Wanneer activiteiten een verslaving worden

VERSLAVING aan stoffen en verslaving aan activiteiten zijn als twee treinen die in dezelfde richting gaan op hetzelfde spoor.a Ze hebben dezelfde bestemming of hetzelfde doel: stemmingen veranderen en pijnlijke gevoelens verdringen. Laten wij eens enkele voorbeelden van verslaving aan activiteiten beschouwen.

Werkverslaving

Werkverslaving is wel eens de achtenswaardige verslaving genoemd. Per slot van rekening zijn werkverslaafden prima werknemers. Innerlijk kunnen zij zich echter onbevredigd voelen. Werken kan óf een manier worden om pijnlijke gevoelens te ontvluchten óf in een dwangmatige zucht naar goedkeuring ontaarden.

IJs beschermt de schaatser tegen verdrinking in water; activiteit beschermt de werkverslaafde tegen verdrinking in gevoelens. Net als de schaatser kan de werkverslaafde een oogverblindende show opvoeren. Maar dat gebeurt allemaal aan de oppervlakte. Wat gaat daaronder nogal eens schuil? Linda T. Sanford, adviseuse op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg, schrijft: „Als de werkverslaafde zich niet helemaal in beslag laat nemen door het werk, kan hij of zij overspoeld worden door de gevreesde neerslachtigheid, angst, woede, wanhoop en leegte.”

De ingebakken drang van veel werkverslaafden doet vermoeden dat het een lange-termijnkenmerk is, mogelijk geworteld in iemands opvoeding. Dit ging op voor een vrouw die wij Mary zullen noemen. Vanaf haar zesde probeerde zij de liefde van haar alcoholische vader te winnen door te koken en huishoudelijk werk te doen. „Het werd een obsessie”, zegt zij. „Ik dacht dat als ik meer deed of het beter deed, hij van me zou houden. Het enige wat ik ervoor terugkreeg, was kritiek.”

Als volwassene worstelt Mary nog steeds met deze foutieve denkwijze. „Innerlijk voel ik me nog steeds nietswaardig”, bekent zij. „Ik denk nog steeds dat ik liefde moet verdienen, dat ik pas iets waard ben als ik produktief ben. Op feestjes sloof ik me uit met koken en serveren, alsof ik het recht om daar te zijn probeer te verdienen.”

Voor mensen als Mary is een evenwichtige kijk op werk van essentieel belang. De bijbel spreekt inderdaad lovend over hard werken (Spreuken 6:6-8; 2 Thessalonicenzen 3:10, 12). Jehovah God zelf is produktief (Psalm 104:24; Johannes 5:17). Maar hij is nooit dwangmatig bezig. Jehovah putte voldoening uit zijn scheppingswerken, niet alleen toen ze voltooid waren maar zelfs tijdens het scheppingsproces. — Genesis 1:4, 12, 18, 21, 25, 31; vergelijk Prediker 5:18.

De Meesterwerker van Jehovah God, zijn Zoon, Jezus, bleek ook persoonlijke voldoening uit zijn werk te putten (Spreuken 8:30, 31). Jezus beloofde zijn volgelingen dat zij het eveneens verkwikkend zouden vinden met hem samen te werken. Met elkaar kweten zij zich van een uiterst belangrijke toewijzing. Maar dat weerhield hen er niet van te rusten. — Mattheüs 11:28-30; Markus 6:31; vergelijk Prediker 4:6.

Misschien heeft een van uw ouders te kennen gegeven dat uw waarde afhankelijk was van uw prestaties of dat er pas sprake kon zijn van liefde als die was verdiend. De wetenschap dat Jehovah anders over goed ouderschap denkt, zal een opluchting voor u zijn. Zijn Woord bevat de raad: „Vaders, tergt uw kinderen niet, zodat zij niet moedeloos worden [„zich niet inferieur voelen”, The Amplified Bible]” (Kolossenzen 3:21). Jehovah is niet iemand die pas liefde schenkt als ze verdiend is. Zijn liefde is niet iets wat hij pas betoont als iemand van hem gaat houden en hem begint te dienen. De bijbel vertelt ons juist dat „hij ons eerst heeft liefgehad”, ja, zelfs „terwijl wij nog zondaars waren”, nam God het initiatief door ons liefde te betonen (1 Johannes 4:19; Romeinen 5:6-8). Bovendien maakt Jehovah geen aanmerkingen op onze oprechte pogingen om zijn wil te doen. Onze dienst voor hem wordt dan ook een welgemeende uiting van onze liefde voor hem.

Televisieverslaving

Sommigen noemen buitensporig tv-kijken een verslaving. „Ongeveer net als drugs of alcohol”, schrijft Marie Winn in The Plug-In Drug, „stelt het televisiegebeuren de persoon in kwestie in staat de echte wereld uit te schakelen en in een prettige en passieve geestestoestand te geraken.”

Natuurlijk is er niets verkeerds aan als iemand de verantwoordelijkheden van het leven van zich afzet — tijdelijk. Maar sommige kijkers keren nooit tot de werkelijkheid terug. Een echtgenoot die plotseling geen tv meer kon kijken toen het toestel stukging, bekende: „Ik heb het gevoel dat mijn verstand al die jaren volkomen verschrompeld was. Ik zat aan dat apparaat gekleefd en kon er op de een of andere manier niet van loskomen.” Kai, een jongere, beschrijft een soortgelijke obsessie: „Ik wil niet zo veel tv-kijken, maar ik moet wel. Het is me de baas.”

Buitensporig tv-kijken belemmert het denkvermogen. De bijbel beveelt meditatieve overpeinzingen aan en die vergen een mate van rustig alleenzijn (Jozua 1:8; Psalm 1:2, 3; 145:5; Mattheüs 14:23; Lukas 4:42; 5:16; 1 Timotheüs 4:15). Dat jaagt veel mensen schrik aan. Zij worden nerveus als zij door stilte omgeven zijn. Zij zijn bang om alleen te zijn met hun gedachten. Koortsachtig zoeken zij iets om de leegte op te vullen. Met tv is dat snel gebeurd. Maar tv is zelfs in het gunstigste geval slechts een surrogaat voor het werkelijke leven.

Gokverslaving

Gokken is geworteld in hebzucht. Maar een gokverslaving is vaak veel meer dan een geldkwestie.b „Ik had de euforie nodig om de werkelijkheid te ontvluchten”, zegt Nigel. „Het was precies alsof je drugs gebruikt.” Voor de gokverslaafde is het gokken zelf vaak een beloning op zich. De gevolgen doen niet ter zake. Nigel verloor zijn vrienden. Anderen verliezen hun gezin. Velen verspelen hun gezondheid. En nagenoeg allemaal verliezen zij hun geld. Maar slechts een enkeling stopt ermee, want het gaat niet om het winnen of verliezen. Het gaat om het spel — het gokken op zich — dat de stemming verandert en iemand net als bij drugs het gevoel geeft ’high’ te zijn.

Gokken mag dan een manier zijn om de problemen van het leven even van zich af te zetten, ze worden er niet door opgelost. Iemand die ernstig gewond is, heeft meer nodig dan een pijnstiller. Zijn wonden moeten behandeld worden. Indien er sprake is van wonden die iemand tot gokken hebben gebracht, dan moet hij die onderkennen en ze behandelen. Daar is moed voor nodig, maar het is de moeite alleszins waard.

Maak u vrij

Bij het losbreken uit ongeacht welke verslaving, mag de innerlijke angst waardoor de verslaving vaak gevoed wordt, niet genegeerd worden. De verslaafde moet proberen het probleem bij de wortel aan te pakken. Dat is een uitdaging. „Je zet niet zo maar een punt achter dertig jaar drugs en alcohol,” zegt een ex-verslaafde, „vooral niet als je verslaving een diepgeworteld probleem camoufleerde.”

Toch is het de moeite waard zich vrij te maken van een verslaving. Mary, de eerder genoemde dwangmatige werker, verwoordt het mooi. „Jarenlang”, zegt zij, „ben ik weggelopen voor dingen die ik niet onder de ogen durfde te zien. Maar nu ik die dingen wel onder de ogen heb gezien, is het verbazend hoe klein ze zijn geworden.”

Dat is de ervaring geweest van velen die met succes hun verslaving overwonnen hebben. In plaats van „slaven van schadelijke gewoonten” te blijven, hebben zij gebeden om „de kracht die datgene wat normaal is te boven gaat”, om met succes de uitdaging om hun verslaving te overwinnen aan te gaan. — 2 Petrus 2:19, Today’s English Version; 2 Korinthiërs 4:7.

[Voetnoten]

[Inzet op blz. 9]

’De term verslavingen kan voor allerlei dwangmatig gedrag worden gebruikt.’ — Dr. J. Patrick Gannon.

[Illustratie op blz. 10]

Zijn werk lijkt een werkverslaafde belangrijker toe dan zijn gezin

[Illustratie op blz. 10]

Gokken kan iemands stemming veranderen en een drugsachtige euforie teweegbrengen