Sunema —E Hlaolwa Ke Lerato Le Bošoro

KUA borwa bja Galilea mollwaneng wa ka bohlabela wa molala wa Jeseriele go na le motse wa Sunema. Motseng wo go bile le tše pedi tša dintwa tše bohlokwa kudu tša histori ya Beibele, eupša gape o be o tumile e le lefelo leo go lona go belegetšwego basadi ba babedi bao ba ilego ba bontšha lerato le le botegago ka go se kwanantšhe.

Ka morago ga Sunema go be go na le thaba yeo go naganwago gore ke ya More mola mo e ka bago dikhilomithara tše seswai ka mošola wa molala go be go na le Thaba ya Giliboa. Gare ga dithaba tšeo tše pedi go be go na le naga e nošetšwago gabotse le e enywago kudu—e lego e nngwe ya dikarolo tše tšweletšago kudu Isiraeleng ka moka.

Naga-legae ye ya dimela tše botse yeo e dikologilego Sunema e nea lefelo la thulaganyo ya e nngwe ya dikanegelo tše kgahlišago kudu tša lerato tše di kilego tša anegwa—e lego Sefela sa Difela. Koša ye e bolela ka kgarebe e botse ya naga-legaeng ye e ilego ya kgetha go nyalana le mogwera wa yona wa modiši go e na le go dumela go ba yo mongwe wa basadi ba Kgoši Salomo. Salomo o ile a diriša bohlale bja gagwe ka moka le lehumo gore a thope pelo ya gagwe. Nako le nako o be a mo reta a re: “Ké mang yola mo-xaloxa-wa-mahuba, mo-taxa-bo-ka-ngwedi, mo-kxanya-wa-letšatši?” O ile a holofetša go mo tšhollela mabenyabje ka moka ao a bego a ka nagana ka ona.—Sefela sa Difela 1:11; 6:10.

Go mo latswiša bophelo bja segoši, Salomo o ile a dira gore a mo felegetše Jerusalema e le karolo ya bahlokomedi ba gagwe, a felegetšwa ke ba 60 ba bahlabani ba gagwe ba maemo a godimo kudu. (Sefela sa Difela 3:6-11) O ile a mo dudiša kgorong ya gagwe ya bogoši, e lego kgoro e kgahlišago kudu mo e lego gore ge mohumagadi wa Seba a be a e bona, “[o ile] a fêlêlwa ke moxopolô.”—1 Dikxoši 10:4, 5.

Eupša ngwanenyana yo a tšwago Sunema o be a botegela lesogana la gagwe la modiši ka go se kwanantšhe. O itše: “Moratwa wa-ka . . . ó etša morê-molewa ò le xare xa mehlare ya lešôka.” (Sefela sa Difela 2:3) Anke Salomo a thabele mašemo a gagwe a sekete a merara. Tšhemo e tee ya merara—gotee le moratwa wa gagwe—e be e lekane ngwanenyana. Lerato la gagwe le be le ka se šišinyege.—Sefela sa Difela 8:11, 12.

Mosadi yo mongwe gape yo mobotse o be a dula Sunema. Ga re tsebe selo ka ponagalo ya gagwe ya mmele eupša ruri o be a e-na le pelo e botse. Beibele e re o ile a ‘ikgafa’—goba a dira boiteko bjo bogolo—gore a nee moporofeta Elisa dijo le madulo ka mehla.—2 Dikxoši 4:8-13, NW.

Re ka akanya ka Elisa a boela ka tebogo ka morago ga leeto le letelele le le lapišago ngwakwaneng woo mosadi le monna wa gagwe ba bego ba mo lokišeditše wona. Mohlomongwe o be a etela legaeng la bona gantši ka ge bodiredi bja gagwe bo tšere nywaga e 60. Ke ka baka la’ng mosadi yo wa mo-Sunema a ile a phegelela gore Elisa a dule legaeng la bona nakong e nngwe le e nngwe ge a be a feta ka tsela yeo? Ke ka gobane o be a lebelela modiro wa Elisa e le o bohlokwa. Moporofeta yo yo a ikokobeditšego le yo a se nago boithati o be a dira e le letswalo la setšhaba, a gopotša dikgoši, baperisita le batho feela ka boikarabelo bja bona bja go hlankela Jehofa.

Ga go pelaelo gore mosadi wa mo-Sunema e be e le yo mongwe wa batho bao Jesu a bego a nagana ka bona ge a be a re: “E a amoxêlaxo moporofeta ka xe a na le leina la moporofeta, ó tlo fiwa teboxô ya moporofeta.” (Mateo 10:41) Jehofa o ile a nea mosadi yo, yo a boifago Modimo moputso wo o kgethegilego. Gaešita le ge e be e le moopa lebakeng la nywaga e mentši o ile a belega morwa. Nywaga e mentši ka morago ga moo o ile a newa thušo ya Modimo ge tlala e kgolo ya nywaga e šupago e be e hlasetše naga. Pego ye e kgomago maikwelo e re gopotša gore botho bjoo re bo bontšhago bahlanka ba Modimo bo šetšwa ke Tatago rena wa legodimong ka mehla.—2 Dikxoši 4:13-37; 8:1-6; Ba-Hebere 6:10.

Dintwa tše Pedi tša Makgaola-kgang

Gaešita le ge Sunema e gopolwa e le legae la basadi ba ba babedi ba ba botegago ka go se kwanantšhe, gape go ile gwa ba le dintwa tše pedi go yona tšeo di ilego tša fetoša histori ya Isiraele. Go be go na le mogola o mobotse wa ntwa kgaufsi—e lego molala wo o lego magareng ga thaba ya More le ya Giliboa. Balaodi ba tša bohlabani mehleng ya Beibele ka mehla ba be ba hloma mešaša moo go bego go na le meetse a mantši, mmoto bakeng sa tšhireletšo le lefelo le le phagamego leo le okametšego molala wo o omilego wa moeding woo o nago le sebaka se se lekanego go ka sepediša dihlopha tša madira, dipitsi le dikoloi tša ntwa ge e ba go kgonega. Sunema le Giliboa di be di e-na le mehola ye.

Mehleng ya baahlodi madira a bahlabani ba 135-000 ba ba-Midiane, ba-Amaleke le ba bangwe a be a hlomile mešaša molaleng wa ka pele ga More. Dikamela tša bona di be “di ka-ka lešabašaba lebotong la lewatlê.” (Baahlodi 7:12) Go lebana le bona ka mošola wa molala kgaufsi le sediba sa Harodi thitong ya Thaba ya Giliboa e be e le ba-Isiraele ka tlase ga Moahlodi Gideoni yo a bego a e-na le mašole a 32 000 feela.

Matšatšing a pele ga ntwa, lehlakore le lengwe le le lengwe le be le leka go fetša le lengwe matla. Dihlopha tša madira tšeo di kwerago, dikamela tša ntwa, dikoloi tša ntwa le dipitsi di be di ka tšhoša mašole ao a lego thitong ya thaba. Ka ntle le pelaelo ba-Midiane—bao ba bego ba šetše ba dudišegile ge ba-Isiraele ba kgobokana—ba ile ba ipontšha e le ba ba boifišago kudu. Ge Gideoni a be a botšiša gore, “Yo a boifago le yo a tšhogilego ke mang?” pedi-tharong ya madira a gagwe e ile ya arabela ka go tloga mogoleng wa ntwa.—Baahlodi 7:1-3, NW.

Bjale madira a 10 000 feela a ba-Isiraele a be a lebane le mašole a lenaba a 135 000 gomme go se go ye kae Jehofa o ile a fokoletša madira a ba-Isiraele go 300 feela. Sehlopha se se senyenyane se ile sa aroganywa ka dikgao tše tharo go ya ka motlwae wa ba-Isiraele. Ba ile ba phatlalala lefsifsing gomme ba ema maemong a bona ka mahlakoreng a mararo a mešaša ya lenaba. Ke moka ka taelo ya Gideoni ba 300 ba ile ba pšhatla meeta ya bona yeo e bego e utile dirumula tša bona, ba phagamišetša dirumula tšeo godimo gomme ba goeletša ka gore, “Ka lerumô la Morêna le la Gideoni!” Ba letša diphalafala tša bona gomme ba tšwela pele ba letša. Lefsifsing mašole ao a maketšego a ile a nagana gore madira a 300 a be a a hlasela. Jehofa o ile a dira gore ba hlanogelane gomme “mešaša ka moka ya ba mafereka, ba thšaba bà xowa.”—Baahlodi 7:15-22; 8:10.

Ntwa ya bobedi e ile ya lwewa kgaufsi le Sunema mehleng ya Kgoši Saulo. Beibele e bega gore, “Ba-Filisita xe ba bokana ba tla ba hlôma mešaša Sunema. Saulo a rapa Ba-Isiraele ka moka ba hloma mešaša Giliboa,” go fo swana le ge madira a Gideoni a ile a dira nywageng ya pele. Eupša ka go fapana le Gideoni, Saulo o be a e-na le kholofelo e nyenyane go Jehofa, a kgetha go ya go senoge kua Endoro. Ge a bona mešaša ya ba-Filisita “a boifa, pelo ya xaxwe ya thšoxa xa-xolo.” Ntweng yeo e latetšego ba-Isiraele ba ile ba tšhaba gomme ba fenywa o šoro. Bobedi Saulo le Jonathane ba ile ba lahlegelwa ke maphelo a bona.—1 Samuele 28:4-7; 31:1-6.

Ke ka tsela yeo histori ya Sunema e ilego ya tla ya hlaolwa ka bobedi lerato le bošoro, go bota Jehofa le go ithekga ka batemona. Molaleng wo wa moeding basadi ba babedi ba ile ba bontšha lerato le go amogela baeng ka go se kgaotše, gomme baetapele ba babedi ba ba-Isiraele ba ile ba lwa dintwa tša makgaola-kgang. Mehlala e mene ka moka e bontšha bohlokwa bja go ithekga ka Jehofa yoo a sa palelwego ke go putsa bao ba mo hlankelago le ka mohla.

[Seswantšho go letlakala 31]

Motsana wa mehleng yeno wa Sulam lefelong la Sunema ya bogolo-golo le More ka morago

[Seswantšho go letlakala 31]

Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.