káʼa̱nña ña̱ ti̱xin 30 ki̱vi̱ nda̱a̱ ndáaka na̱ ná ndukú ña̱ʼa nu̱ú iin ndióxi̱ á nu̱ú iin ta̱a, nu̱úka ña̱ ndukúnaña nu̱ú miíún táta rey, xíniñúʼu chikaa̱na na̱yóʼo ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu tí ndikaʼa”. Ta̱ rey nda̱kuiinra yuʼúna: “Saá ni̱ka̱ʼyi̱vaña saáchi va̱ása kívi nasa̱ma ley ña̱ kúúmií na̱ medo xíʼin na̱ persa”. 13 Tasaá ndi̱ku̱n kama nda̱kuiinna yuʼú ta̱ rey: “Ta̱ Daniel ta̱ ni̱xi̱yo chí Judá, ta̱ nda̱kiʼinna ki̱xaa̱ xíʼinna, va̱ása xíniso̱ʼora ña̱ káʼún táta rey ni va̱ása ndíku̱nra chiñu ña̱ xa̱ʼndaún nu̱ú tutu ña̱ chi̱kaún firmaún nu̱ú, chi káʼa̱nkara xíʼin Ndióxi̱ u̱ni̱ yichi̱ nu̱ú iin ki̱vi̱”. 14 Tá xi̱niso̱ʼo ta̱ rey ña̱yóʼo, ni̱ndi̱ʼiní-inira ta ndu̱kúra ki̱ʼva ña̱ chindeétáʼanra xíʼin ta̱ Daniel; ndu̱kúníra ki̱ʼva sakǎkura ta̱ Daniel nda̱a̱ tá ni̱ki̱ʼvi ñu̱ʼu.* 15 Tasaá, na̱ ta̱a yóʼo, kamakaví ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ta̱ rey ta ka̱china xíʼinra: “Ndakaʼún táta rey, chi ley na̱ medo xíʼin na̱ persa káchiña ña̱ va̱ása xíniñúʼu nasa̱ma chiñu ña̱ xáʼnda ta̱ rey”.
16 Tasaá xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu ta ni̱xa̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ta̱ Daniel ta chi̱kaa̱nara ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu tí ndikaʼa. Ta ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey xíʼin ta̱ Daniel: “Ndióxi̱ún ta̱ káchíñún nu̱ú ndiʼi ki̱vi̱, sakǎkuvara yóʼó”. 17 Tasaá níʼina iin yu̱u̱ ta chi̱núunaña yuʼú ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu tí ndikaʼa, ta chi̱kaa̱ra sello nu̱úña xíʼin seʼe̱* ña̱ kúú kuentara ta saátu chi̱kaa̱ra sello xíʼin seʼe̱ ña̱ kúú kuenta na̱ ta̱a na̱ ndáyáʼviní na̱ káchíñu nu̱úra, tasaá va̱ása kivi nasa̱ma ña̱ nda̱kaxinna keʼéna xíʼin ta̱ Daniel.
18 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, ta̱ rey nda̱ndikóra chí veʼe nu̱ú xáʼndachíñura. Ta iníí ñuú saá va̱ása níxixira, va̱ása níxiinra kuniso̱ʼora yaa* ta ni va̱ása níkivi ku̱su̱nra. 19 Tasaá tá ndi̱ku̱n xa̱a̱ ni̱tu̱vi, nda̱koora ta kamaní ni̱xa̱ʼa̱nra xi̱tora ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu tí ndikaʼa. 20 Tá ku̱yatin ta̱ rey nu̱ú íyo ya̱vi̱ yóʼo, kúsuchíkaví-inira ka̱nara ta̱ Daniel, ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara: “Daniel, ta̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ ta̱ táku, ¿á ku̱chiñu Ndióxi̱ún ta̱ káchíñún nu̱ú ndiʼi ki̱vi̱ sa̱kǎkura yóʼó ta kǒo ña̱ níkeʼé tí ndikaʼa xíʼún?”. 21 Ta ndi̱ku̱n kama nda̱kuiin ta̱ Daniel yuʼú ta̱ rey: “Ndiʼi tiempo ná kutakún táta rey. 22 Ndióxi̱ miíi̱ chi̱ndaʼára iin ángel ta̱ káchíñu nu̱úra ta nda̱kasira yuʼú tí ndikaʼa, ta kǒo ña̱ níkeʼérí xíʼi̱n, saáchi xi̱nira ña̱ kǒo ku̱a̱chi kúúmiíi̱. Saátu nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ása va̱ʼa kǒo níkeʼíi̱ xíʼún táta rey”.
23 Ku̱si̱íní-ini ta̱ rey ta xa̱ʼndara chiñu ña̱ ná tavána ta̱ Daniel ini ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu tí ndikaʼa. Tá ta̱vána ta̱ Daniel ini ya̱vi̱ yóʼo, kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ níkeʼé tí ndikaʼa xíʼinra saáchi ka̱ndíxaníra Ndióxi̱ra.
24 Tasaá xa̱ʼnda ta̱ rey chiñu ña̱ ná kixina xíʼin na̱ ta̱a na̱ chi̱kaa̱ ku̱a̱chi ta̱ Daniel.* Tasaá ta̱ánna na̱yóʼo ini ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu tí ndikaʼa, saátu ta̱ánna na̱ se̱ʼena xíʼin ná síʼina, ta tá kúma̱níka xa̱a̱na nda̱a̱ ini ya̱vi̱, xa̱xí tí ndikaʼa miína ta sa̱kúachi ndiʼirí lekena.
25 Tándi̱ʼi, ta̱ rey Darío ka̱ʼyira ña̱yóʼo ta chi̱ndaʼáraña nu̱ú na̱ yiví na̱ íyo ñuu válí xíʼin ñuu náʼnu, na̱ káʼa̱n xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun, na̱ ndóo iníísaá nu̱ú ñuʼú: “Va̱ʼaní ná kundoondó. 26 Xáʼndai̱ chiñu ña̱ ndiʼi na̱ yiví na̱ ndóo iníísaá nu̱ú xáʼndachíñui̱, xíniñúʼu yi̱ʼvína kunina Ndióxi̱ ta̱ Daniel ta ixato̱ʼónara, saáchi iin Ndióxi̱ ta̱ táku kúú ta̱yóʼo ta íyora ndiʼi tiempo. Kaʼndachíñura ndiʼi tiempo ta ndiʼi tiempo kuisochíñura xíʼin ñuu ña̱ xáʼndachíñura nu̱ú. 27 Ta̱yóʼo sáka̱kura na̱ ñuura ta kéʼéra milagro chí ndiví ta saátu nu̱ú ñuʼú yóʼo, kéʼéra ña̱ʼa ña̱ ndákanda̱ní-inina* xíʼin saáchi sa̱kǎkura ta̱ Daniel ta kǒo ña̱ níkeʼé tí ndikaʼa xíʼinra”.
28 Ta viíní ni̱xi̱yo ta̱ Daniel tá xi̱xaʼndachíñu ta̱ Darío ta saátu tá xi̱xaʼndachíñu ta̱ Ciro ta̱ ñuu Persia.
7 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n iin ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñu ta̱ rey Belsasar ta̱ ñuu Babilonia, ta̱ Daniel ni̱xa̱níra ta xi̱nira visión tá kánduʼúra* nu̱ú xi̱tora. Tándi̱ʼi, ka̱ʼyira ndiʼi ña̱ ni̱xa̱níra; ndiʼiña ka̱ʼyira. 2 Ta̱ Daniel ka̱chira:
“Ti̱xin visión ña̱ xi̱nii̱ tá ñuú, xi̱nii̱ ña̱ ku̱mí saá ti̱tu̱n ndiví ke̱e ta̱chí ta ndeéní ka̱niña nu̱ú mar tá káʼnuní. 3 Ta ke̱e ku̱mí kití yukú tí náʼnuní ini mar. Ta xa̱a̱ síín síín xi̱naʼa̱ iin tá iinrí.
4 ”Tí nu̱ú xi̱naʼa̱rí táki̱ʼva náʼa̱ iin ndikaʼa* ta ni̱xi̱yo ndi̱xi̱nrí ña̱ náʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ ndi̱xi̱n ta̱sú.* Ta tá xítokai̱rí xi̱nii̱ ña̱ tu̱ʼunna ndi̱xi̱nrí; nda̱niʼinarí nu̱ú ñuʼú, sa̱ndákundichinarí nda̱a̱ táki̱ʼva níndichi iin na̱ yiví ta ta̱xina ná kuumiírí níma̱ na̱ yiví.
5 ”Ta xi̱nii̱ inka kití yukú tí xi̱naʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin oso. Nda̱niʼirí iin ndaʼa̱rí ta xi̱ñuʼu u̱ni̱ leke yuʼúrí. Ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinrí: ‘Kama koún, kaxí ku̱a̱ʼání ku̱ñu’.
6 ”Tasaá tá xítokai̱, xi̱nii̱ inka kití yukú ta táki̱ʼva náʼa̱ iin leopardo* saá xi̱naʼa̱ tíyóʼo, soo chí sa̱tárí ni̱xi̱yo ku̱mí ndi̱xi̱n ña̱ xi̱naʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ ndi̱xi̱n iin saa káʼnu. Ku̱mí xi̱kuu xi̱ní tí kití yukú yóʼo ta nda̱kiʼinrí nda̱yí* ña̱ kaʼndachíñurí.
7 ”Tándi̱ʼi, tá xítokai̱ visión yóʼo tá ñuú, xi̱nii̱ inka kití yukú ta tí ku̱mí xi̱kuu tíyóʼo. Kininí xi̱naʼa̱rí, ndasíní xi̱kaarí ta ndakúnírí, ña̱ hierro xi̱kuu nu̱ʼurí ta náʼnuníña. Xi̱xaxírí ta xi̱sandíʼi-xa̱ʼa̱rí ndiʼi ña̱ ni̱xi̱yo yatin nu̱úrí ta ña̱ xi̱kindo̱o xi̱sachóʼmaríña* xíʼin xa̱ʼa̱rí. Síín ni̱xi̱yo tíyóʼo nu̱ú inkaka kití yukú tí xi̱nii̱ ta ni̱xi̱yo 10 ndiki̱rí. 8 Tá xítokai̱ ndiki̱rí, xi̱nii̱ ka̱na inka ndiki̱ loʼo ma̱ʼñú ña̱yóʼo, ta tu̱ʼunna u̱ni̱ ndiki̱rí ña̱ va̱ʼa kundichi ña̱yóʼo. Xi̱nii̱ ña̱ íyo nduchúnu̱ú ndiki̱ yóʼo ta táki̱ʼva íyo nduchúnu̱ú na̱ yiví saá ni̱xi̱yoña, ni̱xi̱yo yuʼúña ta xi̱kaʼa̱nña tu̱ʼun ña̱ ni̱nuní xi̱kuniña xíʼin.
9 ”Tá xítokai̱, xi̱nii̱ ña̱ chi̱ndúʼúna tayi̱ nu̱ú xáʼndachíñuna ta ta̱ íyo nda̱a̱ tá tiempo xi̱naʼá, xi̱koora* nu̱ú túyóʼo. Yaakaví ti̱ko̱to̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva yaa nieve ta ixí* xi̱níra xi̱naʼa̱ña táki̱ʼva náʼa̱ ixí ndikachi* ña̱ va̱ása yaku̱a̱. Ta tayi̱ nu̱ú íyora ña̱ xáʼndachíñura, táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ saá ni̱xi̱yonú, ta táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ saá ni̱xi̱yo llanta túyóʼo. 10 Yatin nu̱úra xi̱kana iin yu̱ta tá ñuʼu̱. Iin millón xi̱kuu na̱ xi̱kachíñu nu̱úra ta ku̱a̱ʼání millón xi̱kuu na̱ xi̱ndita nu̱úra. Tasaá, ta̱ ndátiin ku̱a̱chi xi̱koora ta ni̱xu̱na̱ libro.
11 ”Ta xi̱niso̱ʼokai̱ ña̱ káʼa̱n ndiki̱ yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱nuní kúniña. Xi̱nii̱ tá xa̱ʼnína kití yukú yóʼo, sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱narí ta chi̱kaa̱narí ini ñuʼu̱. 12 Soo va̱ása nítaxikana kaʼndachíñu inkaka kití yukú ta ta̱xina ná kutakurí iin tiempo.
13 ”Tá xítokai̱ visión yóʼo tá ñuú, xi̱nii̱ va̱xi iin se̱ʼe ta̱a xíʼin vi̱kó chí ndiví, ta̱xina ni̱ki̱ʼvira nu̱ú ta̱ íyo nda̱a̱ tá tiempo xi̱naʼá ta ni̱xa̱ʼa̱nna xíʼinra nu̱úra. 14 Nda̱kiʼinra nda̱yí ña̱ kuisochíñura ta ixato̱ʼónara ta saátu nda̱kiʼinra nda̱yí ña̱ kaʼndachíñura ña̱ va̱ʼa ná kachíñu ndiʼi na̱ yiví nu̱úra, na̱ ke̱e ñuu válí, ñuu náʼnu, ta saátu na̱ káʼa̱n xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun. Ndiʼi tiempo kúú ña̱ kuisochíñura nu̱ú na̱yóʼo ta va̱ása ndiʼiña, ni va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ kaʼndachíñura.
15 ”Soo yi̱ʼi̱ ta̱ Daniel ni̱ndi̱ʼiní-inii̱, saáchi ni̱yi̱ʼvíníi̱ xíʼin visión ña̱ xi̱nii̱. 16 Ku̱yatii̱n nu̱ú iin ta̱ níndichi yatin kán ña̱ va̱ʼa nda̱ka̱tu̱ʼíi̱nra ndáaña kúni̱ kachi ndiʼi ña̱yóʼo. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachiña:
17 ”‘Ku̱mí kití yukú tí náʼnuní ndána̱ʼa̱rí ku̱mí na̱ chíñu na̱ kaʼndachíñu nu̱ú ñuʼú. 18 Soo na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ ta̱ káʼnu ndakiʼinna nda̱yí ña̱ kaʼndachíñuna ta ndiʼi tiempo kaʼndachíñuna, va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ kaʼndachíñuna’.
19 ”Tasaá xi̱kuni̱kai̱ kunda̱a̱-inii̱ xa̱ʼa̱ kití yukú tí ku̱mí, tí síínní ni̱xi̱yo nu̱ú inkakarí, ta kininí xi̱naʼa̱rí, ña̱ hierro xi̱kuu nu̱ʼurí ta ña̱ cobre xi̱kuu chíi̱nrí, xi̱xaxírí ta xi̱sandíʼi-xa̱ʼa̱rí ndiʼi ña̱ ni̱xi̱yo yatin nu̱úrí ta ña̱ xi̱kindo̱o xi̱sachóʼmaríña xíʼin xa̱ʼa̱rí. 20 Ta saátu xi̱kuni̱kai̱ kunda̱a̱-inii̱ xa̱ʼa̱ 10 ndiki̱rí ta saátu xa̱ʼa̱ ndiki̱ loʼo ña̱ ka̱na nu̱ú xi̱ndita u̱ni̱ña, ña̱ ni̱xi̱yo nduchúnu̱ú ta ni̱xi̱yo yuʼúña, ña̱ xi̱kaʼa̱n tu̱ʼun ña̱ ni̱nuní xi̱kuniña xíʼin, soo káʼnuka xi̱naʼa̱ ña̱yóʼo nu̱ú inkaka ndiki̱.
21 ”Tá xítokai̱ ndiki̱ kán, xi̱nii̱ ña̱ ki̱xáʼaña kánitáʼanña xíʼin na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱, ta xi̱kuchiñuña xíʼinna, 22 nda̱a̱ tá ki̱xaa̱ ta̱ íyo nda̱a̱ tá tiempo xi̱naʼá, nda̱tiinra ku̱a̱chi ta nda̱kiʼinra tu̱ʼun na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ ta̱ káʼnu, ta ki̱xaa̱ tiempo ña̱ ndakiʼin na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ chiñu ña̱ kaʼndachíñuna.
23 ”Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra: ‘Kití yukú tí ku̱mí, ndána̱ʼa̱rí inka na̱ chíñu na̱ koo nu̱ú ñuʼú, ta na̱yóʼo kúú na̱ ku̱mí. Síín koo na̱yóʼo nu̱ú inkaka na̱ chíñu; kanitáʼanna xíʼin ndiʼi na̱ yiví, ki̱ʼvina ñuu ta sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi ña̱ ná ndani̱ʼína nu̱ú ñuʼú. 24 U̱xu̱ ndiki̱rí ndána̱ʼa̱ña 10 na̱ kaʼndachíñu, na̱ kee ti̱xin na̱ chíñu yóʼo. Tándi̱ʼi, koo inka ta̱ kaʼndachíñu ta síín koora nu̱ú na̱ chíñu na̱ nu̱ú ta sakúkaʼanra nu̱ú u̱ni̱ na̱ xáʼndachíñu. 25 Ka̱ʼa̱nra contra Ndióxi̱ ta̱ káʼnuní ta ixandi̱va̱ʼakara xíʼin na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ ta̱ káʼnu. Kuni̱ra nasamara tiempo xíʼin ley, ta ndataxina na̱yóʼo ndaʼa̱ra iin tiempo, u̱vi̱ tiempo xíʼin sava tiempo.* 26 Soo ta̱ ndátiin ku̱a̱chi xi̱koora ta ki̱ndaara chiñu ndaʼa̱ ta̱yóʼo ña̱ kaʼndachíñura tasaá sandíʼi-xa̱ʼa̱rara.
27 ”’Ta ndee̱ ña̱ kúúmií na̱ rey na̱ xáʼndachíñu, ta saátu ña̱ káʼnu ña̱ kúúmií na̱ chíñu ña̱ íyo iníísaá nu̱ú ñuʼú yóʼo, ndataxinaña ndaʼa̱ na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ ta̱ káʼnu. Ndiʼi tiempo kaʼndachíñu na̱yóʼo, ta ndiʼi na̱ xáʼndachíñu kachíñuna nu̱ú na̱yóʼo ta kuniso̱ʼona ña̱ ka̱ʼa̱nna’.
28 ”Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱xa̱níi̱. Ta yi̱ʼi̱ ta̱ Daniel ki̱xáʼíi̱ ndíʼi̱ní-inii̱ xíʼin ña̱ ni̱xa̱níi̱ ta iin ku̱yaa nu̱úi̱ ta nda̱kanikaxi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo”.
8 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñu ta̱ rey Belsasar, yi̱ʼi̱ ta̱ Daniel xi̱nii̱ iin visión ta síín ni̱xi̱yo ña̱yóʼo nu̱ú inkaka ña̱ xa̱a̱ xi̱nii̱. 2 Ni̱xi̱yoi̱ chí veʼe* nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey chí Susa,* ña̱ ndíkaa̱ chí Elam. Xi̱nii̱ visión yóʼo chí nu̱ú yáʼa yu̱ta* Ulái. 3 Tá nda̱niʼi̱ nu̱úi̱ xi̱nii̱ iin ndikachi* che̱e ña̱ níndichirí yatin yuʼú yu̱ta kán, ta ni̱xi̱yo u̱vi̱ ndiki̱rí. Náni̱ ni̱xi̱yo ndiki̱rí ta iinña káni̱ka ni̱xi̱yoña nu̱ú inkaña, soo kúee xa̱ʼnu ña̱yóʼo. 4 Xi̱nii̱ ña̱ káchiʼi tí ndikachi yóʼo chí nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu,* chí norte ta saátu chí sur. Nda̱a̱ ni iin kití yukú va̱ása níkuchiñu kanitáʼan xíʼinrí, ta kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ kivi sakǎku inkarí ndaʼa̱ tíyóʼo. Ke̱ʼérí ña̱ xi̱kuni̱ miírí ta ni̱nuní xi̱kunirí.
5 Tá xítokai̱, xi̱nii̱ ña̱ va̱xi iin ti̱xúʼú* che̱e chí nu̱ú kíʼvi ñu̱ʼu, ndeékaví va̱xirí ta va̱ása túndaa xa̱ʼa̱rí nu̱ú ñuʼú. Ta ma̱ʼñú nu̱ú íyo nduchúnu̱úrí ni̱xi̱yo iin ndiki̱rí ña̱ káʼnuní. 6 Xínurí va̱xirí nu̱ú ndikachi che̱e tí íyo u̱vi̱ ndiki̱ tí xi̱nii̱ níndichi yatin yuʼú yu̱ta. Sáa̱kavírí xínurí ta va̱xirí nu̱úrí.
7 Xi̱nii̱ ña̱ ki̱xáʼarí kánitáʼanrí xíʼin tí ndikachi che̱e ta sáa̱kavírí. Ka̱nirírí ta ni̱xa̱ʼnu̱rí u̱vi̱ saá ndiki̱rí, tasaá va̱ása níkivika kanitáʼan tí ndikachi che̱e xíʼinrí. Sa̱kánarí tí ndikachi che̱e yóʼo nu̱ú ñuʼú ta ni̱xa̱ñi̱rírí,* ta kǒo na̱ níkivi sakǎku tíyóʼo ndaʼa̱rí.
8 Tasaá, ni̱nukaví ki̱xáʼa kúni ti̱xúʼú che̱e yóʼo, soo ndi̱ku̱n tá ndu̱ndakúrí ni̱ta̱ʼnu̱va ndiki̱rí ta ka̱na ku̱mí ndiki̱ náʼnu nu̱ú xi̱ndichi ña̱yóʼo, ta xítoña ku̱mí saá ti̱tu̱n ndiví chí nu̱ú va̱xi ta̱chí.
9 Ta nu̱ú iin ndiki̱ yóʼo ka̱na iin ndiki̱ loʼo ta xa̱ʼnuníña chí sur, chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu, ta saátu chí nu̱ú íyo Ñuʼú ña̱ liviní. 10 Súkunní xa̱ʼnuña ta ni̱xa̱a̱ña nda̱a̱ nu̱ú íyo ña̱ʼa ña̱ íyo chí ndiví,* sa̱kóyoña sava ña̱ʼa yóʼo nu̱ú ñuʼú ta saátu sava tí ki̱mi ta ni̱xa̱ñi̱ña ña̱yóʼo. 11 Nda̱a̱ xi̱kuni̱ña kanitáʼanña xíʼin ta̱ xi̱kiʼin kuenta xíʼin ña̱ íyo chí ndiví ta va̱ása nítaxiña ña̱ so̱kó* ni̱ʼina ña̱ʼa nu̱ú ta̱yóʼo, ta sa̱ndúvaña veʼera ña̱ yi̱i̱. 12 Xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼviña, nda̱taxina ña̱ʼa ña̱ íyo chí ndiví ndaʼa̱ña, ta saátu ña̱ʼa ña̱ sóko̱ ni̱ʼina ta nu̱ú ñuʼú xi̱sakánaña ña̱ nda̱a̱. Saá ke̱ʼéña ta ku̱chiñuvaña ke̱ʼéña ña̱yóʼo.
13 Saátu xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ káʼa̱n iin ta̱ yi̱i̱, ta inka ta̱ yi̱i̱ ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra ta̱yóʼo: “¿Nda̱a̱ ama ndiʼi xi̱nu visión xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ sóko̱ ni̱ʼina ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱? ¿Nda̱saaka tiempo ku̱a̱ñi̱na lugar ña̱ yi̱i̱ xíʼin ña̱ʼa ña̱ íyo chí ndiví?”. 14 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Nda̱a̱ ná ya̱ʼa 2,300 xi̱kuaá xíʼin xi̱ta̱a̱n;* tasaá ndaʼa lugar ña̱ yi̱i̱ ta kooña nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yoña tá ya̱chi̱”.
15 Ta tá xítoka yi̱ʼi̱ ta̱ Daniel visión kán ta xi̱kuni̱i̱ kunda̱a̱-inii̱ xíʼinña, iin kama xi̱nii̱ yatin nu̱úi̱, iin ta̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ta̱a. 16 Tasaá xi̱niso̱ʼi̱ tu̱ʼun iin ta̱a ma̱ʼñú yu̱ta Ulái ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra: “Gabriel, ndakani nu̱ú ta̱ ta̱a yóʼo, ña̱kán va̱ʼa ná kunda̱a̱-inira xíʼin ña̱ xi̱nira”. 17 Tasaá ki̱xira nu̱ú níndichii̱, ta tá ku̱yatinra xi̱kuxítíi̱ saáchi ni̱yi̱ʼvíníi̱. Ka̱chira: “Xíniñúʼu kunda̱a̱-ini yóʼó ta̱ kúú se̱ʼe ta̱a,* ña̱ visión yóʼo xi̱nuña ki̱vi̱ so̱ndíʼi”. 18 Soo tá káʼa̱nkara xíʼi̱n ni̱ki̱si̱ nai̱ ta xi̱nundei̱* nu̱ú ñuʼú ta ta̱yóʼo ti̱inra yi̱ʼi̱ ta nda̱kanindichira yi̱ʼi̱ nu̱ú xi̱kandúʼi̱.* 19 Tándi̱ʼi, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Ndakanii̱ nu̱ún ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱ ña̱ kuu ki̱vi̱ so̱ndíʼi tá ná na̱ʼa̱ Ndióxi̱ ña̱ sáa̱níra, saáchi kuuña tiempo so̱ndíʼi, tiempo ña̱ xa̱a̱ nda̱kaxinra.
20 ”Ndikachi che̱e tí íyo u̱vi̱ ndiki̱ tí xi̱niún, ndána̱ʼa̱rí na̱ chíñu na̱ ñuu Media xíʼin na̱ ñuu Persia. 21 Ti̱xúʼú che̱e ndána̱ʼa̱rí ta̱ rey ñuu Grecia, ta ndiki̱rí ña̱ ndíkaa̱ ma̱ʼñú nu̱ú íyo nduchúnu̱úrí, ndána̱ʼa̱ña rey ta̱ nu̱ú. 22 Nu̱ú ni̱ta̱ʼnu̱ ndiki̱rí ka̱na ku̱míña. Ña̱kán, ti̱xin ñuu nu̱ú kaʼndachíñu ta̱ rey yóʼo, kana ku̱mí na̱ kaʼndachíñu soo va̱ása inkáchi koo ndee̱ ña̱ kuumiína xíʼin ndee̱ ta̱yóʼo.
23 ”Ta, tá xa̱a̱ ná ndiʼi kaʼndachíñu na̱yóʼo tá xa̱a̱ ná ndundeéní ña̱ keʼéna, koo iin rey ta̱ ndi̱va̱ʼaní-ini ta listoní koora. 24 Kooní ndee̱ ndaʼa̱ra soo su̱ví ndee̱ miíra koo ña̱yóʼo. Ku̱a̱ʼání ña̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ta ndakanda̱-ini* na̱ yiví xíʼin ña̱yóʼo, ta vií kana ndiʼi ña̱ keʼéra. Sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ ndakú ta saátu sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ñuu na̱ yi̱i̱. 25 Viíní kana ña̱ keʼéra xa̱ʼa̱ ña̱ sandáʼvira, ni̱nuní kunira ta tá ná kooña tiempo va̱ʼa ku̱a̱ʼání ña̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼa̱ra. Nda̱a̱ ku̱ʼu̱nra contra ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ príncipe, soo ndiʼi-xa̱ʼa̱ra ta su̱ví na̱ yiví sandíʼi-xa̱ʼa̱ ta̱yóʼo.
26 ”Ña̱ nda̱a̱va kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna ti̱xin visión xa̱ʼa̱ 2,300 ki̱vi̱, soo va̱ása natúʼún xa̱ʼa̱ visión yóʼo xíʼin nda̱a̱ ni iinna, saáchi xa̱ʼa̱ ña̱ koo chí nu̱únínuví káʼa̱nña”.
27 Yi̱ʼi̱ ta̱ Daniel, ku̱naaníi̱ ta ku̱a̱ʼá ki̱vi̱ ndeé xi̱ndoʼi̱. Tándi̱ʼi, nda̱koi̱ ta ki̱xáʼíi̱ káchíñu tukui̱ nu̱ú ta̱ rey; soo iin ku̱a̱ʼa̱n-inii̱ xíʼin visión yóʼo ta kǒo nda̱a̱ ni iinna níxi̱kunda̱a̱-ini xíʼinña.
9 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n iin ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñu ta̱ Darío se̱ʼe ta̱ Asuero, iin ta̱ ke̱e ti̱xin na̱ veʼe na̱ medo, ta̱ nda̱sana rey nu̱ú na̱ caldeo, 2 tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n iin ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñu ta̱yóʼo, yi̱ʼi̱ ta̱ Daniel, ka̱ʼvii̱ libro ña̱ yi̱i̱ ta ku̱ndaa̱-inii̱ nda̱saa tiempo kindo̱o mií ñuu Jerusalén nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ profeta Jeremías: ta 70 ku̱i̱ya̱ kuvichí* ñuu yóʼo. 3 Ña̱kán nda̱kotoi̱ chí nu̱ú íyo Jehová, Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, ni̱ka̱ʼa̱n-ndáʼvii̱ xíʼinra ta kǒo níxixii̱ iníí ki̱vi̱,* xi̱ndixii̱ ti̱ko̱to̱ ndayí* ta sa̱kái̱ ya̱a̱ miíi̱. 4 Ni̱ka̱ʼi̱n xíʼin Jehová Ndióxi̱ miíi̱, ta na̱túʼi̱n xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi na̱ ñui̱. Ka̱chii̱:
“Jehová, Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, Ndióxi̱ ta̱ káʼnu ta̱ xíniñúʼu yi̱ʼvína kunina ta ixato̱ʼóna, ta̱ sáxi̱nu trato ña̱ kíndo̱ora, ta̱ náʼa̱ ña̱ ndixaní kúʼvi̱-inira* xínira na̱ kúʼvi̱-ini xíniñaʼá ta ndíku̱nna chiñu ña̱ xáʼndara, 5 ni̱ki̱ʼvindi̱ ku̱a̱chi, ke̱ʼéndi̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, ndi̱va̱ʼaní ni̱xi̱yo inindi̱ ta i̱xaso̱ʼondi̱; va̱ása ndíku̱nkandi̱ chiñu ña̱ xa̱ʼndaún ni ley ña̱ táxiún. 6 Va̱ása níxiniso̱ʼondi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼún xíʼin na̱ profeta ka̱ʼa̱nna xíʼinndi̱, na̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ xáʼndachíñu nu̱úndi̱, ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi, xíʼin na̱ táʼanndi̱ na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá ta saátu xíʼin ndiʼi na̱ ñuu. 7 Jehová, nda̱kúní íyo ña̱ kéʼún soo vitin ndi̱ʼi̱va kúú na̱ kúkaʼan nu̱ú, kúkaʼan nu̱ú na̱ ta̱a na̱ ñuu Judá, na̱ ñuu Jerusalén ta saátu ndiʼika na̱ ñuu Israel, na̱ ndóo yatin saátu na̱ ndóo xíká, ta saátu na̱ ndóo xa̱a̱ síín síín ñuu xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása nda̱kú níxi̱yo inina xíʼún.
8 ”Jehová, ndi̱ʼi̱va kúú na̱ kúkaʼan nu̱ú, saátu na̱ xáʼndachíñu nu̱úndi̱, na̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi ta saátu na̱ táʼanndi̱ na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, saáchi ni̱ki̱ʼvindi̱ ku̱a̱chi nu̱ún. 9 Yóʼó Jehová Ndióxi̱ miíndi̱, kúndáʼvi-iniún xíniún ndi̱ʼi̱ ta íyo tu̱ʼvaún ña̱ ixakáʼnu-iniún xa̱ʼa̱ndi̱ ni i̱xaso̱ʼondi̱ nu̱ún. 10 Va̱ása níxiniso̱ʼondi̱ tu̱ʼun miíún Jehová Ndióxi̱ miíndi̱; va̱ása níxi̱ndiku̱nndi̱ ley ña̱ ta̱xiún ndaʼa̱ na̱ profeta ña̱ sa̱náʼa̱na ndi̱ʼi̱. 11 Ndiʼi na̱ ñuu Israel ni̱ya̱ʼandosóna Ley ña̱ ta̱xiún, ku̱xíkána nu̱ún ta va̱ása níxiniso̱ʼona ña̱ ni̱ka̱ʼún, ña̱kán sa̱kúisochiʼñaún* ndi̱ʼi̱ ta nda̱kiʼinndi̱ ndiʼi chiʼña ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú Ley ña̱ ta̱xiún ndaʼa̱ ta̱ Moisés ta̱ káchíñu nu̱ú miíún Ndióxi̱ ta̱ nda̱a̱, saáchi ni̱ki̱ʼvindi̱ ku̱a̱chi nu̱ún. 12 Sa̱xínún* ña̱ ni̱ka̱ʼún kundoʼondi̱ ta saátu ña̱ ni̱ka̱ʼún kundoʼo na̱ xi̱xaʼndachíñu nu̱úndi̱,* saáchi chi̱ndaʼún tu̱ndóʼo káʼnu sa̱tándi̱. Ña̱ ku̱u ñuu Jerusalén nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán kuuña nu̱ú ñuʼú yóʼo. 13 Nda̱kiʼinndi̱ ndiʼi tu̱ndóʼo yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼyi̱ña nu̱ú Ley ña̱ ta̱xiún ndaʼa̱ ta̱ Moisés. Soo ta̱ʼán ka̱ʼa̱n-ndáʼvindi̱ xíʼún Jehová Ndióxi̱ndi̱. Kǒo níndandikó-inindi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéndi̱ ta va̱ása nína̱ʼa̱ndi̱ ña̱ kúnda̱a̱-inindi̱ xíʼin ña̱ nda̱a̱.*
14 ”Ña̱kán xi̱to va̱ʼún ndáaña kúú ña̱ kéʼéndi̱ Jehová ta chi̱ndaʼún tu̱ndóʼo yóʼo nu̱úndi̱, chi nda̱kúní íyo ndiʼi ña̱ kéʼún Jehová Ndióxi̱ndi̱, soo ndi̱ʼi̱ va̱ása níxiniso̱ʼondi̱ tu̱ʼún.
15 ”Jehová Ndióxi̱ndi̱, yóʼó kúú ta̱ ta̱vá na̱ ñuún ti̱xin ñuu Egipto xíʼin ndeún, ta̱xiún ku̱ndaa̱-inina xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ún ta nda̱a̱ vitin kúnda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ña, ni̱ki̱ʼvindi̱ ku̱a̱chi nu̱ún ta ke̱ʼéndi̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa. 16 Xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ke̱ʼún tá ya̱chi̱ Jehová, ña̱ ni̱na̱ʼa̱ ña̱ nda̱kú íyo ndiʼi ña̱ kéʼún, va̱ása sa̱a̱níkaún xíʼin na̱ ñuún na̱ ñuu Jerusalén, na̱ kúú yuku̱ miíún ña̱ yi̱i̱, saáchi xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvindi̱ ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ ke̱ʼé na̱ táʼanndi̱ na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ndiʼi na̱ íyo yatin xíʼinndi̱ kúsi̱kindaana ñuu Jerusalén ta saátu ñuu miíún. 17 Ta vitin, Ndióxi̱ miíndi̱, kuniso̱ʼo ña̱ káʼa̱n yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún, kuniso̱ʼo ña̱ xákundáʼvii̱ nu̱ún. Na̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa-iniún xíʼin temploún ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱. Xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ún keʼún ña̱yóʼo Jehová. 18 Ndióxi̱ miíi̱, ixaún ña̱ ma̱ní kuniso̱ʼo ña̱ káʼi̱n. Koto tu̱ndóʼo ña̱ ndóʼondi̱ ta koto ndáa ki̱ʼva ki̱ndoo mií ñuu ña̱ níʼi ki̱vi̱ún; saáchi va̱ása káʼa̱n-ndáʼvindi̱ xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní íyo ña̱ kéʼéndi̱ chi káʼa̱n-ndáʼvindi̱ xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní-iniún. 19 Jehová, kuniso̱ʼo ña̱ káʼa̱nndi̱. Jehová, ixakáʼnu-iniún xa̱ʼa̱ndi̱. Jehová, kuniso̱ʼo ña̱ káʼa̱nndi̱ ta sakǎku ndi̱ʼi̱. Va̱ása kuachi̱ún Ndióxi̱ miíi̱, xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ miíún keʼún ña̱yóʼo saáchi ñuu ña̱ kúú kuenta miíún xíʼin na̱ ñuún níʼina ki̱vi̱ún”.
20 Tá káʼa̱nkai̱ xíʼin Ndióxi̱ ta nátúʼi̱n xíʼinra xa̱ʼa̱ ku̱a̱chii̱ ta saátu xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi na̱ ñuu Israel ta xákundáʼvii̱ nu̱ú Jehová Ndióxii̱ xa̱ʼa̱ yuku̱ra ña̱ yi̱i̱, 21 tá káʼa̱nkai̱ xíʼinra, ki̱xaa̱ ta̱ Gabriel nu̱úi̱, ta̱a ta̱ xi̱nii̱ ti̱xin visión ña̱ xi̱nii̱ tá ya̱chi̱, ki̱xira nu̱úi̱ mií hora ña̱ sóko̱na* ña̱ʼa tá xi̱kuaá tá ku̱naaníii̱. 22 Ta chi̱ndeétáʼanra xíʼi̱n ña̱ kunda̱a̱-inii̱ chi ka̱chira:
“Daniel, ki̱xai̱ sanáʼi̱ yóʼó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniún ndáaña kuu. 23 Tá ki̱xáʼún káʼún xíʼin Ndióxi̱, Ndióxi̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ndáaña ka̱ʼi̱n xíʼún ta vitin ki̱xai̱ ña̱ ka̱ʼi̱nña xíʼún saáchi ndáyáʼviníún. Ña̱kán, ndakanixi̱ní xa̱ʼa̱ña ta kunda̱a̱-iniún xíʼin visión yóʼo.
24 ”Xa̱ʼa̱ na̱ ñuún ta saátu xa̱ʼa̱ ñuún ña̱ yi̱i̱, xa̱a̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ 70 semana* ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ kéʼé na̱ yiví, ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ku̱a̱chi, ña̱ ixakáʼnu-inira xa̱ʼa̱ na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa, ña̱ keʼéra ña̱ nda̱kú ndiʼi tiempo, ta nda̱a̱ táki̱ʼva koo ta̱ chikaa̱ sello nu̱ú visión xíʼin profecía* saá koora ta saátu ndataxira cuarto ña̱ yi̱i̱ní. 25 Xíniñúʼu ndíchi koún ta kunda̱a̱-iniún ña̱ tá ná kaʼndana chiñu ña̱ sandáʼana ñuu Jerusalén, iinsaá nda̱a̱ ná ndeta* ta̱ Mesías,* ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu, xíniñúʼu ya̱ʼa 7 semana ta saátu 62 semana. Ndaʼaña ta kuumiíña iin lugar nu̱ú ndataka na̱ yiví,* koo chi̱chi iníí sa̱táña ta sandáʼana ña̱yóʼo tá ná koo tiempo ña̱ yo̱ʼvi̱ní* nu̱úna.
26 ”Tá xa̱a̱ ná ya̱ʼa 62 semana, kaʼnína ta̱ Mesías ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ kindo̱o ndaʼa̱ra.
”Na̱ soldado xíʼin ta̱ níʼi yichi̱ nu̱úna, kixina ta sandíʼi-xa̱ʼa̱na ñuu ta saátu lugar ña̱ yi̱i̱, ta nda̱a̱ táki̱ʼva ndíʼi-xa̱ʼa̱ iin ñuu tá ndakutú ti̱kui̱í, saá ndiʼi-xa̱ʼa̱ña. Koo ku̱a̱chi nda̱a̱ tiempo nu̱ú ndíʼi; ta nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ kindo̱o miíña, saá kuuva.
27 ”Inkaka semana taxira ña̱ koo trato yóʼo ña̱ va̱ʼa ndakiʼin ku̱a̱ʼánína ña̱ va̱ʼa, taxira ña̱ ná sandíʼina so̱kóna kití ta saátu inkaka ña̱ʼa ma̱ʼñú semana.
”Ta sa̱tá ndi̱xi̱n ña̱ʼa ña̱ kininí, kunúu ta̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱ ta ña̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ keʼéra kixituña sa̱tá ñuu ña̱ ki̱ndoo mií, nda̱a̱ ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼaña”.
10 Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñu ta̱ rey Ciro ta̱ ñuu Persia, Ndióxi̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Daniel ta̱ xi̱nanítu Beltsasar. Ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra ña̱ nda̱a̱ xi̱kuuña ta xa̱ʼa̱ iin ku̱a̱chi ndeé xi̱kaʼa̱n ña̱yóʼo. Ku̱ndaa̱-ini ta̱ Daniel xíʼin tu̱ʼun yóʼo ta Ndióxi̱ chi̱ndeétáʼan xíʼinra ña̱ kunda̱a̱-inira xíʼin ña̱ xi̱nira.
2 Tá tiempo saá yi̱ʼi̱ ta̱ Daniel, u̱ni̱ semana ni̱na̱ʼi̱ ña̱ kúsuchí-inii̱. 3 Va̱ása níxixii̱ ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ña̱ ya̱si̱nní, ni va̱ása níxixii̱ ku̱ñu ta ni va̱ása níxiʼii̱ vino ta saátu va̱ása níchikai̱ aceite ku̱ñui̱ u̱ni̱ semana. 4 Ta tá ki̱vi̱ 24 ña̱ yo̱o̱ nu̱ú, tá ndíka̱i̱ yuʼú yu̱ta káʼnu tá naní Tigris,* 5 nda̱niʼii̱ nu̱úi̱ ta xi̱nii̱ iin ta̱a ta ndíxira iin ti̱ko̱to̱ ña̱ lino ta tokóra ndíkaa̱ iin cinturón ña̱ ku̱vaʼa xíʼin oro ña̱ ke̱e chí Ufaz. 6 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱u̱ ña̱ crisólito saá ni̱xi̱yo ku̱ñura, táki̱ʼva náʼa̱ taxa saá xi̱naʼa̱ nu̱úra, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ saá ni̱xi̱yo nduchúnu̱úra, ndaʼa̱ra xíʼin xa̱ʼa̱ra xi̱naʼa̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ cobre ña̱ yéʼe̱, ta tu̱ʼun ña̱ xi̱kaʼa̱nra xi̱taku̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva táku̱ ña̱ káʼa̱n ku̱a̱ʼánína. 7 Iinlá yi̱ʼi̱ ta̱ Daniel kúú ta̱ xi̱ni visión yóʼo. Na̱ ta̱a na̱ ni̱xi̱yo xíʼi̱n kán, va̱ása níxininaña, soo ni̱yi̱ʼvínína ta xínuna ni̱xa̱ʼa̱nna xi̱koose̱ʼéna.*
8 Tasaá ki̱ndoo mitúʼi̱n, ta tá xi̱nii̱ visión ña̱ káʼnuní yóʼo, ku̱vitái̱, ku̱yaa nu̱úi̱ ta ndi̱ʼi ndeíi̱. 9 Tándi̱ʼi, xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ ta̱a kán, soo tá xi̱niso̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼa̱nra, ni̱ki̱si̱ nai̱ ta xi̱nundei̱* nu̱ú ñuʼú. 10 Tasaá ti̱inra yi̱ʼi̱ ta ki̱sira yi̱ʼi̱ ña̱ va̱ʼa loʼo tá loʼo ndakundichii̱. 11 Tándi̱ʼi, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n:
“Daniel, iin ta̱a ta̱ ndáyáʼviní kúún. Viíní kuniso̱ʼún ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼún. Ndakundichi saáchi chi̱ndaʼána yi̱ʼi̱ ña̱ va̱xii̱ nu̱ún”.
Tá ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼi̱n, nda̱kundichii̱ ta xi̱kisiníña yi̱ʼi̱.
12 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Va̱ása yi̱ʼvíún Daniel. Tá ki̱vi̱ nu̱úví, tá chi̱kaa̱-iniún ña̱ kunda̱a̱-iniún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta ni̱na̱ʼún ña̱ vitá íyo iniún nu̱ú Ndióxi̱ún, xi̱niso̱ʼova Ndióxi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼún, ña̱kán kúú ña̱ ki̱xai̱ yóʼo. 13 Soo ta̱ príncipe ñuu Persia, 21 ki̱vi̱ sa̱sira nu̱úi̱. Tasaá ta̱ Miguel,* ta̱ kúú iin príncipe ta̱ ndáyáʼviní ki̱xira chi̱ndeétáʼanra xíʼi̱n ta kán ki̱ndoi̱ síi̱n* na̱ xáʼndachíñu ñuu Persia. 14 Va̱xii̱ chindeétáʼi̱n xíʼún ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniún ndáaña kuu xíʼin ñuún ki̱vi̱ nu̱ú ndíʼi, saáchi chí nu̱únínuví xi̱nu visión yóʼo”.
15 Tá ni̱ka̱ʼa̱nra ndiʼi ña̱yóʼo xíʼi̱n, nda̱kotoi̱ chí nu̱ú ñuʼú ta va̱ása níkivika ka̱ʼi̱n. 16 Tasaá iin ta̱ náʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ta̱a xi̱kundichira yatin nu̱úi̱ ta ti̱inra yuʼíi̱, tasaá ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra: “Táta, kísiníi̱ ta yíʼvii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱nii̱ visión yóʼo ta kǒo ndeíi̱. 17 Kǒoví ndee̱ yi̱ʼi̱ ta̱ káchíñu nu̱ún táta ta ni va̱ása kívi ndakiʼii̱n ta̱chíi̱, ña̱kán kǒoví ndeíi̱ ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼún”.
18 Ta̱ náʼa̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ta̱a tuku ti̱inra yi̱ʼi̱ ta ta̱xira ndee̱ ndaʼíi̱. 19 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Va̱ása yi̱ʼvíún, chi iin ta̱a ta̱ ndáyáʼviní kúún. Va̱ása kundi̱ʼi-iniún. Ndakúní koo iniún”. Tá ni̱ka̱ʼa̱nra tu̱ʼun yóʼo xíʼi̱n, ndu̱ndakúka-inii̱ ta ka̱chii̱: “Ka̱ʼa̱n xíʼi̱n táta, chi nda̱sandakún-inii̱”.
20 Tándi̱ʼi, ni̱ka̱ʼa̱nra: “¿Á xíni̱ún nda̱chun ki̱xii̱ nu̱ún? Vitin ndandikói̱ ña̱ kanitáʼi̱n xíʼin ta̱ príncipe ñuu Persia. Tá ná ku̱ʼi̱n, ta̱ príncipe ñuu Grecia kixira. 21 Soo na̱túʼi̱n xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú libro nu̱ú va̱xi ña̱ nda̱a̱. Kǒo inkaka na̱ kivi chindeétáʼan xíʼi̱n chi iinlá ta̱ Miguel kúú ta̱ kivi chindeétáʼan xíʼi̱n, ta̱ kúú príncipe nu̱úndó.
11 ”Tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n iin ku̱i̱ya̱ ña̱ xáʼndachíñu ta̱ Darío ta̱ ñuu Media, yi̱ʼi̱ chi̱ndeétáʼi̱n xíʼin ta̱ Miguel ta nda̱sandakúi̱-inira. 2 Ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼún:
”Kana u̱ni̱ka na̱ rey chí Persia ta ku̱a̱ʼáníka ña̱ ku̱i̱ká kuumií ta̱ ku̱mí nu̱úka ña̱ kuumií inkaka na̱ rey. Ta tá ná ndundakúra xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kuumiíra, kuniñúʼura ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmiíra ña̱ kanitáʼanra xíʼin na̱ chíñu ñuu Grecia.
3 ”Ta ndeta* iin rey ta̱ ndakúní, ku̱a̱ʼání ñuu náʼnu kaʼndachíñura nu̱ú ta keʼéra ña̱ kúni̱ miíra. 4 Soo tá ná kuumiíra ku̱a̱ʼáníka ndee̱, ndata̱ʼví ña̱ xáʼndachíñura ta ku̱mí ndata̱ʼví ña̱yóʼo, soo su̱ví na̱ se̱ʼera kúú na̱ ndakiʼin ña̱yóʼo ta ña̱ kaʼndachíñura va̱ása kooña nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yoña tá ki̱xáʼara xáʼndachíñura. Ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ kaʼndachíñura ta ndaya̱ʼaña ndaʼa̱ inkana.
5 ”Ta ndundakú ta̱ rey ta̱ íyo chí sur, ta̱yóʼo kúú ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldadora. Soo ndundakúka inka ta̱a ta ku̱a̱ʼání ñuu kaʼndachíñura nu̱ú nu̱úka inka ta̱ xi̱xaʼndachíñu.*
6 ”Tá ná ya̱ʼa ku̱i̱ya̱, ndakutáʼan na̱yóʼo, ta se̱ʼe-síʼi ta̱ rey ta̱ íyo chí sur ku̱ʼu̱nñá nu̱ú ta̱ rey ta̱ íyo chí norte ta keʼéna iin trato. Soo va̱ása kooka ndee̱ñá ni va̱ása kooka ndee̱ ta̱ rey. Ndataxina ñáyóʼo ndaʼa̱ inkana xíʼin na̱ nda̱kiʼin miíñá ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna ta saátu ndakiʼinna yiváñá xíʼin ta̱ chi̱ndeétáʼan xíʼinñá tiempo saá. 7 Ta iin ta̱ kee ti̱xin veʼe se̱ʼe-síʼira kúú ta̱ ndakiʼin chiñura. Ta̱yóʼo kitara ta kanitáʼanra xíʼin na̱ soldado ta ku̱ʼu̱nra kanitáʼanra xíʼin ñuu ña̱ kútu̱ní ndási nu̱ú xáʼndachíñu ta̱ rey ta̱ íyo chí norte, kanitáʼanra xíʼinna ta kuchiñura. 8 Saátu ndakiʼinra ndióxi̱ na̱yóʼo ku̱ʼu̱n xíʼinra chí Egipto, ndakiʼinra ña̱ʼa ña̱ ndásakáʼnuna ña̱ ku̱vaʼa xíʼin ka̱a, ña̱ʼa ña̱ plata xíʼin ña̱ oro ña̱ ndáyáʼviní kúúmiína, ta ndakiʼintura na̱ ñúʼu veʼeka̱a ku̱ʼu̱n xíʼinra. Ta sava ku̱i̱ya̱ kuxíkára nu̱ú ta̱ rey ta̱ íyo chí norte, 9 ta̱ rey ta̱ íyo chí norte ki̱ʼvira ñuʼú ta̱ rey ta̱ íyo chí sur, soo ndikóra nu̱ú ñuʼú miíra.
10 ”Koo tu̱ʼva na̱ se̱ʼera ña̱ ku̱ʼu̱nna kanitáʼanna ta sandátakana ku̱a̱ʼání na̱ soldado. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ti̱kui̱í tá ndákutúrá iin ñuu saá keʼé ta̱yóʼo. Soo ndikóra ta kanitáʼanra nda̱a̱ ná xa̱a̱ra ñuura ña̱ kútu̱ní ndási.
11 ”Ta̱ rey ta̱ íyo chí sur sa̱a̱níra ta kitara kanitáʼanra xíʼin ta̱ rey ta̱ íyo chí norte. Ta̱yóʼo* sandátakara ku̱a̱ʼání na̱ yiví, soo ta̱ inka* kúú ta̱ kuchiñu xíʼin na̱yóʼo. 12 Ta ndakiʼinna ndiʼi na̱ yiví yóʼo ku̱ʼu̱n xíʼinna. Ni̱nuní kunira ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ku̱a̱ʼánína; soo va̱ása vií kuniñúʼura ndee̱ ña̱ kuumiíra.
13 ”Ta ndikó ta̱ rey ta̱ íyo chí norte ta sandátakara ku̱a̱ʼáníka na̱ yiví nu̱úka na̱ sa̱ndátakara yichi̱ nu̱ú. Tá ná ya̱ʼa ku̱i̱ya̱, kitara xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ soldado ta saátu ku̱ʼu̱n ku̱a̱ʼání ña̱ʼa xíʼinra. 14 Tiempo saá, ku̱a̱ʼánína kanitáʼanna xíʼin ta̱ rey ta̱ íyo chí sur.
”Ta na̱ se̱ʼe na̱ kui̱ʼná na̱ ndóo ñuún, chikaa̱na-inina ña̱ kuni̱na saxínuna iin visión, soo va̱ása kuchiñuna.
15 ”Tasaá kita ta̱ rey ta̱ íyo chí norte, ta katara yitu̱n satá iin ñuu ña̱ va̱ʼa ki̱ʼvira iniña, ta kuchiñura ndakiʼinra ñuu ña̱ kútu̱ní ndási. Ta na̱ soldado ta̱ rey ta̱ íyo chí sur ta saátu na̱ ta̱a na̱ va̱ʼaní xíni̱ kanitáʼan, va̱ása kuchiñukana kanitáʼanna. Ta ni va̱ása kooka ndee̱na ña̱ kundeéna nu̱ú na̱ sáa̱-ini xíni miína. 16 Na̱ ku̱ʼu̱n kanitáʼan xíʼinra keʼéna ña̱ kúni̱ miína, soo va̱ása koo na̱ kuchiñu xíʼinra. Ki̱ʼvira nu̱ú Ñuʼú ña̱ liviní, kuumiíra ndee̱ ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá. 17 Chikaa̱-inira ña̱ kitara kanitáʼanra ta ku̱ʼu̱n ndiʼi na̱ soldado xíʼinra na̱ íyo nu̱ú xáʼndachíñura ta keʼéna iin trato xíʼinra; keʼéra ña̱ chi̱kaa̱-inira keʼéra ta taxina ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ra se̱ʼe-síʼi ná ñaʼá. Va̱ása kuchiñuñá saáchi va̱ása nda̱kúka koo iniñá xíʼinra. 18 Ta ta̱yóʼo ku̱ʼu̱nra kanitáʼanra xíʼin ku̱a̱ʼání ñuu ña̱ íyo chí yuʼú tá mar, ta kuchiñura ki̱ʼvira ku̱a̱ʼání ñuu yóʼo, soo iin ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado va̱ása taxira ña̱ ni̱nuka kuni ta̱yóʼo, ta va̱ása sakúkaʼankara nu̱úra. Ta mií ta̱yóʼo kúú ta̱ kixáʼa kukaʼan nu̱ú. 19 Tasaá ndandikóra ñuu miíra ña̱ kútu̱ní ndási, va̱ása kuchiñura ta ndakavara, ta va̱ása ndani̱ʼínara.
20 ”Koo inka rey ta̱ ndakiʼin chiñu nu̱ú ta̱yóʼo ta nu̱ú xáʼndachíñura taxira ña̱ ná ya̱ʼa iin ta̱ ndákaya xu̱ʼún ña̱ impuesto, soo tá ná ya̱ʼa ki̱vi̱, kuvi ta̱ rey yóʼo, va̱ása kuvira xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱a̱na xíʼinra á xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱ʼu̱nra nu̱ú ku̱a̱chi.
21 ”Ndeta iin ta̱ kǒo ndáyáʼvi ta̱ ndakiʼin chiñu nu̱ú ta̱yóʼo, ta va̱ása na̱ʼa̱na ña̱ íxato̱ʼónara xa̱ʼa̱ ña̱ kúúra rey. Iin tiempo ña̱ va̱ʼaní ndóona kúú ña̱ kixaa̱ra, ta sandáʼvirana ña̱ va̱ʼa kixáʼara kaʼndachíñura ñuu yóʼo. 22 Kaʼndachíñura nu̱ú ku̱a̱ʼání na̱ soldado na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í tá ndákutúrá, ta saátu kaʼnína ta̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu, ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ nu̱ú trato ña̱ ke̱ʼéra. 23 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ ndakutáʼan inkana xíʼinra, ta̱yóʼo kixáʼara sandáʼvira ta ndundakúra xa̱ʼa̱ ña̱ chindeétáʼan iin tiʼvi na̱ yiví xíʼinra. 24 Tá kúúña tiempo ña̱ va̱ʼaní ndóona, ki̱ʼvira ñuu ña̱ kúikání, keʼéra ña̱ va̱ása níkeʼé na̱ táʼanra na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. Ndataʼvíra ña̱ nda̱kiʼinra ta saátu ndataʼvíra ña̱ ku̱i̱ká xíʼin na̱ yiví. Ndakani-inira keʼéra ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin ñuu ña̱ kútu̱ní ndási, soo loʼova tiempo keʼéra ña̱yóʼo.
25 ”Ndundakú-inira ta chikaa̱ra ndee̱ ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nra kanitáʼanra xíʼin ta̱ rey ta̱ íyo chí sur, ta ku̱ʼu̱n ku̱a̱ʼání na̱ soldado xíʼinra, tasaá ta̱ rey ta̱ íyo chí sur, koo tu̱ʼvara ña̱ kanitáʼanra xíʼinra xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ soldadora na̱ ndakúní. Soo va̱ása kuchiñura chi ka̱ʼa̱n-táʼanna ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinra. 26 Ta na̱ xíxi ña̱ va̱ʼa ña̱ xíxira kúú na̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ miíra.
”Va̱ása kuchiñu na̱ soldadora nu̱ú na̱ kanitáʼan xíʼinna ta ku̱a̱ʼánína kuvi.
27 ”U̱vi̱ saá na̱ rey yóʼo chikaa̱-inina ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa, inkáchi mesa kundoona ta ka̱ʼa̱nna ña̱ vatá* xíʼin táʼanna, soo va̱ása vií kana ña̱ kuni̱na keʼéna, saáchi ña̱yóʼo ndiʼiña mií tiempo ña̱ xa̱a̱ nda̱kaxin Ndióxi̱.
28 ”Ndandikóra ñuura ta ku̱a̱ʼání ña̱ ku̱i̱ká ku̱ʼu̱n xíʼinra, ta chikaa̱-inira ña̱ ku̱ʼu̱nra contra trato ña̱ ki̱ndoo Ndióxi̱ xíʼin na̱ ñuura. Keʼéra ña̱ kúni̱ miíra ta ndikóra ñuura.
29 ”Ta mií tiempo ña̱ nda̱kaxin Ndióxi̱, ta̱ rey ña̱ norte ndikóra chí sur ña̱ kanitáʼanra xíʼinra. Soo síínva ña̱ kundoʼora vitin, 30 saáchi barco tú kee chí Kitim, kixinú ta kanitáʼannú xíʼinra ta sakúkaʼanna nu̱úra.
”Ta̱yóʼo ndikóra ta na̱ʼa̱ra ña̱ ndeéní sáa̱ra xíʼin trato ña̱ ke̱ʼé Ndióxi̱ ta keʼéra ña̱ kúni̱ miíra. Ta̱yóʼo ndikóra ta chindeétáʼanra xíʼin na̱ sa̱ndákoo trato Ndióxi̱. 31 Kixi ku̱a̱ʼání na̱ soldado xíʼinra ta va̱ása ixato̱ʼóna templo Ndióxi̱ ña̱ kúú ñuu ña̱ kútu̱ní ku̱vaʼa, ta va̱ása taxikana ña̱ so̱kó* ni̱ʼina ña̱ʼa.
”Kanindichina ña̱ʼa ña̱ kininí káa, ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱.
32 ”Sandáʼvira na̱ íyo contra xíʼin trato Ndióxi̱ ta chikaa̱ra-inina ña̱ ná ixaso̱ʼona nu̱ú Ndióxi̱. Soo na̱ yiví na̱ xíni̱ Ndióxi̱, nda̱kú koo inina ta va̱ʼa kana ña̱ keʼéna. 33 Ta na̱ ndíchi sanáʼa̱na ku̱a̱ʼání na̱ yiví. Ta sava ki̱vi̱ saxóʼvi̱nana,* kanitáʼanna xíʼinna xíʼin espada, kaʼminana xíʼin ñuʼu̱, tiinnana ku̱ʼu̱n xíʼinna ta ndakiʼinna ña̱ʼa ña̱ kúúmiína. 34 Soo tá ná saxóʼvi̱nana chindeétáʼan loʼona xíʼinna. Ku̱a̱ʼánína sandáʼvinana ña̱ va̱ʼa ndakutáʼanna xíʼinna. 35 Saxóʼvi̱na sava na̱ ndíchi ta xa̱ʼa̱ na̱yóʼo kotondosóna na̱ yiví ta va̱ása kuumiíkana ña̱ yaku̱a̱ nda̱a̱ ná kixaa̱ ki̱vi̱ nu̱ú ndíʼi; saáchi ña̱yóʼo kuuña tiempo ña̱ xa̱a̱ nda̱kaxin Ndióxi̱.
36 ”Ta̱ rey keʼéra ña̱ kúni̱ miíra, ni̱nuní kunira, ndasakáʼnura miíra nu̱ú ndiʼika na̱ ndióxi̱, ta ka̱ʼa̱n-ndi̱va̱ʼara xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ káʼnuka nu̱ú ndiʼika na̱ ndióxi̱. Va̱ʼa kana ña̱ keʼéra nda̱a̱ ná kixaa̱ ki̱vi̱ ña̱ taxi Ndióxi̱ castigo ndaʼa̱ra, saáchi ña̱ xi̱nu kúúva ña̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ keʼéra. 37 Va̱ása ixato̱ʼóra Ndióxi̱ na̱ táʼanra na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá, ta ni va̱ása ixato̱ʼóra ña̱ kúni̱ ná ñaʼá keʼéná, saátu va̱ása ixato̱ʼóra inka ndióxi̱, saáchi ndasakáʼnura miíra nu̱ú ndiʼina. 38 Ña̱ keʼéra kúú ña̱ ndasakáʼnura ndióxi̱ ña̱ chíndeétáʼan xíʼin na̱ xíka nu̱ú ku̱a̱chi. Kuniñúʼura oro, plata, yu̱u̱ ña̱ liviní xíʼin ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní ña̱ ndasakáʼnura ndióxi̱ ña̱ kǒo níxi̱xini̱ na̱ táʼanra na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá. 39 Iin ndióxi̱ ña̱ ndásakáʼnu na̱ inka ñuu chindeétáʼan xíʼinra ña̱ kanitáʼanra xíʼin ñuu ña̱ kútu̱níka ndási. Taxira ná ndukáʼnu na̱ chindeétáʼan xíʼinra* ta taxira ña̱ kaʼndachíñuna nu̱ú ku̱a̱ʼánína. Ndataʼvíra ñuʼú xíʼinna soo chaʼvina xa̱ʼa̱ña.
40 ”Tiempo so̱ndíʼi, ta̱ rey ta̱ íyo chí sur ki̱ʼvira ku̱a̱chi xíʼin ta̱ rey ta̱ íyo chí norte. Tasaá ta̱ rey ta̱ íyo chí norte ndeéní ku̱ʼu̱nra kanitáʼanra xíʼinra, ku̱ʼu̱nra xíʼin carreta, xíʼin na̱ yósó* kuáyi̱ ta saátu xíʼin ku̱a̱ʼání barco. Ki̱ʼvira ñuu náʼnu ta keʼéra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ti̱kui̱í tá ndákutúrá. 41 Ta saátu ki̱ʼvira nu̱ú Ñuʼú ña̱ liviní. Tá ná kanitáʼanra xíʼin ku̱a̱ʼání ñuu, kuchiñura xíʼinñá. Soo ñuu yóʼo kúú ña̱ ka̱ku ndaʼa̱ra: ñuu Edom, ñuu Moab ta saátu na̱ ndáyáʼviní nu̱ú na̱ ammonita. 42 Ta̱yóʼo kuniñúʼura ndee̱ra ña̱ kanitáʼanra xíʼin na̱ ñuu náʼnu, ta va̱ása ka̱ku ñuu Egipto ndaʼa̱ra. 43 Kuisochíñura xíʼin ña̱ʼa ña̱ oro xíʼin plata ña̱ íyo se̱ʼé ta saátu ndiʼika ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi ña̱ íyo chí Egipto. Ta na̱ ñuu Libia xíʼin na̱ ñuu Etiopía kundiku̱nnara.
44 ”Soo ndi̱ʼiní-inira tá ná kuniso̱ʼora xa̱ʼa̱ ña̱ kúu chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu* ta saátu chí norte, ta sa̱a̱níra ta ku̱ʼu̱nra sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ku̱a̱ʼánína. 45 Katara veʼe válíra ma̱ʼñú nu̱ú ndíkaa̱ tá mar káʼnu ta saátu nu̱ú níndichi yuku̱ ña̱ yi̱i̱ nu̱ú Ñuʼú ña̱ liviní. Ndiʼi-xa̱ʼa̱ra ta kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ chindeétáʼan xíʼinra.
12 ”Tiempo saá ndeta* ta̱ Miguel,* ta̱ príncipe ta̱ ndáyáʼviní, ta̱ níndichi chíndeétáʼan xíʼin na̱ ñuún. Ta koo iin tiempo ña̱ ndi̱ʼiní-inina ña̱ ta̱ʼán koo nda̱a̱ tá ki̱xáʼa íyo iin ñuu nda̱a̱ tiempo saá. Ta tiempo saá ka̱ku na̱ ñuún, ndiʼi na̱ va̱xi ki̱vi̱ nu̱ú libro. 2 Ku̱a̱ʼání na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ndako̱ona, savana kutakuna ndiʼi tiempo ta inkana na̱ kukaʼan nu̱úva koona ndiʼi tiempo.
3 ”Na̱ ndíchi ndaye̱ʼe̱na nda̱a̱ táki̱ʼva ndáye̱ʼe̱ ndiví, ta na̱ chíndeétáʼan xíʼin ku̱a̱ʼánína ña̱ keʼéna ña̱ va̱ʼa, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tí ki̱mi saá koona ndiʼi tiempo.
4 ”Soo yóʼó ta̱ Daniel va̱ása natúʼún xíʼin nda̱a̱ ni iinna ndáaña kúni̱ kachi tu̱ʼun yóʼo ta chika̱ún sello nu̱ú libro yóʼo ña̱ va̱ʼa kútu̱va̱ʼa kundasiña nda̱a̱ ná kixaa̱ ki̱vi̱ so̱ndíʼi. Ku̱a̱ʼánína viíní nandukúna ña̱ va̱xi nu̱ú libro yóʼo ta va̱ʼaníka kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱”.
5 Tasaá yi̱ʼi̱ ta̱ Daniel xi̱nii̱ ña̱ ndíta u̱vi̱ na̱ yiví yuʼú yu̱ta, iinna xi̱ndichi iin táʼví ta inkana xi̱ndichi inka táʼví. 6 Ta iin na̱kán ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ ta̱a ta̱ ndíxi ti̱ko̱to̱ ña̱ lino, ta̱ níndichi nu̱ú ti̱kui̱í tá yu̱ta kán: “¿Nda̱saaka tiempo koo ña̱ʼa ña̱ ndákanda̱ní-inina* xíʼin?”. 7 Tándi̱ʼi, xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ ndíxi ti̱ko̱to̱ ña̱ lino, ta̱ níndichi nu̱ú ti̱kui̱í tá yu̱ta kán. Ta̱kán nda̱niʼira u̱vi̱ saá ndaʼa̱ra chí ndiví, tasaá chi̱naʼára* xa̱ʼa̱ ta̱ táku ndiʼi tiempo ta ka̱chira: “Ya̱ʼa iin tiempo ña̱ xa̱a̱ nda̱kaxin Ndióxi̱, ya̱ʼa u̱vi̱ tiempo xíʼin sava tiempo.* Ndiʼi ña̱yóʼo xi̱nuña tá ná ndiʼi ndee̱ ña̱ kúúmií ñuu ña̱ yi̱i̱”.
8 Xi̱niso̱ʼi̱ soo va̱ása níkunda̱a̱-inii̱. Tasaá ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra: “Táta, ¿ndáaña kuu tá ná ndiʼi ña̱yóʼo?”.
9 Ta ka̱chira xíʼi̱n: “Kúáʼan Daniel ta va̱ása natúʼún xíʼin nda̱a̱ ni iinna ndáaña kúni̱ kachi tu̱ʼun yóʼo saáchi xíniñúʼu ki̱ta sello nu̱ú libro yóʼo ña̱ va̱ʼa kútu̱va̱ʼa kundasiña nda̱a̱ ná kixaa̱ ki̱vi̱ so̱ndíʼi. 10 Kotondosóna ku̱a̱ʼání na̱ yiví ta va̱ása kookana na̱ yaku̱a̱. Kininí koo ña̱ keʼé na̱ ndi̱va̱ʼa-ini ta nda̱a̱ ni iin na̱yóʼo va̱ása kunda̱a̱-inina. Na̱ ndíchi kuití kúú na̱ kunda̱a̱-ini.
11 ”Tá ná va̱ása taxikana ña̱ so̱kó* ni̱ʼina ña̱ʼa ta ná kanindichina ña̱ʼa ña̱ kini ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱, ya̱ʼa 1,290 ki̱vi̱.
12 ”Si̱íní íyo na̱ yiví na̱ kúee íyo ini ta ndátuna nda̱a̱ ná ya̱ʼa 1,335 ki̱vi̱.
13 ”Soo yóʼó, kundeé-iniún nda̱a̱ ki̱vi̱ so̱ndíʼi. Kuviún, soo tá ná kixaa̱ tiempo ndako̱ún ta ndakiʼún ña̱ xíniñúʼu ndakiʼún”.
Á “templo”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, Babilonia.
Á “palacio”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘Ndióxi̱ kúú ta̱ ndátiin ku̱a̱chi xíʼi̱n’.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘Jehová ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ va̱ʼa-inira’.
Ña̱yóʼo sana kúni̱ kachiña ‘¿ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱?’.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘Jehová kúú ta̱ chi̱ndeétáʼan’.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ki̱vi̱ ña̱ xíniñúʼu na̱ ñuu Babilonia.
Inka variante “xuxa”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, iin tiʼvi na̱ ndáku ta saátu na̱ káʼvi xa̱ʼa̱ tí ki̱mi.
Daniel 2:4b nda̱a̱ 7:28 ni̱ka̱ʼyi̱ña tu̱ʼun arameo.
Á sana “katana mi̱ʼí”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “Xuxa kóchon”.
Inka variante “kúnduʼún”, “nándúʼú síi̱ún”.
Á “estatua”. Koto apéndice B9.
Inka variante “mi̱ʼí”.
Inka variante “luku xa̱ʼa̱ña”, “nduku xa̱ʼa̱ña”.
Sana tá káʼa̱nña na̱yóʼo, káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ ndána̱ʼa̱ hierro.
Á “se̱ʼe na̱ yiví”.
Á “estatua”. Koto apéndice B9.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “60 codo”. Koto apéndice B14.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “6 codo”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “heraldo”. Ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱natúʼun xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ xi̱xaʼnda ta̱ rey ta saátu xa̱ʼa̱ ley ña̱ xi̱taxira.
Á “xi̱tu̱n”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “kúnduʼíi̱”, “nándúʼú síi̱n”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, iin tiʼvi na̱ ndáku ta saátu na̱ káʼvi xa̱ʼa̱ tí ki̱mi.
Inka variante “kati̱”, “ndatí”, “ku̱nda̱ʼvi̱”.
Inka variante “yoʼo̱ró”.
Inka variante “chiinú”.
Á “palaciora”.
Inka variante “yisi̱”.
Á “águila”. Inka variante “síʼñá”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “concubinara”. Koto glosario, concubina.
Inka variante “ndi̱ta”.
Á “palacio”.
Inka variante “ko̱ʼndo̱ xa̱ʼára”.
Inka variante “na̱ nándukú”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, iin tiʼvi na̱ ndáku ta saátu na̱ káʼvi xa̱ʼa̱ tí ki̱mi.
Á “morado”. Na̱ xáʼndachíñu, na̱ ku̱i̱ká á na̱ íxato̱ʼónína kúú na̱ xi̱ndixi ti̱ko̱to̱ ndíʼí.
Inka variante “xuxa kóchon”.
Inka variante “ndee̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “heraldo”. Ta̱yóʼo kúú ta̱ xi̱natúʼun xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ xi̱xaʼnda ta̱ rey ta saátu xa̱ʼa̱ ley ña̱ xi̱taxira.
Inka variante “ndee̱”.
Á “león”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Á “anillo”. Inka variante “xeʼé”.
Á sana “va̱ása níxiinra sakáʼana yaa nu̱úra”.
Á “na̱ ni̱ka̱ʼa̱n tu̱ʼun síkí xa̱ʼa̱ ta̱ Daniel”.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-inina”, “ndákaʼndaní-inina”.
Inka variante “kúnduʼura”, “nándúʼú síi̱nra”.
Á “león”.
Á “águila”. Inka variante “síʼñá”.
Táki̱ʼva káa ku̱i̱i̱n saá káa tíyóʼo.
Inka variante “ndee̱”.
Inka variante “xi̱chiʼmáríña”, “xi̱xani̱ndaríña”.
Inka variante “xi̱kundúʼura”.
Inka variante “yisi̱”.
Inka variante “levo”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, u̱ni̱ tiempo sava.
Á “palacio”.
Á “Susán”.
Á “nu̱ú yáʼa ti̱kui̱í”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ti̱súʼu̱”.
Inka variante “xi̱niʼnirírí”, “ni̱xa̱ʼnirírí”.
Á “ejército ña̱ íyo chí ndiví”. Tá káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, kivi ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ ki̱mi, na̱ ángel á na̱ yiví.
Inka variante “taxi”.
Inka variante “ñaʼa”.
Koto glosario, se̱ʼe ta̱a.
Inka variante “na̱ku̱ndayii̱”, “xi̱kandiei̱”.
Inka variante “xi̱ndúʼi̱”, “xi̱ndúʼú síi̱n”.
Inka variante “iin ku̱ʼu̱n-ini”, “ndakaʼnda-ini”.
Inka variante “kuyuchí”.
Á sana va̱ása níxixira ku̱a̱ʼá ki̱vi̱.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Inka variante “chi̱kaún chiʼña”, “sa̱távi̱chiʼñaún”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, Ndióxi̱.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “na̱ juez na̱ xi̱ndatiin ku̱a̱chi xíʼinndi̱”.
Á “va̱ása níkiʼinndi̱ kuenta ña̱ ndiʼi tiempo sáxi̱nún ña̱ káʼún”.
Inka variante “táxina”.
Nu̱ú texto yóʼo iin semana kúúña u̱xa̱ ku̱i̱ya̱.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ra ña̱ xi̱nu visión xíʼin profecía.
Inka variante “ndita”.
Á “ta̱ nda̱kaxin Ndióxi̱”.
Ña̱yóʼo xi̱kuu iin lugar nu̱ú xi̱satána ta xi̱xi̱íkona ta saátu nu̱ú xi̱ndatakana.
Inka variante “xuxa kóchon”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Hidequel”.
Inka variante “chi̱se̱ʼéna”.
Inka variante “na̱ku̱ndayii̱”, “xi̱kandiei̱”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘¿ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱?’.
Inka variante “xiín”.
Inka variante “ndita”.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ rey ta̱ íyo chí sur.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ rey ta̱ íyo chí norte.
Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ rey ta̱ íyo chí sur.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “taxi”.
Inka variante “sandóʼona-inina”.
Á sana “na̱ chindeétáʼanra xíʼin”.
Inka variante “na̱ nánoo ya̱ta̱”, “na̱ kúnuu sa̱ta̱”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ndita”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘¿ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱?’.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-inina”, “ndákaʼndaní-inina”.
Koto glosario, chinaʼá.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, u̱ni̱ tiempo sava.
Inka variante “taxi”.