BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • nwt 2 Corintios 1:1-13:14
  • 2 Corintios

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • 2 Corintios
  • Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
2 Corintios

SEGUNDA ÑA̱ CORINTIOS

1 Yi̱ʼi̱ ta̱ Pablo ta̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ ña̱ koi̱ apóstol ta̱ Cristo Jesús, miíi̱ xíʼin ñaniyó ta̱ Timoteo káʼa̱nndi̱ xíʼin ndóʼó na̱ congregación Ndióxi̱ na̱ íyo ñuu Corinto xíʼin ndiʼi na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱* na̱ íyo chí ñuu Acaya:

2 Va̱ʼaní ná koo ini yiváyó Ndióxi̱ xíʼinndó saátu tátayó Jesucristo ta va̱ʼaní ná kutáʼanndó xíʼinna.

3 Ná ndukáʼnu Ndióxi̱ ta̱ kúú yivá tátayó Jesucristo, ta̱yóʼo kúú ta̱ kúndáʼviní-ini xíni miíyó ta sándi̱kora-iniyó. 4 Miíra sándi̱ko-iniyó* nu̱ú ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ yáʼayó nu̱ú ña̱ va̱ʼa kuchiñuyó sandíkoyó-ini inkana ni nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo yáʼana nu̱ú, saáchi saá íxaa miíra xíʼinyó. 5 Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva xóʼvi̱níyó xa̱ʼa̱ ta̱ Cristo, suvi mií ta̱ Cristo kúú ta̱ va̱ʼaní sándi̱ko-iniyó. 6 Tá yáʼandi̱ nu̱ú tu̱ndóʼo yáʼandi̱ nu̱úña ña̱ va̱ʼa sandíkondi̱-inindó ta sakǎkundi̱ ndóʼó. Ta sándi̱kondi̱-ini ndóʼó saáchi saátu sándi̱kona-ini miívandi̱. Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ chindeétáʼan xíʼinndó ña̱ va̱ʼa kuchiñundó ya̱ʼandó nu̱ú táʼan tu̱ndóʼo ña̱ yáʼandi̱ nu̱ú. 7 Kándíxaníndi̱ ña̱ va̱ʼaní ndi̱ko-inindó nda̱a̱ táki̱ʼva ndíko-ini ndi̱ʼi̱, saáchi kúnda̱a̱-inindi̱ ña̱ yáʼandó nu̱ú tu̱ndóʼo táʼan ña̱ yáʼandi̱ nu̱ú.

8 Ñaniyó,* kúni̱ndi̱ ña̱ ná kunda̱a̱-inindó xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ ni̱ya̱ʼandi̱ nu̱ú chí ñuu Asia. Ni kǒoka ndee̱ níxi̱kuumiíndi̱ saáchi ndeéní yo̱ʼvi̱* ni̱xi̱yoña, ta ni̱yi̱ʼvíníndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kivi kundoʼondi̱. 9 Nda̱a̱ ki̱xáʼa ndákanixi̱níndi̱ ña̱ kuvivandi̱. Ndiʼi ña̱yóʼo ku̱uña ña̱ va̱ʼa kǒo kundaa-inindi̱ miíndi̱ chi ta̱ kundaa-inindi̱ kúú Ndióxi̱ ta̱ sándataku na̱ ni̱xi̱ʼi̱. 10 Ta̱kán kúú ta̱ sa̱kǎku ndi̱ʼi̱ nu̱ú ña̱ kuvindi̱, ta sakǎku tukura ndi̱ʼi̱. Ta kándíxaníndi̱ ña̱ ndakundeéra sakǎkura ndi̱ʼi̱. 11 Saátu kivi chindeétáʼanndó xíʼinndi̱ tá ná ka̱ʼa̱nndó xíʼin Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ndi̱. Saá kúú ña̱ ku̱a̱ʼání ndóʼó kivi taxindó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ chi̱ndeétáʼanra xíʼinndi̱, saáchi ku̱a̱ʼání ndóʼó xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ndi̱ xíʼinra.

12 Kǒo kúkaʼan nu̱úndi̱ ña̱ ka̱ʼa̱nndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo: saáchi viíní íyo ña̱ xínitúni̱ndi̱ ta kǒo ña̱ yaku̱a̱ kéʼéndi̱, ni va̱ása káʼa̱nndi̱ ña̱ vatá* nu̱ú na̱ ñuyǐví, ta kachikaví nu̱ú ndóʼó va̱ása kéʼéndi̱ ña̱yóʼo, ta viíní íyo inindi̱ xíʼinndó nda̱a̱ táki̱ʼva íxaa Ndióxi̱ ta ni va̱ása ndíku̱nndi̱ ña̱ ndíchi ña̱ kúúmií na̱ ñuyǐví yóʼo. 13 Saáchi ña̱ káʼyíndi̱ ku̱xa̱a̱ nu̱úndó su̱ví ña̱ kǒo kívi kaʼvindó kúúña á ña̱ kǒo kívi kunda̱a̱-inindó xíʼin kúúña. Ta kúnda̱a̱ káxi inii̱ ña̱ va̱ʼaní kunda̱a̱-inindó xíʼin ndiʼi ña̱yóʼo, 14 nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ na̱kunda̱a̱-inindó ña̱ kúsi̱íní-inindó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéndi̱, ta saátu ndi̱ʼi̱ kusi̱íní-inindi̱ xa̱ʼa̱ndó tá ná kixi tátayó Jesús.

15 Xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ kúnda̱a̱-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, siʼnaka ndóʼó xi̱kuni̱i̱ xa̱i̱ kotoi̱* ña̱ va̱ʼa kusi̱í tuku inindó. 16 Xi̱kuni̱i̱ ya̱ʼi̱ kotoi̱ ndóʼó tá ni̱xa̱ʼi̱n chí Macedonia ta saátu tá ndi̱kói̱, ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nndó xíʼi̱n iin táʼví loʼo yichi̱ ña̱ ku̱a̱ʼa̱n chí Judea. 17 Xa̱ʼa̱ ña̱kán tá nda̱kanixi̱níi̱ keʼíi̱ ña̱yóʼo su̱ví iin si̱ki níxi̱yoña nu̱úi̱, ¿tá ndáka̱xii̱n keʼíi̱ iin ña̱ʼa á iinlá xa̱ʼa̱ miíi̱ ndákanixi̱níi̱ túvindó, ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo káʼi̱n “Va̱ʼa, va̱ʼa”* ta tándi̱ʼi káʼi̱n “Va̱ása, va̱ása”?* 18 Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva va̱ʼaní kándíxayó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱, saátu va̱ʼaní kandíxandó ña̱ káʼa̱nndi̱ saáchi va̱ása káʼa̱nndi̱ va̱ʼava ta tándi̱ʼi ka̱ʼa̱ntundi̱ va̱ása. 19 Ta̱ Silvano,* ta̱ Timoteo xíʼin yi̱ʼi̱ na̱túʼunndi̱ xíʼinndó xa̱ʼa̱ ta̱ Jesucristo ta̱ kúú se̱ʼe Ndióxi̱, ta̱yóʼo va̱ása káʼa̱nra va̱ʼa ta tándi̱ʼi ka̱ʼa̱ntura va̱ása. Ña̱ káʼa̱nra keʼéra, kéʼévaraña. 20 Saáchi ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ koo, ta̱ Jesús kúú ta̱ sáxi̱nuña. Xa̱ʼa̱ ña̱kán tá káʼa̱nyó xíʼin Ndióxi̱ xíniñúʼuyó ki̱vi̱ra ña̱ káʼa̱nyó saá koo, ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnuyó Ndióxi̱. 21 Soo ta̱ nda̱kaxin miíyó kúú Ndióxi̱, ta ta̱yóʼo kúútu ta̱ káʼa̱n xíʼinyó ña̱ ndixa kúúyó kuenta ta̱ Cristo. 22 Saátu ta̱xira sellora ndaʼa̱yó ta chi̱ka̱a̱ra espíritu santo níma̱yó ta xíʼin ña̱yóʼo náʼa̱ káxira ña̱ ndixava ndakiʼinyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra taxira ndaʼa̱yó.

23 Mií Ndióxi̱ kúú ta̱ xíni̱ ña̱ ndixava kúú ña̱ káʼi̱n xíʼinndó, xa̱ʼa̱ ña̱ kúndáʼvi-inii̱ xínii̱ ndóʼó kúú ña̱ ta̱ʼán xa̱i̱ ñuu Corinto. 24 Ña̱ káʼi̱n xíʼinndó yóʼo va̱ása kúni̱ kachiña ña̱ ndi̱ʼi̱ kúú na̱ ndísochíñu xíʼin ña̱ kándíxandó Ndióxi̱, saáchi miívandó kúú na̱ kándíxa Ndióxi̱ ña̱kán kúú ña̱ ndakúní íyo inindó, chi na̱ chíndeétáʼan kuití xíʼinvandó kúúndi̱ ña̱ va̱ʼa si̱í koondó.

2 Xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchí-inii̱ vitin va̱ása níkuni̱i̱ xa̱a̱ tukui̱ kotoi̱ ndóʼó. 2 Saáchi tá ná sakúsuchíi̱-inindó, ¿ndáakaví na̱ kivi sakúsi̱í-inii̱? Kǒokavína, chi xa̱a̱ na̱ kusuchí-iniva koondó. 3 Ña̱ xa̱a̱ ka̱ʼyíi̱ nu̱úndó, ka̱ʼyíi̱ña ña̱ va̱ʼa tá ná xa̱i̱ nu̱úndó va̱ása kusuchí-inii̱ xa̱ʼa̱ndó chi ta̱ kusi̱í-iniva koi̱, saáchi kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ sákusi̱í-inii̱ kúútu ña̱ sákusi̱í-ini ndóʼóva. 4 Saáchi xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱suchíní-inii̱ xa̱ʼa̱ndó ta ni̱ndi̱ʼi̱ní-inii̱ xa̱ʼa̱ndó, nda̱a̱ xákui̱ ka̱ʼyíi̱ ña̱yóʼo ku̱xa̱a̱ nu̱úndó. Soo kǒo níkeʼíi̱ ña̱yóʼo ña̱ sakúsuchíi̱-inindó, chi ke̱ʼíi̱ña ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inindó ña̱ kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱ ndóʼó.

5 Soo tá íyo iin na̱ sa̱kúsuchí-inindó, su̱ví yi̱ʼi̱ nísakúsuchína-ini, chi ndóʼóva kúú na̱ ku̱suchí-ini i̱xaana (soo kǒo kúni̱i̱ ka̱ʼa̱nníi̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo). 6 Saáchi xíʼin ña̱ ke̱ʼéndó xíʼin ta̱ ta̱a yóʼo, xa̱a̱ cha̱ʼvivara xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼvira. 7 Ña̱kán xíniñúʼu koo káʼnu-inindó xa̱ʼa̱ra ta sandíkondó-inira ña̱ va̱ʼa ná kǒo kundi̱ʼi̱ní-inira xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchíní-inira. 8 Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo káʼi̱n xíʼinndó ña̱ na̱ʼa̱ndó ña̱ kúʼvi̱-inindó xínindóra. 9 Ka̱ʼyítui̱ ña̱yóʼo nu̱úndó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inii̱ á ndixa keʼéndó ndiʼi ña̱ káʼi̱n xíʼinndó. 10 Tá íxakáʼnu-inindó xa̱ʼa̱ iin na̱ yiví, íxakáʼnutu-ini yi̱ʼi̱va xa̱ʼa̱na. Saáchi ndiʼi ña̱ i̱xakáʼnu-inii̱ xa̱ʼa̱ndó (tá íyoví iin ña̱ xi̱niñúʼu koo káʼnu-inii̱ xa̱ʼa̱) ke̱ʼíi̱ña ña̱ va̱ʼa kindo̱o va̱ʼandó nu̱ú ta̱ Cristo, 11 ña̱ va̱ʼa ná kǒo sandáʼvi* ta̱ Ndi̱va̱ʼa miíyó saáchi xíni̱ va̱ʼavayó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéra.

12 Tá ni̱xa̱i̱ ñuu Troas ña̱ va̱ʼa natúʼi̱n tu̱ʼun va̱ʼa* xa̱ʼa̱ ta̱ Cristo ta xi̱nii̱ ña̱ íyo ku̱a̱ʼáníka chiñu ña̱ keʼíi̱ nu̱úra,* 13 ni̱ndi̱ʼi̱ní-inii̱ chi kǒo ta̱ Tito níxinii̱. Ña̱kán ni̱nda̱yíi̱na ta nda̱kiʼi̱n ku̱a̱ʼi̱n chí Macedonia.

14 Táxiníyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Ndióxi̱, saáchi níʼira yichi̱ nu̱úyó ña̱ kítáʼanyó ku̱a̱ʼa̱nyó xíʼin ta̱ Cristo ta kéʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ soldado na̱ ku̱chiñu ni̱xa̱ʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi ta ndi̱kóna. Ta xíniñúʼura miíyó ña̱ va̱ʼa xa̱xa̱ tu̱ʼunra ku̱ʼu̱nña ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin xiko̱ ña̱ xáʼa̱n támi saá íyoña. 15 Miíyó na̱ nátúʼun xa̱ʼa̱ ta̱ Cristo íyoyó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin xiko̱ ña̱ xáʼa̱n támi nu̱ú Ndióxi̱, ta xiko̱ yóʼo xáa̱ña nda̱a̱ nu̱ú na̱ ka̱ku ta saátu nu̱ú na̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱. 16 Ta xiko̱ ña̱ kíxaa̱ nu̱ú na̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ náʼa̱ña nu̱úna ña̱ kuvina, soo xiko̱ ña̱ kíxaa̱ nu̱ú na̱ ka̱ku náʼa̱ña nu̱úna ña̱ kutakuna. ¿Ndáana kúú na̱ kuchiñu keʼé ña̱yóʼo? 17 Miíndi̱, saáchi va̱ása íxi̱kóndi̱ tu̱ʼun Ndióxi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé ku̱a̱ʼání na̱ yiví. Ta ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ nátúʼunndi̱, nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ndíku̱n ta̱ Cristo, saáchi Ndióxi̱ kúú ta̱ nda̱kaxin miíndi̱ ta kéʼéndi̱ ña̱yóʼo nu̱úra.

3 ¿Á xíniñúʼu ka̱ʼa̱n tukuvíndi̱ xíʼinndó ndáana kúúndi̱? ¿Á xíniñúʼu koo iin tutu ña̱ ka̱ʼa̱n va̱ʼa xa̱ʼa̱ndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé sava na̱ yiví, á ña̱ taxitu miíndó iin tutu ña̱ ka̱ʼa̱n va̱ʼa xa̱ʼa̱ndi̱? 2 Ndóʼó kúúndó iin tutu ña̱ káʼa̱n va̱ʼa xa̱ʼa̱ndi̱, ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ níma̱ndi̱ ta ndiʼi na̱ yiví xíni̱ xa̱ʼa̱ña ta káʼvinaña. 3 Saáchi ndóʼó kúúndó carta ta̱ Cristo ta ndi̱ʼi̱ na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ kúú na̱ ka̱ʼyí ña̱yóʼo. Ta ña̱yóʼo su̱ví xíʼin tinta níka̱ʼyi̱ña chi xíʼin espíritu mií Ndióxi̱ ta̱ táku ni̱ka̱ʼyi̱ña, ni su̱ví nu̱ú yu̱u̱ níka̱ʼyi̱ña chi níma̱vandó ni̱ka̱ʼyi̱ña.

4 Ndióxi̱ xi̱niñúʼura ta̱ Cristo ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ra nu̱úndi̱ ña̱ va̱ʼaní kéʼéndi̱ chiñura. 5 Va̱ása ndákanixi̱níndi̱ ña̱ miíndi̱ kúú na̱ xíni̱ní keʼé ña̱yóʼo, chi Ndióxi̱va kúú ta̱ sánáʼa̱ ndi̱ʼi̱. 6 Ta̱kán kúú ta̱ sa̱náʼa̱ ndi̱ʼi̱ ña̱ natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ trato ña̱ xa̱á, ta su̱ví iin ley kúú ña̱ ndíku̱nndi̱ chi espíritu santova kúú ña̱ ndíku̱nndi̱. Chi ley xáʼníña na̱ yiví soo espíritu santo táxiña kutakuna.

7 Ley ña̱ xáʼní na̱ yiví ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú yu̱u̱, yéʼe̱ní* ni̱xi̱yoña ta na̱ ñuu Israel kǒo níkivi kotona* nu̱ú ta̱ Moisés chi ndeéní nda̱ye̱ʼe̱ña, soo ña̱yóʼo ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱va kúúña. 8 Ña̱kán, tá va̱ʼaní ni̱xi̱yo ki̱ʼva ña̱ ta̱xira ley, ¿á su̱ví va̱ʼaníka xíniñúʼu koo ki̱ʼva ña̱ taxira espíritu santo? 9 Saáchi, tá ley ña̱ xáʼní na̱ yiví va̱ʼaní* ni̱xi̱yoña, va̱ʼaníkava íyo ki̱ʼva ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ na̱ yiví ña̱ kǒo ku̱a̱chi kúúmiína. 10 Saáchi ña̱ va̱ʼaní ni̱xi̱yo tá ya̱chi̱ va̱ása va̱ʼaka íyoña chi íyo inka ña̱ va̱ʼaníka nu̱úña. 11 Ña̱kán tá ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼaní ni̱xi̱yoña, kachikaví ña̱ va̱ása ndíʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼaníka xíniñúʼu koo ña̱yóʼo.

12 Xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxayó ña̱yóʼo, va̱ása xíka-iniyó káʼa̱nyó xa̱ʼa̱ña 13 ta kǒo kéʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Moisés, ña̱ nda̱kasira nu̱úra xíʼin iin ti̱ko̱to̱ ña̱ va̱ʼa ná kǒo kuni na̱ ñuu Israel ndáaña kuu xíʼin ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱. 14 Soo na̱kán kǒo níkivi kunda̱a̱-inina. Ta nda̱a̱ vitin tá káʼvina xa̱ʼa̱ trato ña̱ ni̱xi̱yo xi̱naʼá táʼan ndásika nu̱úna xíʼin iin ti̱ko̱to̱, chi iinlá ta̱ Cristo kuití kúú ta̱ kivi sakútaʼaña nu̱úna. 15 Ta nda̱a̱ tiempo vitin nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ndási níma̱ saá íyona ta kǒo kívi kunda̱a̱-inina xíʼin Ley ta̱ Moisés. 16 Soo tá ndándikóna nu̱ú Jehová,* va̱ása ndásika níma̱na. 17 Jehová* iin espíritu* kúúra, ta na̱ kúúmií espíritu santo Jehová* xíka ndíka̱na.* 18 Ndiʼi miíyó kǒoka ti̱ko̱to̱ ndási nu̱úyó, chi íyoyó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin espejo ta ndána̱ʼa̱yó ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmií Jehová.* Ta nása̱mayó ku̱a̱ʼa̱nyó ña̱ va̱ʼa kooyó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo mií Ndióxi̱ ta saá kúú ña̱ va̱ʼaníka ndana̱ʼa̱yó ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra, nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ mií Jehová* ta̱ kúú iin espíritu.

4 Xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱na̱ʼa̱ Ndióxi̱ ña̱ va̱ʼaní-inira xíʼinndi̱ ta̱xira chiñu yóʼo ndaʼa̱ndi̱, ta va̱ása sandákoondi̱ keʼéndi̱ña. 2 Kǒo kéʼéndi̱ ña̱ʼa ña̱ kaʼan nu̱ú ña̱ kéʼé se̱ʼé na̱ yiví, ni va̱ása máñandi̱ ta ni va̱ása násamandi̱ tu̱ʼun Ndióxi̱. Chi mií Ndióxi̱ kíʼinra kuenta ña̱ nátúʼunndi̱ mií ña̱ nda̱a̱ xa̱ʼa̱ tu̱ʼunra ta xíʼin ña̱yóʼo náʼa̱ndi̱ nu̱ú na̱ yiví ña̱ kéʼéndi̱ ña̱ va̱ʼa. 3 Tá tu̱ʼun va̱ʼa* ña̱ nátúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ íyo se̱ʼéña, íyo se̱ʼéña nu̱ú na̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱, 4 na̱ kǒo kándíxa Ndióxi̱, chi ndióxi̱ ñuyǐví* yóʼo nda̱kasira nu̱úna, ña̱ va̱ʼa ná kǒo kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ tu̱ʼun va̱ʼa ña̱ nátúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ ta̱ Cristo, ta̱ kúú na̱ʼná Ndióxi̱.* 5 Saáchi va̱ása nátúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ miíndi̱, chi nátúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ ta̱ Jesucristo ña̱ kúúra tátayó, ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kaxinra ndi̱ʼi̱ ña̱ kúúndi̱ na̱ káchíñu nu̱úndó. 6 Saáchi Ndióxi̱ kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n: “Ná ndaye̱ʼe̱ ñuʼu̱* nu̱ú ña̱ naá”. Ta ta̱ Cristo ndáye̱ʼe̱ nu̱úra xíʼin ña̱ ndíchi ña̱ kúúmií Ndióxi̱ ta ña̱yóʼo xáa̱ña nda̱a̱ níma̱ndi̱ ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inindi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱.

7 Ta ña̱ ndáyáʼviní ña̱ kúúmiíndi̱ ndíka̱a̱ña ini iin ki̱si ñuʼú, ña̱ va̱ʼa ná kǒo kuniñúʼundi̱ ndee̱ miíndi̱, ta va̱ʼaka ná kuniñúʼundi̱ ndee̱ Ndióxi̱ ña̱ ndakúníka nu̱ú ndiʼi ña̱ʼa. 8 Ni ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo ndíka̱a̱ndi̱ ndaʼa̱, soo kǒo ndíka̱a̱ kútu̱ndi̱ ndaʼa̱ña; ni xíkaní-inindi̱ soo ndáni̱ʼívandi̱ ña̱ chíndeétáʼan xíʼinndi̱;* 9 ni íxandi̱va̱ʼana xíʼinndi̱ soo va̱ása kíndo̱o ndaʼa̱ndi̱;* ni sánduvana miíndi̱ soo va̱ása ndíʼi-xa̱ʼa̱ndi̱ íxaana. 10 Nda̱a̱ ndáaka nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nndi̱ nda̱a̱ yatin kaʼnína miíndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo ta̱ Jesús, ta ña̱yóʼo náʼa̱ña nu̱ú na̱ yiví ña̱ xóʼvi̱ndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xo̱ʼvi̱ ta̱ Jesús. 11 Ni tákundi̱, ku̱a̱ʼání yichi̱ nda̱a̱ yatin kuvindi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ndíku̱nndi̱ ta̱ Jesús, ta ña̱yóʼo náʼa̱ña nu̱ú na̱ yiví ña̱ xóʼvi̱ndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xo̱ʼvi̱ ta̱ Jesús. 12 Ni xa̱a̱ yatin kuvindi̱ soo xa̱ʼa̱ ndóʼóva kúúña, ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ndó kutakundó.

13 Ña̱kán kándíxandi̱ Ndióxi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼyi̱: “Ka̱ndíxai̱ Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱ka̱ʼi̱n”. Ta saátu miíndi̱ káʼa̱nndi̱ chi kándíxandi̱ Ndióxi̱, 14 saáchi kúnda̱a̱-inindi̱ ña̱ mií ta̱ sa̱ndátaku ta̱ Jesús kúútu ta̱ sandátaku miíndi̱ ña̱ va̱ʼa koondi̱ xíʼin ta̱ Jesús, ta inkáchi na̱ʼa̱ra miíyó nu̱úra. 15 Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa miíndó kúú ña̱ kéʼéndi̱ ña̱yóʼo, ña̱ va̱ʼa ná koo ini Ndióxi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ yiví chi ku̱a̱ʼání ku̱a̱ʼa̱n ndúu na̱ yiví na̱ táxi tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Ndióxi̱ ta xíʼin ña̱yóʼo ndásakáʼnunara.

16 Xa̱ʼa̱ ña̱kán va̱ása sandákooyó keʼéyó chiñu Ndióxi̱. Ni xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n kúchéeyó, soo iniyó ki̱vi̱ tá ki̱vi̱ ku̱a̱ʼa̱n ndúxa̱áña. 17 Saáchi ni loʼova tiempo kúú ña̱ xóʼvi̱yó ta va̱ása káʼnuní ña̱ yáʼayó nu̱ú, chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ndakiʼinyó iin ña̱ káʼnuníka chí nu̱únínu, ta ña̱yóʼo ndiʼi tiempo kooña, 18 nani xíto káxiyó nu̱ú ña̱ʼa ña̱ va̱ása túvi íyo, ta su̱ví nu̱ú ña̱ʼa ña̱ túvi íyo. Chi ña̱ʼa ña̱ túvi íyo* loʼova tiempo kooña, soo ña̱ va̱ása túvi íyo ndiʼi tiempo kooña.

5 Saáchi kúnda̱a̱-iniyó, ku̱ñu ña̱ kúúmiíyó vitin íyoña táki̱ʼva íyo iin veʼe, ta ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱va kúú ña̱yóʼo, ta Ndióxi̱ kúú ta̱ ndataxi inkaña ndaʼa̱yó chí ndiví ta ña̱yóʼo ndiʼi tiempo kooña, ta su̱ví na̱ yiví kúú na̱ ní ixava̱ʼa veʼe yóʼo. 2 Ndeéní kúsuchí-iniyó xákuyó ini veʼe yóʼo, ta xa̱a̱ kúni̱níyó ndakiʼinyó ña̱ na̱kuva̱ʼa xa̱ʼa̱yó ña̱ va̱xi chí ndiví, 3 ña̱kán tá xa̱a̱ ná ndakiʼinyóña, va̱ása koo cháláyó. 4 Saáchi miíyó na̱ ñúʼu ini veʼe yóʼo ndíʼi̱ní-iniyó ta ndeéní kúsuchí-iniyó xákuyó soo su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo kúni̱kayó veʼe yóʼo kúúña, chi ña̱ taxi Ndióxi̱ kúú ña̱ xa̱a̱ kúni̱yó ndakiʼinyó, ña̱ va̱ʼa kutakuyó ndiʼi tiempo chi ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ kúú ku̱ñuyó. 5 Ndióxi̱ kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n xíʼinyó ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa ndakiʼinyó ña̱yóʼo ta ta̱xira espíritu santo ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ra nu̱úyó ña̱ ndixava ndakiʼinyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra taxira.

6 Ña̱kán va̱ása xíka-iniyó ta kúnda̱a̱-iniyó ña̱ nani kúúmiíyó ku̱ñu yóʼo, íyo xíkáyó nu̱ú ta̱ táta Jesús; 7 saáchi ndiʼi ña̱ kéʼéyó, kéʼéyóña xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxayó Ndióxi̱ ta su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ xítoyó. 8 Soo va̱ása xíka-iniyó ta kúni̱níyó koo xíkáyó nu̱ú ku̱ñuyó ña̱ va̱ʼa kooyó xíʼin ta̱ táta Jesús. 9 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ni íyo yatinyó xíʼinra á ni íyo xíkáyó nu̱úra ña̱ kúni̱yó kúú ña̱ kindo̱o va̱ʼayó nu̱úra. 10 Saáchi ndiʼiyó xa̱a̱yó nu̱ú ndatiin ta̱ Cristo ku̱a̱chi xíʼinyó, ta ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinyó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéyó ña̱ va̱ʼa á ña̱ va̱ása va̱ʼa nani tá íyoyó nu̱ú ñuʼú yóʼo, ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo mií ña̱ kéʼéyó saá koo ña̱ ndataxira ndaʼa̱yó.

11 Saáchi xa̱ʼa̱ ña̱ íxato̱ʼóníndi̱ ta̱ táta Jesús, ndákundeéndi̱ sáxi̱nu̱ndi̱-ini* na̱ yiví ña̱ ná kandíxana ña̱ káʼa̱nndi̱, chi Ndióxi̱ xíni̱ va̱ʼara miíndi̱, ta kándíxandi̱ ña̱ xa̱a̱ xíni̱vandó ndáa na̱ yiví kúúndi̱. 12 Va̱ása káʼa̱n tukundi̱ xíʼinndó ndáa na̱ yiví kúúndi̱, chi ña̱ kéʼéndi̱ yóʼo kéʼéndi̱ña ña̱ va̱ʼa ná kusi̱í-inindó xa̱ʼa̱ndi̱ ta saá kivi ndakuiinndó yuʼú na̱ ni̱nuní kúni* xa̱ʼa̱ miína ta su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ ndíka̱a̱ níma̱na. 13 Saáchi tá xi̱keʼéndi̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ sána, xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ke̱ʼéndi̱ña; soo tá viíní kéʼéndi̱, xa̱ʼa̱ ndóʼó kéʼéndi̱ saá. 14 Xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱kuʼvi̱ní-ini ta̱ Cristo xi̱nira miíndi̱ kúú ña̱ kándíxandi̱ra, saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ na̱kunda̱a̱-inindi̱: ña̱ iin ta̱a kúú ta̱ ni̱xi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ yiví; saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ni̱xi̱ʼi̱ saá ni̱xi̱yona. 15 Ta̱kán ni̱xi̱ʼi̱ra xa̱ʼa̱ ndiʼina ña̱ va̱ʼa ná kǒo kutakukana xa̱ʼa̱ miína, va̱ʼaka ná kutakuna xa̱ʼa̱ ta̱ ni̱xi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱na ta nda̱takura.

16 Saáchi vitin va̱ása ndákanikaxi̱níndi̱ xa̱ʼa̱ na̱ yiví nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ñuyǐví yóʼo. Tá saá ni̱xa̱a̱ndi̱ ke̱ʼéndi̱ xíʼin ta̱ Cristo va̱ása kéʼékandi̱ saá vitin. 17 Tá iinna kítáʼanna xíʼin ta̱ Cristo, iin na̱ na̱kuva̱ʼa xa̱á kúúna. Ña̱ʼa ña̱ yatá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼaña. Ta vitin ña̱ xa̱á kúú ña̱ ki̱xáʼa íyo. 18 Ndióxi̱ kúú ta̱ táxi ndiʼi ña̱ʼa ndaʼa̱yó, ta xi̱niñúʼura ta̱ Cristo ña̱ va̱ʼa kutáʼan ma̱níndi̱ xíʼinra ta ta̱xitura chiñu ndaʼa̱ndi̱ ña̱ natúʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan ma̱nína xíʼinra. 19 Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña, Ndióxi̱ xi̱niñúʼura ta̱ Cristo ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan ma̱ní na̱ ñuyǐví yóʼo xíʼinra, ta kǒo níkiʼinkara kuenta xíʼin ku̱a̱china, ta ta̱xitura chiñu ndaʼa̱ndi̱ ña̱ natúʼunndi̱ xíʼin na̱ yiví ña̱ va̱ʼa ndakutáʼan ma̱nína xíʼinra.

20 Ña̱kán, kúúndi̱ na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kiʼinndi̱ chiñu nu̱ú ta̱ Cristo, ta Ndióxi̱ xíniñúʼura ndi̱ʼi̱ ña̱ xákundáʼvira nu̱ú na̱ yiví. Xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kiʼinndi̱ chiñu nu̱ú ta̱ Cristo xákundáʼvindi̱ nu̱úndó: “Ndakutáʼan ma̱níndó xíʼin Ndióxi̱”. 21 Ta̱ Cristo kǒo ku̱a̱chi níki̱ʼvira ta Ndióxi̱ xi̱niñúʼura ta̱yóʼo ña̱ cha̱ʼvira xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindi̱, ta xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra va̱ʼa xa̱a̱ndi̱ koondi̱ na̱ yiví va̱ʼa nu̱ú Ndióxi̱.

6 Xa̱ʼa̱ ña̱ kúúndi̱ na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ xákundáʼvindi̱ nu̱úndó: tá xa̱a̱ ni̱na̱ʼa̱ Ndióxi̱ ña̱ va̱ʼaní-inira xíʼinndó kǒo nandósó-inindó ndáa xa̱ʼa̱ kúú ña̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo. 2 Ndióxi̱ káchira: “Mií tiempo ña̱ va̱ʼaní ña̱ ndakiʼinndó bendición kúú ña̱ xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó, ta tiempo ña̱ va̱ʼa sáka̱kui̱ ndóʼó kúú ña̱ chi̱ndeétáʼi̱n xíʼinndó”. Vitin kúú tiempo ña̱ táxi Ndióxi̱ bendición ndaʼa̱yó ta vitin kúú tiempo ña̱ sáka̱kura miíyó.

3 Va̱ása kéʼéndi̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ kivi sandákava-ini inkana, ña̱ va̱ʼa ná kuni ndiʼina ña̱ viíní íyo chiñu ña̱ kéʼéndi̱. 4 Saáchi xíʼin ndiʼi ña̱ kéʼéndi̱ náʼa̱ndi̱ ña̱ kúúndi̱ na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱: ku̱a̱ʼání ña̱ʼa kúndeé-inindi̱ nu̱ú, xóʼvi̱níndi̱, kúma̱ní ña̱ʼa nu̱úndi̱, yáʼandi̱ nu̱ú tu̱ndóʼo, 5 kánina ndi̱ʼi̱, táanna ndi̱ʼi̱ veʼeka̱a, ndúuna contrandi̱,* táxina chiñu ve̱e ndaʼa̱ndi̱, sava yichi̱ va̱ása kívi ku̱su̱nndi̱, ta sava yichi̱ kǒo ña̱ kuxundi̱; 6 kǒo ña̱ kini kéʼéndi̱, kéʼéndi̱ ña̱ káʼa̱n tu̱ʼun Ndióxi̱, kúee-inindi̱ ta va̱ʼaní-inindi̱, táxindi̱ ña̱ níʼi ña̱ espíritu santo yichi̱ nu̱úndi̱, ta ndixaní kúʼvi̱-inindi̱ xínindi̱ inkana, 7 káʼa̱nndi̱ ña̱ nda̱a̱, ndáaní-inindi̱ ndee̱ ña̱ táxi Ndióxi̱ ndaʼa̱ndi̱, chí ndaʼa̱ yítinndi̱ níʼindi̱ iin escudo ta chí ndaʼa̱ kúaʼandi̱ níʼindi̱ iin espada ña̱ va̱ʼa keʼéndi̱ ña̱ kúni̱ Ndióxi̱; 8 tá íxato̱ʼóna ndi̱ʼi̱ á tá kǒo íxato̱ʼóna ndi̱ʼi̱, tá káʼa̱n va̱ʼana xa̱ʼa̱ndi̱ á tá káʼa̱nna ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ndi̱. Káʼa̱nna ña̱ kúúndi̱ na̱ vatá* ni káʼa̱nvandi̱ ña̱ nda̱a̱; 9 káʼa̱nna ña̱ va̱ása xíni̱na ndi̱ʼi̱ ni xíni̱vana ndi̱ʼi̱; nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ xíniñúʼu kuvi saá íyondi̱ nu̱úna soo ndi̱ʼi̱ tákuvandi̱; káʼa̱nna ña̱ nda̱kiʼinndi̱ castigo ni ta̱ʼán ndakiʼinvíndi̱ castigo ña̱ kuvindi̱; 10 nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ kúsuchí-ini saá íyondi̱ nu̱úna ni ndiʼiva tiempo kúsi̱í-inindi̱; nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ndáʼvi íyondi̱ nu̱úna ni ku̱a̱ʼánívana ndúkúiká íxaandi̱; nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ kǒo ni iin ña̱ʼa kúúmií íyondi̱ nu̱úna ni íyo ndiʼivaña nu̱úndi̱.

11 Vitin kúú ña̱ xíʼin ndinuʼu-inindi̱ káʼa̱nndi̱ xíʼin ndóʼó na̱ ñuu Corinto ta kúʼvi̱ní-inindi̱ xínindi̱ ndóʼó. 12 Ndi̱ʼi̱ su̱ví loʼo náʼa̱ndi̱ ña̱ kúʼvi̱-inindi̱ xínindi̱ ndóʼó soo ndóʼó loʼoní náʼa̱ndó ña̱ kúʼvi̱-inindó xínindó ndi̱ʼi̱. 13 Ña̱kán, káʼi̱n xíʼinndó nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n iin ta̱a xíʼin se̱ʼera, nda̱a̱ táki̱ʼva kúʼvi̱-inindi̱ xínindi̱ ndóʼó saá keʼéndó xíʼinndi̱, kuʼvi̱níka-inindó kunindó ndi̱ʼi̱.

14 Va̱ása kutáʼanndó xíʼin na̱ va̱ása kándíxa Ndióxi̱.* Saáchi, ¿ndáa ki̱ʼva kítáʼan ña̱ va̱ʼa* xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa?* ¿Á ndáa ki̱ʼva kítáʼan ña̱ luz xíʼin ña̱ naá? 15 Ta saátu ¿á inkáchi íyo ta̱ Cristo xíʼin ta̱ Belial?* ¿Á inkáchi íyo na̱ kándíxa Ndióxi̱* xíʼin na̱ va̱ása kándíxa-ñaʼá? 16 ¿Á kítáʼan veʼe Ndióxi̱ xíʼin ndióxi̱ vatá? Saáchi miíyó kúúyó veʼe Ndióxi̱ ta̱ táku. Nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱: “Yi̱ʼi̱ koi̱ nu̱ú íyona ta kakai̱ nu̱ú íyona, ta yi̱ʼi̱ koi̱ Ndióxi̱na ta na̱kán koona na̱ ñui̱”. 17 “Ña̱kán keendó nu̱ú íyona ta kǒo kutáʼankandó xíʼinna, káchi Jehová,* ta kǒo tiinkandó ña̱ yaku̱a̱”, “ta yi̱ʼi̱ ndakiʼi̱n ndóʼó”. 18 “‘Ta yi̱ʼi̱ xa̱i̱ koi̱ yivándó ta ndóʼó xa̱a̱ndó koondó se̱ʼi̱’,* káchi Jehová,* ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱”.

7 Ña̱kán, xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxayó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ ná kǒo ixayaku̱a̱yó ku̱ñuyó ni ña̱ ndákanixi̱níyó,* ta xa̱ʼa̱ ña̱ íxato̱ʼóyó Ndióxi̱ ná chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ xa̱a̱yó yi̱i̱ka kooyó.

2 Xíʼin ndiʼi níma̱ndó kuʼvi̱-inindó kunindó ndi̱ʼi̱. Ndi̱ʼi̱ nda̱kúní ke̱ʼéndi̱ xíʼin ndiʼina, nda̱a̱ ni iinna kǒo nísakándi̱ xi̱ní ta nda̱a̱ ni iinna kǒo nísandáʼvindi̱ ña̱ ndakiʼinndi̱ ña̱ kúúmiína. 3 Va̱ása káʼi̱n ña̱yóʼo xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱i̱ ndatii̱n ku̱a̱chi xíʼinndó chi xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nvai̱ xíʼinndó ña̱ kúʼvi̱ní-inindi̱ xínindi̱ ndóʼó, ni tákundi̱ á ni ni̱xi̱ʼi̱ndi̱. 4 Va̱ása xíka-inii̱ káʼi̱n xíʼinndó. Ta kúsi̱íní-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéndó. Ta ña̱yóʼo sándi̱koña-inii̱ ta sákusi̱íníña-inii̱ ni yáʼandi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo.

5 Mií ña̱ nda̱a̱ ná ka̱ʼi̱n xíʼinndó, tá ni̱xa̱a̱ndi̱ chí Macedonia ni loʼo va̱ása níndakindee̱ndi̱ saáchi ni̱ya̱ʼakavandi̱ nu̱ú ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo. Ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo chí ke̱ʼe ta xi̱ndi̱ʼi̱nítu-inindi̱ xa̱ʼa̱ndó.* 6 Soo Ndióxi̱ ta̱ sándi̱ko-ini na̱ ndákava-ini xi̱niñúʼura ta̱ Tito ña̱ sa̱ndíkora-inindi̱. 7 Ta su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ni kuitíndi̱ra níndi̱ko-inindi̱, saátu xa̱ʼa̱ ña̱ na̱kunda̱a̱-inindi̱ ña̱ sa̱ndíkoníndó-inira. Ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinndi̱ ña̱ xa̱a̱ kúni̱níndó kunindó yi̱ʼi̱ ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchíní-inindó ta ndíʼi̱ní-inindó xa̱ʼíi̱, ta ña̱yóʼo sa̱kúsi̱íníkaña-inii̱.

8 Ña̱kán ni sa̱kúsuchívai̱-inindó xíʼin carta ña̱ chi̱ndaʼíi̱ ndaʼa̱ndó, va̱ása ndándikó-inii̱ xa̱ʼa̱ña. Ni va̱ása va̱ʼa níkunii̱ tá xa̱ʼa̱ (saáchi na̱kunda̱a̱-inii̱ ña̱ ku̱suchí-inindó xíʼinña, soo loʼova tiempo ku̱suchí-inindó), 9 soo vitin kúsi̱í-inii̱ soo su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ nísakúsuchíi̱-inindó, kúsi̱í-inii̱ chi ña̱ ku̱suchí-inindó chi̱ndeétáʼanña xíʼinndó ña̱ nda̱ndikó-inindó xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindó, saáchi ke̱ʼéndó nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ Ndióxi̱, ña̱kán nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ ke̱ʼéndi̱ va̱ása nísaxóʼvi̱ña ndóʼó. 10 Va̱ʼaní ña̱ ndákiʼinyó tá kúsuchí-iniyó nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ mií Ndióxi̱, chi chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ndandikó-iniyó ta saá va̱ʼa ka̱kuyó, soo ña̱ kúsuchí-ini na̱ ñuyǐví yóʼo xáʼníñana. 11 Koto va̱ʼandó ndáa ki̱ʼva kúú ña̱ chi̱ndeétáʼanña xíʼinndó ña̱ ku̱suchí-inindó nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ Ndióxi̱. Ña̱yóʼo chi̱ndeétáʼanña xíʼinndó ña̱ ki̱ndoo va̱ʼandó nu̱ú Ndióxi̱, ni̱sa̱a̱ndó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéndó, ki̱xáʼandó íxato̱ʼóníkandó Ndióxi̱, nda̱ndikó-inindó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéndó, xíʼin ndiʼi níma̱ndó ki̱xáʼandó ndásakáʼnundó Ndióxi̱ ta kǒo níkeʼékandó ña̱ va̱ása va̱ʼa. Chi̱ka̱a̱níndó ndee̱ ña̱ nda̱saviíndó ku̱a̱chi yóʼo. 12 Ni ka̱ʼyívai̱ carta ku̱xa̱a̱ nu̱úndó, va̱ása níkaʼyíi̱ña xa̱ʼa̱ ta̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi ni xa̱ʼa̱ ta̱ ni̱xo̱ʼvi̱ xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi yóʼo, ke̱ʼíi̱ña ña̱ va̱ʼa kuni ndiʼina ta saátu kuni Ndióxi̱ ña̱ chi̱ka̱a̱níndó ndee̱ ña̱ ka̱ndíxandó ke̱ʼéndó ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndi̱ xíʼinndó. 13 Ña̱yóʼo sa̱ndíkoníña-inindi̱.

Soo va̱ása níndi̱ko kuití inindi̱, chi tá xi̱nindi̱ ña̱ kúsi̱íní-ini ta̱ Tito ni̱kusi̱ínítu-ini ndi̱ʼi̱va, chi ndiʼi ndóʼó chi̱ka̱a̱níndó ndee̱ xíʼinra. 14 Saáchi va̱ása kúkaʼan nu̱úi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n va̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ndó xíʼinra. Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndi̱ xíʼinndó ña̱ nda̱a̱ kúú ndiʼiña, saátu miíndó ni̱na̱ʼa̱ndó ña̱ nda̱a̱ kúú ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndi̱ xa̱ʼa̱ndó xíʼin ta̱ Tito. 15 Ta ndeéníka kúʼvi̱-inira xínira ndóʼó vitin, tá ndákaʼánra ña̱ va̱ʼaní kándíxandó ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndi̱ xíʼinndó ta i̱xato̱ʼóníndóra tá ni̱xa̱a̱ra nu̱úndó. 16 Kúsi̱íní-inii̱ ta va̱ása xíka-inii̱ xa̱ʼa̱ndó* chi va̱ʼaní kéʼéndó ndiʼi ña̱ʼa.

8 Ñaniyó, vitin kúni̱ndi̱ ná kunda̱a̱-inindó ndáa ki̱ʼva va̱ʼaní ni̱xi̱yo ini Ndióxi̱ xíʼin na̱ congregación na̱ íyo chí Macedonia. 2 Tá ni̱ya̱ʼana nu̱ú iin tu̱ndóʼo ña̱ sa̱xóʼvi̱ní-ñaʼá, xíʼin ña̱ si̱í-ini ta̱xina ña̱ xi̱kuumiína ni ndáʼviní ni̱xi̱yona, ta xíʼin ña̱yóʼo ni̱na̱ʼa̱na ña̱ va̱ʼaní-inina. 3 Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ ndákuiin xa̱ʼa̱na ña̱ ndixa ta̱xina ndiʼi ña̱ kúúmiína ta nda̱a̱ ku̱a̱ʼákavaña ta̱xina, 4 ta miína kúú na̱ nda̱kaxin keʼé ña̱yóʼo ta nda̱a̱ xi̱xakundáʼvina nu̱úndi̱ ña̱ va̱ʼa taxina ña̱ kúúmiína ña̱ chindeétáʼanna xíʼin na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱.* 5 Ta ku̱a̱ʼáka ña̱ ke̱ʼéna nu̱úka ña̱ nda̱kanixi̱níndi̱ keʼéna, saáchi siʼna xíʼin ndiʼi níma̱na ka̱chíñuna nu̱ú ta̱ Jesús saátu chi̱ndeétáʼanna xíʼinndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ mií Ndióxi̱. 6 Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nndi̱ xíʼin ta̱ Tito ña̱ ná sandíʼira ndakayara ndiʼi ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó taxindó chi ta̱yóʼo kúú ta̱ ki̱xáʼa ndákayaña chí nu̱ú ndóondó. 7 Ña̱kán, nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱a̱ʼání kúú ña̱ va̱ʼa kúúmiíndó, va̱ʼaní kándíxandó Ndióxi̱, xíni̱níndó ka̱ʼa̱nndó, xíni̱ndó xa̱ʼa̱ ku̱a̱ʼání ña̱ʼa, si̱íní íyo inindó ta kúʼvi̱ní-inindi̱ xínindi̱ ndóʼó, saátu xíniñúʼu va̱ʼaní koo inindó tá ná taxindó ña̱ kúúmiíndó.

8 Su̱ví iin chiñu kúú ña̱ xáʼndai̱ nu̱úndó keʼéndó, káʼi̱n ña̱yóʼo xíʼinndó ña̱ va̱ʼa ná kunda̱a̱-inindó ña̱ xíʼin ña̱ si̱í-ini táxi inkana ña̱ kúúmiína ta saátu ña̱ va̱ʼa kunii̱ á ndixa kúú ña̱ kúʼvi̱-inindó xínindó inkana. 9 Saáchi ndóʼó kúnda̱a̱ va̱ʼa inindó ña̱ va̱ʼaní ni̱xi̱yo ini tátayó Jesucristo: ni ta̱ ku̱i̱ká xi̱kuura ndu̱ura ta̱ ndáʼvi xa̱ʼa̱ ndóʼó, ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ndó nduundó na̱ ku̱i̱ká xa̱ʼa̱ ña̱ ndu̱ura ta̱ ndáʼvi.

10 Káʼi̱n xíʼinndó ña̱ ndákanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta ña̱ va̱ʼa miívandó kúúña chi xa̱a̱ íyo iin ku̱i̱ya̱ kúú ña̱ ki̱xáʼandó kéʼéndó ña̱yóʼo, ta saátu ni̱na̱ʼa̱ndó ña̱ ndixa kúú ña̱ kúni̱ndó keʼéndóña. 11 Ña̱kán saxínundó chiñu ña̱ ki̱xáʼandó kéʼéndó, ta taxindó loʼo ña̱ kúúmiíndó ndaʼa̱ inkana, tasaá na̱ʼa̱ndó ña̱ kúni̱ndó chindeétáʼanndó xíʼinna. 12 Saáchi tá iinna kúni̱na chindeétáʼanna xíʼin inkana, ña̱ kéʼé na̱yóʼo iin ña̱ va̱ʼaní kúúña, saáchi táxina ña̱ kúúmiína ta su̱ví ña̱ kǒo kúúmiína. 13 Va̱ása kúni̱i̱ ña̱ yo̱ʼvi̱* kooña nu̱ú ndóʼó ta nu̱ú inkana va̱ása yo̱ʼvi̱ kooña. 14 Ña̱ kúni̱i̱ kúúña ki̱ʼvaní ná koo ña̱ chindeétáʼanndó xíʼin inkana: ña̱ kíndo̱o ndaʼa̱ ndóʼó ná ndakutáʼanña xíʼin ña̱ kúma̱ní nu̱ú na̱kán, tá ña̱ kíndo̱o ndaʼa̱ na̱kán ná ndakutáʼanña xíʼin ña̱ kúma̱ní nu̱ú ndóʼó tasaá ki̱ʼvaní koo ndiʼiña. 15 Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña nu̱ú tu̱ʼun Ndióxi̱: “Na̱ yiví na̱ xi̱kuumií ku̱a̱ʼání ña̱ʼa kǒoña níkindo̱o ndaʼa̱na, ta na̱ yiví na̱ xi̱kuumií loʼoña kǒoña níkuma̱ní nu̱úna”.

16 Táxiníndi̱ tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ chi̱ka̱a̱ra-ini ta̱ Tito ña̱ kundi̱ʼi̱-inira xa̱ʼa̱ndó, nda̱a̱ táki̱ʼva ndíʼi̱-ini miíndi̱ xa̱ʼa̱ndó. 17 Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní ke̱ʼéndó xíʼinra, ini miíra ka̱naña vitin ña̱ ku̱ʼu̱n tukura kotora ndóʼó, ta kúsi̱íní-inira xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 18 Ta xíʼin ta̱yóʼo chíndaʼándi̱ ta̱ hermano ta̱ káʼa̱n va̱ʼa ndiʼi na̱ congregación xa̱ʼa̱, xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní nátúʼunra xa̱ʼa̱ tu̱ʼun va̱ʼa.* 19 Ta su̱ví ña̱yóʼo kuití, chi na̱ congregación nda̱kaxintuna ta̱yóʼo ña̱ kutáʼanra ku̱ʼu̱nra xíʼinndi̱ ña̱ kiʼinndi̱ kuenta xíʼin ndiʼi ña̱ táxindó ña̱ va̱ʼa ndukáʼnu tátayó, ta na̱ʼa̱ndi̱ ña̱ kúni̱tu ndi̱ʼi̱ chindeétáʼanndi̱ xíʼin inkana. 20 Saá kúú ña̱ va̱ása ka̱ʼa̱nndaa inkana xa̱ʼa̱ndi̱, xa̱ʼa̱ ndáa ki̱ʼva kúú ña̱ kíʼinndi̱ kuenta xíʼin ña̱ táxindó. 21 Saáchi ‘chíka̱a̱níndi̱ ndee̱ ña̱ nda̱kúní koo ndiʼi ña̱ kéʼéndi̱, su̱ví nu̱ú Jehová* kuití chi saátu nu̱ú na̱ yiví’.

22 Ta saátu chíndaʼándi̱ inka ta̱ ñaniyó ku̱xa̱a̱ xíʼin na̱yóʼo, ta xa̱a̱ ku̱a̱ʼání yichi̱ xi̱tondosóndi̱ra ta ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ va̱ʼaní kéʼéra chiñu. Soo vitin va̱ʼaníka keʼéraña chi ndáaní-inira ndóʼó. 23 Tá íyo iin na̱ xíka-ini xa̱ʼa̱ ta̱ Tito ndakaʼánndó ña̱ inkáchi kítáʼanra káchíñura xíʼinndi̱ ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanndi̱ xíʼinndó. Ta saátu tá íyo iin na̱ xíka-ini xa̱ʼa̱ na̱ hermano na̱ chíndaʼándi̱ ku̱xa̱a̱, ndakaʼánndó ña̱ kúúna apóstol nu̱ú na̱ congregación ta xíʼin ña̱ kéʼéna yóʼo ndúkáʼnu ta̱ Cristo. 24 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, na̱ʼa̱ndó ña̱ kúʼvi̱-inindó xínindóna, ta saátu na̱ʼa̱ndó nu̱ú na̱ congregación nda̱chun kúú ña̱ káʼa̱n va̱ʼaníndi̱ xa̱ʼa̱ndó.

9 Va̱ása xíniñúʼu kaʼyíi̱ nu̱úndó ña̱ ka̱ʼi̱n xíʼinndó ña̱ xíniñúʼu chindeétáʼanndó xíʼin na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱,* 2 saáchi xíni̱vai̱ ña̱ kúni̱níndó chindeétáʼanndó xíʼin inkana ta káʼa̱n va̱ʼaníi̱ xa̱ʼa̱ndó nu̱ú na̱ ndóo chí Macedonia, káʼi̱n xíʼinna ña̱ xa̱a̱ iin ku̱i̱ya̱ví kúú ña̱ íyo tu̱ʼva na̱ ñuu Acaya ña̱ taxina ña̱ kúúmiína. Saáchi xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱íní-inindó kéʼéndó ña̱yóʼo, saátu kúni̱ na̱yóʼo keʼéna. 3 Soo chíndaʼíi̱ na̱ hermano ku̱xa̱a̱na nu̱úndó ña̱ va̱ʼa koo tu̱ʼvandó nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ni̱ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ndó, ta saá kuni inkana ña̱ ndixava kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndi̱ xa̱ʼa̱ndó. 4 Saáchi tá ná xa̱a̱ na̱ ndóo chí Macedonia xíʼi̱n, ta ndóʼó va̱ása íyo tu̱ʼvandó, kukaʼanní nu̱úndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n va̱ʼaníndi̱ xa̱ʼa̱ndó ta saátu ndóʼó kukaʼan nu̱úndó. 5 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ni̱ka̱ʼi̱n xíʼin na̱ hermano ña̱ ya̱chi̱ka ná xa̱a̱na nu̱úndó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanna xíʼinndó ña̱ ndakayandó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nndó taxindó. Ta saá kúú ña̱ taxindó ña̱ kána níma̱ndó ta su̱ví xíʼin ña̱ ndúxa taxindó ña̱yóʼo.

6 Chi ndakaʼánndó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo: na̱ loʼo ña̱ʼa chíʼi, loʼo ña̱ʼa ndakiʼinna, ta na̱ ku̱a̱ʼá ña̱ʼa chíʼi, ku̱a̱ʼá ña̱ʼa ndakiʼinna. 7 Ta iin iinndó keʼéndó nda̱a̱ táki̱ʼva chi̱ka̱a̱-inindó, ta xíʼin ndiʼi níma̱ndó keʼéndóña su̱ví xíʼin ña̱ ndúxa saáchi Ndióxi̱ kúʼvi̱-inira xínira na̱ táxiña xíʼin ña̱ si̱í-ini.

8 Ndióxi̱ kiviva na̱ʼa̱ra ña̱ va̱ʼa-inira xíʼinndó ña̱ kǒo kuma̱ní ni iin ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼundó ta kuumiíndó ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa keʼéndó nda̱a̱ ndáaka ña̱ va̱ʼa xíʼin inkana. 9 (Nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼyi̱ña nu̱ú tu̱ʼun Ndióxi̱: “Ta̱kán ku̱a̱ʼání ña̱ʼa táxira ndaʼa̱ na̱ ndáʼvi. Ta ña̱ va̱ʼa ña̱ kéʼéra ndiʼi tiempo íyoña”. 10 Ta̱ táxi ku̱a̱ʼá si̱ʼva̱ ndaʼa̱ na̱ chíʼi ta táxitura ña̱ xíxi na̱ yiví, taxitura si̱ʼva̱ ndaʼa̱ ndóʼóva ta ndasaku̱a̱ʼákaraña ña̱ va̱ʼa chiʼindóña ta chindeétáʼanra xíʼinndó ña̱ ndakiʼinndó ña̱ va̱ʼa xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéndó ña̱ va̱ʼa). 11 Ndióxi̱ ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa táxira ndaʼa̱ndó ña̱ va̱ʼatu saá keʼé miíndó ta taxindó ña̱ kúúmiíndó ndaʼa̱ inkana. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ táxindi̱ ña̱yóʼo ndaʼa̱ na̱ yiví, na̱yóʼo táxina tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Ndióxi̱. 12 Saáchi chiñu ña̱ kéʼéndi̱ nu̱ú ndiʼi na̱ yiví, va̱ása kéʼéndi̱ña ña̱ chindeétáʼan kuitíndi̱ xíʼin na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱* ña̱ koo ndiʼi ña̱ xíniñúʼuna, chi kéʼéndi̱ña ña̱ va̱ʼa ku̱a̱ʼání na̱ yiví ná taxina tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 13 Tá ná taxindó ña̱ kúúmiíndó ndaʼa̱na, na̱ʼa̱ndó ndáa na̱ yiví kúúndó ta na̱kán ndasakáʼnuna Ndióxi̱ chi kéʼéndó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tu̱ʼun va̱ʼa* ña̱ nátúʼunndó xa̱ʼa̱ ta̱ Cristo, saáchi va̱ʼaní-inindó xíʼin na̱kán ta saátu xíʼin ndiʼi na̱ yiví. 14 Tá ná ka̱ʼa̱nna xíʼin Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ndó, ka̱ʼa̱nna ña̱ kúni̱nína xínina ndóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní ni̱xi̱yo ini Ndióxi̱ xíʼinndó.

15 Táxiníyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xira iin ña̱ va̱ʼaní ndaʼa̱yó.*

10 Yi̱ʼi̱ ta̱ Pablo, xákundáʼvii̱ nu̱úndó ña̱ ná kundiku̱nndó ña̱ káʼi̱n xíʼinndó, tá káʼi̱n xíʼinndó ndíku̱i̱n yichi̱ ta̱ Cristo chi ta̱kán vitá-inira ta va̱ʼa-inira, soo sava ndóʼó káʼa̱nndó su̱ví ta̱ ndeé náʼa̱ví kúi̱ soo tá káʼyíi̱ carta ku̱xa̱a̱ nu̱úndó va̱ása yíʼvii̱ ta káxiní káʼi̱n xíʼinndó. 2 Tá ná xa̱i̱ nu̱úndó va̱ása kúni̱i̱ kue̱ʼe̱ní koi̱ xíʼinndó ta ni va̱ása kúni̱i̱ ndeéní koo inii̱ xíʼinndó, chi sana ña̱ keʼíi̱ kúúvaña xíʼin sava na̱ ndákanixi̱ní ña̱ va̱ása ndíku̱nndi̱ ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱. 3 Saáchi ni na̱ yiví kúúndi̱ va̱ása kánitáʼanndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ yiví. 4 Saáchi ña̱ xíniñúʼundi̱ ña̱ kánitáʼanndi̱ su̱ví ña̱ íyo ñuyǐví yóʼo kúúña, chi Ndióxi̱ kúú ta̱ táxi ña̱ ndakúní ná kooña, ña̱ va̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼa̱ndi̱ ña̱ʼa ña̱ kútu̱ní na̱kuva̱ʼa nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin nama̱. 5 Sándiʼi-xa̱ʼa̱ndi̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ ndákanixi̱ní na̱ yiví ta saátu ndiʼi ña̱ sási nu̱úna ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Ta ña̱ ndákanixi̱ní na̱ yiví nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ndákasindi̱ saá íyoña ña̱ va̱ʼa kandíxana ña̱ káʼa̱n ta̱ Cristo. 6 Xa̱a̱ íyo tu̱ʼvandi̱ ña̱ taxindi̱ castigo ndaʼa̱ ndiʼi na̱ va̱ása kándíxa, ta keʼéndi̱ ña̱yóʼo tá xa̱a̱ ná na̱ʼa̱ndó ña̱ va̱ʼaní kándíxandó.

7 Ndóʼó, ña̱ʼa ña̱ xíto kuitíndó kúú ña̱ káʼa̱nndó xa̱ʼa̱. Tá iin na̱ yiví xa̱a̱ kúnda̱a̱ káxi inina ña̱ kúúna kuenta ta̱ Cristo ná ndakanixi̱nína xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo: nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱kán ña̱ kúúna kuenta ta̱ Cristo, saátu ndi̱ʼi̱va kuentara kúúndi̱. 8 Saáchi va̱ása kúkaʼanví nu̱úi̱ ni loʼo kuití ni̱nu ná kunii̱* xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ ta̱xi tátayó ndaʼa̱ndi̱ ña̱ chindeétáʼanndi̱ xíʼinndó ta su̱ví ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ndi̱ ndóʼó. 9 Saáchi kǒo kúni̱i̱ ña̱ ndakanixi̱níndó ña̱ kúni̱i̱ sayíʼvii̱ ndóʼó xíʼin carta ña̱ chíndaʼíi̱ ndaʼa̱ndó. 10 Savana káʼa̱nna ña̱yóʼo xa̱ʼíi̱: “Carta ña̱ káʼyíra náʼa̱ña ña̱ kúúra iin ta̱ ndáyáʼviní, soo tá kíxaa̱ra su̱ví ta̱ ndeé náʼa̱ví kúúra, ni va̱ása ndáyáʼvi ña̱ káʼa̱nra”. 11 Na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo ná kunda̱a̱ káxi inina ña̱ káʼa̱nndi̱ nu̱ú carta ña̱ ka̱ʼyíndi̱, mií ña̱kán kúú ña̱ keʼévandi̱ tá ná xa̱a̱ndi̱ nu̱úna. 12 Saáchi va̱ása kéʼéndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé sava na̱kán ña̱ káʼa̱n va̱ʼanína xa̱ʼa̱ miína ta ni va̱ása sákitáʼanndi̱ miíndi̱ xíʼinna. Soo tá kéʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva va̱ʼa túvi miína, náʼa̱na ña̱ kǒo ña̱ ndíchi kúúmiína.

13 Va̱ása ni̱nu kúnindi̱ xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ kǒo nítaxi Ndióxi̱ keʼéndi̱, soo ni̱nu kúnindi̱ xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ ta̱xi Ndióxi̱ ndaʼa̱ndi̱, ta iin ña̱yóʼo kúú ña̱ natúʼunndi̱ xíʼinndó xa̱ʼa̱ra. 14 Tá ni̱xa̱a̱ndi̱ nu̱úndó va̱ása níkeʼéndi̱ ña̱ kǒo níka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinndi̱ keʼéndi̱, soo ndi̱ʼi̱ kúú na̱ nu̱ú va̱ʼa na̱túʼun xíʼinndó xa̱ʼa̱ tu̱ʼun va̱ʼa* xa̱ʼa̱ ta̱ Cristo. 15 Va̱ása ni̱nu kúnindi̱ xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ kéʼé inkana ña̱ kǒo nítaxi Ndióxi̱ ndaʼa̱ndi̱ keʼéndi̱. Saáchi kúnda̱a̱-inindi̱ tá ná kandíxakandó Ndióxi̱, chiñu ña̱ ke̱ʼéndi̱ ku̱a̱ʼáka xa̱a̱ña kooña. Saá kúú ña̱ kivi xa̱a̱ndi̱ keʼéndi̱ ku̱a̱ʼáka chiñu. 16 Kivi natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ tu̱ʼun va̱ʼa ñuu ña̱ íyo xíkáka nu̱ú íyo ñuu ndóʼó, ña̱ va̱ása ni̱nu kunindi̱ xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ ke̱ʼé inkana. 17 “Soo na̱ ni̱nu kúni, ni̱nu ná kunina xa̱ʼa̱ Jehová”.* 18 Saáchi su̱ví na̱ káʼa̱n va̱ʼaní xa̱ʼa̱ mií kúú na̱ ndákiʼin Jehová,* chi miívara kúú ta̱ ndáka̱xin ndáana ndakiʼinra.

11 Kúni̱i̱ ña̱ káʼnu ná koo inindó xa̱ʼíi̱ tá kíʼvi loʼo kéʼíi̱ chiñu, ni kúnda̱a̱va-inii̱ ña̱ xa̱a̱ kúndeé-inindó xíʼin ña̱ kéʼíi̱. 2 Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva ndíʼi̱-ini Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ndó saá ndíʼi̱-inii̱ xa̱ʼa̱ndó, chi miíi̱ kúú ta̱ ki̱ndoo ña̱ satíndaʼíi̱ ndóʼó xíʼin iin kuití ta̱a, ta̱ Cristo, ta kúni̱i̱ ndataxii̱ ndóʼó ndaʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñá loʼo kúa̱an. 3 Soo yíʼvii̱ ña̱ kundoʼondó nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo ñá Eva ña̱ sa̱ndáʼvi tí ko̱o̱ miíñá, ta saátu sakána xi̱ní ndóʼó* ta va̱ása kundiku̱nkandó ta̱ Cristo xíʼin ndiʼi níma̱ndó ta kuyaku̱a̱ ki̱ʼva ña̱ tákundó nu̱úra. 4 Saáchi kíʼi̱n kuenta tá xáa̱ iinna nátúʼunna xíʼinndó inka ña̱ʼa xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ kǒo nínatúʼunndi̱ xíʼinndó, á tá ndákiʼinndó iin espíritu ña̱ síín íyo nu̱ú ña̱ xa̱a̱ nda̱kiʼinndó, á tá nátúʼunna xíʼinndó xa̱ʼa̱ inka ña̱ʼa ña̱ síín íyo nu̱úka tu̱ʼun va̱ʼa* ña̱ na̱túʼunndi̱ xíʼinndó, ndóʼó va̱ʼaníva kándíxandóña. 5 Xa̱a̱ ni̱na̱ʼa̱vai̱ nu̱úndó ña̱ ndáyáʼvitu yi̱ʼi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ apóstol na̱ íyo xíʼinndó na̱ káʼa̱n ña̱ xíni̱nína. 6 Ni va̱ása xíni̱nívíi̱ ndáa ki̱ʼva ka̱ʼi̱n soo ku̱a̱ʼáva ña̱ʼa xíni̱i̱ xa̱ʼa̱, ta xa̱a̱ ni̱na̱ʼa̱ndi̱ ña̱yóʼo nu̱úndó xíʼin ndiʼi ña̱ ke̱ʼéndi̱.

7 ¿Á iin ku̱a̱chi kúú ña̱ ni̱ki̱ʼvii̱ ña̱ ke̱ʼíi̱ nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ndukáʼnu ndóʼó, ta xíʼin ña̱ si̱í-ini na̱túʼi̱n xíʼinndó xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱ ta va̱ása níchaʼvindó xa̱ʼa̱ña? 8 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱ ki̱ndaa ña̱ʼa ndaʼa̱ inka congregación saá ni̱xi̱yoi̱ chi ka̱ndíxai̱ nda̱kiʼi̱n ña̱ ta̱xina ndaʼíi̱ ña̱ va̱ʼa chindeétáʼi̱n xíʼinndó. 9 Saáchi tá ni̱xi̱yoi̱ xíʼinndó ta ku̱ma̱ní ña̱ʼa nu̱úi̱ va̱ása nísandíʼi̱-inindó, chi tá ni̱xa̱a̱ na̱ hermano na̱ ke̱e chí Macedonia na̱kánva kúú na̱ ta̱xi ndiʼi ña̱ xi̱niñúʼi̱. Saá íyoña, chi̱ka̱a̱níi̱ ndee̱ ña̱ va̱ása sandíʼi̱-inindó ta ña̱yóʼo kúú ña̱ keʼékavai̱. 10 Nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Cristo saá kéʼíi̱ chi káʼi̱n ña̱ nda̱a̱, ta kǒo sandákoi̱ ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo chí Acaya. 11 ¿Nda̱chun? ¿Á xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása kúʼvi̱-inii̱ xínii̱ ndóʼó kúúña? Ndióxi̱ xíni̱vara ña̱ kúʼvi̱-inii̱ xínii̱ ndóʼó.

12 Yi̱ʼi̱ keʼíi̱ táki̱ʼva xa̱a̱ kéʼévai̱ chi kǒo kúni̱i̱ ka̱ʼa̱n inkana xa̱ʼa̱ndi̱ ña̱ inkáchi íyo ña̱ kéʼéna xíʼin ña̱ kéʼéndi̱. 13 Saáchi na̱ ta̱a yóʼo, apóstol na̱ vatá* kúúna ta sándaʼvina inkana xíʼin ña̱ kéʼéna ta káʼa̱nna ña̱ kúúna apóstol ta̱ Cristo, soo su̱ví ña̱ ndixa kúúña. 14 Xíni̱ va̱ʼavai̱, chi ta̱ Ndi̱va̱ʼa ndásara miíra nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ángel ta̱ va̱ʼa.* 15 Ña̱kán va̱ása ndákanda̱-iniyó ña̱ saátu kéʼé na̱ ndíku̱nra, ndásana miína nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ʼa. Soo na̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ kúúvana xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna.

16 Ña̱kán káʼa̱n tukui̱ xíʼinndó: nda̱a̱ ni iinndó kǒo ndakanixi̱ní ña̱ kúi̱ iin ta̱ kíʼvi. Soo tá saá ndákanixi̱níndó xa̱ʼíi̱, ndakiʼinndó yi̱ʼi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ta̱ kíʼvi, ña̱ va̱ʼa ni̱nu loʼo kunii̱ xa̱ʼa̱ña. 17 Vitin va̱ása káʼa̱nkai̱ xíʼinndó nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼé tátayó, chi nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n iin ta̱ kíʼvi ta̱ kándíxaní mií ta ni̱nuní kúnira saá kéʼíi̱ tá káʼi̱n xíʼinndó. 18 Soo xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví ni̱nu kúnina xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna saátu keʼé yi̱ʼi̱va. 19 Xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱nndó ña̱ kúúndó na̱ “ndíchiní”, kúndeéva-inindó* xíʼin na̱ kíʼvi loʼo kéʼé. 20 Saáchi ndóʼó táxindó ña̱ ndasana ndóʼó esclavo, ña̱ kindaana ña̱ kúúmiíndó, ña̱ ni̱nuka kunina nu̱úndó ta saátu ña̱ kanina nu̱úndó.

21 Káʼi̱n ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa kukaʼan nu̱ú miíndi̱ saáchi sava ndóʼó ndákanixi̱níndó ña̱ va̱ása xíni̱ndi̱ kaʼndandi̱ chiñu.

Tá sava na̱ yiví va̱ása kúkaʼan nu̱úna ña̱ ni̱nu kunina, ni yi̱ʼi̱ va̱ása kúkaʼan nu̱úi̱, ni ndákanixi̱nína xa̱ʼíi̱ ña̱ kúi̱ iin ta̱ kíʼvi. 22 ¿Á na̱ hebreo kúúna? Ta̱ hebreo kúútu yi̱ʼi̱va. ¿Á na̱ ñuu Israel kúúna? Ta̱ ñuu Israel kúútu yi̱ʼi̱va. ¿Á na̱ se̱ʼe ta̱ Abrahán kúúna? Se̱ʼe ta̱ Abrahán kúútu yi̱ʼi̱va. 23 ¿Á na̱ káchíñu nu̱ú ta̱ Cristo kúúna? Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n iin ta̱ sána saá ndákuii̱n: yi̱ʼi̱ kúú ta̱ káchíñuníka nu̱úra nu̱úka na̱kán. Ku̱a̱ʼáníka chiñu kéʼé yi̱ʼi̱, ku̱a̱ʼáníka yichi̱ xi̱ndika̱i̱ veʼeka̱a, ku̱a̱ʼáníka yichi̱ ka̱nina yi̱ʼi̱ ta ku̱a̱ʼáníka yichi̱ si̱lóʼo kuvii̱. 24 U̱ʼu̱n yichi̱ ka̱ni na̱ judío yi̱ʼi̱ ta 39 kuarta ka̱nina yi̱ʼi̱ iin tá iin yichi̱, 25 u̱ni̱ yichi̱ ka̱nina yi̱ʼi̱ xíʼin luku,* iin yichi̱ ku̱unna yu̱u̱ yi̱ʼi̱, u̱ni̱ yichi̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ barco tú ku̱a̱ʼa̱nndi̱ xíʼin ta iníí ki̱vi̱ xíʼin iníí ñuú nda̱ñúʼundi̱ ma̱ʼñú tá mar. 26 Ku̱a̱ʼání nu̱ú ni̱xi̱kai̱, ndáa si̱lóʼo ndoʼi̱ tu̱ndóʼo tá xi̱yaʼi̱ nu̱ú yu̱ta, tá xi̱yaʼi̱ nu̱ú ni̱xi̱yo na̱ kui̱ʼná, xi̱kuni̱ na̱ ñui̱ kanina yi̱ʼi̱ ta saátu na̱ inka ñuu, i̱yoní xi̱xiyoña tá xi̱xai̱ iin ñuu, tá xi̱xikai̱ nu̱ú ñuʼú yi̱chí, tá xi̱xa̱ʼi̱n nu̱ú tá mar, ta saátu tá xi̱xa̱ʼi̱n nu̱ú na̱ káʼa̱n ña̱ kúúna hermano soo su̱ví ña̱ ndixa kúúña, 27 xi̱chikaníi̱ ndee̱ ña̱ xi̱kachíñui̱ ta ni va̱ása níxi̱ndakindei̱, ku̱a̱ʼání ñuú va̱ása níxi̱kisii̱, xi̱xiʼi̱ so̱ko, ta xi̱yichi̱-inii̱ koʼi̱ ti̱kui̱í, ku̱a̱ʼání yichi̱ va̱ása níxixii̱, ku̱a̱ʼání yichi̱ vi̱xin xi̱xiʼi̱ ta nda̱a̱ ti̱ko̱to̱i̱ kǒo níxi̱yo.

28 Soo su̱ví ña̱yóʼo kuití kúú ña̱ ndóʼi̱, chi ndiʼi ki̱vi̱ ndíʼi̱ní-inii̱ xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ congregación. 29 Tá iinna vitá kúni, ¿á su̱ví nda̱a̱ yi̱ʼi̱ vitá kúni xíʼinna? Tá iinna ndákava íxaa inkana, ¿á va̱ása sái̱ xa̱ʼa̱na?

30 Tá íyo iin ña̱ʼa ña̱ ni̱nu kunii̱ xa̱ʼa̱, ni̱nu kunii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ náʼa̱ ña̱ kúi̱ iin ta̱ kǒo ndee̱ kúúmií. 31 Ndióxi̱ ta̱ kúú yivá tátayó Jesús, ta̱ xíniñúʼu ndukáʼnu ndiʼi tiempo, xíni̱vara ña̱ va̱ása káʼi̱n ña̱ vatá. 32 Chí Damasco, ta̱ chíñu ta̱ nda̱kaxin ta̱ rey Aretas xi̱ndúʼura xi̱ndaara ñuu kán ña̱ va̱ʼa tiinra yi̱ʼi̱, 33 soo chi̱ka̱a̱na yi̱ʼi̱ ini iin canasta ña̱ va̱ʼa sa̱núuna yi̱ʼi̱ iin ventana ña̱ íyo sa̱tá nama̱ ña̱ ñuu kán, ta saá kúú ña̱ ni̱ka̱kui̱.

12 Vitin kúú ña̱ ni̱nu loʼo kunii̱, xa̱ʼa̱ ña̱kán ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ visión* ña̱ xi̱nii̱ xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n tátayó xíʼi̱n, ni kǒo ña̱ va̱ʼa ndakiʼinvíi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ keʼíi̱ ña̱yóʼo. 2 Xíni̱i̱ iin ta̱a ta̱ kítáʼan xíʼin ta̱ Cristo, ta xa̱a̱ íyo 14 ku̱i̱ya̱ kúú ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nra ndiví ña̱ u̱ni̱, va̱ása xíni̱i̱ á xíʼin ku̱ñura kúú ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nra á va̱ása, iinlá Ndióxi̱ kúú ta̱ xíni̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 3 Saá íyoña, xíni̱vai̱ ta̱ ta̱a yóʼo, va̱ása xíni̱i̱ á xíʼin ku̱ñura kúú ña̱ ni̱xa̱ʼa̱nra á va̱ása, iinlá Ndióxi̱ kúú ta̱ xíni̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, 4 ta ni̱xa̱ʼa̱nra nda̱a̱ paraíso, ta xi̱niso̱ʼora tu̱ʼun ña̱ kǒo kívi ka̱ʼa̱n nda̱a̱ ni iinna xa̱ʼa̱, ta va̱ása táxina ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 5 Ka̱ʼa̱n va̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ ta̱ ta̱a yóʼo, soo xa̱ʼa̱ miíi̱ ka̱ʼi̱n ña̱ va̱ása kúi̱ iin ta̱ ndakúní. 6 Ni tá ná kuni̱i̱ ka̱ʼa̱n va̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ miíi̱ su̱ví ta̱ kíʼvi koi̱ tá saá ná keʼíi̱, chi ña̱ nda̱a̱va kúú ña̱ ka̱ʼi̱n. Soo kǒo kúni̱i̱ ka̱ʼa̱n va̱ʼi̱ xa̱ʼíi̱, ña̱kán va̱ʼa nda̱a̱ ni iinna ná kǒo ka̱ʼa̱nna inka ña̱ʼa xa̱ʼíi̱ á xa̱ʼa̱ ña̱ káʼi̱n 7 xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱túvi kuití tátayó nu̱úi̱.

Ña̱ va̱ʼa ná kǒo kuta̱aní-inii̱, ni̱ki̱ʼvi iin ña̱ káa táki̱ʼva káa iin iñú ku̱ñui̱, ta iin ta̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa ndákundeéra kánira yi̱ʼi̱* ña̱ va̱ʼa ná kǒo kuta̱aní-inii̱. 8 U̱ni̱ yichi̱ xa̱kundáʼvii̱ nu̱ú tátayó ña̱ ná taváraña ku̱ñui̱. 9 Soo ta̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Xa̱a̱ naniva ña̱ va̱ʼaní íyo inii̱ xíʼún, chi ku̱a̱ʼákava ndee̱ táxii̱ ndaʼún tá vitá kúniún”. Ña̱kán xíʼin ña̱ si̱í-ini ka̱ʼi̱n xa̱ʼíi̱ ña̱ va̱ása kúi̱ iin ta̱ ndakúní ña̱ va̱ʼa ná koo ndee̱ ta̱ Cristo xíʼi̱n.* 10 Xa̱ʼa̱ ña̱kán kúsi̱í-inii̱ ña̱ kúi̱ iin ta̱a ta̱ va̱ása ndakú, ta̱ káʼa̱n-ndi̱va̱ʼana xíʼin, ta̱ kúma̱ní ña̱ʼa nu̱ú, ta̱ íxandi̱va̱ʼana xíʼin, ta̱ xóʼvi̱ xa̱ʼa̱ ta̱ Cristo. Saáchi tá vitá kúnii̱ saá kúú ña̱ ndúndakúkai̱.

11 Iin ta̱ kíʼvi ndu̱i̱ ta ku̱a̱chi ndóʼó kúúña, saáchi ndóʼó va̱ása níka̱ʼa̱n va̱ʼandó xa̱ʼíi̱, ni su̱ví ta̱ ndáyáʼvi kúi̱ soo ni̱na̱ʼa̱vai̱ nu̱úndó ña̱ ku̱a̱ʼákava ña̱ kéʼíi̱ nu̱ú na̱ apóstol na̱ íyo xíʼinndó na̱ káʼa̱n ña̱ xíni̱nína. 12 Ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ni̱ya̱ʼi̱ nu̱ú ta ku̱ndeé-inii̱ nu̱úña, ña̱ va̱ʼa na̱ʼi̱ nu̱úndó ña̱ kúi̱ iin apóstol, ke̱ʼíi̱ milagro xíʼin ña̱ʼa ña̱ ndákanda̱-inina xíʼin. 13 ¿Nda̱chun kúú ña̱ káʼa̱nndó ña̱ va̱ása va̱ʼa níxi̱yo inii̱ xíʼinndó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼíi̱ xíʼin inka na̱ congregación? ¿Á xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása nísandíʼi̱-inindó kúúña? Káʼnuní koo inindó tá saá ke̱ʼíi̱.

14 Ta vitin, xa̱a̱ ña̱ yichi̱ u̱ni̱ kúú ña̱ íyo tu̱ʼvai̱ ña̱ xa̱i̱ kotoi̱ ndóʼó, ta va̱ása kúni̱i̱ sandíʼi̱-inindó. Saáchi su̱ví ña̱ kúúmiíndó kúú ña̱ kúni̱i̱, chi miívandó kúú na̱ kúni̱i̱ xínii̱. Su̱ví na̱ va̱lí kúú na̱ táan va̱ʼa xu̱ʼún ña̱ kuniñúʼu na̱ yivána chi na̱ yivávana kúú na̱ xíniñúʼu taán va̱ʼa xu̱ʼún ña̱ kuniñúʼu se̱ʼena. 15 Xíʼin ña̱ si̱í-ini taxii̱ ndiʼi ña̱ kúúmiíi̱ ndaʼa̱ndó. Tá kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱ ndóʼó, ¿á va̱ása xíniñúʼu kuʼvi̱ loʼo inindó kunindó yi̱ʼi̱? 16 Nda̱a̱ ndáaka ña̱ káʼa̱nndó va̱ása nísandíʼi̱-inindó, soo ndóʼó káʼa̱nndó ña̱ máñaní ni̱xi̱yoi̱ ta sa̱ndáʼvii̱ ndóʼó. 17 ¿Á sa̱ndáʼvii̱ ndóʼó tá chi̱ndaʼíi̱ sava na̱ ni̱xa̱a̱ nu̱úndó? 18 Xa̱kundáʼvii̱ nu̱ú ta̱ Tito ña̱ ná xa̱a̱ra kotora ndóʼó, ta saátu chi̱ndaʼíi̱ inka ta̱ ñaniyó ña̱ ni̱xa̱a̱ra xíʼinra. ¿Á sa̱ndáʼvi ta̱ Tito ndóʼó? ¿Á su̱ví inkáchi íyo ña̱ ndákanixi̱níndi̱ ta inkáchi íyo ña̱ kéʼéndi̱?

19 ¿Á ndákanixi̱níndó ña̱ nu̱ú ndóʼó kúú ña̱ ndákiʼinníndi̱ tu̱ʼunndi̱? Su̱ví saá íyoña, xa̱ʼa̱ ña̱ kúúndi̱ discípulo ta̱ Cristo káʼa̱nndi̱ ña̱ nda̱a̱ nu̱ú Ndióxi̱. Soo ni saá ñaniyó xíʼin ku̱ʼvayó na̱ kúʼvi̱ní-inindi̱ xínindi̱, kéʼéndi̱ ndiʼi ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa chika̱a̱ndi̱ ndee̱ xíʼinndó. 20 Yíʼvii̱ chi sana tá ná xa̱i̱ nu̱úndó va̱ása keʼéndó nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱i̱, ta ni yi̱ʼi̱ va̱ása keʼíi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ndó. Chi tá ná xa̱i̱ na̱ kánitáʼanva kúúndó, kǒo nándósóndó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna xíʼinndó, kamaní sáa̱ndó, kútóondó ku̱a̱chi, chíka̱a̱ndó ku̱a̱chi síkí táʼanndó, kútóoníndó ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ inkana, náʼa̱ndó ña̱ ni̱nuní kúnindó ta ndáʼyi̱ nu̱ú táʼanndó. 21 Tá ná xa̱a̱ tukui̱ nu̱úndó, sana Ndióxi̱ miíi̱ taxira ña̱ kukaʼan nu̱úi̱, sana kusuchí-inii̱ xa̱ʼa̱ na̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi tá ya̱chi̱ ta kǒo níndikó-inina xa̱ʼa̱ ña̱ yaku̱a̱ ña̱ ke̱ʼéna, xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna ku̱a̱chi kini* xíʼin ña̱ ke̱ʼéna ña̱ va̱ása kúkaʼan nu̱úna xíʼin.*

13 Ta vitin xa̱a̱ ña̱ yichi̱ u̱ni̱ kúú ña̱ íyo tu̱ʼvai̱ ña̱ xa̱i̱ kunii̱ ndóʼó. “Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó á ña̱ ndixa kúú ña̱ káʼa̱nna á va̱ása, xíniñúʼu koo u̱vi̱ á u̱ni̱ na̱ testigo”. 2 Ni kǒovíi̱ íyo xíʼinndó vitin, soo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱ xa̱a̱ ni̱xa̱a̱ yichi̱ u̱vi̱ saá íyoi̱. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, xa̱a̱ ya̱chi̱ka káʼi̱n xíʼin ndiʼi na̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi ta saátu xíʼin ndiʼikana, tá ná xa̱i̱ va̱ása koo káʼnu-inii̱ xa̱ʼa̱ na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa chi chaʼvivana xa̱ʼa̱ ku̱a̱china, 3 saáchi ndóʼó ndúkúndó kunda̱a̱-inindó á ndixa ña̱ kúni̱ ta̱ Cristo kúú ña̱ káʼi̱n xa̱ʼa̱, saáchi ta̱yóʼo su̱ví ta̱ kǒo ndee̱ kúúra chi náʼa̱vara ña̱ íyo ndee̱ra nu̱úndó. 4 Tá kǒo ndee̱ níxi̱kuumiíra saá kúú ña̱ ka̱tikaanara ndaʼa̱ yitu̱n, soo vitin tákura xa̱ʼa̱ ndee̱ ña̱ kúúmií Ndióxi̱. Ta saátu ndi̱ʼi̱va kǒo ndee̱ndi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ta̱kán, soo xa̱a̱vandi̱ koondi̱ xíʼinra chi ña̱ chindeé ndi̱ʼi̱ kúú ndee̱ Ndióxi̱ ña̱ ta̱xira ndaʼa̱ndó.

5 Kiʼin va̱ʼandó kuenta xíʼin ña̱ kéʼéndó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inindó á ndixa kándíxandó Ndióxi̱. Na̱ʼa̱kandó xíʼin ña̱ kéʼéndó ndáa na̱ yiví kúúndó. ¿Á kǒo kíʼinndó kuenta ña̱ kítáʼan ta̱ Jesucristo xíʼinndó? Va̱ása kutáʼanvíra xíʼinndó tá kǒo íyo va̱ʼandó nu̱ú Ndióxi̱. 6 Saáchi kúni̱i̱ ña̱ ná kiʼinndó kuenta ña̱ va̱ʼava íyondi̱ nu̱úra.

7 Káʼa̱nndi̱ xíʼin Ndióxi̱, ña̱ va̱ʼa ná kǒo keʼéndó nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ása va̱ʼa. Soo su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ndi̱ kindo̱o va̱ʼa miíndi̱ nu̱úra kúú ña̱ kéʼéndi̱ ña̱yóʼo, chi kéʼéndi̱ña ña̱ va̱ʼa ná keʼéndó ña̱ va̱ʼa, ni ná kuna̱ʼa̱va miíndi̱ ña̱ va̱ása íyo va̱ʼandi̱ nu̱ú Ndióxi̱. 8 Kǒo kivi koondi̱ contra ña̱ sánáʼa̱ Ndióxi̱ chi ña̱ kéʼéndi̱ kúú ña̱ nátúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ sánáʼa̱ra. 9 Kúsi̱íní-inindi̱ tá kǒo ndee̱ kúúmiíndi̱ chi saá kúú ña̱ ndakúní íyondó. Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ ndúkúndi̱ nu̱ú Ndióxi̱: ña̱ ná ndi̱ʼvindó yichi̱ nda̱kú. 10 Vitin tá ta̱ʼán xa̱i̱ nu̱úndó káʼyíi̱ ña̱yóʼo nu̱úndó. Tasaá tá xa̱a̱ ná xa̱i̱ nu̱úndó va̱ása ndeéní keʼíi̱ xíʼinndó ña̱ kuniñúʼi̱ nda̱yí* ña̱ ta̱xi tátayó ndaʼíi̱, ta kuniñúʼi̱ña ña̱ chindeétáʼi̱n xíʼinndó ta su̱ví ña̱ sandíʼi-xa̱ʼíi̱ ndóʼó.

11 Ta vitin ñaniyó, chika̱a̱ndó ndee̱ ña̱ kusi̱íníka-inindó, ña̱ nasamandó ña̱ kéʼéndó, ña̱ taxindó ná sandíkona-inindó, ña̱ inkáchi ná koo ki̱ʼva ña̱ ndákanixi̱níndó, ña̱ vií kutáʼanndó. Tá saá ná keʼéndó, Ndióxi̱ ta̱ kúʼvi̱ní-ini xíni miíyó ta kǒo kútóora kanitáʼanyó, koora xíʼinndó. 12 Viíní ndakiʼinndó inkana ta numindóna.* 13 Ndiʼi na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱* chíndeénína ndóʼó.*

14 Ta̱ tátayó Jesucristo ná na̱ʼa̱ra ña̱ va̱ʼaní-inira xíʼinndó, ná kuʼvi̱ní-ini Ndióxi̱ kunira ndóʼó ta espíritu santo ña̱ xa̱a̱ chíndeétáʼan xíʼinndó ná kooña xíʼinndó.

Á “na̱ santo”.

Á “chíka̱a̱ra ndee̱ xíʼinyó”.

Sava yichi̱ tá va̱xi tu̱ʼun “ñaniyó” nu̱ú Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱a xíʼin ñaʼá.

Inka variante “xuxa”.

Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.

Inka variante “kotoʼnii̱”.

Inka variante “Jaʼa̱, jaʼa̱”.

Inka variante “Jo̱ʼon, jo̱ʼon”.

Nanítura Silas.

Á “sandákava”.

Koto glosario.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “táta”.

Á “táxaní”.

Inka variante “kunina”.

Á “yéʼe̱ní”.

Koto glosario.

Koto glosario.

Koto nota ña̱ va̱xi nu̱ú Juan 4:24.

Koto glosario.

Á “íyo librena”, “xíka sáñána”.

Koto glosario.

Koto glosario.

Koto glosario.

Koto glosario.

Á “ta̱ íyo táki̱ʼva íyo Ndióxi̱”.

Á “luz”.

Á sana “va̱ása ndíʼi̱ní-inindi̱”.

Inka variante “kíndo̱o miíndi̱”.

Á “xítoyó”.

Inka variante “sánuundi̱-ini”.

Á “kúta̱a-ini”.

Á “sáa̱na xíʼinndi̱”.

Inka variante “na̱ to̱ʼón”.

Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, tá ná keʼéna ña̱yóʼo koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin si̱ndi̱ki̱ tí kánuu iin yitu̱n xi̱ní ña̱ táʼvírí soo va̱ása inkáchi íyo tí kítáʼan xíʼinrí.

Á “ña̱ nda̱kú”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “na̱ yáʼandosó ley”, ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, na̱ kúndasí ley Ndióxi̱.

Ti̱xin tu̱ʼun hebreo ka̱na ña̱yóʼo ta káʼa̱nña xa̱ʼa̱ iin na̱ kǒo ndáyáʼvi. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúú ta̱ káʼa̱nña xa̱ʼa̱ yóʼo.

Á “na̱ nda̱kú íyo ini xíʼin Ndióxi̱”.

Koto glosario.

Á “se̱ʼe ta̱i̱ xíʼin se̱ʼe síʼi̱”.

Koto glosario.

Koto glosario, espíritu.

Á “xa̱ʼa̱ ña̱ kúu ti̱xin congregación”.

Á sana “va̱ʼaníva kúnii̱”.

Á “na̱ santo”.

Inka variante “xuxa”.

Koto glosario.

Koto glosario.

Á “na̱ santo”.

Á “na̱ santo”.

Koto glosario.

Á “iin regalo ña̱ káʼnuní ta nda̱a̱ ni iin tu̱ʼun kǒo níʼi̱yó ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ña”.

Á “ni ná kuta̱a loʼo inii̱”.

Koto glosario.

Koto glosario.

Koto glosario.

Inka variante “sasánana si̱ni̱ndó”.

Koto glosario.

Inka variante “na̱ to̱ʼón”.

Á “iin ángel ta̱ ndáye̱ʼe̱”.

Á “íxandakúva-inindó”.

Inka variante “nduku”, “yitu̱n”.

Koto nota ña̱ va̱xi nu̱ú Hechos 2:17.

Á “kúunra xa̱ʼnda̱ nu̱úi̱”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ña̱ va̱ʼa ná koo ndee̱ ta̱ Cristo xíʼi̱n nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin veʼe”.

Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario.

Tu̱ʼun griego, asélgueia. Koto glosario, ña̱ kéʼé na̱ kǒo kúkaʼan nu̱ú.

Inka variante “ndee̱”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “xíʼin beso ña̱ yi̱i̱”.

Á “na̱ santo”.

Inka variante “káʼa̱n to̱ʼóna xíʼinndó”, “káʼa̱n ndióxi̱na xíʼinndó”.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana