JOEL
1 Ña̱yóʼo kúú tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Joel* se̱ʼe ta̱ Petuel:
2 “Kuniso̱ʼondó ña̱yóʼo ndóʼó na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu,*
ta saátu ndiʼi ndóʼó na̱ ndóo ñuu yóʼo.
¿Á xa̱a̱ ku̱u táʼan ña̱yóʼo tá ni̱xi̱yo válíndó?
¿Á xa̱a̱ ku̱uña tiempo ña̱ xi̱ndoo na̱ táʼanndó xi̱naʼá?
3 Natúʼunndó ña̱yóʼo xíʼin na̱ se̱ʼendó,
ta na̱ se̱ʼendó ná natúʼunna ña̱yóʼo xíʼin na̱ se̱ʼeñánindó
ta na̱ se̱ʼeñánindó ná natúʼunna ña̱yóʼo xíʼin na̱ se̱ʼena.
4 Ña̱ va̱ása nísandiʼi-xa̱ʼa̱ ti̱ka náʼnu tí nu̱ú,* ña̱yóʼo kúú ña̱ xa̱xí ti̱ka náʼnu tí íyo ndi̱xi̱n;
ta ña̱ sa̱ndákoo ti̱ka náʼnu tí íyo ndi̱xi̱n, ña̱yóʼo kúú ña̱ xa̱xí ti̱ka náʼnu tí kǒo ndi̱xi̱n;
ta ña̱ sa̱ndákoo ti̱ka náʼnu tí kǒo ndi̱xi̱n, ña̱yóʼo kúú ña̱ xa̱xí ti̱ka náʼnu tí xáxi ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ndáni̱ʼírí.
5 Ndakáxí-ini* ndóʼó na̱ ni̱xi̱nii ta kuakundó.
Kusuchí-ini ndiʼi ndóʼó na̱ xíʼi vino, saáchi ki̱ndaana vino tá vi̱si̱ ndaʼa̱ndó.
6 Saáchi na̱ ndóo iin ñuu ña̱ káʼnuní na̱ ndakúní ni̱ki̱ʼvina ñui̱.
Nu̱ʼuna íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ʼu tí ndikaʼa* ta saátu íyo leke yuʼúna.
7 Sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na tú uva tú kúúmiíi̱ ta iinlá ti̱ku̱ndu̱ xa̱ʼa̱ tú higo tú kúúmiíi̱ sa̱ndákoona.
Nda̱kiʼin ndiʼina ña̱ íyo ndaʼa̱nú ta xa̱tananú,
ta ndaʼa̱ válínú ki̱ndoo chálá ndiʼiña.
8 Kusuchí-inindó nda̱a̱ táki̱ʼva kúsuchí-ini iin ñá loʼo kúa̱an
ñá ndákundixi ti̱ko̱to̱ ndayí* chi ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ tindaʼa̱ xíʼinñá.*
9 Kǒoka na̱ sóko̱* harina ni vino chí veʼe Jehová.
Na̱ su̱tu̱ na̱ káchíñu nu̱ú Jehová, na̱ kúsuchí-iniva kúúna.
10 Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ñuʼú nu̱ú chíʼina, ta kǒoka nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kána nu̱úña.
Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi trigo, ni̱yi̱chi̱ vino tá xa̱á ta ndi̱ʼiva aceite.
11 Na̱ chi̱ʼi, ndíʼi̱ní-inina ta na̱ ndáa tú uva kúsuchíní-inina
xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo trigo ni cebada.
Ña̱ chi̱ʼina nu̱ú ñuʼúna ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼivaña.
12 Tú uva ni̱yi̱chi̱nú ta saátu ndo̱ʼo tú higo.
Tú ti̱ndísi̱,* tú ñu̱u̱ ta saátu tú manzano,
ndiʼi yitu̱n tú íyo chí nu̱ú ñuʼúna ni̱yi̱chi̱vanú.
Na̱ ñuu xi̱kusi̱íní-inina tá ya̱chi̱, soo vitin kúkaʼanní nu̱úna.
13 Ndóʼó na̱ su̱tu̱, ndakundixindó ti̱ko̱to̱ ndayí ta kusuchí-inindó.*
Kusuchí-ini ndóʼó na̱ káchíñu nu̱ú íyo altar.
Naʼandó ta iníí ñuú kundixindó ti̱ko̱to̱ ndayí, ndóʼó na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ miíi̱.
Saáchi kǒoka na̱ sóko̱ harina ni vino veʼe Ndióxi̱yó.
14 Kaʼndandó chiñu ña̱ ná kǒo kuxu na̱ yiví iníí ki̱vi̱;*
kanandó na̱ yiví ña̱ ná ndakutáʼanna ña̱ koo iin reunión ña̱ ndáyáʼviní.
Sandákutáʼanndó na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu chí veʼe Jehová Ndióxi̱yó ta saátu ndiʼika na̱ ndóo ñuu yóʼo,
ta ná ka̱ʼa̱nna xíʼin Jehová ña̱ chindeétáʼanra xíʼinna.
15 Ndáʼviníyó chi i̱yoní koo ki̱vi̱ kán.
Saáchi ki̱vi̱ Jehová xa̱a̱ ku̱yatin kixaa̱ña
ta ki̱vi̱ kán, Ndióxi̱ ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱ʼa.
16 Xi̱ninu̱úvayó ña̱ nda̱kiʼinna ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xíxiyó.
Ta chí veʼe Ndióxi̱yó kǒoka na̱ kúsi̱í-ini.
17 Ni̱yi̱chi̱ ndiʼi si̱ʼva̱ ndóorí* ti̱xin pala na̱ chíʼi.
Nu̱ú ndátaánva̱ʼana* ña̱ʼa ki̱ndoo vichíña.*
Ya̱ka̱ nu̱ú ndátaánva̱ʼana ña̱ chíʼina ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱vaña saáchi ni̱yi̱chi̱ ndiʼi trigo.
18 Nda̱a̱ tí kití kúsuchí-inirí.
Tí si̱ndi̱ki̱ síʼi ku̱a̱ʼa̱nrí chí káa ta va̱xirí chí yóʼo saáchi va̱ása kúnda̱a̱ka-inirí ndáa míí kiʼinrí yita* ña̱ kixáʼanrí,* saáchi kǒokaña.
Ta nda̱a̱ tí ndikachi* xóʼvi̱* xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.
19 Yóʼó kúú ta̱ kanai̱ Jehová,
saáchi ñuʼu̱ xa̱ʼmi ndiʼiña yita ña̱ íyo chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí
ta ñuʼu̱ yóʼo xa̱ʼmituña ndiʼi yitu̱n tú íyo chí yuku̱.
20 Nda̱a̱ tí kití yukú nándukúrí yóʼó,
saáchi ni̱yi̱chi̱ ndiʼi ti̱kui̱í chí nu̱ú yáʼará
ta ñuʼu̱ xa̱ʼmi ndiʼiña yita ña̱ íyo chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí”.
2 “Tivindó ndiki̱ chí Sion.
Ndeéní nda̱ʼyi̱ndó ña̱ na̱ʼa̱ndó ña̱ xa̱a̱ íyo tu̱ʼvandó ña̱ kanitáʼanndó chí yuku̱i̱ ña̱ yi̱i̱.
Ndiʼi na̱ ndóo ñuu yóʼo,* ná kisina.
Va̱xi ki̱vi̱ Jehová, xa̱a̱ ku̱yatinníña.
2 Ki̱vi̱ kán naaní koo,
ndakutú vi̱kó chí ndiví ta naaní koo,
nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ chí yuku̱ tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n túvi.
Íyo iin ñuu ña̱ ndakúní ta ku̱a̱ʼání kúúna ndóo nu̱úña.
Nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán koo iin ñuu táʼan ña̱yóʼo,
ta ni va̱ása ndikókaña kooña nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱.
3 Chí nu̱ú na̱yóʼo ku̱a̱ʼa̱n iin ñuʼu̱ ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa
ta chí sa̱tána ku̱a̱ʼa̱n iin ñuʼu̱ ña̱ xáʼmi ndiʼiña.
Ñuʼú ña̱ íyo chí nu̱ú, íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo jardín ña̱ Edén,
ta ñuʼú ña̱ kíndo̱o chí sa̱tá nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼú yi̱chí saá íyoña
ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kivi ka̱ku.
4 Na̱yóʼo náʼa̱na nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ kuáyi̱
ta xínuna nda̱a̱ táki̱ʼva xínu kuáyi̱ tí ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi.
5 Nda̱a̱ táki̱ʼva níʼi tá ku̱a̱ʼa̱n carreta tú xíka nu̱ú ku̱a̱chi chí xi̱ní yuku̱ saá níʼi xíkana,
nda̱a̱ táki̱ʼva xáa̱ tá xáʼmi ñuʼu̱ ku̱ʼu̱ yi̱chí.
Íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ñuu na̱ ndakúní na̱ xa̱a̱ íyo tu̱ʼva ku̱ʼu̱n kanitáʼan.
6 Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ndiʼi na̱ ñuu yi̱ʼvínína.
Iin kuyaa ndiʼi nu̱úna xa̱ʼa̱ ña̱ yi̱ʼvínína.
7 Kánitáʼanna nda̱a̱ táki̱ʼva kánitáʼan na̱ xíka nu̱ú ku̱a̱chi,
ndáana nama̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ soldado,
iin tá iinna ku̱a̱ʼa̱nna chí yichi̱ nu̱ú xíniñúʼu ku̱ʼu̱nna
ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása kéena yichi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nna.
8 Va̱ása chíndaʼá-táʼanna;
iin tá iinna ku̱a̱ʼa̱nna chí yichi̱ nu̱ú xíniñúʼu ku̱ʼu̱nna.
Tá iinna túkue̱ʼe̱na,
ndiʼika na̱ sava ndákundeéna ku̱a̱ʼa̱nna.
9 Kíʼvina chí ñuu, xínuna nu̱ú nama̱.
Ndáana sa̱tá veʼe, kíʼvina chí ventana nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱ kui̱ʼná.
10 Nda̱a̱ kísi ñuʼú xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼviña xíniñana ta kánda̱ni̱nu ndiví.
Ñu̱ʼu* ku̱naa nu̱úña ta saátu tí yo̱o̱ ku̱naa nu̱úrí
ta tí ki̱mi va̱ása yéʼékarí.
11 Ndeéní ka̱ʼa̱n Jehová nu̱ú na̱ soldadora, saáchi ndiʼi na̱ kítáʼan xíʼinra ku̱a̱ʼání kúúna.
Ndakúníra ta sáxi̱nura ña̱ káʼa̱nra.
Ki̱vi̱ Jehová káʼnuníña ta iin ña̱ ndeéní ndákanda̱-inina* xíʼin kúúña.
¿Ndáana kivi kundeé-ini nu̱ú ña̱yóʼo?”.
12 “Soo íyokava tiempo, káchi Jehová, ndikóndó nu̱úi̱ xíʼin ndiʼi níma̱ndó,
kǒo kuxundó iníí ki̱vi̱,* kuakundó ta kusuchí-inindó.
13 Su̱ví ti̱ko̱to̱ kuitíndó ndatándó chi saátu keʼéndó xíʼin níma̱ndó,
ta ndikóndó nu̱ú Jehová Ndióxi̱ndó,
saáchi ta̱kán kúndáʼviní-inira xínira inkana, va̱ʼaní-inira, kúeení-inira* ta ndixaní kúʼvi̱-inira* xínira inkana
ta nasamara ña̱ ndákanixi̱níra ta kǒo chindaʼákara tu̱ndóʼo nu̱úndó.
14 Sana nasamavara ña̱ ndákanixi̱níra, ndikó-inira xa̱ʼa̱ña ta taxira bendición ndaʼa̱ndó
tasaá va̱ʼa so̱kóndó harina xíʼin vino nu̱ú* Jehová Ndióxi̱ndó.
15 Tivindó ndiki̱ chí Sion.
Kaʼndandó chiñu ña̱ ná kǒo kuxu na̱ yiví iníí ki̱vi̱;*
kanandó na̱ yiví ña̱ ná ndakutáʼanna ña̱ koo iin reunión ña̱ ndáyáʼviní.
16 Sandákutáʼanndó ndiʼi na̱ ñuu; ndasayi̱i̱ndó ndiʼi na̱ ndakutáʼan.
Sandákutáʼanndó na̱ ta̱a na̱ xi̱kuaʼa̱.
Sandákutáʼanndó na̱ va̱lí ta saátu na̱ va̱lí na̱ chíchínka.
Ta̱ xa̱a̱ tindaʼa̱ ná kitara ini cuarto nu̱ú ndíkaa̱ra,
ta saátu ñá xa̱a̱ tindaʼa̱ ná kitañá ini cuarto nu̱ú ndíkaa̱ñá.
17 Ma̱ʼñú yéʼé templo ta saátu chí altar,
ná kuaku na̱ su̱tu̱ na̱ káchíñu nu̱ú Jehová ta ná kachina:
‘Jehová, kundáʼvi-iniún kuniún na̱ ñuún.
Kǒo taxiún ki̱ʼvi na̱ inka ñuu ña̱ kaʼndachíñuna nu̱úna
ta kusi̱kindaana na̱ kúú herenciaún.
¿Nda̱chun xíniñúʼu ka̱ʼa̱n na̱ inka ñuu “¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n Ndióxi̱na?”?’.
18 Tasaá Jehová kundaara ñuʼúra
ta na̱ʼa̱ra ña̱ kúndáʼvi-inira xínira na̱ ñuura.
19 Jehová ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuura:
‘Chindaʼíi̱ trigo ndaʼa̱ndó ta saátu vino xa̱á xíʼin aceite,
ndóʼó kuxundó nda̱a̱ ná xa̱a̱-inindó.*
Kǒo taxikai̱ ña̱ ná sakúkaʼan na̱ inka ñuu nu̱úndó.
20 Xíkání chindaʼíi̱ na̱ va̱xi chí norte.
Chindaʼíi̱na ku̱ʼu̱nna chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí nu̱ú kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa.
Na̱ ku̱a̱ʼa̱n chí nu̱ú, iin nda̱kú chindaʼíi̱na ku̱ʼu̱nna chí mar oriental*
ta na̱ ku̱a̱ʼa̱n chí sa̱tá, iin nda̱kú chindaʼíi̱na ku̱ʼu̱nna chí mar occidental.*
Kininí kuxaʼa̱nna,
ta iníí kundikaa̱ xiko̱ yóʼo.
Saáchi Ndióxi̱ keʼéra ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní’.
21 Va̱ása yi̱ʼvíún ñuʼú.
Kusi̱í-iniún chi Jehová keʼéra ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní.
22 Kití tí íyo chí yuku̱, va̱ása yi̱ʼvíndó
saáchi koo tukuva yita* kúii̱ chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí ta tú yitu̱n taxinú ku̱i̱ʼi.
Tú higo ta saátu tú uva taxivanú ku̱i̱ʼi ña̱ xíniñúʼu taxinú.
23 Ndóʼó na̱ se̱ʼe Sion kusi̱í-inindó xa̱ʼa̱ Jehová Ndióxi̱ndó.
Ta̱kán taxira kuun sa̱vi̱ tá nu̱ú.
Taxira kuun ku̱a̱ʼání sa̱vi̱,
taxira kuun sa̱vi̱ tá nu̱ú ta saátu sa̱vi̱ tá kuee, nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kuunrá tá ya̱chi̱.
24 Nu̱ú ndátivina trigo, ndakutú trigo ña̱ va̱ʼaní
ta nu̱ú xáñi̱na* tí uva ndakutú vino xa̱á ta ndakutú aceite chí nu̱ú íxava̱ʼanará.
25 Yi̱ʼi̱ ndataxivai̱ ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ndó xa̱ʼa̱ ndiʼi ku̱i̱ya̱
ña̱ xa̱xí ti̱ka náʼnu tí íyo ndi̱xi̱n ña̱ʼa ña̱ chi̱ʼindó, ti̱ka náʼnu tí kǒo ndi̱xi̱n, ti̱ka náʼnu tí xáxi ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ndáni̱ʼírí ta saátu ti̱ka náʼnu tí sándiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa,
tí chi̱ndaʼíi̱ nu̱úndó tí ni̱xi̱yo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ku̱a̱ʼání na̱ soldado.
26 Na̱ ñui̱ kuxuna nda̱a̱ ná xa̱a̱-inina
ta ndasakáʼnuna ki̱vi̱ yi̱ʼi̱ Jehová Ndióxi̱na,
ta̱ ke̱ʼé ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼvi xa̱ʼa̱na.
Na̱ ñui̱ va̱ása ndikókana kukaʼan nu̱úna.
27 Ta ndóʼó xa̱a̱ndó kunda̱a̱-inindó ña̱ yi̱ʼi̱ íyoi̱ xíʼin na̱ ñuu Israel
ta yi̱ʼi̱ kúú Jehová Ndióxi̱ndó.
Kǒo inkakara.
Na̱ ñui̱ va̱ása ndikókana kukaʼan nu̱úna.
28 Tándi̱ʼi, taxii̱ espíritu santo ndaʼa̱ ndiʼi na̱ yiví.
Se̱ʼeta̱ana ta saátu se̱ʼe-síʼina keʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ profeta ta ka̱ʼa̱nna xa̱ʼíi̱,
na̱ xa̱a̱ ku̱chée xa̱nína
ta se̱ʼena na̱ kúa̱an kunina visión.
29 Ki̱vi̱ kán, nda̱a̱ ta̱ káchíñundáʼvi nu̱úi̱ xíʼin ñá káchíñundáʼvi nu̱úi̱
taxii̱ espíritu santo ndaʼa̱na.
30 Ta chí ndiví keʼíi̱ ña̱ʼa ña̱ ndakanda̱-inina xíʼin ta saátu nu̱ú ñuʼú;
koo ni̱i̱, koo ñuʼu̱ ta koo yi̱ʼma̱.
31 Kunaa nu̱ú ñu̱ʼu ta ndukúáʼa tí yo̱o̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kúáʼa ni̱i̱,
ta ndiʼi ña̱yóʼo kuuña tá kúma̱níka kixaa̱ ki̱vi̱ káʼnu Jehová ña̱ ndakanda̱ní-inina xíʼin.
32 Ta ndiʼi na̱ xíniñúʼu ki̱vi̱ Jehová ña̱ ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ chindeétáʼanra xíʼinna, ka̱kuna.
Chí yuku̱ Sion ta saátu chí ñuu Jerusalén kundoo na̱ ka̱ku, nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n mií Jehová,
na̱yóʼo kúú na̱ ka̱ku na̱ kana mií Jehová”.
3 “Kotondó. Ki̱vi̱ kán xíʼin tiempo kán,
tá ná taxii̱ ña̱ ndikó na̱ ñuu Judá xíʼin na̱ ñuu Jerusalén na̱ nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼa̱n inka ñuu,
2 saátu sandákutáʼi̱n ndiʼika na̱ ñuu
ta chindaʼíi̱na ña̱ ná ku̱ʼu̱nna chí yoso̱ ta̱ Jehosafat.*
Kán ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼinna
xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna xíʼin na̱ ñui̱ Israel, na̱ kúú herenciai̱.
Saáchi na̱kán chi̱ndaʼána na̱yóʼo ku̱a̱ʼa̱nna kundoona inka ñuu
ta nda̱taʼvína ñuʼíi̱.
3 Saáchi chi̱kaa̱na suerte* ña̱ va̱ʼa ndataʼvína na̱ ñui̱;
xi̱xi̱íkona* iin ta̱ loʼo xa̱ʼa̱ iin ñaʼá ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a
ta xi̱xi̱íkona iin ñá loʼo ña̱ va̱ʼa kiʼinna vino koʼona.
4 Ndóʼó na̱ ndóo chí ñuu Tiro, na̱ ndóo ñuu Sidón
ta saátu ndiʼi ndóʼó na̱ ndóo chí nu̱ú ñuʼú ña̱ íyo chí Filistea, ¿nda̱chun kéʼéndó ña̱yóʼo xíʼi̱n?
¿Á ke̱ʼíi̱ iin ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinndó ña̱kán kúú ña̱ kéʼéndó ña̱yóʼo xíʼi̱n?
Tá saá íyoña, ndi̱ku̱n taxii̱ ña̱ ná ndikó ña̱ kúni̱ndó keʼéndó xíʼi̱n nu̱ú miíndó.
5 Saáchi ndóʼó nda̱kiʼinndó plata xíʼin oro ña̱ kúú kuentai̱
ta ta̱ánndó ña̱ʼa mií ña̱ ndáyáʼvika ña̱ kúúmiíi̱ ini templondó.
6 Ta na̱ ñuu Judá xíʼin na̱ ñuu Jerusalén ni̱xi̱íkondóna ndaʼa̱ na̱ griego
ña̱ va̱ʼa sakúxíkandóna nu̱ú ñuʼúna.
7 Soo yi̱ʼi̱ ku̱ʼi̱n ndakiʼii̱nna nu̱ú ni̱xi̱íkondóna ku̱a̱ʼa̱nna,
ta taxii̱ ña̱ ná ndikó ña̱ ke̱ʼéndó xíʼinna nu̱ú miíndó.
8 Ta na̱ se̱ʼeta̱andó xíʼin ná se̱ʼe-síʼindó xi̱íkoi̱na nu̱ú na̱ ñuu Judá,
ta na̱yóʼo xi̱íkonana nu̱ú na̱ ta̱a na̱ ñuu Saba,* iin ñuu ña̱ xíkání kíndo̱o,
saáchi mií Jehová kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo.
9 Ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin ndiʼika na̱ ñuu:
‘Xa̱a̱ koo tu̱ʼvandó ña̱ kixáʼa ku̱a̱chi. Ixatu̱ʼvandó ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ndakúní.
Ndiʼi na̱ soldado ná kuyatinna. Ná ndakiʼinna ku̱ʼu̱nna.
10 Ka̱a yuʼú ya̱ta̱ndó ndasandóña espada ta kiʼíndó* ndasandóña lanza.
Na̱ kǒo ndee̱ kúúmií ná ka̱ʼa̱nna: “Ndakúníi̱”.
11 Ndiʼi ndóʼó ñuu ña̱ íyo yatin kixindó ta chindeétáʼanndó xíʼin táʼanndó. Ndatakandó’”.
Jehová, chindaʼá na̱ ta̱a na̱ ndakúní na̱ kúúmiíún ná ku̱ʼu̱nna lugar kán.
12 “Ndiʼi na̱ ñuu ná ixatu̱ʼvana miína ta ná ku̱ʼu̱nna chí yoso̱ ta̱ Jehosafat.
Kán koi̱ ña̱ ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼin ndiʼi na̱ ñuu na̱ íyo yatin.
13 Kaʼndandó ña̱ chi̱ʼindó saáchi xa̱a̱ va̱ʼavaña.
Nu̱ú xáñi̱na* uva xa̱a̱ chu̱túña, ña̱kán nuundó ta ku̱a̱ñi̱ndórí.
Nda̱a̱ táki̱ʼva chútú nu̱ú ñúʼu vino, saá ku̱a̱ʼání kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ kéʼé na̱ yiví.
14 Ku̱a̱ʼání na̱ yiví nda̱kutáʼanna chí yoso̱ nu̱ú ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinna,
saáchi ki̱vi̱ Jehová xa̱a̱ ku̱yatinníña.
15 Ñu̱ʼu* xíʼin yo̱o̱ kunaa nu̱úrí
ta tí ki̱mi va̱ása ndaye̱ʼe̱karí.
16 Nda̱a̱ chí Sion nda̱ʼyi̱ kóʼó* Jehová,
nda̱a̱ chí Jerusalén ndeéní ka̱ʼa̱nra.
Ta ndiví xíʼin ñuʼú nda̱a̱ kanda̱ni̱nuña;
soo mií Jehová kúú ta̱ kundaa na̱ ñuura,
koora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñuu ña̱ kútu̱ní ndási nu̱ú na̱ ñuu Israel.
17 Ta ndóʼó kunda̱a̱-inindó ña̱ yi̱ʼi̱ kúú Jehová Ndióxi̱ndó; yi̱ʼi̱ íyoi̱ chí Sion yuku̱i̱ ña̱ yi̱i̱.
Jerusalén xa̱a̱ña kooña iin ñuu ña̱ yi̱i̱,
ta na̱ kee inka ñuu nda̱a̱ ni loʼo va̱ása ndikókana ya̱ʼana kán.
18 Ki̱vi̱ kán, kee vino vi̱si̱ chí yuku̱,
ta chí xi̱kí kee leche
ta ndakutú ti̱kui̱í ndiʼi yu̱ta tá íyo chí Judá.
Chí veʼe Jehová kana ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í
ta táyóʼo kúú tá ko̱so̱ chí yoso̱ nu̱ú íyo tú acacia.
19 Kǒoka na̱ yiví kundoo ñuu Egipto
ta ñuu Edom kooña iin ñuʼú yi̱chí ña̱ kǒo ña̱ʼa nu̱ú
saáchi i̱xandi̱va̱ʼanína xíʼin na̱ ñuu Judá,
ta kán kúú nu̱ú xa̱ʼnína na̱ yiví na̱ kǒo ku̱a̱chi kúúmií.
20 Soo ndiʼi tiempo kundoo na̱ yiví chí ñuu Judá ta saátu chí ñuu Jerusalén.
21 Ka̱ʼi̱n ña̱ kǒo ku̱a̱chi kúúmiína ni xi̱kaʼi̱n tá ya̱chi̱ ña̱ kúúmiívana ku̱a̱chi.
Ta yi̱ʼi̱ Jehová koi̱ chí Sion”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘Jehová kúú Ndióxi̱’.
Koto glosario, anciano.
Á “tí sándiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa”.
Inka variante “Ndoto”.
Á “león”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”, “ti̱ko̱to̱ kúkun”, “ti̱ko̱to̱ ti̱ndaja̱”. Koto glosario, ti̱ko̱to̱ ndayí.
Á “yii̱ñá”.
Inka variante “táxi”.
Á “Tú granada”.
Á “kanindó kándíkandó”.
Á sana va̱ása níxi̱xixina ku̱a̱ʼá ki̱vi̱.
Á sana “Higo tí ni̱yi̱chi̱ ndóorí”.
Inka variante “ndáchiva̱ʼana”.
Inka variante “yuchíña”.
Inka variante “ita”, “itia”, “yi̱ku̱”.
Inka variante “kuxurí”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ndóʼo-ini”.
Á “nu̱ú ñuʼú yóʼo”.
Inka variante “Ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ku̱a̱ʼa̱n-inina”, “ndákaʼnda-inina”.
Á sana va̱ása kuxuna ku̱a̱ʼá ki̱vi̱.
Á “va̱ása kama sáa̱ra”.
Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.
Inka variante “taxindó harina xíʼin vino ndaʼa̱”.
Á sana va̱ása níxi̱xixina ku̱a̱ʼá ki̱vi̱.
Inka variante “kutú ti̱xinndó”, “ndaʼa-inindó”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, mar Muerto.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, mar Mediterráneo.
Inka variante “ita”, “itia”, “yi̱ku̱”.
Á “kúʼnína”. Inka variante “xíniʼnina”, “xáʼnina”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘Jehová kúú ta̱ ndátiin ku̱a̱chi’.
Koto glosario, chi̱kaa̱na suerte.
Inka variante “xi̱sikóna”.
Á “Seba”.
Á “hoz”.
Inka variante “xíniʼnina”, “xáʼnina”.
Inka variante “Ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoo”.