BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • nwt Santiago 1:1-5:20
  • Santiago

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • Santiago
  • Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
Biblia tu̱ʼun sâví Ña̱ ku̱vaʼa xa̱ʼa̱ na̱ kundoo ñuyǐví xa̱á
Santiago

SANTIAGO

1 Yi̱ʼi̱ ta̱ Santiago, káchíñui̱ nu̱ú Ndióxi̱ ta saátu nu̱ú tátayó Jesucristo, ta káʼyíi̱ ña̱yóʼo ku̱xa̱a̱ nu̱úndó, ndóʼó na̱ 12 tribu ni nda̱a̱ ndáaka nu̱ú ndóondó:

Chíndeéníi̱ ndóʼó.*

2 Ndiʼi ndóʼó na̱ ñani miíi̱, tá ná ya̱ʼandó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo, kusi̱íní-inindó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, 3 saáchi ndóʼó kúnda̱a̱-inindó ña̱ ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ yáʼandó nu̱ú náʼa̱ña ndáa ki̱ʼva íyo ña̱ kándíxandó Ndióxi̱, ta ña̱yóʼo kúú ña̱ chindeétáʼan xíʼinndó ña̱ ndakúníka koo inindó. 4 Tá ná kundeé-inindó* ya̱ʼandó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo, ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinndó ña̱ koo tu̱ʼvandó keʼéndó nda̱a̱ ndáaka chiñu.

5 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, tá iin ndóʼó kúma̱ní ña̱ ndíchi nu̱úndó ndukúníndóña nu̱ú Ndióxi̱ ta ndakiʼinvandóña. Chi ta̱kán va̱ʼaní-inira ta ku̱a̱ʼáníña táxira ndaʼa̱ ndiʼi na̱ ndúkúña nu̱úra ta va̱ása ndáʼyi̱ra nu̱úna* tá táxiraña ndaʼa̱na. 6 Soo tá ndúkúndó ña̱ ndíchi nu̱ú Ndióxi̱ kandíxaníndóra ta va̱ása kaka-inindó, saáchi na̱ xíka-ini íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱kui̱í nu̱ú tá mar* chi tákán iin ku̱a̱ʼa̱nrá chí káa ta iin va̱xira chí yóʼo íxaa ta̱chí. 7 Saáchi na̱ yiví na̱ xíka-ini va̱ása xíniñúʼu kundatuvína ña̱ taxi Jehová* iin ña̱ʼa ndaʼa̱na. 8 Saáchi na̱ xíkaní-ini kúúna ta xa̱a̱ síín síín ña̱ ndáka̱xinna keʼéna.

9 Soo na̱ ñaniyó na̱ vitá-ini, ná kusi̱íní-inina chi na̱ ndu̱káʼnu kúú na̱yóʼo, 10 ta na̱ ku̱i̱ká, ná kusi̱íní-inina xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kuaʼana ña̱ vitá koo inina, chi na̱ ku̱i̱ká ndiʼi-xa̱ʼa̱na nda̱a̱ táki̱ʼva ndóʼo iin yita ña̱ íyo chí yuku̱.* 11 Saáchi tá kíta ñu̱ʼu,* sáyi̱chi̱vaña yitu̱n loʼo yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ niʼníníña, ta yita yóʼo ndákavaña ta ña̱ liviní náʼa̱ña ndíʼi-xa̱ʼa̱vaña. Ta saátu kundoʼo na̱ ku̱i̱ká, ndiʼi-xa̱ʼa̱na tá ndákundeéna nándukúkana ña̱ ku̱i̱ká.

12 Si̱íní íyo na̱ yiví na̱ kúndeé-ini tá yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo, saáchi tá ná kindo̱o-ini Jehová* xíʼin ña̱ kéʼéna taxivara ña̱ kutakuna, chi ña̱yóʼo kúú ña̱ ki̱ndoora taxira ndaʼa̱ na̱ kǒo sándakoo ña̱ kúʼvi̱-inina xíninara. 13 Tá yáʼa iin na̱ yiví nu̱ú iin tu̱ndóʼo, ná kǒo ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: “Ndióxi̱ xítondosó yi̱ʼi̱”. Saáchi nda̱a̱ ni iin na̱ yiví kǒo kívi kotondosóna Ndióxi̱ ña̱ keʼéra ña̱ va̱ása va̱ʼa, ta ni ta̱yóʼo va̱ása xítondosóra nda̱a̱ ni iin na̱ yiví. 14 Saáchi iin tá iin na̱ yiví ña̱ kútóona kúú ña̱ sándaʼvi miína ta sándakavañana. 15 Tasaá, tá xa̱a̱ xáʼnuní ña̱ kúni̱na keʼéna inina, xáa̱na kíʼvina ku̱a̱chi ta tá xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvina ku̱a̱chi xíʼi̱vana.

16 Ñani miíi̱ na̱ kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱, va̱ása sandáʼvindó miíndó. 17 Ndiʼi ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa, chí ndiví va̱xiña ta Ndióxi̱ kúú ta̱ táxi ña̱yóʼo, ta̱yóʼo kúú ta̱ i̱xava̱ʼa luz ña̱ íyo chí ndiví ta va̱ása nása̱mara nda̱a̱ táki̱ʼva nása̱ma ku̱nda̱tí. 18 Chi xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ miíra kúú ña̱ xi̱niñúʼura tu̱ʼunra ña̱ va̱ʼa sakǎkura miíyó, ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó kooyó na̱ nu̱ú va̱ʼa nda̱kaxinra nu̱ú ndiʼika na̱ i̱xava̱ʼara.

19 Ñani miíi̱ na̱ kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱, kúni̱i̱ ña̱ ná kunda̱a̱-inindó ña̱ xíniñúʼu koo tu̱ʼvandó ña̱ kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n inkana, kúee koo inindó ka̱ʼa̱nndó ta va̱ása kamaní sa̱a̱ndó, 20 saáchi iin na̱ yiví na̱ sáa̱ní, va̱ása nda̱kú kéʼéna nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ mií Ndióxi̱. 21 Tavándó ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa ta saátu ña̱ yaku̱a̱ ña̱ ñúʼu níma̱ndó ta vitá koo inindó kandíxandó tu̱ʼun Ndióxi̱ ta taxindó ña̱ kútu̱ní* ná ki̱ʼviña níma̱ndó, chi ña̱yóʼo kúú ña̱ kivi sakǎku ndóʼó.

22 Soo va̱ása kuniso̱ʼo kuitíndó ña̱ káʼa̱n tu̱ʼun Ndióxi̱, chi xíniñúʼu keʼéndó ña̱ káʼa̱n ña̱yóʼo ta va̱ása sandáʼvindó miíndó xíʼin ña̱ vatá* ña̱ ndákanixi̱níndó. 23 Saáchi tá iin na̱ yiví xíniso̱ʼona ña̱ káʼa̱n tu̱ʼun Ndióxi̱ soo va̱ása kéʼéna ña̱yóʼo, íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ta̱a ta̱ xíto mií nu̱ú iin espejo. 24 Xítora nu̱úra nu̱ú espejo ta tá ndákiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra kamaní nándósóra ndáa ki̱ʼva náʼa̱ra. 25 Ley Ndióxi̱ va̱ʼaní íyoña, ta sáñáña na̱ yiví. Na̱ ndákaniníxi̱ní xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ta kéʼéna ña̱ káʼa̱nña, va̱ása íyona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ yiví na̱ xíniso̱ʼo kuití ta nándósó-inina xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱nña, chi na̱yóʼo kéʼéna chiñu Ndióxi̱ ta si̱íní xa̱a̱na koona xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼénaña.

26 Tá iin na̱ yiví ndákanixi̱nína ña̱ ndásakáʼnuna Ndióxi̱ soo va̱ása kíʼinna kuenta xíʼin yuʼúna, na̱ sándaʼvi xíʼin mií kúú na̱yóʼo ta va̱ása ndáyáʼviví ña̱ ndásakáʼnuna Ndióxi̱. 27 Ña̱ va̱ʼa viíní koo ña̱ ndasakáʼnuyó yiváyó Ndióxi̱ ta va̱ása kuumiíña ña̱ yaku̱a̱, ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa kindo̱o-inira xíʼinña: ná kiʼinyó kuenta xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yivá ta saátu ná ñaʼá ná ni̱xi̱ʼi̱ yií tá yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo, ta ná kǒo taxiyó ña̱ ixayaku̱a̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa ña̱ íyo ñuyǐví yóʼo miíyó.

2 Ndóʼó na̱ ñani miíi̱, xa̱a̱ ni̱xa̱a̱vandó ka̱ndíxandó tátayó Jesucristo ta̱ ndu̱káʼnu, soo vitin ¿nda̱chun sava kuitína íxato̱ʼóndó ta inkatuna ni loʼo va̱ása ndáyáʼvina nu̱úndó? 2 Saáchi tá ndátakandó ta ni̱xa̱a̱ iin ta̱a ta̱ ndíka̱a̱ seʼe̱* ña̱ oro ndaʼa̱ ta ti̱ko̱to̱ra va̱ʼaní náʼa̱ña, ta ni̱xa̱a̱tu iin ta̱ nda̱ʼví ta ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxira yaku̱a̱níña, 3 ¿á kíndo̱oka-inindó xínindó ta̱ ndíxi ti̱ko̱to̱ ña̱ va̱ʼaní náʼa̱ ta káʼa̱nndó xíʼinra: “Yóʼo koún chi yóʼo kúú nu̱ú va̱ʼaka”, soo xíʼin ta̱ nda̱ʼví káchindó: “Yóʼo kundichiún”, á káʼa̱ntundó xíʼinra “Kúáʼan chí káa koún nu̱ú níndichi tayi̱ nu̱ú chínui̱ xa̱ʼíi̱”? 4 Chi tá kéʼéndó ña̱yóʼo, na̱ yivíva ndáka̱xinndó, ta íyondó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ va̱ása vií ndátiin ku̱a̱chi.

5 Ndóʼó na̱ ñani miíi̱ na̱ kúni̱níi̱ xínii̱, kuniso̱ʼondó ña̱ káʼi̱n. ¿Á su̱ví mií Ndióxi̱ kúú ta̱ níndaka̱xin na̱ yiví na̱ va̱ása ndáyáʼvi nu̱ú na̱ ñuyǐví yóʼo ña̱ va̱ʼa xa̱a̱na kandíxanínara, ta ndakiʼinna Reino ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra taxira ndaʼa̱ na̱ kúʼvi̱-ini xíni miíra? 6 Soo ndóʼó kúndasíndó xínindó na̱ nda̱ʼví. Ta, ¿á su̱ví na̱ ku̱i̱ká kúú na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼinndó ta ñúuna ndóʼó ku̱a̱ʼa̱nndó xíʼinna nu̱ú na̱ chíñu? 7 ¿Á su̱ví na̱ ku̱i̱ká yóʼo kúú na̱ káʼa̱n-ndi̱va̱ʼa xa̱ʼa̱ ta̱ níʼindó ki̱vi̱? 8 Xa̱ʼa̱ ña̱kán tá sáxi̱nundó ña̱ káʼa̱n ley ta̱ rey nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n tu̱ʼun Ndióxi̱ ña̱ káchi: “Kuʼvi̱-iniún kuniún inka na̱ yiví nda̱a̱ táki̱ʼva kúʼvi̱-iniún xíniún miíún”, va̱ʼaníva kéʼéndó. 9 Soo tá ndákundeéndó ndáka̱xinndó na̱ yiví iin ku̱a̱chi kúú ña̱ kíʼvindó ta ña̱ ley náʼa̱ káxiña ña̱ yáʼandosóndó ña̱ káʼa̱nña.

10 Saáchi tá iin na̱ yiví kéʼéna ndiʼi ña̱ káʼa̱n Ley soo íyo iin kuití ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéna, na̱yóʼo xa̱a̱ ni̱ya̱ʼandosóna ña̱ káʼa̱n iníísaá Ley. 11 Saáchi ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n “Va̱ása ku̱su̱ún xíʼin na̱ kǒo nítindaʼa̱ xíʼún”, ni̱ka̱ʼa̱ntura ña̱yóʼo “Va̱ása kaʼníún”. Ña̱kán ni va̱ása kísi̱vaún xíʼin na̱ kǒo nítindaʼún xíʼin soo xáʼníún iin na̱ yiví, xa̱a̱ ni̱ya̱ʼandosóvaún ña̱ káʼa̱n ley. 12 Ndóʼó kúúndó iin ñuu ña̱ íyo libre ta ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinndó nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n ley ña̱ íyo xa̱ʼa̱ndó, xa̱ʼa̱ ña̱kán ña̱ kéʼéndó ta saátu ña̱ káʼa̱nndó ná kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ káʼa̱n ley yóʼo. 13 Saáchi na̱ va̱ása kúndáʼvi-ini xíni inkana, va̱ása kundáʼvi-inina kuninana tá ná ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinna. Na̱ yiví na̱ kúndáʼvi-ini xíni inkana kuchiñuvana tá ná ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinna.

14 Ndóʼó na̱ ñani miíi̱, va̱ása ndáyáʼviví ña̱ káʼa̱nní iin na̱ yiví ña̱ kándíxana Ndióxi̱ tá kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kéʼéna ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱na ña̱yóʼo. Ni káʼa̱nvana ña̱ kándíxana Ndióxi̱ va̱ása sakǎkuví ña̱yóʼo miína, ¿á su̱ví saá? 15 Tá iin na̱ ñaniyó á iin ñá ku̱ʼvayó kǒo ti̱ko̱to̱ kundixina* ta kǒo ña̱ kuxuna ki̱vi̱ saá, 16 soo ni saá ndóʼó káʼa̱nndó xíʼinna: “Kǒo kundi̱ʼi̱-iniún, viíní ndasa̱ʼviún miíún ta kuxu va̱ʼún”, soo kǒo táxindó ña̱ xíniñúʼuna, ¿nda̱chunví káʼa̱nndó ña̱yóʼo xíʼinna? 17 Saá íyoña, tá kándíxayó Ndióxi̱ ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kéʼéyó ni loʼoví va̱ása ndáyáʼvi ña̱yóʼo.*

18 Soo sana iin na̱ yiví kachina: “Yóʼó kándíxaún Ndióxi̱ ta yi̱ʼi̱ kéʼíi̱ ña̱ va̱ʼa. ¿Á kivi na̱ʼún nu̱úi̱ ña̱ kándíxaún Ndióxi̱ tá kǒo ña̱ va̱ʼa kéʼún? Yi̱ʼi̱ na̱ʼi̱ nu̱ún ña̱ kándíxai̱ Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼíi̱ ña̱ va̱ʼa”. 19 Yóʼó kándíxavaún ña̱ iinlá kuití kúú Ndióxi̱ íyo, ¿á su̱ví saá? Tá saá iin ña̱ va̱ʼaníva kúú ña̱ kéʼún. Soo nda̱a̱ na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa kándíxana ña̱ íyo Ndióxi̱ ta yíʼvina xíninara. 20 Ndáʼviní yóʼó ta̱ ta̱a, ta̱ kǒo ña̱ ndíchi kúúmií, ¿á va̱ása kíʼinvaún kuenta tá kándíxaún Ndióxi̱ soo kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ va̱ʼa kéʼún, va̱ása ndáyáʼviví ña̱ kándíxaúnra? 21 ¿Á su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ña̱ ke̱ʼé yiváyó ta̱ Abrahán kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ra ña̱ kúúra iin ta̱a ta̱ nda̱kú-ini chi ka̱ndíxara so̱kóra se̱ʼera ta̱ Isaac nu̱ú iin altar? 22 Ta̱kán ke̱ʼéra u̱vi̱ saáña, ka̱ndíxaníra Ndióxi̱ ta ke̱ʼéra ña̱ va̱ʼa, ta xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra ña̱yóʼo ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ ndixaní kándíxara Ndióxi̱. 23 Tasaá ni̱xi̱nu ña̱ káchi tu̱ʼun Ndióxi̱: “Ta̱ Abrahán ka̱ndíxara Jehová* ta ni̱xa̱a̱ra ku̱ura iin ta̱a ta̱ nda̱kú-ini”. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo Jehová* ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ra ña̱ kúúra migora.

24 Ndóʼó kúnda̱a̱va-inindó, xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼé na̱ yiví ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ xa̱a̱na koona na̱ nda̱kú-ini, ta su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxa kuitína Ndióxi̱. 25 Ta saátu ku̱u xíʼin ñá Rahab ñá xi̱kisi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a, ¿á su̱ví xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéñá ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ ni̱xa̱a̱ñá ku̱uñá iin ñaʼá ñá nda̱kú-ini chi viíní nda̱kiʼinñá na̱ ni̱xa̱ʼa̱n veʼeñá ta chi̱ndaʼáñána ku̱a̱ʼa̱nna chí inka yichi̱? 26 Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin na̱ yiví, tá va̱ása ndákiʼinkana ta̱chí ña̱ táxi ña̱ kutakuna na̱ xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱va kúúna, saátu íyo ña̱ kándíxayó Ndióxi̱, tá kǒo ni iin ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa kéʼéyó ni loʼoví va̱ása ndáyáʼvi ña̱ kándíxayóra.*

3 Ndóʼó na̱ ñani miíi̱, su̱ví ndiʼiví ndóʼó xíniñúʼu koo maestro saáchi kúnda̱a̱-inindó ña̱ ndeéníka ndatiin Ndióxi̱ ku̱a̱chi xíʼin miíyó. 2 Saáchi ndiʼivayó ku̱a̱ʼání yichi̱ kíʼviyó ku̱a̱chi. Ta na̱ kǒo kíʼvi ku̱a̱chi xíʼin tu̱ʼun ña̱ káʼa̱nna, na̱ kǒo ku̱a̱chi kúúmií kúúna ta va̱ʼa xáʼndachíñuna nu̱ú iníísaá ku̱ñuna. 3 Saáchi tá chíka̱a̱yó iin freno yuʼú tí kuáyi̱ ña̱ va̱ʼa ná keʼérí ña̱ kúni̱ miíyó, va̱ʼa ku̱ʼu̱nrí nda̱a̱ ndáaka nu̱ú kúni̱yó. 4 Ta saátu kiʼin va̱ʼandó kuenta xíʼin tú barco, ni káʼnunínú ta ndeéní ta̱chí xíniñúʼunú ña̱ ku̱ʼu̱nnú, ta̱ káva túyóʼo su̱ví ña̱ káʼnuví kúú ña̱ xíniñúʼura ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nnú nda̱a̱ ndáaka nu̱ú kúni̱ra.

5 Saátu kúu xíʼin yáa̱yó:* ni iin ña̱ loʼoní kúú ña̱yóʼo ndeéní ni̱nu kúniña. Kiʼin va̱ʼandó kuenta chi iin ñuʼu̱ loʼo kivi kaʼmiña iin yuku̱* káʼnu. 6 Yáa̱yó* nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ saá íyoña. Iin táʼví loʼo ku̱ñuyó kúú ña̱yóʼo ta ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéña ta íxayaku̱a̱ña iníísaá ku̱ñuyó, ta kivi sandíʼi-xa̱ʼa̱ña iin na̱ yiví, ta íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ Gehena,* saáchi ku̱a̱ʼání ña̱ʼa sándiʼi-xa̱ʼa̱ña. 7 Saáchi ndiʼi nu̱ú kití yukú, tí ndáchí, tí ñúu mií ta saátu tí ñúʼu ti̱xin ti̱kui̱í kiviva kumásorí, ta na̱ yiví xa̱a̱ íxamásonarí. 8 Soo nda̱a̱ ni iinna kǒo kívi ndasamásona yáa̱na,* kǒo kívi kaʼndachíñuna nu̱ú ña̱yóʼo. Ta sáxo̱ʼvi̱níña inkana; ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ kúúmií veneno ña̱ xáʼní saá íyoña. 9 Xíʼin ña̱yóʼo ndásakáʼnuyó yiváyó Jehová,* ta xíʼin ña̱yóʼo káʼa̱n-ndi̱va̱ʼayó xíʼin na̱ yiví na̱ na̱kuva̱ʼa “nda̱a̱ táki̱ʼva íyo mií Ndióxi̱”. 10 Xíʼin yuʼúyó ndásakáʼnuyó Ndióxi̱, ta xíʼin ña̱yóʼo chíka̱a̱yó chiʼña inkana.

Ndóʼó na̱ ñani miíi̱, su̱ví ña̱ va̱ʼa kúú ña̱yóʼo. 11 Saáchi nu̱ú kána ti̱kui̱í, va̱ása kána ti̱kui̱í vi̱si̱ ta saátu ti̱kui̱í o̱ʼva̱, ¿á su̱ví saá? 12 Ndóʼó na̱ ñani miíi̱, xa̱a̱ kúnda̱a̱va-inindó xa̱ʼa̱ tú higo ña̱ va̱ása kívi taxinú aceituna, ni tú uva va̱ása kívi kana higo ndaʼa̱nú, ¿á su̱ví saá? Ta saátu nu̱ú kána ti̱kui̱í o̱ʼva̱, va̱ása kívi kana ti̱kui̱í vi̱si̱.

13 ¿Ndáa ndóʼó kúú na̱ ndíchi ta va̱ʼaní kúnda̱a̱-inindó? Na̱ʼa̱ndó xíʼin ña̱ kéʼéndó ña̱ chíndeétáʼan ña̱ ndíchi xíʼinndó ña̱ vitá koo inindó keʼéndó ña̱ va̱ʼa. 14 Soo tá ndóʼó kúkúini̱ní-inindó xínitáʼanndó,* ta xíʼin ndiʼi níma̱ndó kútóoníndó kanitáʼanndó,* va̱ása kakandó ka̱ʼa̱nndó ña̱ ndíchiníndó, chi tá saá ná keʼéndó ña̱ vatáva* koo ña̱yóʼo. 15 Ña̱ ndíchi ña̱ kúúmií na̱ kéʼé ña̱yóʼo su̱ví ña̱ va̱xi chí ndiví kúúña, chi kuenta na̱ ñuyǐví yóʼova kúúña, kuenta na̱ kéʼé ña̱ kúni̱ ku̱ñu miína, kuenta na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa kúúña. 16 Saáchi tá kúkúini̱ní-inina xínitáʼanna ta kútóonína kanitáʼanna,* nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa va̱ása vií kooña, ta nina ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa koo.

17 Ña̱ ndíchi ña̱ va̱xi chí ndiví chíndeétáʼanña xíʼin na̱ yiví ña̱ kǒo ña̱ yaku̱a̱ kuumiína, ña̱ viíní kutáʼanna xíʼin inkana, ña̱ viíní ndakanixi̱nína, ña̱ koo tu̱ʼvana kandíxana ña̱ káʼa̱nna xíʼinna, ña̱ kundáʼviní-inina kunina inkana, ña̱ keʼéna ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa, ña̱ va̱ʼa koo ndiʼi na̱ yiví nu̱úna, ta saátu ña̱ va̱ása koona na̱ vatá.* 18 Saáchi na̱ yiví na̱ viíní kítáʼan xíʼin inkana ndúkúna ndáa ki̱ʼva keʼéna ña̱ va̱ʼa kǒo ku̱a̱chi koo, ta ña̱ kéʼé na̱yóʼo iin ña̱ va̱ʼaní kúúña.

4 ¿Ndáa míí kúú nu̱ú kána ku̱a̱chi ta saátu ndáa xa̱ʼa̱ kúú ña̱ kánitáʼanndó xíʼin táʼanndó? ¿Á su̱ví inindó kúú nu̱ú ndíka̱a̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ta ña̱yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ kúni̱ kaʼndachíñu nu̱úndó saá íyoña? 2 Ndóʼó kúni̱níndó ndakiʼinndó iin ña̱ʼa soo kǒoña ndákiʼinndó. Ndóʼó ndákundeéndó sáa̱-inindó xínitáʼanndó ta kúni̱níndó kuumiíndó ña̱ʼa ña̱ kúúmií inkana, soo kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kúúmiíndó. Ndákundeéndó kánitáʼanndó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé na̱ ndíka̱a̱ nu̱ú ku̱a̱chi. Ta kǒo nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kúúmiíndó saáchi va̱ása ndúkúndóña. 3 Tá ndúkúndóña va̱ása ndákiʼinndóña, saáchi su̱ví ña̱ va̱ʼa ndíka̱a̱ inindó tá ndúkúndóña, chi ndúkúndóña ña̱ va̱ʼa keʼéndó ña̱ kúni̱ ku̱ñundó.

4 Ndóʼó na̱ yiví na̱ sa̱ndákoo Ndióxi̱, ¿á va̱ása kúnda̱a̱va-inindó tá kúúndó migo na̱ ñuyǐví yóʼo xáa̱ndó ndúundó contra Ndióxi̱? Xa̱ʼa̱ ña̱kán, nda̱a̱ ndáaka na̱ kúni̱ koo migo ñuyǐví yóʼo xáa̱na ndúuna contra Ndióxi̱. 5 ¿Á ña̱ káʼa̱n miíva kúú tu̱ʼun Ndióxi̱ túvindó tá káchiña: “Xa̱ʼa̱ ña̱ ndíka̱a̱ ña̱ kúini̱-iniyó,* xa̱a̱ síín síín ña̱ʼa kúni̱yó ndiʼi tiempo”? 6 Soo ña̱ náʼa̱ Ndióxi̱ ña̱ va̱ʼaní-inira xíʼinyó chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kǒo keʼéyó ña̱ kúni̱ miíyó, xa̱ʼa̱ ña̱kán tu̱ʼunra káchiña: “Ndióxi̱ kúndasíra xínira ña̱ kéʼé na̱ ni̱nuní kúni* soo náʼa̱ra ña̱ va̱ʼaní-inira xíʼin na̱ vitá-ini”.

7 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, kandíxaníndó Ndióxi̱ soo kǒo keʼéndó ña̱ kúni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa, tasaá kuxíkára nu̱úndó. 8 Kuyatinndó nu̱ú Ndióxi̱ ta ta̱kán kuyatinra nu̱úndó. Ndakatandó ndaʼa̱ndó ndóʼó na̱ yiví ku̱a̱chi, ta ndóʼó na̱ xíka-ini tavándó ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ ñúʼu níma̱ndó. 9 Ndóʼó, na̱ xíniñúʼu kusuchí-iniva kúúndó ta kuakundó. Va̱ása xíniñúʼu ku̱a̱ku̱ndó, chi na̱ xíniñúʼu kusuchí-iniva kúúndó, va̱ása xíniñúʼuví kusi̱í-inindó chi na̱ xíniñúʼu kusuchí-iniva kúúndó. 10 Vitání koo inindó ta kandíxandó ña̱ káʼa̱n Jehová,* tasaá kindo̱o-inira xíʼin ña̱ kéʼéndó.

11 Ñaniyó, sandákoondó ña̱ ka̱ʼa̱nndó ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ táʼanndó. Nda̱a̱ ndáaka na̱ káʼa̱n ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ ñanina á ndátiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱yóʼo, káʼa̱nna ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ ley, ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ ndátiin ku̱a̱chi xíʼin ña̱yóʼo saá íyona. Xa̱ʼa̱ ña̱kán tá kéʼún ña̱yóʼo su̱ví ña̱ káʼa̱n ley kúú ña̱ sáxi̱nún, chi na̱ ndátiin ku̱a̱chiva kúún. 12 Iinláva kúú ta̱ táxi ley ta ndátiinra ku̱a̱chi, ta̱yóʼo kivi sakǎkura na̱ yiví ta kivi sandíʼi-xa̱ʼa̱rana. Soo yóʼó ¿ndáana kúún ña̱ ndatiún ku̱a̱chi xíʼin na̱ táʼún?

13 Kuniso̱ʼondó, ndóʼó na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo “Vitin á taa̱n ku̱ʼu̱nyó ñuu káa ta kán kundooyó iin ku̱i̱ya̱ ta kachíñuyó ta ku̱a̱ʼání xu̱ʼún taváyó”, 14 soo ndóʼó va̱ása kúnda̱a̱ví-inindó ndáaña kundoʼondó ki̱vi̱ taa̱n. Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin vi̱kó núu* saá íyondó chi ña̱yóʼo loʼo kuití tiempo íyoña ta ndáñúʼuvaña. 15 Chi nu̱úka ña̱yóʼo, ña̱ xíniñúʼu ka̱ʼa̱nndó kúú ña̱yóʼo “Tá mií Jehová* kúni̱ kutakuyó ta keʼéyó ña̱yóʼo á ña̱ káa”. 16 Soo vitin ndóʼó ni̱nuní kúnindó ta nina xa̱ʼa̱ mií kuitíndó káʼa̱n va̱ʼaníndó, su̱ví ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ kéʼéndó. 17 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, tá iin na̱ yiví kúnda̱a̱-inina ndáa ña̱ʼa kúú ña̱ va̱ʼa, soo va̱ása kéʼéna ña̱yóʼo, na̱ xa̱a̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi kúúna.

5 Kuniso̱ʼo ndóʼó na̱ ku̱i̱ká; kuakundó ta kusuchí-inindó xa̱ʼa̱ ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ kixi nu̱úndó. 2 Ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kúúmiíndó xa̱a̱ ni̱ta̱ʼyi̱ ndiʼiña, ta ti̱ko̱to̱ndó xa̱a̱ xa̱xí ndiʼi ti̱kixinña. 3 Oro ña̱ kúúmiíndó xíʼin plata ña̱ kúúmiíndó xa̱a̱ ni̱ku̱xuña,* ta ña̱ ni̱ku̱xu yóʼo kooña testigo xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼéndó ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ña ndóʼó. Ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ta̱xiva̱ʼandó nda̱a̱ táki̱ʼva koo ñuʼu̱ saá kooña ki̱vi̱ nu̱ú ndíʼi. 4 Kuniso̱ʼondó, na̱ ka̱chíñu nu̱úndó na̱ ni̱xa̱ʼa̱n nda̱kaya ña̱ chi̱ʼindó nu̱ú ñuʼúndó, ndákundeéna xákundáʼvina chi ta̱ʼán chaʼvindóna. Ta nda̱a̱ mií Jehová* ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel xíniso̱ʼora ña̱ ndeéní kánana xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchí-inina. 5 Nu̱ú ñuʼú yóʼo va̱ʼaní íyondó ta kǒo ni iin ña̱ʼa kúma̱ní nu̱úndó ta kéʼéndó ña̱ kútóo ku̱ñundó. Ta níma̱ndó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo kití tí sándaʼana ña̱ kaʼnínarí saá íyoña. 6 Sa̱kúisondó ku̱a̱chi ta̱ nda̱kú-ini* ta xa̱ʼníndóra. Va̱ása kíndo̱oví-ini ta̱yóʼo* xíʼin ña̱ ke̱ʼéndó, ¿á su̱ví saá?

7 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ñaniyó, kúee koo inindó kundatundó nda̱a̱ ná kixaa̱ ki̱vi̱ ña̱ xa̱a̱ koo* tátayó xíʼinyó. Saáchi ta̱ chíʼi, kúee íyo inira ndátura ndakiʼinra ña̱ʼa ña̱ chi̱ʼira nu̱ú ñuʼú, nda̱a̱ ná kixaa̱ sa̱vi̱ tá nu̱ú, ta saátu tá kíxaa̱ kuee. 8 Saátu ndóʼó kúeení koo inindó; nda̱kú koo inindó chi xa̱a̱ ku̱yatin ki̱vi̱ ña̱ koo* tátayó xíʼinyó.

9 Kǒo ka̱ʼa̱n kúáchindó xa̱ʼa̱ táʼanndó* ñaniyó, ña̱kán va̱ʼa kǒo ndatiin tátayó ku̱a̱chi xíʼinndó. Kotondó, ta̱ ndátiin ku̱a̱chi xa̱a̱ yéʼé níndichira. 10 Ñaniyó xíʼin ku̱ʼvayó, koondó nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo na̱ profeta na̱ ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Jehová,* na̱kán ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ni̱xo̱ʼvi̱na ta kúeení ni̱xi̱yo inina ta ku̱ndeé-inina* ni̱ya̱ʼana nu̱úña. 11 Kotondó, miíyó kúú na̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ na̱ ku̱ndeé-ini: “Na̱kán si̱íní íyona”. Ndóʼó xa̱a̱ xi̱niso̱ʼondó ña̱ ndakúní ni̱xi̱yo ini ta̱ Job, ta na̱kunda̱a̱-inindó ndáaña ke̱ʼé Jehová* xa̱ʼa̱ra tándi̱ʼi, xa̱ʼa̱ ña̱kán kúnda̱a̱-inindó ña̱ kúni̱ní Jehová* xínira miíyó ta kúndáʼviní-inira xínira miíyó.

12 Ndóʼó na̱ ñani miíi̱, sandákoondó ña̱ chinaʼándó xa̱ʼa̱ ndiví á xa̱ʼa̱ ñuʼú á xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ndáaka inka ña̱ʼa. Tá xa̱a̱ káʼa̱nndó keʼéndó iin ña̱ʼa, keʼéndóña; ta tá xa̱a̱ káʼa̱nndó ña̱ kǒo keʼéndóña, va̱ása keʼéndóña, chi saá kúú ña̱ va̱ása ndatiin Ndióxi̱ ku̱a̱chi xíʼinndó.

13 Tá íyo iin ndóʼó na̱ xóʼvi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kúúmiíndó tu̱ndóʼo, ndakundeéndó ka̱ʼa̱nndó xíʼin Ndióxi̱. Tá íyo iin ndóʼó na̱ kúsi̱í-ini, katandó yaa ña̱ ndasakáʼnundóra. 14 Tá íyo iin ndóʼó na̱ ndeéndóʼo, ka̱ʼa̱nndó xíʼin na̱ anciano ña̱ congregación ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱n na̱yóʼo xa̱ʼa̱ndó xíʼin Ndióxi̱ ta ná kuniñúʼuna ki̱vi̱ Jehová* ña̱ chika̱a̱na aceite xi̱níndó.* 15 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxanína Ndióxi̱ tá káʼa̱nna xíʼinra xa̱ʼa̱ na̱ ndeéndóʼo* ndaʼava na̱yóʼo ta mií Jehová* ndaniʼi-ñaʼá. Ta saátu tá ni̱ki̱ʼvi na̱yóʼo iin ku̱a̱chi koo káʼnuva-inira xa̱ʼa̱na.

16 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, natúʼunndó xíʼin táʼanndó xa̱ʼa̱ ku̱a̱chindó ta ka̱ʼa̱nndó xíʼin Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ táʼanndó ña̱kán va̱ʼa ndaʼandó. Saáchi tá káʼa̱n iin na̱ yiví na̱ nda̱kúní-ini xíʼin Ndióxi̱, ña̱ káʼa̱n na̱yóʼo kúúmiíníña ndee̱ ta va̱ʼaní chíndeétáʼanña xíʼin inkana. 17 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo miíyó saá ni̱xi̱yo ta̱ Elías soo tá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin Ndióxi̱ xíʼin ndiʼi-inira ña̱ va̱ása kuun sa̱vi̱, ki̱ʼva u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ sava va̱ása níkuun sa̱vi̱ nu̱ú ñuʼú yóʼo. 18 Tasaá tuku ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin Ndióxi̱ ta ku̱un sa̱vi̱ ta ka̱na ña̱ʼa nu̱ú ñuʼú.

19 Ndóʼó na̱ ñani miíi̱, tá iin ndóʼó ku̱xíkándó nu̱ú ña̱ nda̱a̱ ta inkana chíndeétáʼan xíʼinndó ña̱ ndikóndó, 20 kunda̱a̱-inindó chi nda̱a̱ ndáaka na̱ chíndeétáʼan xíʼin iin na̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi ña̱ sandákoona yichi̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ku̱a̱ʼa̱nna, na̱ sáka̱ku-ñaʼá kúúna nu̱ú ña̱ kuvina ta Ndióxi̱ ixakáʼnu-inira xa̱ʼa̱ ndiʼi ku̱a̱china.

Inka variante “Káʼa̱n to̱ʼíi̱ xíʼinndó”, “Káʼa̱n ndióxi̱i̱ xíʼinndó”.

Á “ixandakú-inindó”.

Á “va̱ása káʼa̱n kúáchira xíʼinna”.

Á “ola”.

Koto glosario.

Inka variante “xi̱kí”.

Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.

Koto glosario.

Inka variante “kónoní”, “tuun va̱ʼa”.

Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.

Á “anillo”, “xeʼé”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “íyo chálána”.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ni̱xi̱ʼi̱ña”.

Koto glosario.

Koto glosario.

Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ni̱xi̱ʼi̱ña”.

Inka variante “láa̱yó”.

Inka variante “xi̱kí”.

Inka variante “Láa̱yó”.

Koto glosario.

Inka variante “láa̱na”.

Koto glosario.

Inka variante “kúní-inindó xíʼin táʼanndó”, “kísa-i̱ni̱ xíʼin táʼanndó”.

Á sana “nina xa̱ʼa̱ mií kuitíndó ndíʼi̱-inindó”.

Inka variante “ña̱ to̱ʼónva”.

Á sana “nina xa̱ʼa̱ mií kuitína ndíʼi̱-inina”.

Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, na̱ yiví na̱ náʼa̱ ña̱ kúúna na̱ va̱ʼa soo su̱ví ña̱ ndixa kúúña.

Inka variante “Xa̱ʼa̱ ña̱ u̱ní-iniyó”, “Xa̱ʼa̱ ña̱ kúúyó na̱ i̱ni̱-ini”.

Á “na̱ kúta̱a-ini”.

Koto glosario.

Inka variante “vi̱ko̱ núʼu”.

Koto glosario.

Inka variante “ni̱ku̱sunña”, “ni̱ku̱suña”.

Koto glosario.

Ña̱yóʼo sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús á na̱ xi̱ndiku̱n sa̱tára na̱ nda̱kúní ni̱xi̱yo ini.

Ña̱yóʼo sana káʼa̱nña xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ á xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús tá xa̱a̱ nda̱takura.

Tu̱ʼun griego, parousía. Koto glosario, tá xa̱a̱ íyora.

Tu̱ʼun griego, parousía. Koto glosario, tá xa̱a̱ íyora.

Á “Kǒo sa̱a̱ndó xíʼin táʼanndó”.

Koto glosario.

Á “i̱xandakú-inina”.

Koto glosario.

Koto glosario.

Koto glosario.

Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ña̱ kuniñúʼuna tu̱ʼun Ndióxi̱.

Á sana “na̱ ku̱naá”.

Koto glosario.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana