Ke’ng Seo se go Tutueletšago go Hlankela Modimo?
“Morêna Modimo wa xaxo O mo ratê ka pelo ya xaxo ka moka, le ka môya wa xaxo ka moka, le ka thlaoloxanyô ya xaxo ka moka, le ka matla a xaxo ka moka.”—MAREKA 12:30.
1, 2. Ke dilo dife tšeo di kgahlišago tše di phethwago ge e le mabapi le modiro wa boboledi?
BOHLOKWA bja kgonthe bja koloi ga bo lemogwe feela ka ponagalo ya yona. Pente ya ka godimo mo gongwe e ka dira gore bokantle bja yona e be bjo bo kgahlišago kudu, gomme sebopego se se phadimago mo gongwe se ka gogela yo e ka bago moreki; eupša sa bohlokwa ka go fetišiša ke dilo tšeo go sego bonolo go di bona—entšene yeo e sepetšago koloi gotee le ditlabakelo tše dingwe ka moka tšeo di e laolago.
2 Ke mo go swanago le ka tirelo ya Mokriste go Modimo. Dihlatse tša Jehofa ke tšeo di nago le mediro e mentši ya go boifa Modimo. Ngwaga o mongwe le o mongwe, diiri tše fetago tše dimilione tše sekete di dirišetšwa go boleleng ditaba tše di lokilego tša Mmušo wa Modimo. Go feta moo, go swarwa dithuto tša Beibele tše dimilione gomme bao ba kolobetšwago ba balwa ka makgolo a dikete. Ge e ba o le mogoeledi wa ditaba tše di lokilego, o bile le karolo—gaešita le ge e ba e ka bonala e le e nyenyane—dipalo-palong tše tše di kgahlišago. Le gona o ka kgodišega gore “Modimo xa a bebe motho, xa a lebale medirô ya lena, le leratô le Le itapišitšexo ka lôna ’ineng la xaxwe.”—Ba-Hebere 6:10.
3. Ka ntle le mediro, ke’ng seo Bakriste ba swanetšego go kgomega kudu ka sona, gona ka baka la’ng?
3 Lega go le bjalo, bohlokwa bja kgonthe bja tirelo ya rena—re le sehlopha goba motho ka o tee ka o tee—ga bo lekanywe feela ka dipalo. Go etša ge Samuele a ile a botšwa, “motho ó bôna se se lebanaxo le mahlô a xaxwe; Morêna Yêna ó bôna pelo.” (1 Samuele 16:7) Ee, ke seo re lego sona ka gare seo se lego bohlokwa go Modimo. Ke therešo gore mediro e bohlokwa. Mediro ya boineelo go Modimo e thakga thuto ya Jehofa gomme ya gogela bao ba nago le kgonagalo ya go ba barutiwa. (Mateo 5:14-16; Tito 2:10; 2 Petro 3:11) Lega go le bjalo, mediro ya rena ga e utolle taba ka botlalo. Jesu yo a tsošitšwego o be a e-na le lebaka la go tshwenyega ka phuthego ya kua Efeso—go sa šetšwe pego ya bona ya mediro e mebotse. O ba boditše gore, “Medirô ya xaxo ke a e tseba. Se ke se sôlaxo xo wene, ké xe leratô la xaxo la pele O le lahlile.”—Kutollo 2:1-4.
4. (a) Ke ka tsela efe tirelo ya rena go Modimo e ka fetogago tirelo yeo e lego tlamo? (b) Ke ka baka la’ng go nyakega go itlhahloba?
4 Go na le kotsi. Mo e ka bago ka nako e telele, tirelo ya rena go Modimo e ka swana le tirelo e dirwago e le tlamo. Mosadi yo mongwe wa Mokriste o hlalosa seo ka tsela ye: “Ke be ke e-ya tirelong, ke e-ya dibokeng, ke ithuta le go rapela—eupša ke dirile tšohle ka taolo ya go itiragalela feela, le ka mohla go se na maikwelo ao ke a kwago.” Ee, bahlanka ba Modimo ba swanetše go retwa ge ba katana ka ntle le go ikwa ‘ba digetšwe fase’ goba e le “babôtlana.” (2 Ba-Korinthe 4:9; 7:6) Lega go bjalo, ge tsela ya rena ya ka mehla ya Bokriste e fetoga e lapišago, re swanetše go lebeledišiša ka gare entšeneng, ge re bolela ka go swantšhetša. Gaešita le dikoloi tše dibotse di nyaka go lokišwa nako le nako; ka mo go swanago, Bakriste ka moka ba swanetše go itlhahloba ka mehla. (2 Ba-Korinthe 13:5) Ba bangwe ba ka kgona go bona mediro ya rena, eupša ba ka se kgone go lemoga seo se tutuetšago ditiro tša rena. Ka baka leo, yo mongwe le yo mongwe wa rena o swanetše go kgongwa ke potšišo e rego: ‘Ke’ng seo se ntutueletšago go hlankela Modimo?’
Mapheko Tutuetšong e Swanetšego
5. Ke taelo efe yeo Jesu a boletšego gore e be e le ya pele go tšohle?
5 Ge a be a botšišwa gore molao wa pele go melao ka moka yeo e ilego ya newa Isiraele ke ofe, Jesu o ile a tsopola taelo yeo e sa lebišago tlhokomelo ponagalong ya ka ntle, eupša e šupa tutuetšong ya ka gare ka gore: “Morêna Modimo wa xaxo O mo ratê ka pelo ya xaxo ka moka, le ka môya wa xaxo ka moka, le ka thlaoloxanyô ya xaxo ka moka, le ka matla a xaxo ka moka.” (Mareka 12:28-30) Ka go rialo Jesu o ile a bontšha seo e swanetšego go ba matla a tutuetšago tirelo ya rena go Modimo—e lego lerato.
6, 7. (a) Ke ka tsela efe Sathane a hlasetšego ka bohwirihwiri tikologo ya lapa, gomme ka baka la’ng? (2 Ba-Korinthe 2:11) (b) Tsela ya go godišwa e ka kgoma bjang boemo bja kgopolo bja motho mabapi le matla a taolo a Modimo?
6 Sathane o nyaka go šitiša bokgoni bja rena bja go hlagolela seka sa bohlokwa kudu sa lerato. Gore a phethe se, mokgwa o mongwe wo a o dirišitšego ke go hlasela tikologo ya lapa. Ka baka la’ng? Ke ka gobane mo ke moo dikgopolo tša rena tša pele le tšeo di swarelelago lebaka le letelele kudu mabapi le lerato di hlangwago gona. Sathane o tseba gabotse molao wa motheo wa Beibele wa gore seo go ithutilwego sona bjaneng e ka ba sa bohlokwa nywageng ya bogolo. (Diema 22:6) O leka ka bohwirihwiri go kgopamiša kgopolo ya rena mabapi le lerato mehleng ya bofsa. Bjalo ka “modimo wa lefase lé,” Sathane o bona merero ya gagwe e phethwa gabotse ge ba bantši ba golela magaeng ao e sego botšhabelo bja lerato, eupša e le mafelo a ntwa a kgalefo, bogale le dipolelo tše gobogilego.—2 Ba-Korinthe 4:4; Ba-Efeso 4:31, 32; 6:4, mongwalo wa ka tlase wa NW; Ba-Kolose 3:21.
7 Puku ya Go Dira Bophelo bja Lapa la Gago Gore bo Thabiše e boletše gore tsela yeo tate a swarago karolo ya gagwe ya botswadi ka yona, “e ka ba le mafelelo a bonwago boikutlong bja bana ba gagwe ka morago mabapi le taolo yeo e lego ya batho gotee le ya Modimo.”a Monna yo mongwe wa Mokriste yo a goletšego tlase ga taolo e thata ya tate yo bogale o dumela ka gore: “Go nna, go kwa Jehofa go bonolo; go mo rata go thata kudu.” Ee, go kwa go bohlokwa ka gobane mahlong a Modimo “xo kwa xo phala sedimo.” (1 Samuele 15:22) Eupša ke’ng seo se ka re thušago go fetela ka kua ga go fo kwa gomme ra hlagolela lerato la go rata Jehofa e le matla a tutuetšago borapeding bja rena?
“Re Xapeletšwa ke Leratô la Kriste”
8, 9. Sehlabelo sa Jesu sa topollo se swanetše go hlohleletša bjang lerato la rena la go rata Jehofa?
8 Tlhohleletšo e kgolo ya go hlagolela lerato la pelo ka moka la go rata Jehofa ke go leboga sehlabelo sa topollo sa Jesu Kriste. “Leratô la Modimo le a re ratilexo ka lôna, le bônaxetše ka xe a roma Morwa wa xaxwe Mo-tswalwa-esi, a tla lefaseng xore re phelê ka yêna.” (1 Johane 4:9) Ge feela re kwešiša seo le go se leboga, tiro ye ya lerato e hlohleletša karabelo ya lerato. “A re Mo rateng, xobane [Jehofa] ó re ratile pele.”—1 Johane 4:19.
9 Jesu o ile a amogela ka go rata kabelo ya gagwe ya go hlankela e le Mophološi wa motho. “Xe e le lôna leratô, se re le tsebilexo ka sôna, ké xe Yêna a xafile bophelô bya xaxwe ka ’baka la rena.” (1 Johane 3:16; Johane 15:13) Lerato la Jesu la boikgafo le swanetše go hlohleletša karabelo ya tebogo go rena. Go nea mohlala: A re re mohlomongwe o ile wa hlakodišwa go nweleng. Na o ka fo ya gae, wa iphumola gomme wa lebala ka seo? Ruri ga go bjalo! O be o tla ikwa o kolota motho yo a go hlakodišitšego. Go ba gona, o kolota motho yoo bophelo bja gago. Na re kolota Jehofa Modimo le Jesu Kriste se se fetwago ke seo ka tsela le ge e le efe? Ka ntle le topollo, yo mongwe le yo mongwe wa rena nkabe a nwetše sebeng le lehung, ge re bolela ka go swantšhetša. Go e na le moo, ka baka la tiro ye e kgolo kudu ya lerato, re na le kholofelo ya go phela ka mo go sa felego lefaseng la paradeise.—Ba-Roma 5:12, 18; 1 Petro 2:24.
10. (a) Re ka dira bjang topollo selo seo re se lebišago go rena ka noši? (b) Lerato la Kriste le re gapeletša bjang?
10 Naganišiša ka topollo. E lebiše go wena ka noši go etša ge Paulo a dirile: “Xo phela xa-ka, ke phela tumelong ya xo dumêla Morwa wa Modimo e a nthatilexo, a ikxafa ka ’baka la-ka.” (Ba-Galatia 2:20) Go naganišiša mo go bjalo go tla gotetša tutuetšo e tšwago pelong, ka gobane Paulo o ngwaletše ba-Korinthe gore: “Re xapeletšwa ke leratô la Kriste, . . . O hwile ’bakeng sa bohle, xore ba ba phelaxo ba se kê ba hlwa ba iphelêla, ba phelêlê Yêna e a hwilexo ’bakeng sa bôná ’me a tsoxa bahung ’bakeng sa bôná.” (2 Ba-Korinthe 5:14, 15) The Jerusalem Bible e re lerato la Kriste “le a re fenya.” Ge re akanya ka lerato la Kriste, re a gapeletšwa, re tutuetšwa ka mo go tseneletšego gaešita le go fenywa. Le kgoma dipelo tša rena gomme la re tutueletša go gata mogato. Go etša ge phetolelo ya J. B. Phillips e bea taba ka mantšu a yona, “mothopo wa kgonthe wa ditiro tša rena ke lerato la Kriste.” Mohuta le ge e le ofe o mongwe wa tutuetšo o ka se ke wa tšweletša dienywa tše di tšeago lebaka le letelele go rena, go etša ge go bontšhitšwe ke mohlala wa Bafarisei.
“Le Itote go Dikomelo tša Bafarisei”
11. Hlalosa boemo bja kgopolo bja Bafarisei mabapi le mediro ya bodumedi.
11 Bafarisei ba ile ba phela bophelo ka moka ka ntle le borapedi bja Modimo. Go e na le go gatelela lerato la go rata Modimo, ba ile ba gatelela mediro bjalo ka seelo sa boemo bja moya. Go kgomega ga bona kudu ka melao e tseneletšego kudu go ba dirile gore ba bonagale ba lokile ka ntle, eupša ka gare ba be ba “tletše marapô a bahu le makxapa fêla.”—Mateo 23:27.
12. Ka morago ga ge Jesu a fodišitše monna, Bafarisei ba ile ba ipontšha bjang gore ke ba sa kgomegego pelong?
12 Lebakeng le lengwe Jesu ka kwelobohloko o ile a fodiša monna yoo seatla sa gagwe se bego se omeletše. Monna yo o swanetše go ba a ile a thaba gakaakang go hwetša phodišo ya kapejana ya bolwetši bjoo ka ntle le pelaelo bo bego bo mo kweša bohloko mmeleng le maikwelong! Lega go le bjalo, Bafarisei ga se ba ka ba thaba le yena. Go e na le moo, ba ile ba ntšha diphošo ka mo go sa swanelago mabapi le ntlha e tseneletšego—e lego gore Jesu o ile a nea thušo ka Sabatha. Ka go kgongwa ke tlhathollo ya bona ya tša botsebi ya Molao, Bafarisei ba ile ba lahlegelwa ka mo go feletšego ke tlhaloso ya kgonthe ya Molao. Ga go makatše ge Jesu a be “à nyamišitšwe ke bothata bya dipelo tša bôna”! (Mareka 3:1-5) Go feta moo, o ile a lemoša barutiwa ba gagwe gore: “Le itote go dikomelo tša Bafarisei le Basadutsei.” (Mateo 16:6, PK) Ditiro tša bona le boemo bja kgopolo di pepentšhwa ka Beibeleng bakeng sa go re hola.
13. Ke thuto efe yeo re ithutago yona mohlaleng wa Bafarisei?
13 Mohlala wa Bafarisei o re ruta gore re swanetše go ba le pono e leka-lekanego ka mediro. Ruri, mediro e bohlokwa ka gobane “tumêlô e hwile xe e se n’e medirô.” (Jakobo 2:26) Lega go le bjalo, batho ba sa phethagalago ba na le tshekamelo ya go ahlola ba bangwe ka seo ba se dirago go e na le seo ba lego sona. Ka dinako tše dingwe, mo gongwe le rena re ka ikahlola ka tsela ye. Re ka ba ba kgomegilego kudu ka modiro, bjalo ka ge eka se e be e le seelo se nnoši sa boemo bja rena bja moya. Re ka lebala bohlokwa bja go hlahloba tutuetšo ya rena. (Bapiša le 2 Ba-Korinthe 5:12.) Mo gongwe re ka ba bakgomaredi ba molao ba sa feto-fetogego ba ba “minolotšago menang, gomme kamele [ba] e metša,” ba ba latelelago karolwana e nyenyane ya molao mola ba hlokomologa morero wa wona.—Mateo 23:24, PK.
14. Bafarisei ba be ba swana bjang le komiki goba sebjana se se sa hlwekago?
14 Seo Bafarisei ba sa kago ba se kwešiša ke gore ge e ba motho a rata Jehofa e le ka kgonthe, ditiro tša boineelo go Modimo di tla latela ka go itiragalela. Boemo bja moya bo elela go tšwa ka gare go ya ka ntle. Jesu o ile a kgalema Bafarisei ka thata ka baka la kgopolo ya bona e fošagetšego tabeng ye, a re: “Le ba madi-mabe lena ba-mangwalô le bafarisei, lena baikaketši, ka xobane sexô le moxopo Le di hlatswa ka ntlê, mola ka xare di tletše bohodu le bojatô. Wene mofarisei wa sefofu! Thôma ka xo hlatswa sexô le moxopo ka xare, ké mo di tl’o xo hlatswêxa le ka ntlê.”—Mateo 23:25, 26.
15. Tsopola mehlala yeo e bontšhago gore Jesu o lebelela ka kua ga diponagalo.
15 Ponagalo ya ka ntle ya komiki, ya sebjana goba gaešita le ya moago, e utolla karolo e itšego feela. Barutiwa ba Jesu ba be ba makaditšwe kudu ke bobotse bja tempele ya Jerusalema yeo Jesu a ilego a e bitša “lexôlô la bahlakodi” ka baka la seo se bego se direga ka gare. (Mareka 11:17; 13:1) Seo e bego e le sa therešo ka tempele ke sa therešo ka dimilione tša bao ba ipitšago Bakriste, bjalo ka ge pego ya Bojakane e bontšha. Jesu o boletše gore o be a tla ahlola ba bangwe bao ba bego ba dira “matete” ka leina la gagwe e le “ba-dira-bokxôpô!” (Mateo 7:22, 23) Ka mo go fapanego kudu, o boletše ka mohlologadi yo a ilego a neela tekanyo e nyakilego e sa re selo ya tšhelete kua tempeleng gore: “Mosadi eo wa mohlôlôxadi wa modiitšana ó thšetše xa-xolo xo fetiša bohle ba ba thšetšexo fá polokelong . . . Yêna ó nthšitše bohumanexing bya xaxwe, a thšêla tšohle tše a bexo a na natšô’, è le tšohle tše a bexo a tlo phela ka tšôna.” (Mareka 12:41-44) Na ke dikahlolo tše sa kwanego? Le gatee-tee. Maemong ka bobedi, Jesu o ile a bonagatša pono ya Jehofa. (Johane 8:16) O bone seo se bego se tutuetša mediro gomme a ahlola ka mo go swanetšego.
“Yo Mongwe le yo Mongwe a Newa ka mo Matla a Gagwe a Lego ka Gona”
16. Ke ka baka la’ng re sa swanela gore ka mehla re bapiše modiro wa rena le wa Mokriste yo mongwe?
16 Ge e ba tutuetšo ya rena e le e swanetšego, ga go nyakege gore ka mehla re dire dipapišo. Ka mohlala, ga go na mohola o montši wo o phethwago ke go katanela ka go phadišana go diriša tekanyo e swanago ya nako bodireding le yeo Mokriste yo mongwe a e dirišago goba go bapiša tše di phethwago ke motho yoo boboleding. Jesu o boletše ka go rata Jehofa ka pelo ya gago ka moka, tlhaologanyo ka moka, moya ka moka le ka matla ka moka—e sego ka tša motho yo mongwe. Bokgoni, matla le maemo a motho yo mongwe le yo mongwe di a fapana. Ge e ba boemo bo dumela, lerato le tla go tutueletša go diriša nako e ntši bodireding—mohlomongwe o bile o le modiredi wa nako e tletšego wa mmulamadibogo. Lega go le bjalo, ge e ba o katana le bolwetši, nako yeo o e dirišago bodireding e ka ba e nyenyane go feta kamoo o bego o tla kganyoga ka gona. O se ke wa nyama. Go botegela Modimo ga go lekanywe ka diiri. Ka go tutuetšwa ke tutuetšo e sekilego, o tla ba le lebaka la go thaba. Paulo o ngwadile gore: “Motho a a šetšê modirô wa xaxwe; ké mo a tl’o xo rêtwa ka tša xaxwe, e sexo ka tša e mongwê.”—Ba-Galatia 6:4.
17. Ka mantšu a gago, laodiša seswantšho sa ditalente ka bokopana.
17 Ela hloko seswantšho sa Jesu sa ditalente, bjalo ka ge go begilwe go Mateo 25:14-30 (PK). Monna yo a bego a le kgaufsi le go etela lefaseng le šele, o ile a bitša bahlanka ba gagwe gomme a ba gafela mahumo a gagwe. “A nea yo mongwe ditalente tše di fetšago seatla, yo mongwe tše pedi, yo mongwe e tee; yo mongwe le yo mongwe a newa ka mo matla a gagwe a lego ka gona.” Ge mong wa bona a boile bakeng sa go tlo lokiša ditšhelete le bahlanka ba gagwe, ke’ng seo a ilego a se hwetša? Mohlanka yo a bego a neilwe ditalente tše hlano o ile a hwetša tše dingwe tše hlano. Ka mo go swanago, mohlanka yo a bego a neilwe ditalente tše pedi o ile a hwetša tše dingwe tše pedi. Mohlanka yo a bego a neilwe talente e tee o ile a e boloka mobung gomme a se ke a dira selo bakeng sa go oketša lehumo la mong wa gagwe. Kahlolo ya mong wa gagwe ka boemo e bile efe?
18, 19. (a) Ke ka baka la’ng mong wa bona a se a ka a bapiša mohlanka yo a bego a neilwe ditalente tše pedi le mohlanka yo a bego a neilwe ditalente tše hlano? (b) Ke’ng seo seswantšho sa ditalente se re rutago sona mabapi le theto gotee le dipapišo? (c) Ke ka baka la’ng mohlanka wa boraro a ile a ahlolwa ka sehlogo?
18 Sa pele, anke re eleng hloko bahlanka bao ba bego ba neilwe ditalente tše hlano le tše pedi ka go latelana. Go yo mongwe le yo mongwe wa bahlanka ba, mong wa bona o itše: “Axee, mohlanka o botse e a bôtêxaxo!” Na o be a ka bolela se go mohlanka wa ditalente tše hlano ge e ba mohlanka yoo a be a hweditše tše pedi feela? Ga go bonale bjalo! Ka lehlakoreng le lengwe, ga se a ka a bolela le mohlanka yo a bego a neilwe ditalente tše pedi gore: ‘Ke ka baka la’ng o sa ka wa hwetša tše hlano? Lebelela mohlanka-gotee le wena le kamoo a nkhweleditšego go gontši ka gona!’ Aowa, mong wa bona yo a nago le kwelobohloko yo a bego a swantšhetša Jesu, ga se a ka a dira dipapišo. O ile a aba ditalente “yo mongwe le yo mongwe a newa ka mo matla a gagwe a lego ka gona,” (PK) gomme o be a sa letela go boelwa ke go gontši go feta kamoo yo mongwe le yo mongwe a bego a ka kgona go nea ka gona. Bahlanka ka bobedi ba hweditše theto e lekanago, ka gobane bobedi bja bona ba šometše mong wa bona ka moya ka moka. Ka moka ga rena re ka ithuta go se.
19 Ee, mohlanka wa boraro ga se a ka a retwa. Ge e le gabotse, o ile a lahlelwa lefsifsing la ka ntle. Ka ge a be a amogetše talente e tee feela, o be a ka se ke a letelwa go tšweletša bontši bjo bo lekanago le bja mohlanka wa ditalente tše hlano. Lega go le bjalo, yena ga se a ka a leka le go leka! Kahlolo ya gagwe e sehlogo mafelelong e be e le ka baka la boemo bja pelo ya gagwe ‘bjo bobe le bja bobodu,’ bjo bo bontšhitšego go se be le lerato la go rata mong wa gagwe.
20. Jehofa o lebelela bjang go palelwa ga rena?
20 Jehofa o letetše gore yo mongwe le yo mongwe wa rena re mo rate ka matla a rena ka moka, eupša ke mo go ruthetšago pelo gakaakang gore “Yêna ó tseba lebopô le re lexo ka lôna, xa a lebale xe re le lerole”! (Psalme 103:14) Diema 21:2 e bolela gore “Morêna ó hlatha dipelo”—e sego go lekanya ka dipalo-palo. O kwešiša go palelwa le ge e le gofe moo re ka se kgonego go go laola, go sa šetšwe gore ke ga tša ditšhelete, ga mmele, ga maikwelo goba ga mohuta o itšego. (Jesaya 63:9) Ka nako e swanago, o re letetše gore re dire go gontši ka matlotlo ka moka ao re ka bago re e-na le ona. Jehofa o phethagetše, eupša ge a dirišana le barapedi ba gagwe ba sa phethagalago ga se yo a nyakago phethagalo. Ga se yo a sa leka-lekanago ditirišanong tša gagwe goba yo a sa lekanyetšago ditebelelong tša gagwe.
21. Ge e ba tirelo ya rena go Modimo e tutuetšwa ke lerato, ke mafelelo afe a mabotse ao a tlago go latela?
21 Go rata Jehofa ka pelo ya rena ka moka, moya ka moka, monagano ka moka le ka matla ka moka “xo phala dihlabêlô le didimo ka moka.” (Mareka 12:33) Ge e ba re tutuetšwa ke lerato, gona re tla dira sohle seo re ka se kgonago tirelong ya Modimo. Petro o ngwadile gore ge e ba dika tša go boifa Modimo, go akaretša le lerato, “dì ata, xôna Le ka se dule fêla Lè hlôka dienywa tše di išaxo tsebong ya xo tseba Mong wa rena Jesu Kriste.”—2 Petro 1:8.
[Mongwalo wa tlase]
a E gatišitšwe ke Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
E le go Boeletša
◻ Ke’ng seo e swanetšego go ba matla a tutuetšago tirelong ya rena go Modimo?
◻ Lerato la Kriste le re gapeletša bjang go hlankela Jehofa?
◻ Ke go kgomega gofe ga Bafarisei moo re swanetšego go go phema?
◻ Ke ka baka la’ng e se gabohlale go dula re bapiša tirelo ya rena le ya Mokriste yo mongwe?
[Pictures on page 16]
Bokgoni, matla le maemo a batho di a fapana