Wat bedoelde de wijze man?

Hoed u ervoor corrupt te worden

Niemand, zelfs geen wijze, is er immuun voor corrupt te worden. Koning Salomo schreef: „Want louter onderdrukking kan een wijze waanzinnig doen handelen, en een geschenk kan het hart te gronde richten.” — Pred. 7:7.

Zelfs iemand die wijs is, kan, als hij langdurig aan onderdrukking wordt blootgesteld, onbezonnen handelen. Hij zou zijn zelfbeheersing kunnen verliezen en lucht kunnen geven aan gevoelens van frustratie door tegen anderen uit te varen, of hij zou door middel van onwettige middelen kunnen proberen verlichting te krijgen.

De tekst zou daarentegen ook onderdrukking kunnen beschrijven waarmee de wijze zelf zich bezighoudt. Als iemand zich door een onderdrukkende geest laat overheersen, handelt hij, hoe wijs hij ook mag zijn, op een manier die in strijd is met menselijke welvoeglijkheid en consideratie. Hij negeert de gevoelens van mensen en sluit zijn ogen voor hun toestand. Hij ziet alleen maar zichzelf en zijn positie. Hij verbeeldt zich een groot weldoener te zijn die daarom het recht heeft de mening van iedereen de kop in te drukken die het waagt kritiek op zijn doen en laten uit te oefenen. — Vergelijk 2 Kronieken 16:10.

Een gift in de vorm van steekpenningen kan net zo verderfelijk zijn als onderdrukking en „het hart”, of de goede beweegredenen, „te gronde richten”. De armen en behoeftigen, die wegens discriminatie en partijdigheid lijden ondergaan, worden door degenen die steekpenningen aanvaarden, wellicht harteloos behandeld.

Hoe onrecht en onderdrukking te verduren

Wat kan iemand doen als hij met onrechtvaardigheid wordt geconfronteerd? Salomo’s volgende woorden zijn zeer nuttig: „Beter is het einde naderhand van een zaak dan het begin ervan. Beter iemand die geduldig is dan iemand die hoogmoedig van geest is. Haast u niet in uw geest om aanstoot te nemen, want het nemen van aanstoot rust in de boezem der verstandelozen.” — Pred. 7:8, 9.

Het getuigt van wijsheid geduldig te zijn, in het vertrouwen dat de wijze waarop de dingen ten slotte aflopen in het beste belang van Gods dienstknechten zullen zijn. Ja, het einde van een zaak kan wel volkomen tegengesteld zijn aan het sombere begin ervan. Dat was zeker het geval met de in Egyptische slavernij verkerende Israëlieten. Toen Mozes de eerste keer om de vrijlating van de Israëlieten vroeg, reageerde Farao met nog onderdrukkender maatregelen (Ex. 5:1-9). Maar ten slotte maakte Jehovah God zich een grote naam door de bevrijding van zijn in slavernij verkerende volk te bewerkstelligen. — Ex. 12:31, 32.

Een geduldig mens is veel minder geneigd de dingen in eigen hand te nemen en zichzelf en anderen daardoor in moeilijkheden te brengen. Maar iemand die hoogmoedig van geest is, vindt het moeilijk zijn zelfbeheersing te bewaren en is geneigd om, tot zijn eigen nadeel, overhaast te handelen. Bij een ongeduldig mens wiens verwachtingen niet verwezenlijkt worden, laait snel toorn op. Hij neemt snel aanstoot of gaat een steeds grotere wrok koesteren. Hij voedt deze aanstoot of die wrok en houdt deze dicht bij zich, als in zijn eigen boezem. Omdat hij dit doet, noemt Salomo hem terecht ’verstandeloos’, aangezien zijn handelwijze slechte gevolgen in de vorm van onbezonnen woorden of daden voortbrengt.

Een realistische kijk op het verleden is nog een waardevolle hulp om huidige onaangename situaties te verdragen. Salomo gaf de raad: „Zeg niet: ’Waarom is het geschied dat de vroegere dagen beter zijn gebleken dan deze?’ want het is niet uit wijsheid dat gij hiernaar hebt gevraagd.” — Pred. 7:10.

Wie naar de ’goede oude tijd’ verlangt, vergeet dat ook deze vol eigen problemen en moeilijkheden was. Het leven in dit onvolmaakte samenstel is nooit ideaal. Sommige dingen in het verleden zijn misschien beter geweest maar andere niet. Een nostalgische kijk op het verleden kan heel irreëel zijn. Bovendien kan niemand de klok terugzetten. Het is dus heel onverstandig te denken dat welke tijd maar ook in deze wereld in alle opzichten beter is geweest, en dan ontevreden te worden. Door zo te denken, wordt men niet geholpen om een moeilijke maar menselijkerwijs niet te veranderen situatie te verduren.