APOCALIPSIS
1 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jesucristo xa̱ʼa̱. Ndióxi̱ ni̱na̱ʼa̱ra* nu̱ú ta̱ Jesús ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kuu, ta ta̱yóʼo na̱ʼa̱raña nu̱ú na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱. Ta̱ Jesucristo chi̱ndaʼára iin ángel nu̱ú yi̱ʼi̱ ta̱ Juan ta̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱,* ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ndáaña kúni̱ kachi ndiʼi ña̱ kuu chí nu̱únínu. 2 Ta yi̱ʼi̱ kúú ta̱ na̱túʼun xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱ ña̱ na̱túʼun ta̱ Jesucristo xíʼi̱n. Saá íyoña, na̱túʼi̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xi̱nii̱. 3 Si̱íní íyo na̱ ndeé va̱ʼa káʼvi nu̱ú inkana tu̱ʼun ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu, ta saátu si̱íní íyo na̱ xíniso̱ʼoña ta ndíku̱nna ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱úña saáchi tiempo ña̱ xa̱a̱ nda̱kaxin Ndióxi̱ xa̱a̱ ku̱yatinníña.
4 Yi̱ʼi̱ ta̱ Juan, káʼyíi̱ ña̱yóʼo ku̱xa̱a̱ nu̱ú u̱xa̱ saá na̱ congregación na̱ íyo chí Asia:
Ndióxi̱ “ta̱ íyo vitin ni̱xi̱yotura xi̱naʼáví ta va̱xitura”, ta̱kán ná na̱ʼa̱ra ña̱ va̱ʼaní-inira xíʼinndó ta viíní ná kutáʼanndó xíʼinra ta saátu xíʼin na̱ u̱xa̱ espíritu na̱ ndíta nu̱ú tronora, 5 ta saátu va̱ʼaní ná koo ini ta̱ Jesucristo xíʼinndó, ta̱ kúú testigo ta̱ nda̱kúní-ini, ta̱ nu̱ú va̱ʼa nda̱taku, ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú.
Ta̱ Jesús kúʼvi̱ní-inira xínira miíyó, ta xi̱niñúʼura ni̱i̱ra ña̱ va̱ʼa nda̱tavára miíyó ndaʼa̱ ku̱a̱chi, 6 ta ta̱xira ña̱ kooyó rey xíʼin su̱tu̱ ña̱ kachíñuyó nu̱ú Ndióxi̱ra ta̱ kúú yivára, ta̱yóʼo kúú ta̱ kúúmií ndee̱, ta ndiʼi tiempo ná ndukáʼnura. Saá koo.
7 Kixira nu̱ú vi̱kó ta ndiʼina kuniñaʼá, nda̱a̱ na̱ ka̱anñaʼá xíʼin tú lanza; ta xa̱ʼa̱ ta̱yóʼo ndiʼi na̱ ñuu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú kanina kándíkana xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchí-inina. Saá íyoña, ña̱yóʼo kúúva ña̱ kuu, saá koo.
8 “Yi̱ʼi̱ kúú Alfa xíʼin Omega,* káchi Jehová,* Ndióxi̱ ta̱ íyo vitin ni̱xi̱yotura xi̱naʼáví ta va̱xitura, ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱”.
9 Yi̱ʼi̱ ta̱ Juan, kúi̱ ñanindó ta kítáʼi̱n xíʼinndó ña̱ inkáchi kúndeé-iniyó* ña̱ íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó ta inkáchi kaʼndachíñuyó xa̱ʼa̱ ña̱ kítáʼanyó xíʼin ta̱ Jesús, yi̱ʼi̱ xi̱ndika̱i̱ chí isla ña̱ Patmos xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta saátu ña̱ na̱túʼi̱n xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús. 10 Espíritu santo chi̱ndeétáʼan xíʼi̱n ña̱ xi̱nii̱ ña̱ kuu ki̱vi̱ ná kixaa̱ tátayó, ta xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ndeéní ni̱ka̱ʼa̱n iinna chí sa̱tái̱ nda̱a̱ táki̱ʼva ndeéní táku̱ tá tívina iin trompeta, 11 ta ka̱china: “Kaʼyí ndiʼi ña̱ xítoún nu̱ú iin rollo ta chindaʼáña ndaʼa̱ u̱xa̱ saá congregación ña̱ íyo chí: Éfeso, Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia xíʼin Laodicea”.
12 Tá ndi̱kóko̱oi̱ chí sa̱tá ña̱ va̱ʼa kotoi̱ ndáana káʼa̱n xíʼi̱n, xi̱nii̱ u̱xa̱ candelabro ña̱ oro. 13 Ta ma̱ʼñú candelabro xi̱nii̱ iin ta̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ta̱ kúú se̱ʼe ta̱a, ta ndíxira iin ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ xáa̱ nda̱a̱ xa̱ʼa̱ra, ta kándíkara núʼni* iin ti̱ko̱to̱ ña̱ oro. 14 Ta saátu xi̱níra xíʼin yixí xi̱níra yaaníña, ndeéní yaa ña̱yóʼo ta nduchúnu̱úra íyorí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱. 15 Ta xa̱ʼa̱ra íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo cobre ña̱ va̱ʼa, ña̱ ndeéní yéʼe̱ tá ndíka̱a̱ña ini horno, ta ta̱chíra nda̱a̱ táki̱ʼva níʼi ña̱ kóyo ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í* saá níʼiña. 16 Ta chí ndaʼa̱ kúaʼara níʼira u̱xa̱ ki̱mi, ta yuʼúra ki̱ta iin espada ña̱ u̱vi̱ yuʼú, káni̱ña ta xi̱ínníña ta nu̱úra nda̱a̱ táki̱ʼva káa ñu̱ʼu* ña̱ ndeéní yéʼe̱ saá káaña. 17 Tá xi̱nii̱ra nda̱kavai̱ xa̱ʼa̱ra ta ki̱ndoi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Ta chi̱núura ndaʼa̱ kúaʼara sa̱tái̱ ta ka̱chira: “Va̱ása yi̱ʼvíún. Yi̱ʼi̱ kúú ta̱ nu̱ú ta kúútui̱ ta̱ so̱ndíʼi, 18 ta tákui̱. Ni̱xi̱ʼi̱vai̱ soo vitin tákui̱ ña̱ koi̱ ndiʼi tiempo, ta níʼi̱ llave ña̱ ndatavái̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ ñúʼu ndaʼa̱ ña̱ xáʼní ta saátu na̱ ñúʼu ti̱xin Ya̱vi̱.* 19 Xa̱ʼa̱ ña̱kán kaʼyí ña̱ʼa ña̱ xi̱niún, ña̱ʼa ña̱ kúu vitin ta saátu ña̱ʼa ña̱ kuu tá ná ndiʼi ña̱yóʼo. 20 U̱xa̱ tí ki̱mi tí xi̱niún chí ndaʼa̱ kúaʼi̱ xíʼin u̱xa̱ candelabro ña̱ oro, ña̱yóʼo kúú ña̱ yi̱i̱ ña̱ íyo se̱ʼé xa̱ʼa̱ña: u̱xa̱ tí ki̱mi yóʼo kúú na̱ ángel na̱ íyo ti̱xin u̱xa̱ congregación ta u̱xa̱ ña̱ candelabro kúú u̱xa̱ congregación.
2 ”Kaʼyí ña̱yóʼo nu̱ú ta̱ ángel ta̱ ndíka̱a̱ chí congregación ña̱ Éfeso: Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ níʼi u̱xa̱ ki̱mi chí ndaʼa̱ kúaʼara, ta xíkara ma̱ʼñú u̱xa̱ candelabro ña̱ oro: 2 ‘Xíni̱vai̱ ña̱ kéʼún, xíni̱i̱ ña̱ ndeéní káchíñún ta saátu ña̱ ndakúní íyo iniún. Kúnda̱a̱tu-inii̱ ña̱ va̱ása kíndo̱o-iniún xíniún na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa, ta xi̱tondosóún na̱ káʼa̱n ña̱ kúúna apóstol soo su̱ví ña̱ ndixa kúú ña̱ káʼa̱nna, ta na̱kunda̱a̱-iniún ña̱ kúúna na̱ vatá. 3 Ni ku̱a̱ʼání ña̱ʼa xóʼvi̱ún xa̱ʼa̱ ki̱víi̱, náʼún ña̱ ndakúní-iniún ta va̱ása kúnaún. 4 Soo íyo iin ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼún: ña̱ va̱ása* kúʼvi̱ka-iniún xíniún Ndióxi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kuʼvi̱-iniún xi̱xiniúnra tá xa̱ʼa̱.
5 ”’Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ndakaʼán xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuumiíún tá ya̱chi̱ soo vitin kǒokaña kúúmiíún,* ndikó-iniún ta keʼé tuku ña̱ʼa ña̱ xi̱keʼún tá xa̱ʼa̱. Chi tá ná kǒo ndikó-iniún, kixii̱ ta kindai̱ candelabro ña̱ kúúmiíún. 6 Soo íyova iin ña̱ va̱ʼa kéʼún: ña̱ kúndasíún xíniún ña̱ʼa ña̱ kéʼé na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ Nicolás, ta ña̱kán kúútu ña̱ kúndasí nu̱úi̱ xínii̱. 7 Vií va̱ʼa kuniso̱ʼondó* ña̱ káʼa̱n espíritu santo xíʼin na̱ congregación: na̱ ku̱chiñu, na̱kán kúú na̱ kaxí ña̱ʼa ña̱ íyo ndaʼa̱ yitu̱n tú táxi ña̱ kutakuna, tú níndichi nu̱ú ñuʼú livi* ña̱ kúú kuenta Ndióxi̱’.
8 ”Kaʼyí ña̱yóʼo nu̱ú ta̱ ángel ta̱ ndíka̱a̱ chí congregación ña̱ Esmirna: Ña̱yóʼo kúú ña̱ káchi ta̱kán, ta̱ nu̱ú ta kúútura ta̱ so̱ndíʼi, ta̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta nda̱takura: 9 ‘Kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ xóʼvi̱ún, ta saátu ña̱ ndáʼviún ni kúúmiívaún ña̱ ku̱i̱ká. Kúnda̱a̱tu-inii̱ ña̱ káʼa̱n-ndi̱va̱ʼana xa̱ʼún, ta na̱ kéʼé ña̱yóʼo kúú na̱ káʼa̱n ña̱ kúúna judío soo su̱ví ña̱ ndixa kúúña; chi na̱ kítáʼan xíʼin* ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúúna. 10 Va̱ása yi̱ʼvíún nu̱ú ña̱ saxóʼvi̱ yóʼó. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa ndakundeéra taánkara sava ndóʼó veʼeka̱a ña̱ va̱ʼa kotondosó va̱ʼara ndóʼó, ta 10 ki̱vi̱ ixandi̱va̱ʼana xíʼinndó.* Nda̱kúní koo iniún nda̱a̱ ná kuviún ta yi̱ʼi̱ taxi ña̱ kutakún. 11 Vií va̱ʼa kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n espíritu santo xíʼin na̱ congregación: na̱ ku̱chiñu va̱ása xa̱a̱kana kuvina ña̱ yichi̱ u̱vi̱’.
12 ”Kaʼyí ña̱yóʼo nu̱ú ta̱ ángel ta̱ ndíka̱a̱ chí congregación ña̱ Pérgamo: Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ kúúmií espada ña̱ u̱vi̱ yuʼú, ña̱ káni̱ ta xi̱ínña: 13 ‘Xíni̱vai̱ nu̱ú íyoún, íyoún nu̱ú íyo trono ta̱ Ndi̱va̱ʼa. Soo ni saá nda̱kúva íyo iniún xíʼi̱n.* Ta kǒo níka̱ʼún ña̱ va̱ása kándíxaún yi̱ʼi̱ tá tiempo ña̱ ni̱xi̱yo ta̱ Antipas ta̱ nda̱kúní ni̱xi̱yo ini xíʼi̱n, ta̱ xa̱ʼnína ñuundó nu̱ú íyo ta̱ Ndi̱va̱ʼa.
14 ”’Soo íyo sava ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼún: ña̱ xíʼin miíún íyo na̱ ndíku̱nka ña̱ sa̱náʼa̱ ta̱ Balaam, chi ta̱yóʼo sa̱náʼa̱ra ta̱ Balac ndáa ki̱ʼva kotondosóra* na̱ ñuu Israel ña̱ va̱ʼa kuxuna ku̱ñu ña̱ ni̱so̱kóna nu̱ú ndióxi̱ vatá ta ki̱ʼvina ku̱a̱chi kini.* 15 Ta saátu xíʼún íyo na̱ ndíku̱nka ña̱ sánáʼa̱ na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ Nicolás. 16 Xa̱ʼa̱ ña̱kán xíniñúʼu ndikó-iniún. Chi tá ná kǒo keʼún ña̱yóʼo, si̱lóʼo kúma̱ní ña̱ kixii̱ ta kuniñúʼi̱ espada káni̱ ña̱ kíta yuʼíi̱ ña̱ kanitáʼi̱n xíʼin na̱kán.
17 ”’Vií va̱ʼa kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n espíritu santo xíʼin na̱ congregación: na̱ ku̱chiñu, taxii̱ maná ña̱ íyo se̱ʼé ndaʼa̱na ta taxii̱ iin yu̱u̱ loʼo ña̱ yaa ndaʼa̱na. Ta nu̱ú ña̱yóʼo va̱xi iin ki̱vi̱ xa̱á ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása xíni̱ña, chi na̱ ndákiʼin kuitíña kúú na̱ xíni̱ña’.
18 ”Kaʼyí ña̱yóʼo nu̱ú ta̱ ángel ta̱ ndíka̱a̱ chí congregación ña̱ Tiatira: Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ kúú se̱ʼe Ndióxi̱, ta̱ kúúmií nduchúnu̱ú ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱, ta xa̱ʼa̱ra íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo cobre ña̱ va̱ʼa: 19 ‘Kúnda̱a̱va-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼún, xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱ní-iniún xíniún Ndióxi̱ ta kúʼvi̱-iniún xíniún inkana, ta saátu ña̱ kándíxaníún Ndióxi̱, kúnda̱a̱tu-inii̱ xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ kéʼún ta saátu ña̱ ndakúní íyo iniún. Ta kúnda̱a̱tu-inii̱ ña̱ vitin ku̱a̱ʼáka kúú ña̱ kéʼún nu̱úka ña̱ xi̱keʼún tá xa̱ʼa̱.
20 ”’Soo íyo iin ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼún: ña̱ táxiún sánáʼa̱ ñá Jezabel ña̱ vatá, ñáyóʼo káʼa̱nñá ña̱ kúúñá profeta, ta xíʼin ña̱yóʼo sándaʼviñá na̱ káchíñu nu̱úi̱ ña̱ ki̱ʼvina ku̱a̱chi kini,* ta saátu ña̱ kuxuna ku̱ñu ña̱ sóko̱na nu̱ú ndióxi̱ vatá. 21 Ta̱xii̱ tiempo ndaʼa̱ñá ña̱ ndikó-iniñá xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéñá, soo ñákán va̱ása xíínñá ndikó-iniñá xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi kini* ña̱ kíʼviñá. 22 Taxii̱ ña̱ kuumiíñá iin kue̱ʼe̱ ña̱ ndeéní ta va̱ása kivika ndako̱oñá, ta ndiʼi na̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi xíʼinñá,* ndeéní saxóʼvi̱i̱na* tá ná kǒo ndikó-inina xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ sa̱xínu̱ñá-inina* ke̱ʼéna.* 23 Ta na̱ se̱ʼe ñákán kaʼníi̱na xíʼin iin kue̱ʼe̱ ña̱ ndeéní. Saá kúú ña̱ kunda̱a̱-ini ndiʼi na̱ congregación ña̱ yi̱ʼi̱ kúú ta̱ kúnda̱a̱-ini xa̱ʼa̱ ña̱ ndákanixi̱nína, nda̱a̱ ña̱ ñúʼu se̱ʼé va̱ʼa* ta saátu ña̱ ñúʼu níma̱na. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéndó saá koo ña̱ keʼíi̱ xíʼin iin tá iinndó.
24 ”’Ta savaka ndóʼó na̱ ndóo chí Tiatira, na̱ va̱ása ndíku̱n ña̱ sánáʼa̱ ñá Jezabel ta va̱ása xíni̱ndó xa̱ʼa̱ “ña̱ vatá* ña̱ sánáʼa̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa”, ña̱yóʼo káʼi̱n xíʼinndó: “Kǒoka inka ña̱ʼa ndúkúi̱ nu̱úndó. 25 Soo kǒo sandákoondó ña̱ʼa ña̱ kúúmiíndó nda̱a̱ ná kixai̱. 26 Na̱ ku̱chiñu ta kǒo nísandákoona yichíi̱ nda̱a̱ nu̱ú ndíʼi, taxii̱ ña̱ kaʼndachíñuna nu̱ú na̱ ñuu na̱ íyo iníísaá ñuyǐví, 27 nda̱a̱ táki̱ʼva ta̱xi yivái̱ chiñu ndaʼíi̱. Ta kuniñúʼuna iin yitu̱n tú ka̱a ña̱ kaʼndachíñuna nu̱ú na̱ ñuu ta sandíʼi-xa̱ʼa̱nana ta xa̱a̱na koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ki̱si ñuʼú ña̱ ni̱ta̱ʼví. 28 Ta taxii̱ ki̱mi tí kíta xi̱ta̱a̱n ndaʼa̱na. 29 Vií va̱ʼa kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n espíritu santo xíʼin na̱ congregación”’.
3 ”Kaʼyí ña̱yóʼo nu̱ú ta̱ ángel ta̱ ndíka̱a̱ chí congregación ña̱ Sardis: Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ níʼi u̱xa̱ espíritu Ndióxi̱ ta níʼitura u̱xa̱ ki̱mi: ‘Kúnda̱a̱va-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼún ta kúnda̱a̱tu-inii̱ ña̱ káʼa̱nna xa̱ʼún ña̱ tákuvaún, soo xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱vaún. 2 Kiʼinníún kuenta ta chika̱a̱ ndee̱ xíʼin na̱ kíndo̱o na̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kuvi,* chi ta̱ʼán kunii̱ ña̱ saxínún ndiʼi chiñu ña̱ xíniñúʼu keʼún nu̱ú Ndióxi̱ miíi̱. 3 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ndakaʼán xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ nda̱kiʼún ta xi̱niso̱ʼún. Kǒo sandákoún ña̱ kandíxaún ña̱yóʼo ta ndikó-ini xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼún. Chi tá ná va̱ása ndakáxi-iniún, kixii̱ nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱ kui̱ʼná ta ni va̱ása kunda̱a̱-iniún ndáa hora kixai̱.
4 ”’Soo chí Sardis ñúʼu savana xíʼún, na̱ kǒo ní ixayaku̱a̱ ti̱ko̱to̱na ta na̱yóʼo kúú na̱ kundixi ti̱ko̱to̱ yaa ta kutáʼanna kakana xíʼi̱n, saáchi na̱yóʼo kúú na̱ xíniñúʼu ndakiʼin ña̱yóʼo. 5 Na̱ ku̱chiñu, na̱kán kúú na̱ kundixi ti̱ko̱to̱ yaa ta nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása ndakatai̱ ki̱vi̱na nu̱ú libro nu̱ú va̱xi ki̱vi̱ na̱ kutaku, chi nu̱ú yivái̱ xíʼin na̱ ángel na̱ kúúmiíra ndakunii̱ ña̱ xíni̱vai̱ na̱yóʼo. 6 Vií va̱ʼa kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n espíritu santo xíʼin na̱ congregación’.
7 ”Kaʼyí ña̱yóʼo nu̱ú ta̱ ángel ta̱ ndíka̱a̱ chí congregación ña̱ Filadelfia: Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ yi̱i̱, ta̱ kúú ta̱ nda̱a̱, ta̱ kúúmií llave ta̱ David, tá ndákunára yéʼé ni iinna kǒo kívi ndakasiña, soo tá ná ndakasiraña ni iinna kǒo kivi kunáña: 8 ‘Kúnda̱a̱va-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼún. (Yi̱ʼi̱ xu̱nái̱ iin yéʼé nu̱ún ta nda̱a̱ ni iinna kǒo kívi ndakasi ña̱yóʼo). Ta kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ ni loʼova kúú ndee̱ kúúmiíún, ka̱ndíxaún tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n ta nda̱kúní ni̱xi̱yo iniún xíʼi̱n.* 9 Ta na̱ kítáʼan xíʼin* ta̱ Ndi̱va̱ʼa, na̱ káʼa̱n kúú judío soo su̱ví ndixa na̱ judío kúúna chi ña̱ vatáva* káʼa̱nna, na̱kán kixina ta kuxítína nu̱ún,* ta na̱ʼi̱ nu̱úna ña̱ kúʼvi̱-inii̱ xínii̱ yóʼó. 10 Xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼún nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé yi̱ʼi̱ ña̱ ndakú ni̱xi̱yo inii̱, yi̱ʼi̱ sakǎkui̱ yóʼó tá ná kixaa̱ ki̱vi̱* ña̱ kotoi̱ ndáa ña̱ʼa kúú ña̱ kéʼé na̱ yiví na̱ íyo iníísaá nu̱ú ñuʼú. 11 Si̱lóʼo kúma̱ní ña̱ kixai̱. Kǒo sandákoún ña̱ kúúmiíún, ña̱kán kǒo nda̱a̱ ni iinna kindaa premio ña̱ nda̱kiʼún.
12 ”’Na̱ ku̱chiñu, xa̱a̱na koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin columna ti̱xin veʼe Ndióxi̱ miíi̱, ta va̱ása kitakana. Ta te̱ʼé* na̱kán kaʼyíi̱ ki̱vi̱ Ndióxi̱ miíi̱, saátu ki̱vi̱ ñuura ña̱ kúú Jerusalén ña̱ xa̱á ña̱ va̱xi chí ndiví chí nu̱ú íyo Ndióxi̱ miíi̱ ta saátu kaʼyíi̱ ki̱víi̱ ña̱ xa̱á nu̱úna. 13 Vií va̱ʼa kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n espíritu santo xíʼin na̱ congregación’.
14 ”Kaʼyí ña̱yóʼo nu̱ú ta̱ ángel ta̱ ndíka̱a̱ chí congregación ña̱ Laodicea: Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ naní Saá koo,* ta̱ testigo ta̱ nda̱kúní-ini ta kúúra ta̱ nda̱a̱, ta̱ nu̱ú va̱ʼa i̱xava̱ʼa Ndióxi̱: 15 ‘Kúnda̱a̱va-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼún ta kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ ni va̱ása vi̱xiún ta ni va̱ása niʼníún. Va̱ʼaníva tá vi̱xin níxi̱yoún á niʼní níxi̱yoún. 16 Soo xa̱ʼa̱ ña̱ íyoún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ti̱kui̱í tá ni̱ndi̱ko,* ña̱ ni va̱ása niʼníún ta ni va̱ása vi̱xiún, nduxai̱n yóʼó. 17 Yóʼó káchiún “kúikávai̱, ta kúúmiíi̱ ku̱a̱ʼání ña̱ ku̱i̱ká ta kǒo ni iin ña̱ʼa xíniñúʼi̱”, soo kǒo kíʼún kuenta ña̱ va̱ása si̱í íyoún, ña̱ ndáʼviún, ña̱ kúáún ta saátu ña̱ íyo cháláún. 18 Ña̱kán káʼi̱n xíʼún ña̱ ná satáún* oro nu̱úi̱, oro ña̱ va̱ʼa ña̱ xa̱a̱ xi̱tondosóna nu̱ú ñuʼu̱, ña̱ va̱ʼa ndukúikáún, ta saátu ña̱ satáún ti̱ko̱to̱ yaa nu̱úi̱ ña̱ va̱ʼa kundixiún ta va̱ása koo cháláún ta kukaʼan nu̱ún ta saátu satáún pomada nu̱úi̱ ña̱ chika̱ún nu̱ún ña̱ va̱ʼa kotoún.
19 ”’Ndiʼi na̱ kúʼvi̱-inii̱ xínii̱, táxii̱ consejo* ndaʼa̱na ta ndáchika̱i̱na yichi̱ nda̱kú. Xa̱ʼa̱ ña̱kán, ndikó-ini xa̱ʼa̱ ku̱a̱chiún ta kachíñu nu̱ú Ndióxi̱ xíʼin ndiʼi níma̱ún. 20 Kotoún, xa̱a̱ níndichii̱ káni ndaʼíi̱ yéʼé. Tá iinna ná kuniso̱ʼo ña̱ káʼi̱n ta ná ndakunána yéʼé, ki̱ʼvii̱ veʼena ta kuxui̱ xíʼinna ta na̱kán kuxuna xíʼi̱n. 21 Na̱ ku̱chiñu, xa̱a̱na koona xíʼi̱n nu̱ú íyoi̱ xáʼndachíñui̱, nda̱a̱ táki̱ʼva ku̱chiñu miíi̱ ta íyoi̱ xíʼin yivái̱ nu̱ú xáʼndachíñura. 22 Vií va̱ʼa kuniso̱ʼondó ña̱ káʼa̱n espíritu santo xíʼin na̱ congregación’”.
4 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo xi̱nii̱ chí ndiví iin yéʼé ña̱ núná, ta na̱ nu̱ú na̱ xi̱niso̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼa̱n ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n, nda̱a̱ táki̱ʼva ndeéní táku̱ tá tívina iin trompeta. Ta ka̱china: “Chóʼo ndaún, chi na̱ʼi̱ nu̱ún ndáa ña̱ʼa kúú ña̱ kuu”. 2 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, ndi̱ku̱n saá nda̱kiʼi̱n espíritu santo ta xi̱nii̱ iin trono chí ndiví ta xi̱nii̱ iin ta̱ íyo nu̱ú tú trono yóʼo. 3 Ta ta̱ íyo yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ yu̱u̱ livi ña̱ naní jaspe xíʼin sardio* saá náʼa̱ra, ta iníísaá nu̱ú níndúʼura xi̱ndika̱a̱ iin arcoíris, tí náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ yu̱u̱ livi ña̱ naní esmeralda.
4 Ta sa̱tá tú trono xi̱nunduu* 24 trono ta nu̱ú túyóʼo ndóo 24 na̱ anciano. Na̱yóʼo ndíxina ti̱ko̱to̱ yaa ta kánuu iin corona ña̱ oro xi̱nína. 5 Ta nu̱ú trono kán xi̱kee taxa, xi̱taku̱ ña̱ xi̱ka̱ʼa̱nna ta ndeéní xi̱niʼi nda̱a̱ táki̱ʼva níʼi tá ndáʼyi̱ sa̱vi̱; ta íyo u̱xa̱ lámpara ña̱ kúúmií ñuʼu̱ ña̱ túun nu̱ú trono kán. Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña u̱xa̱ espíritu Ndióxi̱. 6 Ta nu̱ú trono kán íyo iin ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ mar tá vidrio, ta yéʼe̱níña ta káxiní túviña.
Ma̱ʼñú trono* kán xíʼin sa̱tá trono kán xi̱nunduu ku̱mí na̱ querubín,* ta chí nu̱úna xíʼin chí sa̱tána iin chútúña xíʼin nduchúnu̱ú. 7 Ta̱ querubín ta̱ nu̱ú náʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ndikaʼa,* ta̱ querubín ta̱ u̱vi̱ náʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin si̱ndi̱ki̱, ta̱ querubín ta̱ u̱ni̱ nu̱úra íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ú na̱ yiví, ta ta̱ querubín ta̱ ku̱mí náʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin tí águila tí ndáchí. 8 Ta iin tá iin na̱ querubín yóʼo íyo i̱ñu̱ ndi̱xi̱nna, ta chí iniña xíʼin chí sa̱táña chútúña xíʼin nduchúnu̱ú. Ta ndiʼi tiempo, káʼñu xíʼin ñuú* káchina: “Jehová* Ndióxi̱, ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱, ni̱xi̱yora xi̱naʼáví ta íyora vitin ta va̱xitura, iin ta̱ yi̱i̱ní* kúú ta̱yóʼo”.
9 Tá ndásakáʼnu na̱ querubín ta̱ íyo nu̱ú trono, ta̱ táku ndiʼi tiempo, íxato̱ʼónara ta táxina tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra, 10 na̱ 24 anciano* xíkuxítína nu̱ú ta̱ íyo nu̱ú trono ta tákura ndiʼi tiempo ta ndásakáʼnunara. Chíndoona coronana nu̱ú tronora ta káchina: 11 “Jehová* Ndióxi̱ miíndi̱, yóʼó kúú ta̱ xíniñúʼu ndukáʼnu, yóʼó kúú ta̱ xíniñúʼu ixato̱ʼóna, yóʼó kúú ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱, saáchi miíún kúú ta̱ i̱xava̱ʼa ndiʼi ña̱ʼa, ta xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ miíún na̱kuva̱ʼaña ta ki̱xáʼaña íyoña”.
5 Ta chí ndaʼa̱ kúaʼa ta̱ íyo nu̱ú trono xi̱nii̱ iin rollo ta u̱vi̱ táʼví* saá ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼyi̱. Ta kútu̱ní* ndásiña xíʼin u̱xa̱ sello. 2 Ta xi̱nii̱ iin ángel ta̱ kúúmiíní ndee̱ ta ndeéní xi̱ka̱ʼa̱nra: “¿Ndáana kúú na̱ xíniñúʼu ndakuná rollo ta sandíʼi-xa̱ʼa̱na sello ña̱ kúúmiíña?”. 3 Soo ni chí ndiví, ni nu̱ú ñuʼú, ni ti̱xin ñuʼú kǒo ni iinna níkivi kuná rollo yóʼo ta kunina ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱úña. 4 Ndeéní ki̱xáʼa xákui̱ saáchi kǒo níndani̱ʼína nda̱a̱ ni iin na̱ kivi kuná rollo ta kunina ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱úña. 5 Soo iin ta̱ anciano* ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Va̱ása kuakukaún. Ta̱ kúú ndikaʼa* ta̱ ki̱xi ti̱xin na̱ veʼe ta̱ Judá ta kúúra na̱ veʼe ta̱ David, ku̱chiñuva ta̱kán. Ta ta̱kán kúú ta̱ kivi ndakuná rollo ta saátu u̱xa̱ saá sello ña̱ kúúmiíña”.
6 Ta ma̱ʼñú trono xíʼin ma̱ʼñú ku̱mí na̱ querubín* ta saátu na̱ anciano, xi̱nii̱ níndichi iin ndikachi* ta náʼa̱ ña̱ ni̱so̱kónarí. Kúúmiírí u̱xa̱ ndiki̱ xíʼin u̱xa̱ nduchúnu̱ú. (Ña̱ nduchúnu̱ú yóʼo kúni̱ kachiña, u̱xa̱ espíritu Ndióxi̱ ña̱ chi̱ndaʼára ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú iníísaá ñuʼú). 7 Tí ndikachi kamaní ku̱yatinrí ta ki̱ʼinrí rollo ña̱ ndíka̱a̱ ndaʼa̱ kúaʼa ta̱ íyo nu̱ú trono. 8 Tá ki̱ʼinrí rollo, ku̱mí saá na̱ querubín xíʼin 24 na̱ anciano xi̱kuxítína nu̱ú tí ndikachi. Ta iin tá iin na̱yóʼo níʼina arpa xíʼin ko̱ʼo̱ ña̱ oro nu̱ú ñúʼu ña̱ chíʼmána. (Ña̱ chíʼmána yóʼo kúni̱ kachiña, oración ña̱ kéʼé na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱).* 9 Ta xítana iin yaa xa̱á ña̱ káchi: “Yóʼó xíniñúʼu ndakiʼin rollo ta kunáún sello ña̱ kúúmiíña, saáchi ni̱so̱kóún miíún ta xíʼin ni̱ún nda̱satáún* na̱ yiví ña̱ koona kuenta Ndióxi̱ ni nda̱a̱ ndáaka tribu kúúna, nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun káʼa̱nna ni kúúna na̱ ñuu válí á kúúna na̱ ñuu náʼnu. 10 Xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼún, xa̱a̱na koona na̱ kaʼndachíñu ta koona su̱tu̱ ña̱ kachíñuna nu̱ú Ndióxi̱yó. Ta kaʼndachíñuna nu̱ú ñuʼú”.
11 Tasaá xi̱nii̱, ta xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ku̱a̱ʼání na̱ ángel na̱ ni̱ka̱va̱nduu sa̱tá trono ta saátu na̱ querubín xíʼin na̱ anciano. Ku̱a̱ʼání millón* kúú na̱yóʼo. 12 Ta ndeéní xi̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: “Tí ndikachi tí ni̱xi̱ʼi̱ xíniñúʼu ndakiʼinrí chiñu, ña̱ ku̱i̱ká, ña̱ ndíchi, ndee̱, ña̱ to̱ʼó, ña̱ ndukáʼnurí ta xíniñúʼu ndakiʼinturí bendición”.
13 Ta ndiʼi na̱ íyo chí ndiví, na̱ íyo nu̱ú ñuʼú, na̱ ñúʼu ti̱xin ñuʼú xíʼin ti̱xin tá mar xíʼin ndiʼika na̱ íyo nu̱úña xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ xi̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: “Ta̱ íyo nu̱ú trono xíʼin tí ndikachi xíniñúʼu ndakiʼinna bendición, ña̱ to̱ʼó, ña̱ ndukáʼnuna ta kúúmiína ndee̱ ndiʼi tiempo”. 14 Ta ku̱mí saá na̱ querubín xi̱ka̱ʼa̱nna: “Saá koo”. Ta na̱ anciano xi̱kuxítína ta nda̱sakáʼnuna Ndióxi̱.
6 Ta xi̱nii̱ tá xu̱ná tí ndikachi* sello ña̱ nu̱ú, ta iin ta̱ querubín* ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra nda̱a̱ táki̱ʼva ndeéní níʼi tá ndáʼyi̱ sa̱vi̱ ta ka̱chira: “Kúáʼan”.* 2 Ta xi̱nii̱ iin kuáyi̱ yaa, ta ta̱ yósó tíyóʼo* níʼira iin kuxu̱n.* Ndióxi̱ ta̱xira iin corona ña̱ kunúu xi̱níra, ta ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá.
3 Tá xu̱ná tí ndikachi sello ña̱ u̱vi̱, xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ querubín ta̱ u̱vi̱ ta ka̱chira: “Kúáʼan”. 4 Ta ki̱ta inka kuáyi̱ tí kúáʼa ñuʼu̱, ta ta̱ yósó tíyóʼo nda̱kiʼinra chiñu ña̱ sakákura ku̱a̱chi nu̱ú ñuʼú ña̱ va̱ʼa kaʼní-táʼan na̱ íyo nu̱úña, ta nda̱kiʼinra iin espada ña̱ káʼnuní.
5 Tá xu̱ná tí ndikachi sello ña̱ u̱ni̱, xi̱niso̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ querubín ta̱ u̱ni̱ ta ka̱chira: “Kúáʼan”. Ta xi̱nii̱ iin kuáyi̱ tí ndáá, ta ta̱ yósó tíyóʼo níʼira iin balanza. 6 Ta ma̱ʼñú ku̱mí saá na̱ querubín xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n iinna, ta ka̱china: “Iin litro trigo ya̱ʼviña iin denario,* ta u̱ni̱ litro cebada ya̱ʼviña iin denario, kǒo kusíkíún aceite tá oliva ni vino”.
7 Tá xu̱ná tí ndikachi sello ña̱ ku̱mí, xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ querubín ta̱ ku̱mí ta ka̱chira: “Kúáʼan”. 8 Ta xi̱nii̱ iin kuáyi̱ tí ndáʼviní náʼa̱ color, ta ta̱ yósó tíyóʼo naníra Ña̱ xáʼní, ta Ya̱vi̱* nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yatinní ndíku̱nñara. Ta nda̱kiʼinna nda̱yí* ña̱ kaʼnína na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú iin táʼví loʼo* ñuʼú yóʼo xíʼin iin espada ña̱ káni̱ní, xíʼin so̱ko xíʼin kue̱ʼe̱ ña̱ ndeéní, ta saátu xíʼin kití tí kue̱ʼe̱ní tí íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo.
9 Tá xu̱ná tí ndikachi sello ña̱ u̱ʼu̱n, ti̱xin altar xi̱nii̱ ni̱i̱* na̱ xa̱ʼnína xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kú ni̱xi̱yo inina xíʼin tu̱ʼun Ndióxi̱, ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. 10 Ta na̱yóʼo ndeéní xi̱ka̱ʼa̱nna: “Táta káʼnu, yóʼó kúú ta̱ yi̱i̱ ta yóʼó kúú ta̱ nda̱a̱, ¿nda̱saaka tiempo kúma̱ní ta saá ndatiún ku̱a̱chi xíʼin na̱ íyo nu̱ú ñuʼú ta taxiún castigo ndaʼa̱ na̱ xa̱ʼní ndi̱ʼi̱?”. 11 Ta mií tátayó ta̱xira iin ti̱ko̱to̱ yaa ña̱ káni̱ní ndaʼa̱ na̱yóʼo ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Ndakindee̱ka loʼondó nda̱a̱ ná xi̱nu na̱ ñanindó na̱ kutáʼan kachíñu xíʼinndó, chi na̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kaʼnítuna kúú na̱yóʼova nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéna xíʼinndó”.
12 Ta xi̱nii̱ tá xu̱ná tí ndikachi sello ña̱ i̱ñu̱, ta ndeéní ni̱ta̱an, ta ku̱naá nu̱ú ñu̱ʼu* ta ndu̱uña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ti̱ko̱to̱ ña̱ ndáá,* ta iníísaá tí yo̱o̱ ndu̱kúáʼarí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ni̱i̱, 13 ta tí ki̱mi tí íyo chí ndiví ni̱ko̱yorí nu̱ú ñuʼú, nda̱a̱ táki̱ʼva kóyo tí higo tí kúii̱ tá ndeéní káni ta̱chí. 14 Ta ndiví nda̱tivíña nda̱a̱ táki̱ʼva ndátivína iin rollo ta nda̱ñúʼuña, ta ndiʼi yuku̱* xíʼin ndiʼi isla tu̱ʼunnaña nu̱ú xi̱nditaña. 15 Tasaá na̱ xáʼndachíñu nu̱ú ñuʼú, na̱ kúúmií iin chiñu káʼnu, na̱ ndísochíñu xíʼin na̱ soldado, na̱ ku̱i̱ká, na̱ kúúmií ndee̱, na̱ esclavo xíʼin na̱ yiví na̱ íyo libre chi̱se̱ʼéna miína ini kavá, ta saátu ma̱ʼñú yu̱u̱ ña̱ íyo chí yuku̱. 16 Tuku ta tuku xi̱ka̱ʼa̱nna xíʼin yuku̱, ta saátu xíʼin yu̱u̱ ta káchina: “Ko̱yondó sa̱tándi̱ ta chise̱ʼéndó ndi̱ʼi̱ nu̱ú ta̱ íyo nu̱ú trono, ta saátu nu̱ú tí ndikachi tí sáa̱ní, 17 saáchi xa̱a̱ ki̱xaa̱ ki̱vi̱ káʼnu ña̱ sáa̱ní na̱yóʼo, ta ¿ndáana kivi ka̱ku?”.
7 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, xi̱nii̱ ku̱mí na̱ ángel na̱ ndíta ku̱mí saá ti̱tu̱n ñuʼú yóʼo. Ta sásina nu̱ú ta̱chí ña̱ va̱xi ku̱mí saá ti̱tu̱n ñuʼú, sásina nu̱ú ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa ná kǒo kaniña ni nu̱ú ñuʼú ni nu̱ú tá mar ni nu̱ú nda̱a̱ ni iin yitu̱n. 2 Ta xi̱nii̱ inka ángel ta̱ ku̱a̱ndaa chí nu̱ú kána ñu̱ʼu* ta níʼira sello ña̱ ta̱xi Ndióxi̱ ta̱ táku ndaʼa̱ra, ta ndeéní ka̱nara ku̱mí saá na̱ ángel na̱ nda̱kiʼin nda̱yí* ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱na ñuʼú xíʼin tá mar. 3 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Kǒo sandíʼi-xa̱ʼa̱ndó ñuʼú ni tá mar ni yitu̱n, nda̱a̱ ná chika̱a̱ndi̱ sello te̱ʼé* ndiʼi na̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱yó”.
4 Ta xi̱niso̱ʼi̱ nda̱saa kúú na̱ ndakiʼin sello: 144,000 kúú na̱ nda̱kiʼinña ta ki̱xina ti̱xin ndiʼi na̱ tribu na̱ se̱ʼe ta̱ Israel.
5 Ti̱xin na̱ tribu ta̱ Judá, 12,000 xi̱kuu na̱ nda̱kiʼin sello;
ti̱xin na̱ tribu ta̱ Rubén, 12,000;
ti̱xin na̱ tribu ta̱ Gad, 12,000;
6 ti̱xin na̱ tribu ta̱ Aser, 12,000;
ti̱xin na̱ tribu ta̱ Neftalí, 12,000;
ti̱xin na̱ tribu ta̱ Manasés, 12,000;
7 ti̱xin na̱ tribu ta̱ Simeón, 12,000;
ti̱xin na̱ tribu ta̱ Leví, 12,000;
ti̱xin na̱ tribu ta̱ Isacar, 12,000;
8 ti̱xin na̱ tribu ta̱ Zabulón, 12,000;
ti̱xin na̱ tribu ta̱ José, 12,000;
ti̱xin na̱ tribu ta̱ Benjamín, 12,000 xi̱kuu na̱ nda̱kiʼin sello.
9 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, xi̱nii̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví ta nda̱a̱ ni iin na̱ yiví va̱ása kúchiñu kaʼvi na̱yóʼo. Ta na̱yóʼo ki̱xina ti̱xin ndiʼi ñuu náʼnu xíʼin ñuu válí, káʼa̱nna ndiʼi nu̱ú tu̱ʼun ta ki̱xina ti̱xin ndiʼi tribu ta ndítana nu̱ú trono ta saátu nu̱ú tí ndikachi.* Ta ndíxina ti̱ko̱to̱ yaa ña̱ náni̱ ta níʼina ndaʼa̱ tú ñu̱u̱. 10 Ta ndeéní xi̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: “Ta̱ sa̱kǎku miíyó kúú Ndióxi̱yó ta̱ íyo nu̱ú trono ta saátu tí ndikachi”.
11 Ta ndiʼi na̱ ángel ni̱ka̱va̱nduuna sa̱tá trono ta saátu sa̱tá na̱ anciano* ta saátu sa̱tá ku̱mí saá na̱ querubín;* ta xi̱kuxítína nu̱ú trono ta nda̱sakáʼnuna Ndióxi̱. 12 Ta ka̱china: “Saá koo. Ndióxi̱yó kúúmiíra ña̱ ndíchi, ndee̱, ta ndakúníra ta xíniñúʼu ndukáʼnura, ta ndiʼina xíniñúʼu ixato̱ʼó-ñaʼá ta taxina tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra ndiʼi tiempo. Saá koo”.
13 Ta saá iin ta̱ anciano ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra yi̱ʼi̱: “¿Ndáana kúú na̱ ndíxi ti̱ko̱to̱ náni̱ ña̱ yaa ta ndáa míí ke̱ena?”. 14 Ta ndi̱ku̱n kama nda̱kuii̱n yuʼúra ta ka̱chii̱: “Táta, miíún kúú ta̱ xíni̱va xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo”. Ta ta̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Na̱yóʼo kúú na̱ ni̱ka̱ku nu̱ú tu̱ndóʼo káʼnu ta nda̱katana ti̱ko̱to̱ náni̱na ta nda̱sayaanaña xíʼin ni̱i̱ tí ndikachi. 15 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ndítana nu̱ú trono Ndióxi̱, ta ndásakáʼnunara ini templora ñuú xíʼin káʼñu.* Ta ta̱ íyo nu̱ú trono kundaarana.* 16 Va̱ása kooka so̱ko ta ni va̱ása yi̱chi̱ka-inina ña̱ koʼona ti̱kui̱í; ta ni ñu̱ʼu xíʼin kaʼní va̱ása saxóʼvi̱kaña na̱yóʼo. 17 Saáchi tí ndikachi tí íyo ma̱ʼñú trono kundaarína ta kuniʼirí yichi̱ nu̱úna ña̱ ku̱ʼu̱nna nu̱ú kána ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í tá táxi ña̱ kutakuna. Ta Ndióxi̱ ndaya̱kúnra ti̱kui̱í nu̱úna”.
8 Tá xu̱ná tí ndikachi* sello ña̱ u̱xa̱, ki̱ʼva sava hora ku̱táxi̱n chí ndiví. 2 Ta xi̱nii̱ u̱xa̱ na̱ ángel na̱ ndíta nu̱ú Ndióxi̱ ta na̱yóʼo nda̱kiʼinna u̱xa̱ trompeta.
3 Ta ki̱xaa̱ inka ángel ta níʼira iin ña̱ʼa* ña̱ oro ña̱ xíniñúʼuna ña̱ chíʼmána, xi̱kundichira yatin nu̱ú íyo altar. Ta ta̱xina ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ndaʼa̱ra ña̱ va̱ʼa chiʼmára, ta chiʼmára ña̱yóʼo nu̱ú altar ña̱ oro ña̱ níndichi chí nu̱ú trono ta kutáʼan oración ña̱ káʼa̱n na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱* xíʼin ña̱yóʼo. 4 Ta yi̱ʼma̱ ña̱ kána nu̱ú ña̱ chíʼmá ta̱ ángel ku̱a̱ndaaña ku̱a̱ʼa̱nña nu̱ú Ndióxi̱ ta kítáʼanña xíʼin oración ña̱ kéʼé na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱.* 5 Ta ndi̱ku̱n ki̱ʼin ta̱ ángel ña̱ʼa* ña̱ xíniñúʼura ña̱ chíʼmára ta sa̱kútúraña xíʼin ñuʼu̱ ña̱ íyo nu̱ú altar ta sa̱kánaraña nu̱ú ñuʼú. Ta ndeéní ni̱ni̱ʼi nda̱a̱ táki̱ʼva níʼi tá ndáʼyi̱ sa̱vi̱ ta ki̱xáʼa táku̱ ña̱ káʼa̱nna, ta ki̱xáʼa káni taxa ta ni̱ta̱an. 6 Ta u̱xa̱ saá na̱ ángel na̱ níʼi u̱xa̱ trompeta xa̱a̱ íyo tu̱ʼvana ña̱ tivina túyóʼo.
7 Ta̱ nu̱ú ti̱vira trompetara. Ta ki̱xáʼa íyo ñíí* xíʼin ñuʼu̱ ña̱ nda̱saka̱ xíʼin ni̱i̱ ta ña̱yóʼo sa̱kánanaña nu̱ú ñuʼú. Ta iin táʼví* ñuʼú ni̱xi̱xi̱; ta ki̱ʼva saátu yitu̱n ni̱xi̱xi̱ ta ni̱xi̱xi̱tu ndiʼi yu̱ku̱ kúii̱.
8 Ta̱ ángel ta̱ u̱vi̱ ti̱vira trompetara. Tasaá iin ña̱ káa nda̱a̱ táki̱ʼva káa iin yuku̱* káʼnu ña̱ xíxi̱ saá káa ña̱ sa̱kánana nu̱ú tá mar. Ta iin táʼví* tá mar ndu̱ura ni̱i̱; 9 ta iin koʼndo* kití tí ñúʼu ini mar ni̱xi̱ʼi̱rí ta iin táʼví* ndiʼi barco tú íyo nu̱ú mar ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱nú.
10 Ta̱ ángel ta̱ u̱ni̱ ti̱vira trompetara. Ta chí ndiví ke̱e iin ki̱mi tí yéʼe̱ nda̱a̱ táki̱ʼva yéʼe̱ iin lámpara. Ta nda̱kavarí sa̱tá iin táʼví* yu̱ta ta saátu nu̱ú kána ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í. 11 Ta tí ki̱mi yóʼo nanírí O̱va̱.* Ta iin táʼví* ti̱kui̱í ndu̱u o̱va̱rá. Ta ku̱a̱ʼání na̱ yiví ni̱xi̱ʼi̱ i̱xaa ti̱kui̱í yóʼo saáchi ndu̱u o̱va̱rá.
12 Ta̱ ángel ta̱ ku̱mí ti̱vira trompetara. Iin táʼví* ñu̱ʼu* ku̱naá nu̱úña, saátu ndo̱ʼo iin táʼví* yo̱o̱ ta saátu iin táʼví ndiʼi tí ki̱mi tí íyo. Ta iin táʼví* ndiʼi tíyóʼo kunaá nu̱úrí ta iin táʼví* ki̱vi̱ kǒo luz koo, ta saátu kundoʼo ñuú.
13 Xi̱nii̱ ta xi̱niso̱ʼi̱ iin tí águila tí ndáchí ma̱ʼñú ndiví ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nrí: “Kusuchíní-ini na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú tá xa̱a̱ ná tivi u̱ni̱ saá na̱ ángel na̱ kúma̱ní tivi trompetana, chi na̱yóʼo xa̱a̱ ku̱nu̱mí tivinanú”.
9 Ta̱ ángel ta̱ u̱ʼu̱n ti̱vira trompetara. Ta xi̱nii̱ ña̱ ke̱e iin ki̱mi chí ndiví ta nda̱kavarí nu̱ú ñuʼú, ta nda̱kiʼinrí llave ña̱ ya̱vi̱ naá. 2 Tí ki̱mi xu̱nárí* ña̱ ya̱vi̱ naá, ta ki̱xáʼa kána yi̱ʼma̱ ini ya̱vi̱ yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ kána ini iin horno ña̱ káʼnuní, ta ñu̱ʼu* xíʼin ta̱chí ku̱naá nu̱úña i̱xaa yi̱ʼma̱ ña̱ kána ini ya̱vi̱ yóʼo. 3 Ta ma̱ʼñú yi̱ʼma̱ yóʼo ke̱e tí ti̱ka náʼnu* ta ku̱a̱ʼa̱nrí chí nu̱ú ñuʼú, ta nda̱kiʼinrí nda̱yí* nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nda̱yí ña̱ kúúmií tí ti̱siʼma̱ tí íyo nu̱ú ñuʼú. 4 Ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinrí ña̱ ná kǒo sandíʼi-xa̱ʼa̱rí ku̱ʼu̱ ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo, ni yitu̱n válí ni yitu̱n náʼnu, chi na̱ yiví na̱ kǒo kúúmií sello Ndióxi̱ chí te̱ʼéna* kúú na̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱rí.
5 Ta tí ti̱ka náʼnu ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinrí ña̱ ná saxóʼvi̱rí na̱ yiví ki̱ʼva u̱ʼu̱n yo̱o̱ soo va̱ása kaʼnírína, ta na̱yóʼo xo̱ʼvi̱na nda̱a̱ táki̱ʼva xóʼvi̱ iin na̱ yiví tá káni tí ti̱siʼma̱na. 6 Ta tiempo saá na̱ yiví ndukúna ndáa ki̱ʼva kuvina soo va̱ása ndani̱ʼínaña, kuni̱nína kuvina soo va̱ása kuvina.
7 Ta tí ti̱ka náʼnu yóʼo náʼa̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo kuáyi̱ tí xa̱a̱ íyo tu̱ʼva ña̱ ku̱ʼu̱nrí nu̱ú ku̱a̱chi, ta xi̱nírí kánuu iin corona ña̱ oro, ta nu̱úrí náʼa̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ nu̱ú na̱ yiví. 8 Ta yixí xi̱nírí íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yixí xi̱ní iin ñaʼá, ta nu̱ʼurí íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ʼu tí ndikaʼa,* 9 ta ña̱ ndási kándíkarí náʼa̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ka̱a, ta ndi̱xi̱nrí níʼiña nda̱a̱ táki̱ʼva níʼi iin tú carro tú ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi tú káñuu kuáyi̱. 10 Ta si̱ʼma̱rí íyo iñú nu̱úña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tí ti̱siʼma̱, ta si̱ʼma̱rí nda̱kiʼinña nda̱yí ña̱ saxóʼvi̱ña na̱ yiví ki̱ʼva u̱ʼu̱n yo̱o̱. 11 Ta íyo iin rey ta̱ xáʼndachíñu nu̱úrí: ta̱ ángel ta̱ kíʼin kuenta xíʼin ña̱ ya̱vi̱ naá. Ki̱vi̱ra ña̱ hebreo kúú Abadón,* ta ña̱ griego kúúña Apolión.*
12 Tu̱ndóʼo ña̱ nu̱ú xa̱a̱ ni̱ya̱ʼaña. Kiʼinníndó kuenta chi tá ná ndiʼi kuu ña̱yóʼo kixi u̱vi̱kaña.
13 Ta̱ ángel ta̱ i̱ñu̱ ti̱vira trompetara. Tasaá xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna chí nu̱ú íyo ndiki̱ ña̱ altar ña̱ oro ña̱ níndichi nu̱ú Ndióxi̱. 14 Ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ ángel ta̱ i̱ñu̱ ta̱ níʼi trompeta: “Ndaxín ku̱mí saá na̱ ángel na̱ núʼni yatin yu̱ta káʼnu tá Éufrates”. 15 Ta ku̱mí saá na̱ ángel ni̱nda̱xínna ña̱ va̱ʼa kaʼnína iin táʼví* na̱ yiví, ta xa̱a̱ íyo tu̱ʼvana ña̱ keʼéna ña̱yóʼo, mií hora kán, ki̱vi̱ kán, yo̱o̱ kán, xíʼin ku̱i̱ya̱ kán.
16 Ta na̱ soldado na̱ ku̱a̱ʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi na̱ yósó kuáyi̱,* u̱vi̱ ciento millón kúúna, yi̱ʼi̱ xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ saá kúúna. 17 Ta kuáyi̱ xíʼin na̱ yósó tíyóʼo na̱ xi̱nii̱ nu̱ú visión, siaʼa ni̱xi̱yona: ña̱ xi̱ndasi kándíkana kúáʼaña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼu̱, saátu kúúmiíña color azul xíʼin ña̱ kúaan, ta xi̱ní tí kuáyi̱ yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo xi̱ní tí ndikaʼa* saá íyoña, ta chí yuʼúrí xi̱kee ñuʼu̱, yi̱ʼma̱ xíʼin azufre.* 18 Ta iin táʼví* na̱ yiví ni̱xi̱ʼi̱na xíʼin u̱ni̱ saá tu̱ndóʼo yóʼo: ñuʼu̱, yi̱ʼma̱ xíʼin azufre ña̱ kée yuʼú tí kuáyi̱. 19 Saáchi táʼví tí kuáyi̱ ña̱ nda̱kiʼin nda̱yí kúú yuʼúrí xíʼin si̱ʼma̱rí,* chi si̱ʼma̱rí íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ko̱o̱ ta íyo xi̱níña, ta xíʼin si̱ʼma̱rí sáxo̱ʼvi̱rí na̱ yiví.
20 Soo na̱ yiví na̱ va̱ása níxi̱ʼi̱ xíʼin tu̱ndóʼo yóʼo, va̱ása níndikó-inina xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xava̱ʼana xíʼin ndaʼa̱na, ta kǒo nísandákoona ña̱ ndasakáʼnuna na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa, ni ndióxi̱ vatá ña̱ na̱kuva̱ʼa xíʼin oro, plata, cobre, yu̱u̱ xíʼin yitu̱n, ña̱yóʼo kǒo kívi kotoña ni kuniso̱ʼoña ni kakaña. 21 Kǒo níndikó-inina xa̱ʼa̱ ña̱ kúúna na̱ xáʼní, ni xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna ña̱ tási ni xa̱ʼa̱ ña̱ kíʼvina ku̱a̱chi kini* ni xa̱ʼa̱ ña̱ kúúna na̱ kui̱ʼná.
10 Ta xi̱nii̱ inka ángel ta̱ kúúmiíní ndee̱ ta va̱xinuura chí ndiví ta ndíxira vi̱kó ta kánuu iin arcoíris xi̱níra. Ta nu̱úra náʼa̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ñu̱ʼu,* ta xa̱ʼa̱ra* nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nama̱ ña̱ ñuʼu̱ saá íyoña. 2 Ta níʼira iin rollo loʼo ña̱ xa̱a̱ nda̱kanina. Ta xa̱ʼa̱ kúaʼara ka̱nindichiraña nu̱ú tá mar ta xa̱ʼa̱ yítinra ka̱nindichiraña nu̱ú ñuʼú. 3 Tasaá ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra nda̱a̱ táki̱ʼva ndáʼyi̱ iin tí ndikaʼa.* Ta tá ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra, xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n u̱xa̱ trueno.*
4 Tá sa̱kán kixáʼíi̱ kaʼyíi̱ ni̱ka̱ʼa̱n u̱xa̱ saá trueno,* soo xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n iinna chí ndiví ta ka̱china: “Va̱ása ka̱ʼún xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n u̱xa̱ saá trueno ta va̱ása kaʼyíúnña”. 5 Ta̱ ángel ta̱ xi̱nii̱ níndichi xa̱ʼa̱ nu̱ú tá mar ta saátu nu̱ú ñuʼú nda̱niʼira ndaʼa̱ kúaʼara chí ndiví 6 ta chi̱naʼára xa̱ʼa̱ ta̱ íyo ndiʼi tiempo, ta̱ i̱xava̱ʼa ndiví xíʼin ndiʼi ña̱ íyo nu̱úña, ta̱ i̱xava̱ʼa ñuʼú xíʼin ndiʼi ña̱ íyo nu̱úña, ta̱ i̱xava̱ʼa tá mar xíʼin ndiʼi ña̱ ñúʼu inirá ta ka̱chira: “Va̱ása kundatuka Ndióxi̱. 7 Tá xa̱a̱ ná kixaa̱ ki̱vi̱ ña̱ ku̱nu̱mí tivi ta̱ ángel ta̱ u̱xa̱ trompetara, saá kúú ña̱ xi̱nu ña̱ yi̱i̱ ña̱ íyo se̱ʼé xa̱ʼa̱* ña̱ kúú tu̱ʼun va̱ʼa ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xíʼin na̱ profetara na̱ káchíñu nu̱úra”.
8 Ta tuku xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n chí ndiví. Ta ka̱china: “Kúáʼan ta kiʼin rollo ña̱ núná ña̱ níʼi ta̱ ángel ta̱ níndichi nu̱ú tá mar ta saátu nu̱ú ñuʼú”. 9 Tá ni̱xa̱i̱ nu̱ú níndichi ta̱ ángel ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra ña̱ ná taxira rollo loʼo ndaʼíi̱. Ta̱kán nda̱kuiinra: “Kiʼin ña̱ rollo ta kaxíña, tá ná kaxíúnña vi̱si̱ní kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñu̱ñú soo tá ná xa̱a̱ña ti̱xiún kuu o̱va̱ ti̱xiún xíʼinña”. 10 Xa̱ʼa̱ ña̱kán ki̱ʼii̱n rollo loʼo ndaʼa̱ ta̱ ángel ta xa̱xíi̱ña. Tá xa̱xíi̱ña vi̱si̱níña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñu̱ñú, soo tá xa̱a̱ ndi̱ʼi xa̱xíi̱ña ku̱u o̱va̱ní-inii̱ xíʼinña. 11 Ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n: “Xíniñúʼu ka̱ʼa̱n tukún xa̱ʼa̱ ña̱ kundoʼo ñuu válí, ñuu náʼnu xíʼin na̱ káʼa̱n nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun ta ka̱ʼa̱ntún xa̱ʼa̱ ña̱ kundoʼo ku̱a̱ʼání na̱ chíñu”.
11 Ta ta̱xira iin tú ndo̱o̱ ndaʼíi̱, tú káa nda̱a̱ táki̱ʼva káa iin yitu̱n tú chúʼunna* ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Ndakundichi ta chuʼun templo Ndióxi̱, saátu altar ta ndakaʼvi nda̱saa kúú na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ ini ña̱kán. 2 Soo va̱ása chuʼún chí yéʼé ña̱ templo, chi Ndióxi̱ nda̱taxira ña̱yóʼo ndaʼa̱ ndiʼi na̱ ñuu, ta 42 yo̱o̱ ku̱a̱ñi̱ndosóna* ñuu yi̱i̱. 3 Ta chindaʼíi̱ u̱vi̱ na̱ testigoi̱ ña̱ ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ kuu, ta keʼéna ña̱yóʼo ki̱ʼva 1,260 ki̱vi̱ ta kundixina ti̱ko̱to̱ ndayí”.* 4 Ta na̱ testigo yóʼo kúú u̱vi̱ tú olivo saátu u̱vi̱ ña̱ candelabro, ta ndítana nu̱ú ta̱ kúú táta nu̱ú iníísaá ñuʼú.
5 Tá iinna kúni̱na kundi̱va̱ʼana xíʼinna, yuʼú na̱yóʼo kée ñuʼu̱ ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá, saá kúú ña̱ xíniñúʼu kuvi ndiʼi na̱ kúni̱ kundi̱va̱ʼa xíʼin na̱yóʼo. 6 Na̱yóʼo kúúmiína ndee̱ ña̱ ndakasina ndiví ta va̱ása kuunka sa̱vi̱ ndiʼi ki̱vi̱ ña̱ ná ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ kuu, kúúmiítuna ndee̱ ña̱ ndasana ti̱kui̱í ni̱i̱, ta saátu ña̱ chika̱a̱na tu̱ndóʼo nu̱ú ñuʼú yóʼo ndiʼi yichi̱ ña̱ kúni̱ miína.
7 Tá ná ndiʼi ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ kuu, tí kití yukú tí kíta ini ya̱vi̱ naá kanitáʼanrí xíʼinna, kuchiñurí kanitáʼanrí xíʼinna ta kaʼnírína. 8 Ku̱ñu na̱yóʼo kindo̱oña calle ña̱ káʼnuka ña̱ kúúmií ñuu káʼnu kán, nu̱ú xa̱ʼnítuna ta̱ kúú tátana ndaʼa̱ iin yitu̱n, ta ñuu yóʼo ndákiʼinña nu̱ú ñuu Sodoma xíʼin Egipto. 9 Ta na̱ yiví na̱ ki̱xi ti̱xin ndiʼi ñuu náʼnu xíʼin ñuu válí, káʼa̱nna ndiʼi nu̱ú tu̱ʼun ta ki̱xina ti̱xin ndiʼi tribu, kunina ku̱ñu na̱yóʼo ki̱ʼva u̱ni̱ ki̱vi̱ sava, ta kǒo taxina ña̱ ndu̱xu̱n na̱yóʼo. 10 Ta na̱ íyo nu̱ú ñuʼú kusi̱íní-inina ta keʼéna vikó xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱yóʼo, ta chindaʼána regalo ndaʼa̱ táʼanna chi u̱vi̱ saá na̱ profeta yóʼo sa̱xóʼvi̱nína na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú.
11 Tá ni̱ya̱ʼa u̱ni̱ ki̱vi̱ sava, Ndióxi̱ sa̱ndátakurana ta na̱yóʼo nda̱kunditana, ta na̱ xi̱ni na̱yóʼo ni̱yi̱ʼvínína. 12 Ta na̱kán xi̱niso̱ʼona ña̱ ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna chí ndiví ta ka̱china: “Yóʼo ndaandó”. Ta nda̱ana sa̱tá iin vi̱kó ta ku̱a̱ʼa̱nna chí ndiví ta na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá xi̱ninana. 13 Ta ndi̱ku̱n saá* ndeéní ni̱ta̱an ta iin táʼví* ñuu ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña, ta 7,000 kúú na̱ yiví na̱ ni̱xi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ta̱an, ta ndiʼika na̱ sava ni̱yi̱ʼvínína ta nda̱sakáʼnuna Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví.
14 Tu̱ndóʼo ña̱ u̱vi̱ xa̱a̱ ni̱ya̱ʼaña. Kiʼin va̱ʼandó kuenta chi tu̱ndóʼo ña̱ u̱ni̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kixaa̱ña.
15 Ta̱ ángel ta̱ u̱xa̱ ti̱vira trompetara. Ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna chí ndiví ta ka̱china: “Reino Ndióxi̱yó xíʼin Cristora, xa̱a̱ xáʼndachíñuña nu̱ú na̱ yiví, ta ta̱kán koora rey ndiʼi tiempo”.
16 Ta 24 na̱ anciano na̱ íyo nu̱ú trono tú ndíta nu̱ú Ndióxi̱ xi̱kuxítína ta nda̱sakáʼnuna Ndióxi̱. 17 Ta ni̱ka̱ʼa̱nna: “Táxindi̱ tíxa̱ʼvi ndaʼún Jehová* Ndióxi̱, yóʼó ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱, xa̱a̱ íyoún tá xi̱naʼáví ta íyotún vitinva, saáchi ki̱xáʼún náʼún ña̱ ku̱a̱ʼání ndee̱ kúúmiíún ta ki̱xáʼún xáʼndachíñún. 18 Ta ndiʼi na̱ ñuu ni̱sa̱a̱nína, ta saátu yóʼó ni̱sa̱ún xíʼinna, ta ki̱xaa̱ tiempo ña̱ nda̱kaxiún ña̱ ndatiún ku̱a̱chi xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱, ta ndataxiún ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ na̱ profeta na̱ káchíñu nu̱ún, ta saátu na̱ nda̱kaxiún* xíʼin na̱ íxato̱ʼó ki̱vi̱ún ni kúúna na̱ va̱lí á na̱ náʼnu, ta sandíʼi-xa̱ʼún na̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱ ñuʼú”.
19 Tasaá nda̱kuná templo Ndióxi̱ ña̱ íyo chí ndiví, ta ini ña̱ templo yóʼo ndíka̱a̱ arca ña̱ trato. Ta ki̱xáʼa xíndu̱ta̱,* xi̱niso̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼa̱nna, ndeéní ni̱ni̱ʼi nda̱a̱ táki̱ʼva níʼi tá ndáʼyi̱ sa̱vi̱, ni̱ta̱an ta ndeéní ku̱un ñíí.*
12 Ta xi̱nii̱ iin ña̱ ndáyáʼviní chí ndiví: xi̱nii̱ iin ñaʼá ta ti̱ko̱to̱ñá ndáye̱ʼe̱ña nda̱a̱ táki̱ʼva ndáye̱ʼe̱ ñu̱ʼu,* ta ti̱xin xa̱ʼa̱ñá ndíka̱a̱ yo̱o̱, ta xi̱níñá kánuu iin corona ña̱ kúúmií 12 ki̱mi. 2 Ta ñá ñúʼu se̱ʼe kúúñá, ta xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kaku se̱ʼeñá xákuñá, chi ndeéní xóʼvi̱ñá xa̱ʼa̱ ña̱ kaku se̱ʼeñá.
3 Ta xi̱nii̱ inka ña̱ ndáyáʼvi chí ndiví: ki̱ta iin dragón tí káʼnuní, tí color kúáʼa ñuʼu̱, ta 7 kúú xi̱nírí, ta 10 kúú ndiki̱rí, ta ndósó 7 corona xi̱nírí, 4 ta xíʼin si̱ʼma̱rí* ka̱ñuurí iin táʼví* ki̱mi tí íyo chí ndiví, ta sa̱kánarírí nu̱ú ñuʼú, ta tí dragón xi̱kundichirí nu̱ú ñá ñaʼá ñá kaku se̱ʼe, ta íyo tu̱ʼvarí ña̱ kaxírí se̱ʼeñá tá ná kakuña.
5 Ñáyóʼo ka̱ku iin ta̱a loʼo se̱ʼeñá, ta ta̱yóʼo kaʼndachíñura nu̱ú na̱ ñuu xíʼin iin yitu̱n tú ka̱a. Ta ki̱ndaana ta̱ loʼo se̱ʼeñá ta ku̱a̱ʼa̱nra chí nu̱ú Ndióxi̱, ta saátu nu̱ú íyo tronora. 6 Ta ñá ñaʼá yóʼo xi̱nuñá ku̱a̱ʼa̱nñá chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí, nu̱ú nda̱savií Ndióxi̱ iin lugar nu̱ú kooñá ta taxina ña̱ kuxuñá 1,260 ki̱vi̱.
7 Ta ki̱xáʼa kánitáʼanna chí ndiví, ta̱ Miguel* xíʼin na̱ ángel na̱ kítáʼan xíʼinra ka̱nitáʼanna xíʼin tí dragón, ta tí dragón xíʼin na̱ ángel na̱ kítáʼan xíʼinrí ka̱nitáʼantu na̱yóʼova xíʼinra, 8 soo va̱ása níkuchiñuna,* ta va̱ása níkivika koo na̱yóʼo chí ndiví. 9 Ta chí ni̱nu̱ sa̱kánana tí dragón tí kúú ko̱o̱ tí nu̱ú va̱ʼa,* tí káʼa̱nna xíʼin ña̱ nanírí ta̱ Ndi̱va̱ʼa,* tí sándaʼvi ndiʼi na̱ yiví, ta sa̱kánanarí nu̱ú ñuʼú ta saátu na̱ ángel na̱ kítáʼan xíʼinrí. 10 Ta xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna chí ndiví, ta ka̱china:
“Ndióxi̱yó sa̱kǎkura na̱ yiví ta ni̱na̱ʼa̱ra ndee̱ra, xa̱a̱ ki̱xáʼa xáʼndachíñu Reinora, ta xa̱a̱ ki̱xáʼa náʼa̱ Cristora ndee̱ ña̱ nda̱kiʼinra, chi ku̱chiñura xíʼin ta̱ chíka̱a̱ ku̱a̱chi na̱ ñaniyó nu̱ú Ndióxi̱, ta kéʼéra ña̱yóʼo ñuú xíʼin káʼñu.* 11 Ta na̱kán ku̱chiñuna xa̱ʼa̱ ndee̱ ña̱ kúúmií ni̱i̱ tí ndikachi,* ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ na̱túʼunna ta va̱ása níyi̱ʼvína kuvina.* 12 Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ndiví xíʼin na̱ íyo nu̱úña kusi̱í-inindó. Soo ndáʼviní ñuʼú xíʼin mar, saáchi ta̱ Ndi̱va̱ʼa ku̱xa̱a̱ra nu̱úndó ta sáa̱níra chi xíni̱ra ña̱ ndáa si̱lóʼo kuití tiempo kíndo̱o ndaʼa̱ra”.
13 Tá sa̱kánana tí dragón nu̱ú ñuʼú, ki̱xáʼarí ndíku̱nrí sa̱tá ñá ñaʼá ñá sa̱káku ta̱a loʼo. 14 Ta ta̱xina u̱vi̱ ndi̱xi̱n tí águila tí káʼnu ndaʼa̱ ñá ñaʼá yóʼo ña̱ va̱ʼa ndachíñá ku̱ʼu̱nñá chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí, ta kán taxina kuxuñá nu̱ú kǒo tí ko̱o̱ íyo, ta ña̱yóʼo kooña iin tiempo, u̱vi̱ tiempo xíʼin sava tiempo.*
15 Ta chí yuʼú tí ko̱o̱ yóʼo ke̱e ti̱kui̱í ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱ta saá íyorá, ta ku̱a̱ʼa̱nrá sa̱tá ñá ñaʼá ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱ñá* xíʼinrá. 16 Ta ñuʼú chi̱ndeétáʼanña xíʼin ñá ñaʼá yóʼo, ta ñuʼú nda̱kunáña yuʼúña ta ko̱kóña yu̱ta tá ke̱e chí yuʼú tí dragón. 17 Ta ni̱sa̱a̱ní tí dragón xíʼin ñá ñaʼá yóʼo, ta ku̱a̱ʼa̱nrí kanitáʼanrí xíʼin na̱ se̱ʼeñá na̱ kíndo̱o, na̱yóʼo kúú na̱ ndíku̱n chiñu ña̱ xáʼnda Ndióxi̱, ta saátu nda̱kiʼinna chiñu ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús.
13 Ta tí dragón ki̱ndoorí níndichirí nu̱ú yu̱ti ña̱ íyo yuʼú tá mar.
Tasaá xi̱nii̱ iin kití yukú tí ki̱ta ini mar, 10 xi̱kuu ndiki̱rí ta 7 xi̱kuu xi̱nírí. Ta ndiki̱rí ndósó 10 corona ta xi̱nírí ni̱ka̱ʼyi̱ ki̱vi̱ ña̱ káʼa̱n-ndi̱va̱ʼa xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. 2 Ta kití yukú tí xi̱nii̱, nda̱a̱ táki̱ʼva káa tí leopardo saá káarí, ta xa̱ʼa̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva káa xa̱ʼa̱ tí oso saá káaña, ta yuʼúrí nda̱a̱ táki̱ʼva káa yuʼú tí ndikaʼa* saá káaña. Ta tí dragón ta̱xirí ndee̱ ña̱ kúúmiírí ndaʼa̱ tí kití yukú ta saátu tronorí ta saátu nda̱yí ña̱ kúúmiírí.
3 Ta xi̱nii̱ ña̱ ndeéní tu̱kue̱ʼe̱ iin xi̱ní tíyóʼo ta nda̱a̱ yatin kuvirí, soo ni ndeéní tu̱kue̱ʼe̱ña, nda̱ʼavaña. Ta ndiʼi na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú nda̱kanda̱ní-inina* ta nda̱kundiku̱nna kití yukú yóʼo. 4 Ta nda̱sakáʼnuna tí dragón saáchi tíyóʼo ta̱xirí nda̱yí* ña̱ kúúmiírí ndaʼa̱ kití yukú ta nda̱sakáʼnuna kití yukú ta ka̱china: “¿Ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo kití yukú? ¿Ndáana kivi kanitáʼan xíʼinrí?”. 5 Ta tí kití yukú nda̱kiʼinrí nda̱yí ña̱ ni̱nu kunirí ta ka̱ʼa̱nrí ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, ta saátu nda̱kiʼinrí ndee̱ ña̱ keʼérí nda̱a̱ ndáaka ña̱ kúni̱ miírí 42 yo̱o̱. 6 Tándi̱ʼi ki̱xáʼarí káʼa̱nrí ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ra, xa̱ʼa̱ lugar nu̱ú íyora ta saátu xa̱ʼa̱ na̱ ndóo chí ndiví. 7 Ta ta̱xina ña̱ kanitáʼanrí xíʼin na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱* ta ku̱chiñurí xíʼinna, ta saátu nda̱kiʼinrí nda̱yí ña̱ kaʼndachíñurí nu̱ú na̱ yiví ni nda̱a̱ ndáaka tribu kúúna, nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun káʼa̱nna ni kúúna na̱ ñuu válí á kúúna na̱ ñuu náʼnu. 8 Ta ndiʼi na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú ndasakáʼnunarí. Ta nani tá ki̱xáʼa xa̱ʼa̱ ñuyǐví, kǒo ki̱vi̱ nda̱a̱ ni iin na̱yóʼo va̱xi nu̱ú libro nu̱ú va̱xi ki̱vi̱ na̱ kutaku. Libro yóʼo kúú kuenta tí ndikachi* tí ni̱xi̱ʼi̱.
9 Vií va̱ʼa kuniso̱ʼondó.* 10 Tá íyo iin na̱ xíniñúʼu tiinna, tiinvanana.* Tá íyo iin na̱ xáʼní xíʼin espada,* xíʼin espada kuvivana. Xa̱ʼa̱ ña̱kán na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱* xíniñúʼu ndakú koo inina ta kandíxanínara.
11 Ta xi̱nii̱ ña̱ ki̱ta inka kití yukú chí nu̱ú ñuʼú. Ta íyo u̱vi̱ ndiki̱rí ta ña̱yóʼo íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndiki̱ tí ndikachi ta ki̱xáʼarí káʼa̱nrí nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n iin tí dragón. 12 Ta nu̱ú mií kití yukú tí nu̱ú, náʼa̱rí ña̱ inkáchi ndee̱ kúúmiírí xíʼin tíyóʼo. Ta íxandúxarí xíʼin ñuʼú ta saátu xíʼin na̱ yiví na̱ ndóo nu̱úña ña̱ ná ndasakáʼnuna kití yukú tí nu̱ú, tí ndeéní tu̱kue̱ʼe̱ soo nda̱ʼavarí. 13 Ta ku̱a̱ʼání ña̱ʼa kéʼérí; nda̱a̱ kée ñuʼu̱ chí ndiví ta kóyoña nu̱ú ñuʼú íxaarí ta xíni ndiʼi na̱ yiví ña̱yóʼo.
14 Ta sándaʼvirí na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo xíʼin nda̱yí ña̱ nda̱kiʼinrí, ta kéʼérí ña̱yóʼo nu̱ú kití yukú tí nu̱ú. Ta saátu káʼa̱nrí xíʼin na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú ña̱ ná keʼéna iin na̱ʼná tí kití yukú tí nu̱ú, tí ndeéní tu̱kue̱ʼe̱ xíʼin espada soo nda̱takuvarí. 15 Ta kití yukú tí u̱vi̱, nda̱kiʼinrí nda̱yí ña̱ taxirí kutaku na̱ʼná kití yukú tí nu̱ú. Tasaá na̱ʼná tí kití yukú tí nu̱ú ki̱xáʼaña káʼa̱nña ta xa̱ʼndaña chiñu ña̱ ná kaʼnína ndiʼi na̱ kǒo ndásakáʼnu-ñaʼá.
16 Ta íxandúxarí xíʼin ndiʼina ña̱ ná kanina tuni̱ ndaʼa̱ kúaʼana á chí te̱ʼéna* ni kúúna na̱ va̱lí á na̱ náʼnu, ni kúúna na̱ ku̱i̱ká á na̱ ndáʼvi ni kúúna na̱ yiví libre á esclavo, 17 ta nda̱a̱ ni iinna kǒo kívi satána* á xi̱kóna tá kǒo tuni̱ yóʼo kúúmiína á ki̱vi̱ tí kití yukú á número ki̱vi̱rí. 18 Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíniñúʼu kuumiína ña̱ ndíchi: na̱ kúúmií ña̱ ndíchi ná tavána kuenta xíʼin número tí kití yukú, chi número ña̱ xíniñúʼu na̱ yiví kúúña, ta número tíyóʼo kúú 666.
14 Tasaá xi̱nii̱ tí ndikachi* ña̱ níndichirí chí yuku̱* Sion, ta 144,000 kúú na̱ ndíta xíʼinrí, ta chí te̱ʼéna* ni̱ka̱ʼyi̱ ki̱vi̱ miírí xíʼin ki̱vi̱ yivárí. 2 Ta íyo iin ña̱ xi̱niso̱ʼi̱ chí ndiví, nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa* tá kóyo ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í* saá káʼa,* ta saátu ndeéní ni̱ni̱ʼi nda̱a̱ táki̱ʼva ndeéní níʼi tá ndáʼyi̱ sa̱vi̱. Ta ña̱ xi̱niso̱ʼi̱ yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva táku̱ tá xítana ta sákaʼana arpa tú kúúmiína saá táku̱. 3 Ta na̱kán, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yaa xa̱á saá íyo ña̱ xítana nu̱ú trono ta xítatunaña nu̱ú ku̱mí saá na̱ querubín* ta saátu nu̱ú na̱ anciano.* Ta nda̱a̱ ni iinna kǒo níkivi sakúaʼa yaa yóʼo, saáchi kuití na̱ 144,000 na̱ nda̱satá* Ndióxi̱ nu̱ú ñuʼú yóʼo kúú na̱ ku̱chiñu sa̱kuaʼaña. 4 Ta kǒo ní ixayaku̱a̱na miína chi kǒo níki̱si̱na xíʼin ni iin ñaʼá. Na̱yóʼo kúú na̱ ndíku̱n tí ndikachi nda̱a̱ ndáaka mií nu̱ú ku̱a̱ʼa̱nrí. Ta ti̱xin ñuyǐví yóʼo nda̱satá Ndióxi̱ na̱yóʼo ña̱ koona ña̱ʼa ña̱ nu̱ú* ña̱ koo kuenta miíra, ta saátu ña̱ koona kuenta tí ndikachi, 5 na̱yóʼo kǒo níka̱ʼa̱nna ni iin ña̱ vatá,* ta kǒo ni iin ña̱ va̱ása va̱ʼa kúúmiína.
6 Ta xi̱nii̱ inka ángel ta̱ ndáchí chí ma̱ʼñú ndiví.* Ta kúúmiíra tu̱ʼun va̱ʼa* ña̱ koo ndiʼi tiempo, ta ña̱yóʼo nátúʼunraña xíʼin na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú, ni kúúna ñuu náʼnu á ñuu válí, ni nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun káʼa̱nna á nda̱a̱ ndáaka tribu kúúna. 7 Ta ndeéní xi̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Ixato̱ʼóndó Ndióxi̱ ta ndasakáʼnundóra saáchi xa̱a̱ ki̱xaa̱ hora ña̱ ndatiinra ku̱a̱chi, xa̱ʼa̱ ña̱kán ndasakáʼnundó ta̱ i̱xava̱ʼa ndiví xíʼin ñuʼú, tá mar xíʼin ndiʼi nu̱ú kána ti̱kui̱í”.
8 Ta ki̱xi inka ángel ta̱ u̱vi̱, ta káchira: “Xa̱a̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña, Babilonia ña̱ káʼnu xa̱a̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña, ña̱yóʼo kúú ña̱ táxi vino xíʼi ndiʼi na̱ ñuu na̱ íyo iníísaá ñuyǐví, táyóʼo kúú ndiʼi ku̱a̱chi kini* ña̱ kútóoníña keʼéña”.
9 Ta inka ángel ta̱ u̱ni̱ ta̱ ndíku̱n sa̱tá na̱yóʼo, ndeéní xi̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Tá iinna ndásakáʼnuna tí kití yukú ta saátu na̱ʼnárí, ta ka̱nina tuni̱ chí te̱ʼéna á chí ndaʼa̱na, 10 na̱yóʼo koʼona vino Ndióxi̱, táyóʼo kúú ña̱ sáa̱níra, tá vino yóʼo kǒo ña̱ níndasaka̱ xíʼinrá, ta Ndióxi̱ ta̱ánra táyóʼo ini copara nu̱ú ñúʼu ña̱ sáa̱níra, ta kokona* xíʼin ñuʼu̱ ta saátu xíʼin azufre,* ta kuni na̱ ángel na̱ yi̱i̱ní ña̱yóʼo ta saátu tí ndikachi kunirí ña̱yóʼo. 11 Ta yi̱ʼma̱ ña̱ kana ña̱ kokona kooña ndiʼi tiempo. Ta na̱ ndásakáʼnu tí kití yukú ta saátu na̱ʼnárí, ta saátu na̱ nda̱kiʼin tuni̱ ki̱vi̱rí va̱ása ndakindee̱na ni ñuú ni káʼñu.* 12 Xa̱ʼa̱ ña̱kán na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱,* na̱ xíniso̱ʼo chiñu ña̱ xáʼndara, ta saátu na̱ kǒo sándakoo ña̱ kandíxana ta̱ Jesús, xíniñúʼu ndakúní koo inina”.
13 Ta xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna chí ndiví, ta ka̱china: “Kaʼyí tu̱ʼun yóʼo: ‘Nani vitin ta nda̱a̱ chí nu̱únínu na̱ ndíku̱n ta̱ kúú tátayó* ta ná kuvina si̱íní koona, saá íyoña káchi espíritu santo, ná ndakindee̱na nu̱ú chiñu ña̱ ndeéní sa̱kúnaá miína, chi ña̱ʼa ña̱ ke̱ʼéna ku̱a̱ʼa̱nña xíʼinna’”.
14 Tasaá xi̱nii̱ vi̱kó yaa, ta ta̱ kánuu sa̱tá ña̱yóʼo náʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ se̱ʼe ta̱a, ta kánuu iin corona ña̱ oro xi̱níra, ta níʼira iin ka̱a ña̱ xi̱ín yuʼú.*
15 Ta inka ángel ki̱tara ini templo ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ íyo nu̱ú vi̱kó, ta ka̱chira: “Kuniñúʼu ka̱a ña̱ xi̱ín yuʼú ña̱ níʼún ta sákee, chi xa̱a̱ ki̱xaa̱ hora ña̱ sákeún saáchi ña̱ʼa ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú xa̱a̱ va̱ʼaní xu̱xaña”. 16 Ta ta̱ íyo nu̱ú vi̱kó, chi̱ka̱a̱ra ka̱a ña̱ xi̱ín yuʼú ña̱ níʼira nu̱ú ñuʼú, ta sa̱kéera ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú.
17 Inka ángel ki̱tara ini templo ña̱ íyo chí ndiví, ta níʼitu ta̱yóʼo iin ka̱a ña̱ xi̱ín yuʼú.
18 Ta chí nu̱ú íyo altar ki̱ta inka ángel, ta ta̱yóʼo xáʼndachíñura nu̱ú ñuʼu̱. Ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin ta̱ níʼi ka̱a ña̱ xi̱ín yuʼú: “Kuniñúʼu ka̱a ña̱ xi̱ín yuʼú ña̱ níʼún ta ndakaya tí uva tí íyo nu̱ú ñuʼú, chi tíyóʼo xa̱a̱ ni̱chi̱chinírí”. 19 Ta ta̱ ángel chi̱ka̱a̱ra ka̱a ña̱ xi̱ín yuʼú nu̱ú ñuʼú, ta xa̱ʼndara uva tí íyo nu̱ú ñuʼú ta chi̱ka̱a̱rarí nu̱ú xáñi̱ndosóna* tí uva, nu̱ú ñúʼu ña̱ sáa̱ní Ndióxi̱. 20 Tí kuáyi̱ yóʼo ni̱xa̱ñi̱ndosórí uva chí sa̱tá ñuu, ta nda̱a̱ xi̱nírí ni̱xi̱nukoo ni̱i̱ yóʼo ta ni̱ka̱a̱ña ku̱a̱ʼa̱nña ki̱ʼva 300 kilómetro.
15 Ta xi̱nii̱ inka ña̱ʼa ña̱ ndáyáʼviní chí ndiví ña̱ ndákanda̱ní-iniyó* xíʼin: xi̱nii̱ u̱xa̱ na̱ ángel na̱ níʼi u̱xa̱ tu̱ndóʼo. Ndáa ña̱yóʼo kuití kúú tu̱ndóʼo ña̱ va̱xi, ta tá ná ndiʼi ña̱yóʼo va̱ása sa̱a̱ka Ndióxi̱.
2 Ta saátu xi̱nii̱ iin ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ mar tá vidrio tá nda̱saka̱ xíʼin ñuʼu̱, ta saátu xi̱nii̱ na̱ ku̱chiñu ka̱nitáʼan xíʼin tí kití yukú saátu xíʼin na̱ʼnárí ta saátu xíʼin número ki̱vi̱rí, na̱yóʼo ndítana yatin nu̱ú ndíka̱a̱ mar tá vidrio, ta níʼina arpa Ndióxi̱. 3 Ta xítana yaa ta̱ Moisés ta̱ káchíñu nu̱ú Ndióxi̱ ta saátu yaa tí ndikachi,* ta káchina:
“Ndáyáʼviní ndiʼi ña̱ ke̱ʼún ta ndákanda̱ní-inindi̱ xíʼinña Jehová* Ndióxi̱, ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱. Nda̱kúní íyo ña̱ kéʼún ta nina ña̱ nda̱a̱ kúúña, yóʼó kúú Rey ta̱ íyo ndiʼi tiempo. 4 Jehová,* ¿ndáana va̱ása yi̱ʼví kuni yóʼó? ¿Ndáana va̱ása ndasakáʼnu ki̱vi̱ún? Saáchi iinlá yóʼó kúú ta̱ nda̱kúní-ini. Ndiʼi na̱ ñuu kixina nu̱ún ta ndasakáʼnuna yóʼó, saáchi xa̱a̱ ni̱na̱ʼún ña̱ nda̱kúní íyo chiñu ña̱ kéʼún”.
5 Tándi̱ʼi, xi̱nii̱ ni̱nu̱ná lugar ña̱ yi̱i̱ ña̱ ndíka̱a̱ ini tabernáculo ña̱ íyo chí ndiví, nu̱ú ñúʼu ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱, 6 ta ini lugar ña̱ yi̱i̱ yóʼo, ke̱e u̱xa̱ na̱ ángel ta níʼina u̱xa̱ tu̱ndóʼo. Ta ndíxina ti̱ko̱to̱ ña̱ lino ña̱ va̱ása yaku̱a̱ ña̱ yéʼe̱ní, ta kándíkana núʼni* ti̱ko̱to̱ ña̱ oro. 7 Ta íyo ku̱mí na̱ querubín. Ta iin ta̱ querubín* yóʼo ki̱ʼinra u̱xa̱ ko̱ʼo̱ ña̱ oro ña̱ chútú xíʼin ña̱ sáa̱ Ndióxi̱ ta̱ táku ndiʼi tiempo, ta ta̱xira ko̱ʼo̱ yóʼo ndaʼa̱ u̱xa̱ saá na̱ ángel. 8 Ta ini lugar ña̱ yi̱i̱ yóʼo, chu̱túña xíʼin yi̱ʼma̱ xa̱ʼa̱ ña̱ káʼnuní ña̱ kúúmií Ndióxi̱ ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ íyoní ndee̱ra, ta ni iinna va̱ása kivi ki̱ʼvi ini lugar ña̱ yi̱i̱ yóʼo nda̱a̱ ná ndiʼi u̱xa̱ tu̱ndóʼo ña̱ níʼi u̱xa̱ saá na̱ ángel.
16 Tasaá xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna chí ini templo, ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin u̱xa̱ saá na̱ ángel: “Kúáʼanndó ta kuniʼindó u̱xa̱ saá ko̱ʼo̱ nu̱ú ñúʼu ña̱ sáa̱ Ndióxi̱, ta katandó ña̱ ñúʼu iniña nu̱ú ñuʼú”.
2 Ta ta̱ ángel ta̱ nu̱ú, ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra ta xa̱tara ña̱ ñúʼu ini ko̱ʼo̱ ña̱ níʼira nu̱ú ñuʼú. Ta iin ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo kue̱ʼe̱ táʼyi ña̱ ndeéní, ki̱ʼinña na̱ yiví na̱ kúúmií tuni̱ tí kití yukú ta ndásakáʼnuna na̱ʼnárí, ta ndeéní sa̱xóʼvi̱ñana.
3 Ta̱ ángel ta̱ u̱vi̱, xa̱tara ña̱ ñúʼu ini ko̱ʼo̱ ña̱ níʼira nu̱ú tá mar. Ta táyóʼo ndu̱ura ni̱i̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ni̱i̱ iin na̱ ni̱xi̱ʼi̱, ta ni̱xi̱ʼi̱ ndiʼi kití tí ñúʼu ini tá mar.
4 Ta̱ ángel ta̱ u̱ni̱, xa̱tara ña̱ ñúʼu ini ko̱ʼo̱ ña̱ níʼira nu̱ú yu̱ta ta saátu ndiʼi nu̱ú kána ti̱kui̱í. Ta táyóʼo ndu̱ura ni̱i̱. 5 Tasaá xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ ángel ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú ti̱kui̱í, ta ka̱chira: “Yóʼó ta̱ íyo vitin ta íyotún xi̱naʼáví, ta̱ nda̱kúní-ini. Nda̱kúní-iniún saáchi va̱ʼaní nda̱tiún ku̱a̱chi. 6 Xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱ʼnína na̱ nda̱kaxiún,* ta saátu ke̱ʼéna xíʼin na̱ profeta, yóʼó ta̱xiún ni̱i̱ koʼona. Ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu keʼún xíʼinvana”. 7 Ta xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna chí altar, ta káchina: “Ndixava, Jehová* Ndióxi̱ ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱, nda̱kúní ndátiún ku̱a̱chi ta va̱ʼaní kéʼún ña̱yóʼo”.
8 Ta ta̱ ángel ta̱ ku̱mí, xa̱tara ña̱ ñúʼu ini ko̱ʼo̱ ña̱ níʼira nu̱ú ñu̱ʼu.* Ta ña̱ ñu̱ʼu nda̱kiʼinña nda̱yí* ña̱ kaʼmiña na̱ yiví. 9 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ niʼníní ñu̱ʼu xa̱ʼmiña na̱ yiví soo na̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱n-ndi̱va̱ʼana xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Ndióxi̱, ta̱ kúúmií ndee̱ ña̱ taxira tu̱ndóʼo yóʼo, ta va̱ása níndikó-inina ni va̱ása níndasakáʼnunara.
10 Ta̱ ángel ta̱ u̱ʼu̱n, xa̱tara ña̱ ñúʼu ini ko̱ʼo̱ ña̱ níʼira nu̱ú trono tí kití yukú. Ta ndiʼi ña̱ xáʼndachíñurí nu̱ú ku̱naá nu̱úña. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ xóʼvi̱ní na̱ yiví ki̱xáʼana xáxina nu̱ú yáa̱na,* 11 soo ni̱ka̱ʼa̱n-ndi̱va̱ʼana xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví xa̱ʼa̱ ña̱ xóʼvi̱nína, ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ ki̱ʼin kue̱ʼe̱na ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo kue̱ʼe̱ táʼyi, ta va̱ása níndikó-inina xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna.
12 Ta ta̱ ángel ta̱ i̱ñu̱, xa̱tara ña̱ ñúʼu ini ko̱ʼo̱ ña̱ níʼira nu̱ú yu̱ta káʼnu tá naní Éufrates. Ta ti̱kui̱í tá ñúʼu ini yu̱ta yóʼo ni̱yi̱chi̱rá ña̱ va̱ʼa ya̱ʼa na̱ rey na̱ va̱xi chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu.
13 Xi̱nii̱ u̱ni̱ tu̱ʼun yaku̱a̱* ña̱ náʼa̱ nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ saʼva̱, ta tíyóʼo ki̱xáʼarí kéerí yuʼú tí dragón, yuʼú tí kití yukú ta saátu yuʼú ta̱ profeta vatá. 14 Ta tu̱ʼun yóʼo kuenta na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa kúúña, ta ndiʼi na̱ rey na̱ íyo nu̱ú ñuʼú xíniso̱ʼonaña. Tu̱ʼun yóʼo kéʼéña ku̱a̱ʼání ña̱ ndákanda̱-inina* xíʼin, ña̱ va̱ʼa sandákutáʼanña na̱ rey na̱ íyo nu̱ú ñuʼú ña̱ kanitáʼanna xíʼin Ndióxi̱ ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱ tá ná kixaa̱ ki̱vi̱ káʼnura.
15 “Kiʼinníún kuenta, chi va̱xii̱ nda̱a̱ táki̱ʼva va̱xi iin ta̱ kui̱ʼná. Si̱íní íyo na̱ ndíto ta ndíxina ti̱ko̱to̱na,* ña̱ va̱ása kaka chálána ta na̱ yiví kuninana ta kukaʼan nu̱úna”.
16 Ta sa̱ndákutáʼanna na̱ rey nu̱ú iin lugar ña̱ naní Armagedón,* ta ña̱yóʼo tu̱ʼun hebreo kúúña.
17 Ta̱ ángel ta̱ u̱xa̱, xa̱tara ña̱ ñúʼu ini ko̱ʼo̱ ña̱ níʼira nu̱ú ta̱chí. Ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna chí ini templo nu̱ú níndichi trono Ndióxi̱, ta káchina: “Xa̱a̱ ni̱xi̱nu ndiʼiña”. 18 Ta ka̱ni taxa, ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna, ndeéní ni̱ni̱ʼi nda̱a̱ táki̱ʼva ndeéní níʼi tá ndáʼyi̱ sa̱vi̱ ta ndeéní ni̱ta̱an, ta nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán ta̱an nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ña̱yóʼo nani tá ki̱xáʼa na̱ yiví íyona nu̱ú ñuʼú. Ndeéní ni̱ta̱an. 19 Ta ña̱ ñuu káʼnu u̱ni̱ nda̱taʼvíña, ta ndiʼi ñuu ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña, ta Ndióxi̱ nda̱kaʼánra xa̱ʼa̱ Babilonia ña̱ káʼnu, ña̱ taxira koʼoña copa ña̱ vino ña̱ chútú xíʼin ña̱ sáa̱ra. 20 Ta saátu ndiʼi isla xi̱nuña ta ndiʼi yuku̱* nda̱ñúʼuña. 21 Ta chí ndiví ki̱xáʼa kóyo ñíí* sa̱tá na̱ yiví, ta ña̱yóʼo náʼnuníña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱u̱, ta iin iin ña̱yóʼo ki̱ʼva 20 kilo ve̱eña,* ta na̱ yiví ni̱ka̱ʼa̱n-ndi̱va̱ʼana xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kúunní ñíí, saáchi tu̱ndóʼo yóʼo ndeéní káʼnu ni̱xi̱yoña.
17 Ta iin ta̱ ángel ta̱ kítáʼan xíʼinna ña̱ kúúna u̱xa̱ ángel na̱ níʼi u̱xa̱ ko̱ʼo̱, ki̱xira ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Naʼa, ta na̱ʼi̱ nu̱ún ndáaña kundoʼo ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a, ñá íyo nu̱ú ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í. 2 Ta na̱ rey na̱ íyo nu̱ú ñuʼú ni̱ki̱si̱na xíʼinñá,* ta na̱ yiví na̱ íyo nu̱ú ñuʼú ni̱xi̱niina xíʼin vinoñá, táyóʼo kúú ku̱a̱chi kini* ña̱ kíʼviñá”.
3 Ta ta̱ ángel kán xíʼin espíritu santo níʼira yi̱ʼi̱ ni̱xa̱ʼi̱n nda̱a̱ nu̱ú ñuʼú yi̱chí, ta xi̱nii̱ iin ñá ñaʼá ñá íyo sa̱tá tí kití yukú tí color kúáʼa ña̱ yéʼe̱ní, ta iníísaárí ni̱ka̱ʼyi̱rí xíʼin ki̱vi̱ ña̱ káʼa̱n-ndi̱va̱ʼa xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, ta íyo 7 xi̱nírí ta saátu 10 ndiki̱rí. 4 Ta ñá ñaʼá yóʼo ndíxiñá ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíʼi,* xíʼin ña̱ kúáʼa ña̱ yéʼe̱ní, ta xíniñúʼuñá ña̱ʼa ña̱ oro, yu̱u̱ ña̱ liviní xíʼin perla. Ta níʼiñá iin copa ña̱ oro ña̱ chútú xíʼin ña̱ʼa ña̱ kininí xíʼin ndiʼi ña̱ yaku̱a̱ ña̱ ku̱a̱chi kini* ña̱ kíʼviñá. 5 Ta chí te̱ʼéñá* ni̱ka̱ʼyi̱ iin ki̱vi̱, iin ña̱ íyo se̱ʼé xa̱ʼa̱, ta káchiña: “Babilonia ña̱ káʼnu, siʼí ndiʼi ná kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a ta saátu siʼí ndiʼi ña̱ʼa yaku̱a̱ ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo”. 6 Tasaá xi̱nii̱ ña̱ ni̱xi̱nii ñá ñaʼá yóʼo xíʼin ni̱i̱ na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱* ta saátu xíʼin ni̱i̱ na̱ kúú testigo ta̱ Jesús.
Tá xi̱nii̱ñá ndeéní nda̱kanda̱-inii̱.* 7 Tasaá ta̱ ángel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “¿Nda̱chun ndákanda̱-iniún? Yi̱ʼi̱ natúʼun xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱ íyo se̱ʼé xa̱ʼa̱ ñá ñaʼá yóʼo ta saátu xa̱ʼa̱ tí kití yukú tí kánuuñá sa̱tá ku̱a̱ʼa̱nñá, tí íyo 7 xi̱ní ta íyo 10 ndiki̱rí. 8 Tí kití yukú tí xi̱niún ni̱xi̱yo, soo vitin va̱ása íyokarí, ta ni saá xa̱a̱ ku̱nu̱mí kitarí ini ya̱vi̱ naá, tí ndiʼi-xa̱ʼa̱va kúúrí. Na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú, na̱ kǒo ki̱vi̱ va̱xi nu̱ú libro nu̱ú va̱xi ki̱vi̱ na̱ kutaku nani tá ki̱xáʼa xa̱ʼa̱ ñuʼú yóʼo, ndakanda̱ní-inina tá ná kunina tí kití yukú tí ni̱xi̱yo, soo vitin va̱ása íyokarí, soo ni saá koo tukuvarí.
9 ”Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina ña̱yóʼo, xíniñúʼu ndíchiní koona.* Ta 7 saá xi̱nírí kúni̱ kachiña 7 yuku̱,* ta sa̱tá ña̱ yuku̱ yóʼo íyo ñá ñaʼá. 10 Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ 7 rey: 5 na̱yóʼo kǒokana íyo, iinna íyo vitin, ta inkana kúma̱ní kixaa̱ soo tá ná kixaa̱ na̱yóʼo, loʼova tiempo koona. 11 Tí kití yukú tí ni̱xi̱yo soo vitin va̱ása íyokarí, rey tí u̱na̱ kúútu tíyóʼova, ta ka̱narí ti̱xin 7 na̱ rey ta tí ndiʼi-xa̱ʼa̱ kúúrí.
12 ”Ta 10 saá ndiki̱ ña̱ xi̱niún kúúña 10 rey, na̱ ta̱ʼán kixáʼa kaʼndachíñu soo xa̱a̱tu na̱yóʼova koona rey ki̱ʼva iin hora xíʼin tí kití yukú. 13 Inkáchi íyo ña̱ kúni̱ na̱yóʼo,* xa̱ʼa̱ ña̱kán ndátaxina ndee̱ ña̱ kúúmiína ndaʼa̱ tí kití yukú, ta saátu nda̱yí* ña̱ kúúmiína ña̱ kaʼndachíñuna. 14 Ta kanitáʼanna xíʼin tí ndikachi,* soo tí ndikachi kuchiñurí xíʼin na̱yóʼo, saáchi kúúrí tí xáʼndachíñu nu̱ú nda̱a̱ ndáaka na̱ chíñu ta kúúturí Rey nu̱ú na̱ xáʼndachíñu ña̱ kúúna rey. Ta saátu na̱ ka̱na Ndióxi̱ na̱ nda̱kaxinra ta nda̱kúní íyo inina xíʼinra kuchiñutu na̱yóʼova xíʼinna”.
15 Ta̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Ti̱kui̱í tá xi̱niún nu̱ú íyo ñá ñaʼá ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a, táyóʼo kúú ku̱a̱ʼání na̱ yiví, na̱ ñuu xíʼin na̱ káʼa̱n nda̱a̱ ndáaka nu̱ú tu̱ʼun. 16 Ta 10 ndiki̱ ña̱ xi̱niún ta saátu tí kití yukú, sa̱a̱ní-inina kunina ñá ñaʼá ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a ta sandíʼi-xa̱ʼa̱nañá, ta ndakoo chálánañá. Ta kaxína ku̱ñuñá, ta kaʼmi níínañá xíʼin ñuʼu̱. 17 Saáchi mií Ndióxi̱ chi̱ka̱a̱-inina ña̱ keʼéna ña̱ ndákanixi̱níra xa̱ʼa̱, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ saxínuna ña̱ inkáchi kúni̱na keʼéna, ña̱ ndataxina nda̱yí ña̱ kúúmiína ña̱ kúúna rey ndaʼa̱ tí kití yukú nda̱a̱ ná xi̱nu ndiʼi tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱. 18 Ta ñá ñaʼá ñá xi̱niún, ñáyóʼo kúú ñuu káʼnu ñá xáʼndachíñu nu̱ú na̱ rey na̱ íyo nu̱ú ñuʼú”.
18 Tándi̱ʼi ku̱u ndiʼi ña̱yóʼo, chí ndiví xi̱nii̱ ki̱ta iin ángel ta̱ kúúmiíní ndee̱, ta xa̱ʼa̱ ña̱ yéʼe̱níra, iníísaá ñuʼú yóʼo nda̱ye̱ʼe̱ nu̱úña. 2 Ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra: “Xa̱a̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña, Babilonia ña̱ káʼnu xa̱a̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña. Ta ni̱xa̱a̱ña ndu̱uña nu̱ú ñúʼu na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa, nu̱ú kivi koo na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa* xíʼin ndiʼi kití yaku̱a̱ tí ndáchí tí kúndasína xínina. 3 Saáchi ndiʼi na̱ ñuu ni̱xi̱niina xíʼin vino, táyóʼo kúú ku̱a̱chi kini* ña̱ kútóoníñá keʼéñá, ta na̱ rey na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ni̱ki̱si̱na xíʼinñá, ta ndiʼi na̱ íxi̱kó ña̱ʼa na̱ íyo nu̱ú ñuʼú ndu̱kúikána xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ yaʼvi ña̱ kúúmií ñá ñaʼá yóʼo, ta va̱ása kúkaʼan nu̱úñá xíʼin ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmiíñá”.
4 Ta xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n inkana chí ndiví, ta ka̱china: “Keendó ti̱xinña ndóʼó na̱ ñuu miíi̱, tá kǒo kúni̱ndó kuisondó ku̱a̱chi xíʼinña ta kǒo kúni̱ndó ndakiʼinndó tu̱ndóʼo ña̱ ndakiʼinña. 5 Saáchi ku̱a̱chiña ku̱a̱ʼání kúúña ta nda̱a̱ ndiví ni̱xa̱a̱ña, ta Ndióxi̱ nda̱kaʼánra xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ ke̱ʼéña.* 6 Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ke̱ʼéñá saá koo ña̱ keʼéndó xíʼinñá. Saá íyoña, sandándikóndó nu̱úñá ña̱ ke̱ʼéñá ta nda̱a̱ u̱vi̱ka yichi̱ keʼéndóña xíʼinñá. Ta ini mií copa nu̱ú i̱xava̱ʼañá ña̱ xi̱ʼiñá, u̱vi̱ka yichi̱ taánndóña koʼoñá. 7 Ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ndeéní nda̱sakáʼnuñá miíñá ta saátu ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúúmiíñá ña̱ kǒo kúkaʼan nu̱úñá xíʼin, ki̱ʼva saá koo ña̱ saxóʼvi̱ndóñá ta sakúsuchíndó-iniñá. Chi ñáyóʼo ndákundeéñá ndákani-iniñá: ‘Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo reina saá íyoi̱, va̱ása níxi̱ʼi̱ yiíi̱ ta nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása kusuchí-inii̱’. 8 Xa̱ʼa̱ ña̱kán, iin kuití ki̱vi̱ kixi tu̱ndóʼo nu̱úñá, koo so̱ko nu̱úñá, kusuchí-iniñá ta kuviñá, ta koko nííñá xíʼin ñuʼu̱. Saáchi Jehová* Ndióxi̱ ta̱ nda̱tiin ku̱a̱chi xíʼinñá ndakúníra.
9 ”Na̱ rey na̱ ni̱ki̱si̱ xíʼinñá* ta xi̱niñúʼuna xíʼinñá ndiʼi ña̱ ku̱i̱ká ña̱ xi̱kuumiíñá ña̱ kǒo níkukaʼan nu̱úñá xíʼin, tá ná kuni na̱yóʼo ña̱ kee yi̱ʼma̱ ña̱ xíxi̱ñá, kuakuna ta kanina kándíkana xa̱ʼa̱ ña̱ kúsuchí-inina xa̱ʼa̱ñá. 10 Ta xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼvina kundoʼona táʼan ña̱ ndo̱ʼoñá, ndáa xíká kuití kunditana nu̱úñá ta kachina: ‘Ndáʼviníún, ndáʼviníún yóʼó ñá kúú ñuu káʼnu, Babilonia, ñuu ña̱ ndakúní. Saáchi iin kuití hora nda̱tiinna ku̱a̱chi xíʼún’.*
11 ”Ta saátu na̱ íxi̱kó ña̱ʼa nu̱ú ñuʼú yóʼo kuakuna ta kusuchí-inina xa̱ʼa̱ña, saáchi kǒo nda̱a̱ ni iin na̱ satá* ña̱ʼa ña̱ íxi̱kóna. 12 Saá íyoña, kǒo na̱ satá ña̱ íxi̱kóna tá kúú oro, plata, yu̱u̱ ña̱ livi, perla, lino ña̱ va̱ʼa, ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíʼi,* ti̱ko̱to̱ ña̱ seda xíʼin ti̱ko̱to̱ ña̱ kúáʼa ña̱ ndeéní yéʼe̱. Ta nda̱a̱ ni iinna va̱ása satána ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kúva̱ʼa xíʼin yitu̱n tú táminí xáʼa̱n, ta saátu ña̱ kúva̱ʼa xíʼin marfil xíʼin yitu̱n tú liviní, ni ña̱ kúva̱ʼa xíʼin cobre, hierro á mármol, 13 ta ni kǒo na̱ satá canela, ni ña̱ʼa ña̱ xáʼa̱n támi,* ni ña̱ʼa ña̱ chíʼmána, ni aceite tá xáʼa̱n támi, ni olíbano, ni vino, ni aceite tá oliva, ni harina ña̱ va̱ʼa, ni trigo, ni si̱ndi̱ki̱, ni ndikachi,* ni kuáyi̱, ni carreta, ni na̱ esclavo á inkaka na̱ yiví. 14 Saá íyoña, ña̱ʼa va̱ʼa ña̱ xi̱kuni̱níún sa̱ndákooña yóʼó, ta ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xi̱xikóna nu̱ún, ña̱ ya̱si̱nní ta liviníña, va̱ása xi̱kókanaña nu̱ún ta nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása ndikókaña nu̱ún.
15 ”Na̱ xi̱xikó ña̱ʼa yóʼo ta ndu̱kúikána i̱xaañá, ndáa xíká kuití kunditana xa̱ʼa̱ ña̱ yíʼvina kundoʼona táʼan ña̱ ndo̱ʼo ñákán. Kuakuna ta kusuchí-inina 16 ta kachina: ‘Ndáʼviníñá, ndáʼviní ñá kúú ñuu káʼnu, ñá ndíxi ti̱ko̱to̱ ña̱ lino ña̱ va̱ʼaní, ña̱ color ndíʼi* xíʼin ña̱ kúáʼa ña̱ yéʼe̱ní, ta xíniñúʼuñá ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ oro, yu̱u̱ ña̱ livi xíʼin perla. 17 Saáchi iin kuití hora, ndiʼi ña̱ ku̱i̱ká ña̱ ndáyáʼviní ña̱ kúúmiíñá ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña’.
”Ta na̱ ndísochíñu xíʼin tú barco xíʼin na̱ xíka xíʼin túyóʼo ta saátu ndiʼi na̱ káchíñu nu̱ú tá mar, ndáa xíká kuití xi̱kunditana xítona. 18 Ta tá xi̱nina ña̱ kána yi̱ʼma̱ ña̱ xíxi̱ña, ndeéní xi̱ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo: ‘¿Á íyo inka ñuu ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuu káʼnu yóʼo?’. 19 Ta xi̱chika̱a̱na ya̱a̱ xi̱nína ta xi̱xakuna ta xi̱kusuchí-inina ta ndeéní xi̱ka̱ʼa̱nna: ‘Ndáʼviníña, ndáʼviní ña̱ ñuu káʼnu yóʼo, saáchi xíʼin ña̱ ku̱i̱ká ña̱ xi̱kuumiíña ndu̱kúiká ndiʼi na̱ xi̱kuumií barco nu̱ú tá mar, ta iin hora kuití ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ña’.
20 ”Ndóʼó na̱ ndóo chí ndiví xíʼin na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱* ta saátu na̱ kúú apóstol xíʼin na̱ profeta, xíniñúʼu kusi̱í-inindó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Saáchi Ndióxi̱ xa̱a̱ nda̱tiinra ku̱a̱chi xíʼin ña̱kán xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ke̱ʼéña xíʼinndó”.
21 Ta iin ángel ta̱ ndakúní nda̱niʼira iin yu̱u̱ ña̱ káʼnuní* ta sa̱kánaraña nu̱ú tá mar, ta ka̱chira: “Ki̱ʼva siaʼa kúú ña̱ kundoʼo Babilonia ña̱ ñuu káʼnu, ta va̱ása ndikókana kuninaña, chi iin kama kuití sakánanaña chí ni̱nu̱. 22 Ta chí Babilonia va̱ása kuniso̱ʼokana ña̱ katana ta sakáʼana arpa ni ña̱ sakáʼana yaa, ni ña̱ tivina flauta ni ña̱ tivina trompeta. Ta va̱ása kooka ni iin na̱ kachíñu kán ni na̱ ndiko trigo ña̱ va̱ʼa keʼéna harina. 23 Ta va̱ása ndatuu̱nka nda̱a̱ ni iin lámpara ñuu kán, ta ni va̱ása kuniso̱ʼokana ña̱ ka̱ʼa̱n iin ta̱ tíndaʼa̱ á iin ñá tíndaʼa̱. Saáchi na̱ xi̱xikó ña̱ʼa kán xi̱kuu mií na̱ ku̱i̱ká va̱ʼa na̱ xi̱ndoo nu̱ú ñuʼú, ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱ndáʼviña ndiʼi na̱ ñuu xíʼin ndiʼi ña̱ʼa ña̱ tási ña̱ xi̱keʼéña. 24 Saá íyoña, ñuu yóʼo kúú ña̱ kúúmií ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ta̱ ni̱i̱ na̱ profeta, na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱,* ta saátu ndiʼi na̱ xa̱ʼnína nu̱ú ñuʼú”.
19 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna chí ndiví nda̱a̱ táki̱ʼva táku̱ ña̱ káʼa̱n ku̱a̱ʼání na̱ yiví. Ta na̱kán xi̱kachina: “Ndasakáʼnundó Jehová,* Ndióxi̱yó kúú ta̱ sáka̱ku na̱ yiví, káʼnuníra ta kúúmiíníra ndee̱, 2 saáchi nda̱kúní íyo ña̱ kéʼéra ta nina ña̱ nda̱a̱ kúúña, ta̱kán xa̱a̱ nda̱tiinra ku̱a̱chi xíʼin ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a, ñá i̱xayaku̱a̱ ñuʼú xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi kini* ña̱ kíʼviñá ta xa̱a̱ nda̱chaʼviñá xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱ʼníñá na̱ káchíñu nu̱úra”. 3 Ta ndi̱ku̱n ni̱ka̱ʼa̱n tukuna ña̱yóʼo: “Ndasakáʼnundó Jehová.* Yi̱ʼma̱ ña̱ xíxi̱ ña̱yóʼo, ndiʼi tiempo kooña”.
4 Ta 24 saá na̱ anciano xíʼin ku̱mí na̱ querubín xi̱kuxítína ta nda̱sakáʼnuna Ndióxi̱ ta̱ íyo nu̱ú trono ta ka̱china: “Saá koo. Ndasakáʼnundó Jehová”.*
5 Ta chí nu̱ú íyo trono ni̱ka̱ʼa̱n iinna ta ka̱china: “Ndasakáʼnundó Ndióxi̱yó, ndiʼi ndóʼó na̱ káchíñu nu̱úra, na̱ yíʼvi xíniñaʼá, kúúndó na̱ va̱lí á na̱ náʼnu”.
6 Ta xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna nda̱a̱ táki̱ʼva táku̱ ña̱ káʼa̱n ku̱a̱ʼání na̱ yiví ta saátu káʼa* nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa* tá kóyo ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í, ta saátu ndeéní ni̱ni̱ʼi nda̱a̱ táki̱ʼva ndeéní níʼi tá ndáʼyi̱ sa̱vi̱. Ta na̱kán xi̱kachina: “Ndasakáʼnundó Jehová.* Saáchi Jehová* Ndióxi̱yó, ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱ xa̱a̱ ki̱xáʼara xáʼndachíñura. 7 Ná kusi̱íní-iniyó ta ná ndasakáʼnuyóra, saáchi xa̱a̱ ki̱xaa̱ ki̱vi̱ ña̱ tindaʼa̱ tí ndikachi* ta ñá síʼirí xa̱a̱ íyo tu̱ʼvañá. 8 Saá íyoña, ta̱xina ña̱ kundixiñá ti̱ko̱to̱ ña̱ lino mií ña̱ va̱ʼaka, ña̱ yéʼe̱ní ta kǒo ña̱ yaku̱a̱ kúúmiíña, saáchi ña̱ lino ña̱ va̱ʼaní kúú ndiʼi ña̱ va̱ʼa ña̱ kéʼé na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱”.*
9 Ta ta̱ ángel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Kaʼyí ña̱yóʼo: ‘Si̱íní íyo na̱ ku̱a̱ʼa̱n vikó ña̱ tíndaʼa̱ tí ndikachi’”. Ta ka̱chikatura: “Ña̱yóʼo tu̱ʼun Ndióxi̱ kúúña, ta ña̱ nda̱a̱ kúúña”. 10 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo, xi̱kuxítíi̱ nu̱úra ña̱ ndasakáʼnui̱ra. Soo ta̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Kuenta koún. Va̱ása keʼún ña̱yóʼo. Yi̱ʼi̱ iin esclavo kúi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo miíún xíʼin na̱ ñaniún na̱ kúúmií chiñu ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús. Ndasakáʼnu Ndióxi̱. Saáchi profecía ni̱ka̱ʼyi̱ña ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nña ña̱ nda̱a̱ xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús”.
11 Tasaá xi̱nii̱ ña̱ ni̱nu̱ná chí ndiví; ta ki̱ta iin kuáyi̱ yaa. Ta ta̱ yósó* tíyóʼo naníra Ta̱ nda̱kúní-ini ta nanítura Ta̱ káʼa̱n ña̱ nda̱a̱, ta nda̱kúní ndátiinra ku̱a̱chi ta saátu íyo ki̱ʼva ña̱ kánitáʼanra. 12 Ta nduchúnu̱úra íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ ta ndósó ku̱a̱ʼání corona xi̱níra. Ta kúúmiíra iin ki̱vi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ ña̱ iinlá mií kuitíra xíni̱ ta nda̱a̱ ni iinkana va̱ása xíni̱ ña̱yóʼo. 13 Ta ndíxira iin ti̱ko̱to̱ ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ xíʼin ni̱i̱ ta nanítura: Tu̱ʼun Ndióxi̱. 14 Ta na̱ ndóo chí ndiví na̱ chíndeétáʼan xíʼinra ña̱ kanitáʼanra, ndíku̱nna va̱xina sa̱tára ta yósóna kuáyi̱ yaa ta ndíxina ti̱ko̱to̱ ña̱ lino ña̱ va̱ʼaní, yaaña ta kǒo ña̱ yaku̱a̱ kúúmiíña. 15 Ta chí yuʼúra kíta iin espada ña̱ káni̱ ta xi̱ínña, ta kuniñúʼura ña̱yóʼo ña̱ kanitáʼanra xíʼin ndiʼi na̱ ñuu. Ta kuniñúʼura yitu̱n tú ka̱a ña̱ kaʼndachíñura nu̱úna. Ta saátu xáñi̱ndosóra* tí uva tí ñúʼu nu̱ú ñúʼu ña̱ sáa̱ Ndióxi̱ ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱. 16 Ta nu̱ú ti̱ko̱to̱ra, yatin nu̱ú si̱ʼinra ni̱ka̱ʼyi̱ iin ki̱vi̱ ña̱ káchi: ta̱ kúú Rey nu̱ú na̱ xáʼndachíñu ña̱ kúúna rey, ta kúúra ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú nda̱a̱ ndáaka na̱ chíñu.
17 Ta saátu xi̱nii̱ iin ángel ta̱ níndichi nu̱ú ñu̱ʼu.* Ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ndiʼi kití tí ndáchí ma̱ʼñú ndiví* ta ka̱chira: “Naʼandó. Yóʼo ndatakandó ña̱ va̱ʼa kuxundó ña̱ i̱xavií Ndióxi̱. 18 Ta kuxundó ku̱ñu na̱ rey, na̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ soldado, na̱ ta̱a na̱ kúúmiíní ndee̱, kuxundó ku̱ñu kuáyi̱ ta saátu ku̱ñu na̱ yósórí; kuxundó ku̱ñu ndiʼina, ku̱ñu na̱ yiví libre á na̱ kúú esclavo, ku̱ñu na̱ va̱lí xíʼin na̱ náʼnu”.
19 Ta xi̱nii̱ tí kití yukú ta saátu na̱ kúú rey nu̱ú ñuʼú yóʼo xíʼin na̱ soldado na̱ kítáʼan xíʼinna, ndiʼina nda̱kutáʼanna ña̱ kanitáʼanna xíʼin ta̱ yósó kuáyi̱ ta saátu na̱ kítáʼan xíʼin ta̱yóʼo. 20 Ta ta̱ yósó tí kuáyi̱, ti̱inra tí kití yukú ta saátu ta̱ profeta vatá ta̱ ke̱ʼé ku̱a̱ʼání milagro nu̱ú tíyóʼo ña̱ sa̱ndáʼvira na̱ yiví na̱ nda̱kiʼin tuni̱ tí kití yukú ta saátu na̱ nda̱sakáʼnu na̱ʼná tíyóʼo. Nani tákuka tí kití yukú xíʼin ta̱ profeta vatá, ta̱ yósó tí kuáyi̱ sa̱kánara na̱yóʼo nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ xíʼin azufre.* 21 Soo ta̱ yósó tí kuáyi̱ xa̱ʼníra na̱ ki̱ndoo xíʼin espada káni̱ ña̱ kíta yuʼúra. Ta ndiʼi kití tí ndáchí xa̱xírí ku̱ñu na̱yóʼo nda̱a̱ ni̱xa̱a̱-inirí.*
20 Xi̱nii̱ iin ángel ta̱ va̱xinuu chí ndiví ta níʼira llave ña̱ ya̱vi̱ naá ta saátu níʼira iin cadena ña̱ káʼnuní. 2 Ta ti̱inra tí dragón tí kúú ko̱o̱ tí nu̱ú va̱ʼa, tí káʼa̱nna xíʼin ña̱ kúúrí ta̱ Ndi̱va̱ʼa* ta ka̱túnrarí ña̱ kunuʼnirí 1,000 ku̱i̱ya̱. 3 Ta sa̱kánararí ini ya̱vi̱ naá ta nda̱kasirarí, ta kútu̱ va̱ʼa* nda̱kasira yéʼé ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa kǒo sandáʼvikarí na̱ yiví nda̱a̱ ná ya̱ʼa 1,000 ku̱i̱ya̱. Tá ná ndiʼi ña̱yóʼo saá sa̱ñárí loʼo kuití tiempo.
4 Ta xi̱nii̱ trono ta na̱ ndóo nu̱ú túyóʼo nda̱kiʼinna chiñu ña̱ ndatiinna ku̱a̱chi. Xi̱nii̱ na̱ xa̱ʼnína* xa̱ʼa̱ ña̱ na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ta saátu xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, na̱yóʼo va̱ása níndasakáʼnuna tí kití yukú ni na̱ʼnárí, ta va̱ása níndakiʼinna tuni̱rí chí te̱ʼéna* ni chí ndaʼa̱na. Na̱yóʼo kúú na̱ nda̱taku ta xa̱ʼndachíñuna xíʼin ta̱ Cristo 1,000 ku̱i̱ya̱. 5 Na̱yóʼo kúú na̱ siʼnaka nda̱taku. (Ta ndiʼika na̱ ni̱xi̱ʼi̱ nda̱takuna tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa 1,000 ku̱i̱ya̱). 6 Na̱ siʼnaka ndátaku si̱íní íyona ta na̱ yi̱i̱ kúúna; na̱yóʼo va̱ása kuvikana ña̱ yichi̱ u̱vi̱ chi xa̱a̱na koona su̱tu̱ Ndióxi̱ ta saátu su̱tu̱ ta̱ Cristo ta kaʼndachíñuna xíʼinra 1,000 ku̱i̱ya̱.
7 Soo tá xa̱a̱ ná ndiʼi 1,000 ku̱i̱ya̱, ta̱ Ndi̱va̱ʼa kitara ini veʼeka̱a nu̱ú ndíka̱a̱ra, 8 ta kitara ña̱ sandáʼvira ndiʼi na̱ ñuu na̱ ndóo ku̱mí saá ti̱tu̱n nu̱ú ñuʼú, na̱ kúú Gog xíʼin Magog, ña̱ sandátakarana ña̱ ku̱ʼu̱nna nu̱ú ku̱a̱chi. Ta na̱yóʼo ku̱a̱ʼání kúúna nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱ti yuʼú tá mar. 9 Ta na̱yóʼo ke̱ena ku̱a̱ʼa̱nna iníísaá nu̱ú ñuʼú ta xi̱nunduuna nu̱ú ndóo na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱* ta saátu ñuu ña̱ kúʼvi̱ní-inira xínira. Soo chí ndiví ki̱xi ñuʼu̱ ta xa̱ʼmiñana. 10 Ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta̱ xi̱sandáʼvi-ñaʼá, sa̱kánanara nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ xíʼin azufre,* nu̱ú ndíka̱a̱ kití yukú ta saátu ta̱ profeta vatá. Na̱yóʼo ndiʼi tiempo xo̱ʼvi̱na,* ñuú xíʼin káʼñu.*
11 Xi̱nii̱ iin trono yaa tú káʼnuní ta saátu ta̱ íyo nu̱ú túyóʼo. Ñuʼú xíʼin ndiví xi̱nuña nu̱úra ta va̱ása níndikókana kunina ña̱yóʼo. 12 Ta xi̱nii̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱, na̱ náʼnu xíʼin na̱ va̱lí ña̱ ndítana nu̱ú trono ta ni̱nu̱ná rollo.* Soo ni̱nu̱ná inka rollo: ña̱yóʼo kúú rollo nu̱ú va̱xi ki̱vi̱ na̱ kutaku. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú rollo, saá ni̱xi̱yo ña̱ nda̱tiinna ku̱a̱chi xíʼin ndiʼi na̱ ni̱xi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna. 13 Tá mar nda̱taxirá na̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ xi̱ñuʼu inirá, ta ña̱ xáʼní na̱ yiví xíʼin Ya̱vi̱* nu̱ú xi̱ñuʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱, nda̱taxitu ña̱yóʼo na̱ xi̱ñuʼu iniña. Ta iin tá iin na̱yóʼo nda̱tiinna ku̱a̱chi xíʼinna nda̱a̱ táki̱ʼva íyo mií ña̱ ke̱ʼéna. 14 Ña̱ xáʼní na̱ yiví xíʼin Ya̱vi̱* nu̱ú xi̱ñuʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱, sa̱kánanaña nu̱ú xíxi̱ ñuʼu̱. Nu̱ú xíxi̱ ñuʼu̱ yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ kuvina yichi̱ u̱vi̱. 15 Ta saátu na̱ kǒo ki̱vi̱ va̱xi nu̱ú libro nu̱ú va̱xi ki̱vi̱ na̱ kutaku, sa̱kánana na̱yóʼo nu̱ú xíxi̱ ñuʼu̱.
21 Tasaá xi̱nii̱ iin ndiví xa̱á xíʼin iin ñuʼú xa̱á, saáchi ndiví yatá xíʼin ñuʼú yatá xa̱a̱ nda̱ñúʼuvaña, ta tá mar kǒokará íyo. 2 Ta saátu xi̱nii̱ ñuu ña̱ yi̱i̱ ña̱ kúú Jerusalén ña̱ xa̱á, ta nda̱a̱ chí ndiví nu̱ú íyo Ndióxi̱ ke̱eña va̱xinuuña. Ta ña̱yóʼo xa̱a̱ íyo tu̱ʼvaña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ñá ñaʼá ñá xa̱a̱ íyo tu̱ʼva ña̱ tindaʼa̱ñá xíʼin ta̱ koo yiíñá. 3 Tándi̱ʼi xi̱niso̱ʼi̱ ña̱ ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna chí nu̱ú íyo trono, ta ka̱china: “Veʼe Ndióxi̱ xa̱a̱ íyoña xíʼin na̱ yiví. Ta̱kán koora xíʼinna, ta na̱kán koona na̱ ñuura, mií Ndióxi̱ kúú ta̱ koo xíʼin na̱yóʼo. 4 Ta ndaya̱kúnra ti̱kui̱í nu̱úna, ta va̱ása kuvikana, ni va̱ása kusuchíka-inina, ni va̱ása kuakukana, ni va̱ása xo̱ʼvi̱kana. Ndióxi̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱ʼa ña̱ sa̱xóʼvi̱ miíyó”.
5 Ta ta̱ íyo nu̱ú trono ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo: “Ndásaxa̱ái̱ ndiʼi ña̱ʼa”. Ta saátu ka̱chira: “Kaʼyí tu̱ʼun yóʼo, saáchi na̱ yiví kivi kandíxanaña, ta mií ña̱ nda̱a̱ kúúña”. 6 Ta ka̱chira: “Xa̱a̱ ni̱xi̱nuvaña. Yi̱ʼi̱ kúú Alfa xíʼin Omega,* ta̱ ki̱xáʼa xa̱ʼa̱ ta saátu ta̱ so̱ndíʼi. Ta ndiʼi na̱ yíchi̱-ini, taxii̱ ña̱ koʼona ti̱kui̱í tá kána nu̱ú kána ti̱kui̱í tá táxi ña̱ kutakuna, ta kǒo chaʼvina xa̱ʼa̱rá. 7 Ta ndiʼi na̱ ku̱chiñu xíʼin ñuyǐví ndakiʼinna ña̱ʼa yóʼo, ta yi̱ʼi̱ koi̱ Ndióxi̱na, ta na̱kán koona se̱ʼi̱. 8 Soo na̱ i̱yoní, na̱ va̱ása kándíxa yi̱ʼi̱, na̱ yaku̱a̱ní ta kéʼéna ña̱ kini, na̱ xáʼní, na̱ kíʼvi ku̱a̱chi kini,* na̱ kéʼé ña̱ tási, na̱ ndásakáʼnu ndióxi̱ vatá ta saátu ndiʼi na̱ káʼa̱n ña̱ vatá* ku̱ʼu̱nna nu̱ú xíxi̱ ñuʼu̱ xíʼin azufre,* ta ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ kuvina yichi̱ u̱vi̱”.
9 Ta iin ta̱ ángel ta̱ kítáʼan xíʼinna ña̱ kúúna u̱xa̱ ángel na̱ níʼi u̱xa̱ ko̱ʼo̱ nu̱ú ñúʼu u̱xa̱ tu̱ndóʼo ña̱ so̱ndíʼi, ki̱xira ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Naʼa ta na̱ʼi̱ nu̱ún ñá tindaʼa̱ xíʼin tí ndikachi* ñá koo ñá síʼirí”. 10 Ta xi̱niñúʼura espíritu santo ta níʼira yi̱ʼi̱ ni̱xa̱ʼi̱n nda̱a̱ iin yuku̱* ña̱ káʼnuní ta súkunníña, ta kán ni̱na̱ʼa̱ra nu̱úi̱ ñuu yi̱i̱ ña̱ kúú Jerusalén, ta nda̱a̱ chí ndiví nu̱ú íyo Ndióxi̱ ke̱eña va̱xinuuña, 11 ta yéʼe̱níña xíʼin ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmií Ndióxi̱. Ta ña̱yóʼo nda̱a̱ táki̱ʼva yéʼe̱ iin yu̱u̱ ña̱ liviní saá yéʼe̱ña, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱u̱ ña̱ naní jaspe ña̱ ndeéní táxa. 12 Ta iníí sa̱tá ña̱yóʼo xi̱ndika̱a̱ iin nama̱ ña̱ káʼnuní ta súkunníña, ta 12 xi̱kuu yéʼéña, ta iin tá iin yéʼé níndichi iin ángel, ta ki̱vi̱ 12 saá tribu na̱ se̱ʼe ta̱ Israel ni̱ka̱ʼyi̱ña yéʼé yóʼo. 13 Ta chí este ni̱xi̱yo u̱ni̱ yéʼé, chí norte ni̱xi̱yo u̱ni̱ yéʼé, chí sur ni̱xi̱yo u̱ni̱ yéʼé ta chí oeste ni̱xi̱yo u̱ni̱ yéʼé. 14 Ta saátu nu̱ú ka̱na xa̱ʼa̱ nama̱ yóʼo íyo 12 yu̱u̱, ta nu̱ú ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼyi̱ 12 saá ki̱vi̱ na̱ 12 apóstol tí ndikachi.
15 Ta ta̱ káʼa̱n xíʼi̱n níʼira iin ndo̱o̱ tú oro tú kuniñúʼura ña̱ chuʼunra* ñuu, yéʼéña xíʼin nama̱ sa̱táña. 16 Ta ñuu yóʼo ku̱mí kúú ti̱tu̱nña, iin ki̱ʼva ndíka̱ña xíʼin ña̱ káni̱ña. Ta ta̱kán ta̱vára ki̱ʼva ñuu yóʼo xíʼin tú ndo̱o̱ tú níʼira, ki̱ʼva 2,220 kilómetro kúúña, iin ki̱ʼva káni̱ña, ndíka̱ña ta súkunña. 17 Ta chu̱ʼuntura nama̱, 144 codo kúúña,* ña̱yóʼo kúú ki̱ʼva ña̱ chúʼun na̱ yiví ta saátu na̱ ángel. 18 Ta ña̱ nama̱ na̱kuva̱ʼaña xíʼin yu̱u̱ ña̱ jaspe, ta mií ñuu yóʼo na̱kuva̱ʼaña xíʼin oro ña̱ va̱ʼa, ta íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo vidrio ña̱ va̱ʼaní káxi túvi. 19 Ta nu̱ú ka̱na xa̱ʼa̱ nama̱ ñuu yóʼo, ku̱a̱ʼání yu̱u̱ livi xi̱kuumiíña, ña̱ nu̱ú xi̱kuuña ña̱ jaspe, ña̱ u̱vi̱ ña̱ zafiro, ña̱ u̱ni̱ ña̱ calcedonia, ña̱ ku̱mí ña̱ esmeralda, 20 ña̱ u̱ʼu̱n ña̱ sardónica, ña̱ i̱ñu̱ ña̱ sardio, ña̱ u̱xa̱ ña̱ crisólito, ña̱ u̱na̱ ña̱ berilo, ña̱ i̱i̱n ña̱ topacio, ña̱ u̱xu̱ ña̱ crisoprasa, ña̱ u̱xu̱ iin ña̱ jacinto ta ña̱ u̱xu̱ u̱vi̱ xi̱kuuña ña̱ amatista. 21 Ta xíʼin 12 perla na̱kuva̱ʼa 12 yéʼé, iin tá iin yéʼé na̱kuva̱ʼaña xíʼin iin perla. Ta calle káʼnu ña̱ ñuu yóʼo na̱kuva̱ʼaña xíʼin oro ña̱ va̱ʼa, ta íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo vidrio ña̱ va̱ʼaní káxi túvi.
22 Ta kǒo ni iin templo níxinii̱ ini ñuu yóʼo, saáchi Jehová* Ndióxi̱ ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱ ta̱kán kúú temploña, ta saátu tí ndikachi. 23 Ta ñuu yóʼo va̱ása xíniñúʼuña ña̱ kutuu̱n ñu̱ʼu* á yo̱o̱ nu̱úña, saáchi ña̱ yéʼe̱ ña̱ kúúmií Ndióxi̱ kúú ña̱ túun nu̱úña, ta tí ndikachi kúú lámparaña. 24 Ta ñuʼu̱ ña̱ kúúmiíña, kutuu̱nña nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu ña̱ va̱ʼa kakana, ta na̱ rey na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo sandáye̱ʼe̱na nu̱úña xíʼin ña̱ yéʼe̱ ña̱ kúúmiína. 25 Ta nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása ndakasina yéʼéña, saáchi kán kǒo ñuú koo. 26 Ta na̱ yiví na̱ íyo ndiʼi ñuu, ndasakáʼnuna ñuu yóʼo ta ixato̱ʼónaña. 27 Soo nda̱a̱ ni iin na̱ ku̱yaku̱a̱, ni na̱ kéʼé ña̱ kininí, ni na̱ sándaʼvi, nda̱a̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása ki̱ʼvina ini ña̱yóʼo. Chi na̱ ki̱ʼvi kuití ini ña̱yóʼo kúú na̱ ni̱ka̱ʼyi̱ ki̱vi̱ nu̱ú rollo nu̱ú va̱xi ki̱vi̱ na̱ kutaku, rollo yóʼo kúú kuenta tí ndikachi.
22 Ta ni̱na̱ʼa̱ra nu̱úi̱ iin yu̱ta tá táxi ña̱ kutakuna, káxikaví* náʼa̱ nu̱úrá nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ ña̱ vidrio, ta kéerá va̱xirá chí nu̱ú íyo trono Ndióxi̱ ta saátu chí nu̱ú íyo tí ndikachi,* 2 ta ma̱ʼñú calle káʼnu ña̱ kúúmií ñuu yóʼo yáʼará ku̱a̱ʼa̱nrá. Ta u̱vi̱ saá yuʼú yu̱ta yóʼo íyo yitu̱n tú táxi ña̱ kutakuna, ta 12 yichi̱ táxinú ku̱i̱ʼi nu̱ú ku̱i̱ya̱, yo̱o̱ tá yo̱o̱ táxinú ku̱i̱ʼi. Ta yu̱ku̱ ndaʼa̱ yitu̱n yóʼo kúú ña̱ sándaʼa na̱ yiví.
3 Ndióxi̱ va̱ása chika̱a̱ra chiʼña ñuu yóʼo, saáchi trono mií Ndióxi̱ ta saátu trono tí ndikachi koonú ñuu yóʼo, ta na̱ káchíñu nu̱úra keʼéna chiñu yi̱i̱ nu̱úra, 4 kunina nu̱úra ta ka̱ʼyi̱ ki̱vi̱ra te̱ʼéna.* 5 Ta va̱ása kuñuúka, ta ni va̱ása kuniñúʼukana iin lámpara á ñu̱ʼu* ña̱ kutuu̱nña nu̱úna, saáchi mií Jehová* Ndióxi̱ kúú ta̱ natuun nu̱úna, ta na̱kán kaʼndachíñuna ndiʼi tiempo.
6 Ta ta̱ ángel kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Na̱ yiví kivi kandíxana tu̱ʼun yóʼo ta mií ña̱ nda̱a̱ kúúña, saá íyoña, Jehová* Ndióxi̱ ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n xíʼin na̱ profeta, chi̱ndaʼára iin ángelra ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱ra nu̱ú na̱ káchíñu nu̱úra ndáaña kúú ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kuu. 7 Xa̱a̱ ku̱nu̱míní kixai̱, si̱íní íyo na̱ yiví na̱ kándíxa ndiʼi tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱ú rollo yóʼo, ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu”.
8 Yi̱ʼi̱ ta̱ Juan kúú ta̱ xi̱niso̱ʼo ndiʼi ña̱ʼa yóʼo ta xi̱nii̱ña. Tándi̱ʼi xi̱nii̱ña ta xi̱niso̱ʼi̱ña, xi̱kuxítíi̱ nu̱ú ta̱ ángel ta̱ ni̱na̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa yóʼo nu̱úi̱ ña̱ va̱ʼa ndasakáʼnui̱ra. 9 Soo ta̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Kuenta koún. Va̱ása keʼún ña̱yóʼo. Yi̱ʼi̱ iin esclavo kuitíva kúi̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo miíún xíʼin na̱ ñaniún na̱ kúú profeta, ta saátu nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndiʼi na̱ kándíxa tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱ú rollo yóʼo. Ndasakáʼnu Ndióxi̱”.
10 Ta ni̱ka̱ʼa̱nkara: “Va̱ása taán se̱ʼún tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱ú rollo yóʼo ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kuu chí nu̱únínu, saáchi tiempo ña̱ kooña xa̱a̱ ku̱yatinníña. 11 Ta na̱ kéʼé ña̱ va̱ása nda̱kú ná ndakundeéna keʼéna ña̱ va̱ása nda̱kú, ta na̱ kéʼé ña̱ yaku̱a̱ ná ndakundeéna keʼéna ña̱ yaku̱a̱. Soo na̱ kǒo ku̱a̱chi kúúmií ná ndakundeéna keʼéna ña̱ va̱ʼa, ta na̱ yi̱i̱ ná ndakundeéna keʼéna ña̱ yi̱i̱.
12 ”‘Kuniso̱ʼo. Xa̱a̱ ku̱nu̱mí kixai̱ ta ña̱ʼa ña̱ taxii̱ ndaʼa̱na xa̱a̱ va̱xiña xíʼi̱n, ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ke̱ʼéna saá koo ña̱ taxii̱ ndaʼa̱na. 13 Yi̱ʼi̱ kúú Alfa xíʼin Omega,* yi̱ʼi̱ kúú ta̱ nu̱ú ta kúútui̱ ta̱ so̱ndíʼi.* 14 Si̱íní íyo na̱ ndákata ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ ndíxina ña̱ va̱ʼa ki̱ʼvina nu̱ú íyo yitu̱n tú táxi ña̱ kutakuna ta saátu ña̱ va̱ʼa ki̱ʼvina chí yéʼé ñuu yóʼo. 15 Chí ke̱ʼe íyo tí ti̱na* ta saátu ndiʼi na̱ kéʼé ña̱ tási, na̱ kíʼvi ku̱a̱chi kini,* na̱ xáʼní, na̱ ndásakáʼnu ndióxi̱ vatá ta saátu ndiʼi na̱ kútóoní ka̱ʼa̱n ña̱ vatá* ta nina mií ña̱yóʼo káʼa̱nna’.
16 ”‘Yi̱ʼi̱ ta̱ Jesús chi̱ndaʼíi̱ ángel miíi̱ ña̱ va̱ʼa natúʼunra xíʼinndó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanña xíʼin na̱ congregación. Yi̱ʼi̱ kúú ti̱oʼo* ta̱ David ta saátu ki̱xii̱ ti̱xin na̱ veʼera, ta kúútui̱ ki̱mi tí yéʼe̱ní tí kíta tá xi̱ta̱a̱n’”.
17 Ña̱ espíritu santo ta saátu ñá tindaʼa̱ xíʼin tí ndikachi káchina: “Naʼa”. Ta ndiʼi na̱ xíniso̱ʼo ná ka̱ʼa̱nna ña̱yóʼo “Naʼa”. Ta ndiʼi na̱ yíchi̱-ini ña̱ koʼona ti̱kui̱í ná kixina. Ta ndiʼi na̱ kúni̱ koʼo ti̱kui̱í tá táxi ña̱ kutakuna ná kixina ta kǒo chaʼvina xa̱ʼa̱rá.
18 “Ta ndiʼi na̱ xíniso̱ʼo tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú rollo yóʼo ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kuu, ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼi̱n xíʼinna: tá iinna ndáchinúukana ña̱ va̱xi nu̱ú ña̱yóʼo, Ndióxi̱ ndachinúukara tu̱ndóʼo ña̱ ndakiʼinna ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú rollo yóʼo; 19 ta tá iinna kíndaana tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú rollo yóʼo ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kuu, Ndióxi̱ va̱ása taxikara ña̱ ndakiʼinna ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ña̱ káʼa̱n rollo yóʼo xa̱ʼa̱, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ va̱ása taxira kaxína ku̱i̱ʼi ña̱ kána ndaʼa̱ yitu̱n tú táxi ña̱ kutakuna ta va̱ása taxira ki̱ʼvina ñuu ña̱ yi̱i̱.
20 ”Ta̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa yóʼo káchira: ‘Saá íyoña, xa̱a̱ ku̱nu̱míní kixii̱’”.
“Saá koo. Naʼa táta Jesús”.
21 Mií tátayó Jesús ná na̱ʼa̱ra ña̱ va̱ʼaní-inira xíʼin na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱.*
Tu̱ʼun griego, apokálypsis. Tu̱ʼun yóʼo kúni̱ kachiña ‘ku̱taʼa ña̱ ndási’ á ‘kindaana ti̱ko̱to̱ ña̱ ndási’.
Á “ta̱ káchíñu nu̱ú miíra”.
Á “A xíʼin Z”. Alfa kúú ki̱vi̱ letra ña̱ nu̱ú va̱ʼa va̱xi ti̱xin tu̱ʼun griego ta omega kúú ki̱vi̱ letra ña̱ va̱xi nda̱a̱ so̱ndíʼi.
Koto glosario.
Á “íxandakú-iniyó”.
Inka variante “ndíka̱a̱”.
Á “namí káʼnu”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Á “Hades”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “sa̱ndákoún”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ndáa míí nda̱kavaún”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Na̱ íyo so̱ʼo ná kuniso̱ʼona”.
Á “paraíso”.
Á “sinagoga”.
Á “saxóʼvi̱na ndóʼó”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “kǒo sándakoún ki̱víi̱”.
Á “sandákavara”.
Koto glosario.
Koto glosario.
Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario.
Koto glosario, adulterio.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “tu̱ndóʼo káʼnu”.
Inka variante “sa̱núuñá-inina”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ña̱ʼa ña̱ ke̱ʼéñá”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “nduchú-inina”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ña̱ kíndo̱o ña̱ xa̱a̱ ku̱nu̱mí kuvi”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “xíʼin ki̱víi̱”.
Á “sinagoga”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼónva”.
Á “ixato̱ʼóna yóʼó”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “hora ña̱ prueba”.
Inka variante “ta̱ʼya̱”, “ti̱e̱ʼé”.
Ña̱yóʼo kúú iin ki̱vi̱ ña̱ ndákiʼin ta̱ Jesús.
Á “tá vi̱si̱n”, “tá vi̱xi̱n”.
Inka variante “kueún”.
Koto glosario, disciplina.
Á “iin yu̱u̱ ña̱ liviní ña̱ color kúáʼa”.
Á “Iníí sa̱tá tú trono ndíta”.
Á “Chí ma̱ʼñú yatin sii̱n trono”.
Na̱ querubín kúú na̱ ángel na̱ kúúmií iin chiñu káʼnu.
Á “león”.
Inka variante “ndiví ñuú”.
Koto glosario.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ta̱ yi̱i̱, ta̱ yi̱i̱, ta̱ yi̱i̱”.
Á “xi̱ku̱a̱ʼa̱”.
Koto glosario.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “chí iniña ta saátu chí sa̱táña”.
Inka variante “tuun va̱ʼa”.
Á “ta̱ xi̱ku̱a̱ʼa̱”.
Á “león”.
Na̱ querubín kúú na̱ ángel na̱ kúúmií iin chiñu káʼnu.
Inka variante “levo”.
Á “na̱ santo”.
Inka variante “xe̱ún”.
Á “Ciento ña̱ millón”.
Inka variante “levo”.
Na̱ querubín kúú na̱ ángel na̱ kúúmií iin chiñu káʼnu.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Naʼa”.
Inka variante “ta̱ nánóo sa̱ta̱rí”.
Á “arco”.
Xu̱ʼún ña̱ plata ña̱ xi̱xiniñúʼu na̱ ñuu Roma ta iin ki̱vi̱ xi̱xiniñúʼu kachíñuna ña̱ va̱ʼa kiʼinna ña̱yóʼo. Koto glosario.
Á “Hades”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Inka variante “ndee̱”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/4”. (Ti̱xin ku̱mí na̱ yiví iinna xíʼi̱).
Koto glosario, alma.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Ti̱ko̱to̱ ndáá ña̱ káʼa̱nña xa̱ʼa̱ yóʼo xi̱keʼénaña xíʼin yixí tí ti̱xúʼu.
Inka variante “xi̱kí”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ndee̱”.
Inka variante “ta̱ʼya̱”, “ti̱e̱ʼé”.
Inka variante “levo”.
Á “na̱ xi̱ku̱a̱ʼa̱”.
Na̱ querubín kúú na̱ ángel na̱ kúúmií iin chiñu káʼnu.
Inka variante “ndiví ñuú”.
Á “sakáa̱ra veʼera sa̱tána”.
Inka variante “levo”.
Á “braserillo”.
Á “na̱ santo”.
Á “na̱ santo”.
Á “braserillo”.
Inka variante “íʼin”, “ñíʼi”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Tá u̱ni̱ táʼví ná ndata̱ʼví ñuʼú iin táʼvíña ni̱xi̱xi̱).
Inka variante “xi̱kí”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Tá u̱ni̱ táʼví ná ndata̱ʼví tá mar iin táʼvírá ndu̱u ni̱i̱).
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Tá u̱ni̱ koʼndo ná ndata̱ʼví kití iin koʼndo tíyóʼo ni̱xi̱ʼi̱).
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Tá u̱ni̱ táʼví ná ndata̱ʼví yu̱ta nu̱ú iin táʼví táyóʼo nda̱kava ki̱mi).
Á “Ajenjo”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, iin planta tú kúúmií veneno ta o̱va̱nú.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Tá u̱ni̱ táʼví ná ndata̱ʼví ti̱kui̱í iin táʼví táyóʼo ndu̱u o̱va̱rá).
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Tá u̱ni̱ táʼví ná ndata̱ʼví ñu̱ʼu iin táʼví ña̱yóʼo ku̱naá nu̱ú).
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Tá u̱ni̱ táʼví ná ndata̱ʼví yo̱o̱ iin táʼví tíyóʼo ku̱naá nu̱ú).
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Tá u̱ni̱ táʼví ná ndata̱ʼví ki̱vi̱ iin táʼví ña̱yóʼo kǒo luz koo).
Á “Ta̱kán xu̱nára”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Iin kití tí ku̱a̱ʼání xíxi ta náʼa̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva náʼa̱ iin ti̱ka.
Inka variante “ndee̱”.
Inka variante “ta̱ʼya̱na”, “ti̱e̱ʼéna”.
Á “león”.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱’.
Ña̱ kúni̱ kachi ‘ta̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱’.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Ti̱xin u̱ni̱ na̱ yiví iinna xíʼi̱).
Inka variante “na̱ nándosó sa̱ta̱ kuáyi̱”.
Á “león”.
Ña̱yóʼo kúú iin ya̱a̱ ña̱ kamaní xíxi̱ ta kininí xáʼa̱nña tá xíxi̱ña.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Ti̱xin u̱ni̱ na̱ yiví iinna xíʼi̱).
Inka variante “ndoʼórí”.
Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Á “xa̱ʼa̱ si̱ʼinra”.
Á “león”.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ña̱ ndeéní níʼi tá ndáʼyi̱ sa̱vi̱.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ña̱ ndeéní níʼi tá ndáʼyi̱ sa̱vi̱.
Koto glosario.
Inka variante “tú kíʼin ku̱úʼvana”.
Inka variante “ku̱niʼnina”.
Inka variante “ti̱ko̱to̱ ndeé”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Mií hora saá”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/10”. (Ti̱xin u̱xu̱ na̱ yiví iinna ni̱xi̱ʼi̱).
Koto glosario.
Á “na̱ santo”.
Inka variante “ndáye̱ʼe̱”.
Inka variante “íʼin”, “ñíʼi”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ndoʼórí”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “1/3”. (Tá u̱ni̱ táʼví ná ndata̱ʼví ndiʼi ki̱mi, iin táʼví tíyóʼo ka̱ñuurí).
Ña̱ kúni̱ kachi ‘¿ndáana íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱?’.
Á sana “soo tíyóʼo [ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, tí dragón] va̱ása níkuchiñurí”.
Á “ko̱o̱ tí íyo xi̱naʼáví”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Diablo xíʼin Satanás”. Tu̱ʼun “Satanás” kúni̱ kachiña “ta̱ kúú contra Ndióxi̱”, ta tá kítáʼan u̱vi̱ saá tu̱ʼun yóʼo “Diablo xíʼin Satanás” káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ sáa̱-ini xíni Ndióxi̱.
Inka variante “ndiví ñuú”.
Inka variante “levo”.
Koto glosario, alma.
Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, u̱ni̱ tiempo sava.
Inka variante “ka̱ndiañá”.
Á “león”.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-inina”, “nda̱kaʼndaní-inina”.
Inka variante “ndee̱”.
Á “na̱ santo”.
Inka variante “levo”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Na̱ íyo so̱ʼo ná kuniso̱ʼona”.
Inka variante “Tá íyo iin na̱ xíniñúʼu sakáku̱ʼunna, sakáku̱ʼunvanana”.
Á sana “Tá iinna xíniñúʼu kuvina xíʼin espada”.
Á “na̱ santo”.
Inka variante “ta̱ʼya̱na”.
Inka variante “kueenna”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “xi̱kí”.
Inka variante “ta̱ʼya̱na”.
Á “xáa̱”.
Á “namí káʼnu”.
Á “xáa̱”.
Na̱ querubín kúú na̱ ángel na̱ kúúmií iin chiñu káʼnu.
Á “na̱ xi̱ku̱a̱ʼa̱”.
Inka variante “na̱ xe̱en”.
Á “ku̱i̱ʼi ña̱ nu̱ú”.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Á “chí nu̱ú ta̱chí”, “chí nu̱ú súkun”.
Koto glosario.
Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario.
Inka variante “ka̱yu̱na”.
Ña̱yóʼo kúú iin ya̱a̱ ña̱ kamaní xíxi̱ ta kininí xáʼa̱nña tá xíxi̱ña.
Inka variante “ni ndiví”.
Á “na̱ santo”.
Á “na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ kúú tátayó”.
Á “hoz”.
Inka variante “xíniʼnina”.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-iniyó”, “ndákaʼndaní-iniyó”.
Inka variante “levo”.
Koto glosario.
Koto glosario.
Inka variante “ndíka̱a̱”.
Na̱ querubín kúú na̱ ángel na̱ kúúmií iin chiñu káʼnu.
Á “na̱ santo”.
Koto glosario.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “ndee̱”.
Inka variante “láa̱na”.
Á “espíritu ña̱ yaku̱a̱”.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-inina”, “ndákaʼnda-inina”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ta táan va̱ʼana ti̱ko̱to̱na”.
Tu̱ʼun griego, Har Maguedṓn. Ka̱naña ti̱xin iin tu̱ʼun hebreo ña̱ kúni̱ kachi ‘yuku̱ ña̱ Meguidó’.
Inka variante “xi̱kí”.
Inka variante “íʼin”, “ñíʼi”.
Koto glosario, talento.
Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario, ku̱a̱chi kini.
Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario.
Á “morado”.
Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario.
Inka variante “ta̱ʼya̱ñá”.
Á “na̱ santo”.
Inka variante “iin ku̱a̱ʼa̱n-inii̱”, “nda̱kaʼnda-inii̱”.
Á “kuxini̱nína”.
Inka variante “xi̱kí”.
Á “Inkáchi íyo ña̱ ndákanixi̱nína”.
Inka variante “ndee̱”.
Inka variante “levo”.
Á sana “ta̱chí yaku̱a̱”.
Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario.
Á “ku̱a̱chi ña̱ ni̱ki̱ʼviña”.
Koto glosario.
Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario, ku̱a̱chi kini.
Á “nda̱kiʼún castigo”.
Inka variante “kueen”.
Á “morado”.
Iin planta tú naní cardamomo tú íyo chí India.
Inka variante “levo”.
Á “morado”.
Á “na̱ santo”.
Á “iin yu̱u̱ ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱u̱ káʼnu ña̱ xíniñúʼuna ña̱ ndíkona trigo”.
Á “na̱ santo”.
Á “Aleluya”. Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña “ndasakáʼnundó Jah”. “Jah” kúú inka ki̱ʼva ña̱ káʼa̱nna xíʼin Jehová. Koto glosario.
Tu̱ʼun griego, pornéia. Koto glosario.
Á “Aleluya”. Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña “ndasakáʼnundó Jah”. “Jah” kúú inka ki̱ʼva ña̱ káʼa̱nna xíʼin Jehová. Koto glosario.
Á “Aleluya”. Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña “ndasakáʼnundó Jah”. “Jah” kúú inka ki̱ʼva ña̱ káʼa̱nna xíʼin Jehová. Koto glosario.
Á “xáa̱”.
Á “xáa̱”.
Á “Aleluya”. Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña “ndasakáʼnundó Jah”. “Jah” kúú inka ki̱ʼva ña̱ káʼa̱nna xíʼin Jehová. Koto glosario.
Koto glosario.
Inka variante “levo”.
Á “na̱ santo”.
Inka variante “ta̱ nánóo sa̱ta̱”.
Inka variante “xíniʼnira”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Á “chí nu̱ú ta̱chí”, “chí nu̱ú súkun”.
Ña̱yóʼo kúú iin ya̱a̱ ña̱ kamaní xíxi̱ ta kininí xáʼa̱nña tá xíxi̱ña.
Inka variante “nda̱a̱ nda̱ʼa-inirí”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “Diablo xíʼin Satanás”. Tu̱ʼun “Satanás” kúni̱ kachiña “ta̱ kúú contra Ndióxi̱”, ta tá kítáʼan u̱vi̱ saá tu̱ʼun yóʼo “Diablo xíʼin Satanás” káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ sáa̱-ini xíni Ndióxi̱.
Inka variante “tuun va̱ʼa”.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “na̱ xa̱ʼnína xíʼin yácha”. Koto glosario, alma.
Inka variante “ta̱ʼya̱na”.
Á “na̱ santo”.
Ña̱yóʼo kúú iin ya̱a̱ ña̱ kamaní xíxi̱ ta kininí xáʼa̱nña tá xíxi̱ña.
Á “kundasina”, “kuñuʼuna veʼeka̱a”.
Inka variante “ndiví ñuú”.
Tu̱ʼun griego ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña plural kúúña.
Á “Hades”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Á “Hades”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta iin ña̱ náʼa̱ kuitíva kúúña. Koto glosario, ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu na̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Á “A xíʼin Z”. Alfa kúú ki̱vi̱ letra ña̱ nu̱ú va̱ʼa va̱xi ti̱xin tu̱ʼun griego ta omega kúú ki̱vi̱ letra ña̱ va̱xi nda̱a̱ so̱ndíʼi.
Koto glosario.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Ña̱yóʼo kúú iin ya̱a̱ ña̱ kamaní xíxi̱ ta kininí xáʼa̱nña tá xíxi̱ña.
Inka variante “levo”.
Inka variante “xi̱kí”.
Inka variante “kiʼin ku̱úʼvara”.
Ki̱ʼva 64 metro. Koto glosario, codo.
Koto glosario.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Inka variante “kúiikaví”.
Inka variante “levo”.
Inka variante “ta̱ʼya̱na”.
Inka variante “ña̱ ka̱ndii”.
Koto glosario.
Koto glosario.
Á “A xíʼin Z”. Alfa kúú ki̱vi̱ letra ña̱ nu̱ú va̱ʼa va̱xi ti̱xin tu̱ʼun griego ta omega kúú ki̱vi̱ letra ña̱ va̱xi nda̱a̱ so̱ndíʼi.
Tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ña káchiña “ta̱ ki̱xáʼa xa̱ʼa̱ ta saátu ta̱ so̱ndíʼi”.
Inka variante “ñina”. Ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱, na̱ kútóoní keʼé ña̱ʼa ña̱ kúkini-ini Ndióxi̱ xínira.
Koto glosario.
Inka variante “ña̱ to̱ʼón”.
Inka variante “yoʼo̱”.
Á “na̱ santo”.