BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • nwt Miqueas 1:1-7:20
  • Miqueas

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • Miqueas
  • Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
Miqueas

MIQUEAS

1 Ña̱yóʼo kúú tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Miqueas* ta̱ ñuu Moréset tá tiempo ña̱ ni̱xi̱yo ta̱ Jotán, ta̱ Acaz xíʼin ta̱ Ezequías, na̱ xi̱kuu rey chí Judá. Ti̱xin iin visión ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼinra xa̱ʼa̱ ñuu Samaria ta saátu xa̱ʼa̱ ñuu Jerusalén:

 2 “Kuniso̱ʼo ndiʼi ndóʼó na̱ ñuu.

Kuniso̱ʼo yóʼó ñuʼú, ta saátu ndiʼi ña̱ʼa ña̱ íyo nu̱ún.

Mií táta káʼnu Jehová ná koo testigo contrandó,

Jehová ta̱ íyo nda̱a̱ chí templora ña̱ yi̱i̱.

 3 Kotondó, Jehová xa̱a̱ ki̱tara chí nu̱ú íyora;

nuura ta ku̱a̱ñi̱ra* xi̱ní ndiʼi yuku̱ ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú.

 4 Ndiʼi yuku̱ ndutaña ti̱xin xa̱ʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva ndúta i̱má* xíʼin ñuʼu̱,

ta ndiʼi yoso̱ ndata̱ʼvíña nda̱a̱ táki̱ʼva ndáta̱ʼví ti̱kui̱í tá va̱xinuu chí nu̱ú súkunní tá kóyorá nu̱ú ñuʼú.

 5 Ndiʼi ña̱yóʼo kuuña xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvi ta̱ Jacob,

ta saátu xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvi na̱ ñuu Israel.

¿Ndáana kúúmií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jacob?

¿Á su̱ví na̱ ñuu Samaria kúú na̱ kúúmií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo?

¿Ta ndáana kúúmií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xava̱ʼana lugar ña̱ súkun* chí Judá?

¿Á su̱ví na̱ ñuu Jerusalén kúú na̱ kúúmií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo?

 6 Iin koʼndo yu̱u̱ ndasai̱ ñuu Samaria ta kooña iin ñuʼú ña̱ ni̱ndo̱ondaʼa̱,

iin lugar nu̱ú kivi chiʼina tú uva;

yu̱u̱ ña̱ kee ñuu yóʼo katai̱ña chí yoso̱

ta taxii̱ ña̱ ná ndatu̱vi nda̱a̱ xa̱ʼa̱ña.

 7 Ndiʼi-xa̱ʼa̱va ndiʼi ndióxi̱ ña̱ i̱xava̱ʼa na̱ ñuu yóʼo ña̱ ndasakáʼnuna

ta ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ki̱ʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱íkona* miína kokoña.*

Sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ndiʼi ndióxi̱ ña̱ ndásakáʼnuna;

ta ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ta̱xina ndaʼa̱ na̱ ñuu Samaria xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ki̱si̱na xíʼin inkana,

vitin kindaanaña ndaʼa̱na ña̱ va̱ʼa chaʼvina inka ná ñaʼá ná kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a”.

 8 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ndeéní kuakui̱ ta nda̱ʼyi̱ kóʼi̱;*

kaka chálái̱ ta kǒo ndu̱xa̱n kuñuʼu xa̱ʼíi̱.

Nda̱a̱ táki̱ʼva xáku ti̱na* yukú* saá kuakui̱;

ta tanai̱ nda̱a̱ táki̱ʼva tána tí avestruz.

 9 Saáchi nu̱ú tu̱kue̱ʼe̱na va̱ása kivika ndaʼa̱ña;

nda̱a̱ na̱ ñuu Judá ndo̱ʼo ña̱yóʼo.

Castigo ña̱ nda̱kiʼinna ni̱xa̱a̱ña nda̱a̱ yéʼé ñui̱, nda̱a̱ chí Jerusalén.

10 “Va̱ása ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo chí Gat;

va̱ása taxindó kunina ña̱ xákundó.

Chí Bet-Afrá* tiviníʼnindó* kundoondó nu̱ú yáká.*

11 Ndóʼó na̱ ndóo chí Safir, kaka chálándó ta kukaʼan nu̱úndó.

Na̱ ndóo chí Zaanán ta̱ʼán keena.

Kuakunína chí Bet-Ezel, ta kǒo chindeétáʼankana xíʼinndó.

12 Saáchi na̱ ndóo chí Marot xi̱ndatuna iin ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa,

soo iin ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú ña̱ chi̱ndaʼá Jehová nu̱úna chí yéʼé ñuu Jerusalén.

13 Ndóʼó na̱ ndóo chí Lakís, ndakatúnndó kuáyi̱ xíʼin tú carreta.

Xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéndó kúú ña̱ ni̱ki̱ʼvi ñá loʼo se̱ʼe ñuu Sion ku̱a̱chi,

saáchi nu̱ú yóʼó* kúú nu̱ú nda̱ni̱ʼína ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvi na̱ ñuu Israel.

14 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, yóʼó taxiún ña̱ʼa ndaʼa̱ na̱ ñuu Moréset-Gat ña̱ va̱ʼa nda̱yíúnna.

Na̱ ñuu Aczib kúú na̱ sa̱ndáʼvi na̱ rey ñuu Israel.

15 Ndóʼó na̱ ndóo chí Maresá,* taxikavai̱ ña̱ ná ndakiʼin na̱ sáa̱-ini xíni ndóʼó ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmiíndó.

Ña̱ ndáyáʼviní ña̱ kúúmií na̱ ñuu Israel xa̱a̱ña nda̱a̱ Adulam.

16 Kaʼndandó ixí* xi̱níndó ta xa̱tándó xi̱níndó xa̱ʼa̱ se̱ʼendó na̱ kúni̱níndó xínindó.

Sandákoo chálándó xi̱níndó nda̱a̱ táki̱ʼva chálá xi̱ní tí buitre,*

saáchi xa̱a̱ nda̱kiʼinna se̱ʼendó ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna inka ñuu”.

2 “Ndáʼviní na̱ kúni̱ keʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa,

na̱ ndákanixi̱ní ndáa ki̱ʼva keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa tá kánduʼúna* nu̱ú xi̱tona.

Tá xa̱a̱ ni̱tu̱vi kíxáʼana kéʼéna ña̱ nda̱kanixi̱nína

saáchi kúúmiína ndee̱ ña̱ keʼéna ña̱yóʼo.

 2 Kúni̱na kuumiína ñuʼú ta kíndaanaña ndaʼa̱ inkana;

saátu kúni̱na kuumiína iin veʼe ta ndákiʼinvanaña;

sándaʼvina iin ta̱a ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna veʼera,

sándaʼvina iin ta̱a ña̱ va̱ʼa ndakiʼinna herenciara.

 3 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová:

‘Kotondó, xa̱a̱ ndákanixi̱níi̱ chindaʼíi̱ iin tu̱ndóʼo nu̱ú na̱ familia yóʼo ta kǒo kuchiñuna ka̱kuna.

Va̱ása ni̱nuníka kunina, saáchi kooña iin tiempo ña̱ kooní tu̱ndóʼo.

 4 Ki̱vi̱ kán, xa̱ʼa̱ ndóʼó kúú ña̱ ka̱ʼa̱nníka na̱ ñuu ta kuakunína xa̱ʼa̱ndó.

Kachina: “Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱vayó.

Ndióxi̱ nda̱taxira herenciayó ndaʼa̱ inkana. Ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱va herenciayó.

Nda̱taxira ñuʼúyó ndaʼa̱ na̱ ñuu na̱ va̱ása nda̱kú-ini”.

 5 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, kǒoka na̱ kataʼnu* yoʼo̱ ña̱ xíniñúʼuna ña̱ távána ki̱ʼva̱,

kǒoka na̱ ndataʼví ñuʼú xíʼin na̱ ñuu Jehová.

 6 Na̱kán káʼa̱nna: “Sandákoondó ña̱ natúʼunndó.

Kǒo natúʼunndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo.

Va̱ása kixaa̱ví tiempo ña̱ kukaʼan nu̱úyó”.

 7 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n na̱ ñuu ndóʼó na̱ veʼe ta̱ Jacob:

“Kúeeva íyo ini Jehová.

Ña̱ʼa ña̱ va̱ʼava kúú ña̱ táxi ta̱kán ndaʼa̱yó.

Kǒo chindaʼávíra tu̱ndóʼo nu̱úyó”.

Yi̱ʼi̱ taxii̱ ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ na̱ kándíxa yi̱ʼi̱.

 8 Soo vitin na̱ ñuu miíi̱ ki̱xáʼana kéʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá.

Ndóʼó kíndaandó ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ ndíxi na̱ ndákutáʼanndó xíʼin ta saátu kíndaandó ti̱ko̱to̱na ña̱ ndíkaa̱ chí ma̱á,

saáchi na̱yóʼo va̱ása ndíʼi̱-inina chi ndákanixi̱nína ña̱ kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kundoʼona nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ndíkó xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱chiñuna ni̱xa̱ʼa̱nna nu̱ú ku̱a̱chi.

 9 Távána ná ñaʼá ñui̱ ini veʼená nu̱ú kúsi̱íní-ininá ndóoná;

kíndaana ndiʼi bendición ña̱ ta̱xii̱ ndaʼa̱ na̱ se̱ʼená.

10 Ndako̱ondó ta kúáʼanndó saáchi kǒo nu̱ú ndakindee̱ndó nu̱ú ñuʼú yóʼo.

Xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱yaku̱a̱ña kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼíi̱ña, ndeéní xo̱ʼvi̱na* tá ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ña.

11 Tá iin ta̱a kéʼéra ña̱ʼa ña̱ kǒo ndáyáʼvi, sándaʼvira ta káʼa̱nra ña̱ vatá* yóʼo

“Ná natúʼi̱n xíʼún xa̱ʼa̱ vino xíʼin xa̱ʼa̱ ndixi”,

ña̱ káʼa̱n ta̱yóʼo kúú ña̱ kútóoníka na̱ ñuu kuniso̱ʼona.

12 Sandákutáʼanvai̱ ndiʼi ndóʼó na̱ veʼe ta̱ Jacob;

sandákutáʼi̱n ndiʼi na̱ ñuu Israel na̱ kíndo̱o.

Iin tiʼvi sandákutáʼi̱n ndóʼó nda̱a̱ táki̱ʼva sándakutáʼanna ndikachi* ini corra,

nda̱a̱ táki̱ʼva ndákutáʼan ndikachi tá kíxáʼanrí;*

iin ndakutú na̱ yiví lugar kán’.

13 Na̱ ná kuchiñu kaan iin ya̱vi̱ kúú na̱ ku̱ʼu̱n chí nu̱ú na̱kán;

kaanna iin ya̱vi̱, ya̱ʼana chí yéʼé ta keena ku̱ʼu̱nna.

Rey miína kúú ta̱ kunúu ku̱ʼu̱n nu̱úna

ta mií Jehová kúú ta̱ kuniʼi yichi̱ nu̱úna”.

3 Yi̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼi̱n: “Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ veʼe ta̱ Jacob,

ta saátu ndóʼó na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ñuu Israel.

¿Á su̱ví xa̱a̱ xíniñúʼu kunda̱a̱va-inindó ndáaña kúú ña̱ nda̱kú?

 2 Soo ndóʼó kúndasíndó xínindó ña̱ va̱ʼa ta kúʼvi̱-inindó xínindó ña̱ va̱ása va̱ʼa;

ndátándó ñii̱ na̱ ñui̱ ta távándó ku̱ñu sa̱tá lekena.

 3 Saátu xáxindó ku̱ñu na̱ ñui̱;

ndátándó ñii̱na, xáʼnu̱ndó lekena ta sákuachi válíndóna,

nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéna xíʼin ku̱ñu ña̱ chíʼyo̱* ini iin ki̱si saá kéʼéndó xíʼinna.

 4 Tiempo kán, kanandó Jehová ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼinndó,

soo va̱ása ndakuiinra yuʼúndó.

Tiempo kán, kuxíkávara nu̱úndó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa.

 5 Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n yi̱ʼi̱ Jehová contra na̱ profeta na̱ sákuxíká na̱ ñui̱,

na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼinna ‘Va̱ʼaní kundoondó’ tá táxina ña̱ʼa xáxina,*

soo íyona ku̱a̱chi xíʼin na̱ kǒo xíín taxi ña̱ʼa kaxína:

 6 ‘Nda̱a̱ táki̱ʼva koo na̱ kuñuʼu nu̱ú naa tá ñuú saá koondó ta va̱ása kunikandó visión;

nina ña̱ naava koo ta va̱ása kookandó na̱ ndáku.*

Nda̱a̱ táki̱ʼva kúnaa tá kíʼvi ñu̱ʼu* saá kunaa nu̱ú na̱ profeta,

ta ni kúúña káʼñu* kunaava nu̱úna.

 7 Na̱ ta̱a na̱ xíto visión kukaʼanní nu̱úna,

ta na̱ ndáku ndakavaní-inina.

Ndiʼina ndakasina yuʼúna,*

saáchi Ndióxi̱ va̱ása ndakuiinra yuʼúna’”.

 8 Soo yi̱ʼi̱, xa̱ʼa̱ ña̱ kúúmiíi̱ espíritu santo Jehová, íyoní ndeíi̱

(saátu chíndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ keʼíi̱ ña̱ nda̱kú ta saátu ña̱ ndakú koo inii̱)

ña̱ va̱ʼa ka̱ʼi̱n xíʼin na̱ veʼe ta̱ Jacob xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xaso̱ʼona nu̱ú Ndióxi̱ ta saátu ña̱ va̱ʼa ka̱ʼi̱n xíʼin na̱ ñuu Israel xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvina.

 9 Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ veʼe ta̱ Jacob,

ta saátu ndóʼó na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ñuu Israel,

ndóʼó na̱ kúndasí xíni ña̱ʼa ña̱ nda̱kú ta násamandó ndiʼi ña̱ʼa ña̱ nda̱kú íyo,

10 ndóʼó na̱ xáʼní inkana ña̱ va̱ʼa ndasava̱ʼandó ñuu Sion, ta kéʼéndó ña̱ va̱ása nda̱kú ña̱ va̱ʼa ndasava̱ʼandó ñuu Jerusalén.

11 Na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu kíʼinna xu̱ʼún ña̱ va̱ʼa ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinna,

xíniñúʼu chaʼvina na̱ su̱tu̱ ña̱ va̱ʼa sanáʼa̱nana ta saátu na̱ profeta kíʼinna xu̱ʼún* ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ kuu.

Soo ni saá, káʼa̱nna ña̱ ndáa-inina Jehová ta káchina:

“¿Á su̱ví mií Jehová kúú ta̱ íyo xíʼinndi̱?

Kǒoví nda̱a̱ ni iin tu̱ndóʼo kundoʼondi̱”.

12 Ña̱kán, xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvindó,

taʼvína ñuu Sion nda̱a̱ táki̱ʼva táʼvína ñuʼú nu̱ú chíʼina,

ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ñuu Jerusalén

ta xi̱kí nu̱ú níndichi templo kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin xi̱kí nu̱ú íyoní yitu̱n.

4 Ki̱vi̱ so̱ndíʼi, yuku̱ nu̱ú níndichi veʼe Jehová

tuunní kundichiña xi̱ní yuku̱

ta súkunka kooña nu̱ú ndiʼika xi̱kí,

ta yóʼo ku̱ʼu̱n ndiʼi na̱ ñuu.

 2 Ku̱a̱ʼání na̱ ñuu ku̱ʼu̱nna ta ka̱ʼa̱nna:

“Ná ku̱ʼu̱nyó ta ná ndaayó yuku̱ nu̱ú níndichi veʼe Jehová,

veʼe Ndióxi̱ ta̱ Jacob.

Ta̱kán sanáʼa̱ra yichi̱ra nu̱úyó

ta miíyó kakayó yichi̱ra”.

Saáchi chí Sion kana ley,

ta tu̱ʼun Jehová kanaña chí Jerusalén.

 3 Miíra kúú ta̱ ndatiin ku̱a̱chi xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ ñuu

ta ndasaviíra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu na̱ ndakúní na̱ íyo xíká.

Espadana, ndasanaña ya̱ta̱

ta lanzana, ndasanaña kiʼí.*

Ndiʼi na̱ ñuu va̱ása kanitáʼankana xíʼin espada

ni va̱ása sakúaʼakana ku̱ʼu̱nna nu̱ú ku̱a̱chi ña̱ kanitáʼanna.

 4 Iin tá iinna kundoona xa̱ʼa̱ tú uvana ta saátu xa̱ʼa̱ tú higona,

ta nda̱a̱ ni iinna kǒo sayíʼvi-ñaʼá,

saáchi mií Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo.

 5 Saáchi ndiʼi na̱ ñuu kachíñuna nu̱ú ndióxi̱na,*

soo miíyó kachíñuyó nu̱ú Jehová Ndióxi̱yó* ndiʼi tiempo.

 6 “Ki̱vi̱ kán, káchi Jehová,

sandákutáʼi̱n na̱ ñui̱ na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ kániʼi,*

sandákutáʼi̱n na̱ ni̱ta̱ni̱* ku̱a̱ʼa̱n inka ñuu

ta saátu na̱ ta̱xii̱ castigo ndaʼa̱.

 7 Na̱ yiví na̱ ni̱xi̱yo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ kániʼi xa̱a̱na koona iin tiʼvi,

ta na̱ nda̱kiʼinna ni̱xa̱ʼa̱n xíká xa̱a̱na koona iin ñuu ña̱ ndáyáʼviní;

ta Jehová kaʼndachíñu nu̱ú na̱yóʼo chí yuku̱ Sion,

vitin ta saátu ndiʼi tiempo.

 8 Yóʼó, veʼe súkun nu̱ú xi̱ndóso na̱ xi̱ndaa ndikachi,*

koʼndo ña̱ kúú kuenta ñuu Sion,

ndaʼa̱ yóʼó ndikó ña̱ chíñu ña̱ xi̱kuumií na̱ nu̱ú va̱ʼa,

ña̱ chíñu ña̱ kúú kuenta ñuu Jerusalén.

 9 ¿Nda̱chun ndáʼyi̱ kóʼún?*

¿Á kǒova rey kúúmiíún?

¿Á ni̱xi̱ʼi̱va ta̱ táxi consejo ndaʼún

ña̱kán ndeéní xóʼvi̱ún* nda̱a̱ táki̱ʼva xóʼvi̱ iin ñaʼá ñá káku se̱ʼe?

10 Yóʼó ñuu Sion ndeéní xo̱ʼvi̱ún ta tanaún

nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin ñaʼá ñá káku se̱ʼe,

saáchi sandákoún ñuu yóʼo ta ku̱ʼún koún chí yuku̱.

Xa̱ún nda̱a̱ ñuu Babilonia ta kán sakǎkuna yóʼó;

kán sakǎku* Jehová yóʼó ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó.

11 Tasaá ku̱a̱ʼání na̱ ñuu ndakutáʼanna ña̱ kanitáʼanna xíʼún;

na̱yóʼo ka̱ʼa̱nna: ‘Ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuu Sion ta ná kuninu̱úyó kuu ña̱yóʼo’.

12 Soo na̱yóʼo va̱ása xíni̱na ndáaña ndákanixi̱ní Jehová ta ni kǒo kúnda̱a̱-inina ndáaña kúni̱ra keʼéra,

saáchi ta̱kán sandákutáʼanrana chí nu̱ú ndátivina trigo,

nda̱a̱ táki̱ʼva sándakutáʼanna trigo ña̱ sa̱kán xa̱ʼndana ña̱ iin yiku̱n ndóo.

13 Yóʼó ñuu Sion ndakundichi ta sakúachiún trigo;

saáchi ndasai̱ ndiki̱ún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo hierro

ta ndasai̱ chíi̱ún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo cobre,

ta yóʼó sandíʼi-xa̱ʼún ku̱a̱ʼání ñuu.

Ña̱ ku̱i̱ká ña̱ nda̱kayana xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱ndáʼvina inkana, ndataxiúnña ndaʼa̱ Jehová,

ta ña̱ʼa ña̱ kúúmiína, ndataxiúnña ndaʼa̱ ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú iníísaá ñuyǐví”.

5 “Vitin xáʼndaún ku̱ñún,

yóʼó ñuu ña̱ kánitáʼanna xíʼin;

xa̱a̱ nda̱kasina miíyó.

Kánina yitu̱n nu̱ú ta̱ ndátiin ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu Israel.

 2 Ta yóʼó Belén Efrata,

xa̱ʼa̱ ña̱ loʼoníún kǒo ndákaʼvina yóʼó xíʼin ñuu ña̱ íyo chí Judá,

ti̱xin yóʼó kana ta̱ kuniñúʼi̱ ña̱ kaʼndachíñura chí ñuu Israel;

ta̱ íyo xa̱a̱ ku̱a̱ʼání tiempo.

 3 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, Ndióxi̱ sandákoondaʼa̱ra na̱ ñuura nda̱a̱ ná kaku se̱ʼe ñá ñúʼu se̱ʼe.

Ta ndiʼi na̱ ñanira na̱ ná ka̱ku, ndikóna chí ñuu Israel.

 4 Ta̱kán ndakundichira ta xíʼin ndee̱ Jehová kuniʼira yichi̱ nu̱ú na̱ ñuura,

ta saátu keʼéra ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xi Jehová Ndióxi̱ra nda̱yí* ndaʼa̱ra,

ta ki̱vi̱ Ndióxi̱ra ndáyáʼviníña.

Na̱yóʼo va̱ʼaní kundoona,

chi ta̱ kaʼndachíñu nu̱úna káʼnuní koora nu̱ú iníísaá ñuʼú.

 5 Ta̱kán taxira ña̱ va̱ʼaní kundoona.

Tá ná ki̱ʼvi na̱ asirio ñuuyó ta sandiʼi-xa̱ʼa̱na veʼe súkun ña̱ kútu̱ní ndási ña̱ kúúmiíyó,

chindaʼáyó u̱xa̱ na̱ pastor ña̱ ku̱ʼu̱nna kanitáʼanna xíʼinna,

u̱na̱ na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu.

 6 Na̱kán kuniñúʼuna espada ña̱ taxina castigo ndaʼa̱ na̱ asirio

ta saátu ndaʼa̱ na̱ ndóo chí nu̱ú kíxáʼa ñuʼú ta̱ Nemrod.

Ta̱kán sakǎkura miíyó nu̱ú na̱ asirio

tá ná kixina nu̱ú ñuʼúyó ña̱ kuni̱na sandíʼi-xa̱ʼa̱naña.

 7 Ta na̱ veʼe ta̱ Jacob na̱ ná kindo̱o,

nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yúyú ña̱ chíndaʼá Jehová

saá koona nu̱ú ku̱a̱ʼání ñuu,

nda̱a̱ táki̱ʼva íyo sa̱vi̱ tá ndeéní kúun nu̱ú ku̱ʼu̱,

saáchi yúyú va̱ása ndáa-iniña na̱ yiví ña̱ chindeétáʼanna xíʼinña

ta ni tá sa̱vi̱ kǒo ndúkúrá nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa nu̱úna.

 8 Ta na̱ veʼe ta̱ Jacob na̱ ná ki̱ndoo,

nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ndikaʼa* tí ndíkaa̱ ma̱ʼñú kití tí íyo chí yuku̱ saá koona nu̱ú ku̱a̱ʼání na̱ ñuu,

koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikaʼa yúta̱* tí ndíkaa̱ ma̱ʼñú ku̱a̱ʼání ndikachi,*

tí yáʼa ta xáʼnírí tíyóʼo ta sákuachirírí.

Ta kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ sakǎku tíyóʼo nu̱úrí.

 9 Yóʼó kuchiñún xíʼin na̱ kánitáʼan xíʼún;

ta ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó ndiʼi-xa̱ʼa̱na”.

10 “Ki̱vi̱ kán, káchi Jehová,

sandíʼi-xa̱ʼíi̱ kuáyi̱ tí kúúmiíún xíʼin carreta tú kúúmiíún.

11 Sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ndiʼi ñuu ña̱ kúúmiíún

xíʼin ndiʼi lugar ña̱ kútu̱ní ndási.

12 Sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ña̱ tási ña̱ kéʼún

ta kǒoka nda̱a̱ ni na̱ kéʼé magia kindo̱o.

13 Sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼún ndasakáʼnún

xíʼin ndiʼi nama̱ ña̱ xíniñúʼún ña̱ ndasakáʼnún ndióxi̱ún,

tasaá kǒo kuxítíkaún nu̱ú ña̱ʼa ña̱ i̱xava̱ʼún xíʼin ndaʼún.

14 Tuʼi̱n yitu̱n tú ndásakáʼnún*

ta sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ndiʼi ñuún.

15 Xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱níi̱, taxii̱ castigo ndaʼa̱ na̱ ñuu na̱ kǒo níxiin kandíxa yi̱ʼi̱”.

6 Ixandó ña̱ ma̱ní, kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n Jehová.

Ndaku̱i̱tandó ta kúáʼanndó taxindó ku̱a̱chi ndaʼa̱ yuku̱,

ta ná kuniso̱ʼo xi̱kí ña̱ ka̱ʼa̱nndó.

 2 Ndóʼó yuku̱, kuniso̱ʼondó ku̱a̱chi ña̱ táxi Jehová,

ndóʼó ña̱ kútu̱ní tíin xa̱ʼa̱ ñuʼú;

saáchi Jehová kúúmiíra iin ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuura;

ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvi na̱ ñuu Israel:

 3 “Ndóʼó na̱ ñuu miíi̱, ¿ndáaña ke̱ʼíi̱ xíʼinndó?

¿Ndáaña ke̱ʼíi̱ xíʼinndó ña̱kán ku̱xúxánndó nu̱úi̱?

Ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ ku̱a̱chii̱.

 4 Saáchi yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ta̱vá ndóʼó chí ñuu Egipto,

sa̱kǎkui̱ ndóʼó nu̱ú iin ñuʼú nu̱ú xi̱kuundó na̱ xi̱kachíñundáʼvi nu̱ú inkana;

chi̱ndaʼíi̱ ta̱ Moisés, ta̱ Aarón xíʼin ñá Míriam ña̱ chindeétáʼanna xíʼinndó.

 5 Ndóʼó na̱ ñuu miíi̱, ixandó ña̱ ma̱ní ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey Balac ta̱ ñuu Moab

ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kuiin ta̱ Balaam se̱ʼe ta̱ Beor

(ña̱ ku̱u chí Sitim iinsaá nda̱a̱ Guilgal),

ña̱ va̱ʼa ná kunda̱a̱-inindó ña̱ nda̱kúní íyo ña̱ kéʼé Jehová”.

 6 Tá ná ku̱ʼi̱n nu̱ú Jehová, ¿ndáaña kuniʼii̱ ku̱ʼi̱n?

Tá ná ku̱ʼi̱n kuxítíi̱ nu̱ú Ndióxi̱ ta̱ íyo chí nu̱ú súkun, ¿ndáa ña̱ʼa kuniʼii̱ ku̱ʼi̱n?

¿Á kuniʼii̱ si̱ndi̱ki̱ válí tí iin ku̱i̱ya̱ ña̱ va̱ʼa kaʼminarí* ta so̱kónarí nu̱úra?*

 7 ¿Á kusi̱í-ini Jehová xíʼin yáʼaka mil ndikachi* che̱e?

¿Á kusi̱í-inira xíʼin ku̱a̱ʼání aceite?

¿Á taxii̱ se̱ʼenu̱úi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása níkandíxai̱?

¿Á taxii̱ se̱ʼe miíi̱ xa̱ʼa̱ ku̱a̱chii̱?

 8 Ta̱kán xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nvara xíʼún ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa.

¿Ta ndáaña ndátu Jehová ná keʼún?

Ña̱ kúni̱ra kúú ña̱ ná keʼún ña̱ va̱ʼa,* ña̱ kuʼvi̱-iniún kuniún ña̱ nda̱kú*

ta vitá koo iniún kakaún xíʼin Ndióxi̱ún.

 9 Ndeéní káʼa̱n Jehová xíʼin na̱ ñuu

(na̱ kúúmií ña̱ ndíchi yi̱ʼvína kunina ki̱vi̱ún).

Xíniñúʼu kunda̱a̱-inindó xa̱ʼa̱ castigo ña̱ ndakiʼinndó

ta saátu xa̱ʼa̱ ta̱ chindaʼá ña̱yóʼo.

10 Ña̱ ku̱i̱ká ña̱ ki̱ʼin na̱ yiví na̱ ndi̱va̱ʼa-ini xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱ndáʼvina inkana,

¿á ndóokaña veʼena?

¿Á kúúmiíkana ña̱ʼa* ña̱ xíniñúʼuna ña̱ chúʼunna ña̱ íxi̱íkona* ña̱ va̱ʼa sandáʼvina inkana, ña̱ kúndasí Ndióxi̱ xínira?

11 ¿Á kǒo ku̱a̱chi kuumiíi̱ tá va̱ása vií íyo ña̱ xíniñúʼi̱ ña̱ kátai̱ ña̱ʼa?

¿Á kǒo ku̱a̱chii̱ tá kúúmiíi̱ bolsa nu̱ú ñúʼu yu̱u̱ válí ña̱ xíniñúʼi̱ ña̱ sandáʼvii̱ inkana?

12 Saáchi na̱ ku̱i̱ká na̱ ndóo yóʼo íxandi̱va̱ʼana xíʼin inkana

ta na̱ yiví na̱ ndóo ñuu yóʼo káʼa̱nna ña̱ vatá;*

yáa̱na* nina ña̱ sándaʼviva kúúña.

13 “Xa̱ʼa̱ ña̱kán kanii̱ yóʼó nda̱a̱ ná tukue̱ʼún,

taxii̱ ña̱ ná kindo̱o miíún xa̱ʼa̱ ndiʼi ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼviún.

14 Kuxuvaún soo va̱ása xa̱a̱-iniún;*

chi kuni̱kavaún kuxún.

Ña̱ʼa ña̱ ná kuchiñún taváún, va̱ása ndakiʼúnña ku̱ʼu̱n xíʼún nu̱ú kǒo ña̱ kundoʼoña,

ta ña̱ ná kuchiñún ndakiʼún ku̱ʼu̱n xíʼún ndataxii̱ña ndaʼa̱ na̱ sáa̱-ini xíni yóʼó.

15 Chiʼivaún soo kǒo sakéún.*

Ku̱a̱ñi̱ún* aceituna soo va̱ása kuniñúʼún aceite tá kana yóʼo,

ta saátu ku̱a̱ñi̱ún uva soo va̱ása koʼún vino tá kana yóʼo.

16 Saáchi ndóʼó ndíku̱nndó chiñu ña̱ xa̱ʼnda ta̱ Omrí ta kéʼéndó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ veʼe ta̱ Acab,

ta ndíku̱nndó consejo ña̱ ta̱xina ndaʼa̱ndó.

Xa̱ʼa̱ ña̱kán, taxii̱ ña̱ ná yi̱ʼvíní ndiʼi na̱ ná kuni yóʼó

ta kusi̱kindaana na̱ ndóo ñuu yóʼo;

ta ndóʼó xíniñúʼu kundeé-inindó xa̱ʼa̱ ña̱ kundasí na̱ inka ñuu kunina ndóʼó”.

7 Ndáʼviníi̱. Íyoi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin na̱ xíka nándukú uva tí kaxína,

á na̱ xíka nándukú higo tí ya̱si̱nní ña̱ va̱ʼa kaxínarí soo kǒorí ndáni̱ʼína,

saáchi xa̱a̱ nda̱kayavana ku̱i̱ʼi tí nu̱ú kána,

ta xa̱a̱ sa̱ndíʼivana na̱ndukúna uva tí ni̱ndo̱o.

 2 Kǒoka na̱ nda̱kú-ini íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo;

kǒoka nda̱a̱ ni iin na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ nda̱kú.

Ndiʼina kúni̱na kaʼnína na̱ yiví.

Iin tá iinna sákaku̱ʼunna na̱ ñanina xíʼin ñunú.*

 3 Xíni̱kavína keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa;

ta̱ kúúmií chiñu ña̱ ndáyáʼvi ndúkúra ña̱ʼa xíʼin ña̱ ndúxa̱,

ta̱ ndátiin ku̱a̱chi kúni̱ra ña̱ ná chaʼvinara,

ta̱a ta̱ ndáyáʼviní kúni̱ra ña̱ ná keʼéna ña̱ʼa ña̱ kúni̱ miíra,

ndiʼi na̱yóʼo inkáchi íyo ña̱ kúni̱na keʼéna.

 4 Ta̱ va̱ʼaníka nu̱ú ndiʼi na̱yóʼo íyora nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tú iñú,

ta ta̱ nda̱kúníka íyo ña̱ kéʼé nu̱ú ndiʼi na̱yóʼo, kininíká kéʼéra nu̱ú iin corra ña̱ iñú.

Soo kixaa̱va ki̱vi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n na̱ profetaún xa̱ʼa̱,

ki̱vi̱ ña̱ ndatiún ku̱a̱chi xíʼinna.

Ta ki̱vi̱ kán yi̱ʼvínívana.

 5 Kǒo kundaa-inindó na̱ kítáʼan xíʼinndó

ni kǒo kundaa-inindó migondó na̱ va̱ʼaní kítáʼan xíʼinndó.

Kuenta koún xíʼin ña̱ káʼún xíʼin ñá síʼún ñá kúni̱níún xíniún.*

 6 Saáchi iin ta̱ loʼo kúndasíra xínira yivára,

iin ñá loʼo íyoñá contra xíʼin siʼíñá

ta iin ñaʼá íyoñá contra xíʼin si̱soñá;

na̱ veʼe miíva na̱yóʼo kúú na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá.

 7 Xíʼin ndinuʼu-inii̱ kundatui̱ ña̱ keʼé Jehová iin ña̱ʼa.

Kúeení koo inii̱ kundatui̱ Ndióxi̱ ta̱ sakǎku yi̱ʼi̱.

Ndióxi̱ miíi̱, kuniso̱ʼovara yi̱ʼi̱.

 8 Yóʼó ñá sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱, kǒo kusi̱í-iniún xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼi̱.

Ni nda̱kavai̱, ndako̱ovai̱;

ni nu̱ú naa íyoi̱, Jehová kúú ta̱ sandáye̱ʼe̱ nu̱úi̱.

 9 Kundeéva-inii̱ nu̱ú ña̱ sáa̱ Jehová xíʼi̱n

(saáchi ni̱ki̱ʼvii̱ ku̱a̱chi nu̱úra)

nda̱a̱ ná ndakiʼinra tu̱ʼi̱n ta nda̱kúní ndatiinra ku̱a̱chi xa̱ʼíi̱.

Ta̱kán ndatavára yi̱ʼi̱ chí nu̱ú íyo luz;

ta yi̱ʼi̱ kunii̱ ña̱ va̱ʼaní íyo ña̱ kéʼéra.

10 Ñá sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱ kunivañá ña̱yóʼo,

ta kukaʼanní nu̱ú ñá xi̱kaʼa̱n ña̱yóʼo xíʼi̱n:

“¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱n Jehová Ndióxi̱ún?”.

Kuninu̱úvai̱ ñá sáa̱-ini xíni yi̱ʼi̱.

Tasaá ku̱a̱ñi̱nañá* nda̱a̱ táki̱ʼva xáñi̱na nda̱ʼyi̱ ña̱ ndóo chí calle.

11 Ki̱vi̱ kán, kooña iin ki̱vi̱ ña̱ ixava̱ʼún nama̱ ña̱ yu̱u̱;

ki̱vi̱ kán ndíka̱ka koo ñuʼún.

12 Ki̱vi̱ kán, chí Asiria xíʼin ñuu ña̱ íyo chí Egipto keena kixina nu̱ún,

nda̱a̱ chí Egipto iinsaá nda̱a̱ nu̱ú íyo yu̱ta Éufrates,

chí nu̱ú íyo iin mar iinsaá nda̱a̱ nu̱ú íyo inka mar

ta saátu nu̱ú íyo iin yuku̱ iinsaá nda̱a̱ nu̱ú íyo inka yuku̱.

13 Kindo̱o mií ñuu yóʼo xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvi na̱ ndóo nu̱úña;

ña̱yóʼo kúú ña̱ ndakiʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna.

14 Xíʼin yitu̱n tú níʼún kuniʼún yichi̱ nu̱ú na̱ ñuún, na̱ kúú herenciaún,

na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin tiʼvi loʼo ndikachi* tí xi̱ndoo mií chí yuku̱, nu̱ú iin ñuʼú nu̱ú chíʼina.

Ná ndikó tukurí kixáʼanrí* chí Basán ta saátu chí Galaad nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼérí tá ya̱chi̱.

15 “Na̱ʼi̱ nu̱ún ña̱ʼa ña̱ ndakanda̱ní-iniún* xíʼin, nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼíi̱ tá ta̱vái̱ yóʼó chí ñuu Egipto.

16 Na̱ inka ñuu kunina ña̱yóʼo ta ni ndakúnína kukaʼanva nu̱úna.

Ndakasindaʼa̱na yuʼúna; va̱ása kivika kuniso̱ʼona.

17 Kaxína* yáká* nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ko̱o̱;

nda̱a̱ kisina keena nu̱ú ñúʼu-se̱ʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé kití tí ñúu* mií nu̱ú ñuʼú.

Nda̱a̱ kísini̱nuna kuyatinna nu̱ú Jehová Ndióxi̱yó,

ta yi̱ʼvínína kunina yóʼó”.

18 ¿Ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yóʼó Ndióxi̱ miíndi̱?

Yóʼó íxakáʼnu-iniún xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi na̱ kúú herenciaún na̱ kíndo̱oka

ta kǒo ndákaʼánkaún xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindi̱.

Su̱ví ndiʼi tiempoví ndeéní sa̱ún xíʼinndi̱,

saáchi ña̱ sákusi̱íníka-iniún kúú ña̱ na̱ʼún ña̱ ndixaní kúʼvi̱-iniún* xíniún na̱ ñuún.

19 Ndikó tukún kundáʼvi-iniún kuniún ndi̱ʼi̱;

nda̱a̱ táki̱ʼva kúchiñún xíʼin na̱ kánitáʼan xíʼún, saá keʼún xíʼin ku̱a̱chindi̱.

Yóʼó kataún ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvindi̱ nda̱a̱ nu̱ú kúnúva̱ʼa ini mar.

20 Na̱ʼún ña̱ nda̱kú íyo iniún xíʼin ta̱ Jacob,

na̱ʼún ña̱ ndixaní kúʼvi̱-iniún* xíniún ta̱ Abrahán,

nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ chi̱naʼún* xa̱a̱ íyo ku̱a̱ʼání tiempo nu̱ú na̱ táʼanndi̱ na̱ xi̱ndoo xi̱naʼá.

Ki̱vi̱ yóʼo ka̱naña ti̱xin ki̱vi̱ hebreo Miguel (ña̱ kúni̱ kachi ‘¿ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱?’) á ka̱naña ti̱xin ki̱vi̱ Micaya (ña̱ kúni̱ kachi ‘¿ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Jehová?’).

Inka variante “ku̱niʼnira”, “ku̱a̱ʼnira”.

Inka variante “ñi̱ma̱”, “yi̱ma̱”.

Koto glosario, lugar ña̱ súkun.

Inka variante “ni̱si̱kóna”.

Inka variante “ka̱yu̱ña”.

Inka variante “nda̱ʼyi̱ ñoi̱”.

Inka variante “ñina”.

Á “chacal”.

Á “Chí veʼe ña̱ íyo chí Afrá”.

Inka variante “xikóka̱vandó”.

Inka variante “ya̱a̱”.

Sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ñá loʼo se̱ʼe Sion.

Á “Maresah”. Koto apéndice A2.

Inka variante “yisi̱”.

Táki̱ʼva káa pilo, pelo á ti̱ko̱mbóxi̱ saá káa tíyóʼo. Tu̱ʼun hebreo ña̱ xi̱niñúʼuna yóʼo kivitu ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ tí águila.

Inka variante “kúnduʼuna”, “nándúʼú síi̱nna”.

Inka variante “kataniʼnu”.

Inka variante “ndoʼo-inina”.

Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.

Inka variante “levo”.

Inka variante “xíxirí”.

Inka variante “chúʼu̱”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “tá íyo ña̱ʼa xáxina xíʼin nu̱ʼuna”.

Inka variante “na̱ nándukú”.

Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.

Inka variante “ndiví”.

Á “ixí yuʼúna”.

Á “plata”.

Á “hoz”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “kakana xíʼin ki̱vi̱ ndióxi̱na”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “kakayó xíʼin ki̱vi̱ Jehová Ndióxi̱yó”.

Inka variante “xíka lenko”.

Inka variante “ni̱xi̱ta̱niʼnu”.

Inka variante “levo”.

Inka variante “ndáʼyi̱ ñoún”.

Inka variante “ndóʼo-iniún”.

Á “ndasatá”.

Inka variante “ndee̱”.

Á “león”.

Inka variante “ítíá”.

Inka variante “levo”.

Koto glosario, yitu̱n tú ndásakáʼnuna.

Koto glosario, kití tí xi̱sokóna ta xi̱xaʼminarí.

Inka variante “taxinarí ndaʼa̱ra”.

Inka variante “levo”.

Á “kǒo ndaka̱xiún na̱ yiví”.

Á “ña̱ va̱ʼa koo iniún ta na̱ʼún ña̱ kúʼvi̱-iniún xíniún ndiʼina”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “efá ña̱ kúma̱ní táʼan”. Koto apéndice B14.

Inka variante “síkóna”.

Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.

Inka variante “láa̱na”.

Inka variante “chitú ti̱xiún”, “ndaʼa-iniún”.

Inka variante “sikéún”.

Inka variante “Ku̱niʼniún”, “Ku̱a̱ʼniún”.

Inka variante “yi̱ʼva̱”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ñá númiún kánduʼú xíʼún”.

Inka variante “ku̱niʼninañá”, “ku̱a̱ʼninañá”.

Inka variante “levo”.

Inka variante “kuxurí”.

Inka variante “iin ku̱ʼu̱n-iniún”, “ndakaʼndaní-iniún”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Tiʼvina”.

Inka variante “ya̱a̱”.

Inka variante “káñuʼu”.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Koto glosario, ña̱ ndixaní kúʼvi̱-ini.

Koto glosario, chinaʼá.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2027)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana