Kgaolo 30

“Babilona o Mogolo o Wele!”

1. Morongwa wa bobedi o tsebatša’ng, gomme Babilona o Mogolo ke mang?

KE NAKO ya kahlolo ya Modimo! Bjale theetša molaetša wa Modimo o rego: “Morongwa yo mongwe wa bobedi a latela, a re: ‘O wele! Babilona o Mogolo o wele, yena yo a dirilego gore ditšhaba ka moka di nwe beine ya bogale bja bootswa bja gagwe!’” (Kutollo 14:8) Ke la mathomo, eupša e sego la mafelelo Kutollo e bolela ka Babilona o Mogolo. Kut Kgaolo 17 ka morago e tla e hlalosa e le mogweba-ka-mmele yo a ratago maipshino a nama. Yena ke mang? Ka ge re tla bona, yena ke mmušo wa lefase ka moka, ke wa bodumedi gomme ke tshepedišo ya mankekišane ya Sathane yeo a e dirišago go lwa le peu ya mosadi wa Modimo. (Kutollo 12:17) Babilona o Mogolo ke mmušo wa lefase ka moka wa bodumedi bja maaka. O akaretša dikereke ka moka tšeo di kgomarelago dithuto tša bodumedi le mekgwa ya Babilona ya bogologolo, gomme e le tšeo di bonagatšago moya wa gagwe.

2. (a) Ke bjang bodumedi bja Babilona bo ilego bja gašanyetšwa dikarolong ka moka tša lefase? (b) Karolo e kgolo kudu ya Babilona o Mogolo ke’ng, gomme e ile ya tšwelela neng e le mokgatlo o matla?

² E bile Babilona moo Jehofa a ilego a raranya maleme a bao e bego e tla ba baagi ba Tora ya Babele mo e ka bago nywaga e fetago 4 000 e fetilego. Dihlopha tša maleme a sa swanego di ile tša gašana go ya dipheletšong tša lefase, gomme tša tloga le ditumelo tša bohlanogi le mekgwa yeo e lego motheo wa dikereke tše dintši go fihla le mehleng yeno. (Genesi 11:1-9) Babilona o Mogolo ke karolo ya bodumedi ya mokgatlo wa Sathane. (Bapiša le Johane 8:43-47.) Karolo e kgolo kudu ya gagwe lehono ke Bojakane bja bohlanogi, bjo bo tšweletšego lekgolong la bone la nywaga ka morago ga Kriste e le mokgatlo o matla le o kgopo woo o nago le ditumelo le mekgwa yeo e hweditšwego kudu bodumeding bja Babilona, e sego Beibeleng.—2 Bathesalonika 2:3-12.

3. Go ka bolelwa bjang gore Babilona o Mogolo o wele?

³ Mo gongwe o ka botšiša gore, ‘Ka ge bodumedi bo sa dutše bo e-na le tutuetšo e kgolo lefaseng, ke ka baka la’ng morongwa a tsebiša gore Babilona o Mogolo o wele?’ Go ile gwa direga’ng ka morago ga 539 B.C.E., ge Babilona ya bogologolo e be e e-wa? Ee, Isiraele e ile ya lokollwa gore e boele nageng ya yona gore e ye go tsošološa borapedi bja therešo moo! Ka gona, go tsošološetšwa ga Isiraele ya moya boemong bja letago la moya ka 1919 bjo bo tšwelago pele le bjo bo golago go fihla le lehono le ke bohlatse bja gore Babilona o Mogolo o wele ngwageng woo. Ga a sa hlwa a e-na le matla a go thibela batho ba Modimo. Go feta moo, go na le mathata a magolo go yena. Kgobogo ya gagwe, go se botege ga gagwe le boitshwaro bja gagwe bjo bobe di pepentšhitšwe ka gohle ga e sa le go tloga ka 1919. Batho ba bantši ga ba sa ya dikerekeng mafelong a mantši a Yuropa, gomme dinageng tše dingwe tša tshepedišo ya thulaganyo ya tša leago, bodumedi bo lebelelwa e le “sehlare-tagi bathong.” Babilona o Mogolo ka ge a nyatšegile mahlong a barati ka moka ba Lentšu la Modimo la therešo, mo nakong ye go bjalo ka ge eka o lefelong la go letela go bolawa ge kahlolo ya Jehofa ya go loka e phethwa go yena.

Go wa mo go Hlabišago Dihlong ga Babilona

4-6. Ke bjang mo ‘Babilona o Mogolo a nwešitšego ditšhaba tšohle sebela sa kgalefo ya bootswa bja gagwe’?

⁴ Anke re hlahlobeng ka botlalo maemo a dikologilego go wa mo go hlabišago dihlong ga Babilona o Mogolo. Morongwa mo o re botša gore ‘Babilona o Mogolo o dirile gore ditšhaba tšohle di nwe sebela sa kgalefo ya bootswa bja gagwe.’ Se se bolela’ng? Se se mabapi le phenyo. Ka mohlala, Jehofa o ile a botša Jeremia gore: “Tšea senwêlô sé sa sebelá sa kxalefô ’atleng sa-ka, O se nošê dithšaba ka moka tše ke Xo romaxo xo tšôna. Di tlo nwa tša thekesela, tša tlaêla xe xo fihla lerumô le ke tl’o xo le tsenya mo xare xa bôná.” (Jeremia 25:15, 16) Lekgolong la botshelela le la bošupa la nywaga B.C.E., Jehofa o ile a diriša Babilona wa bogologolo go tšhelela ditšhaba tše dintši, go akaretša le Juda ya bohlanogi, senwelo sa seswantšhetšo sa tlalelo gore di se nwe, e le gore gaešita le batho ba gagwe ba išwe bothopša. Ka gona ge nako ya gagwe e fihla, Babilona o ile a wa ka gobane kgoši ya gagwe e ile ya ikgogomošetša Jehofa, “Morêna wa lexodimo.”—Daniele 5:23.

⁵ Babilona o Mogolo o bile o hweditše diphenyo, eupša tše gantši e bile tša bohwirihwiri kudu. O ‘nwešitše ditšhaba tšohle’ ka go diriša boradia bja mogweba-ka-mmele le go dira bootswa bja bodumedi le tšona. O gokeleditše babuši ba bopolitiki gore ba gwerane le yena. O logile maano a go baka kgateletšo ya bopolitiki, ya tša kgwebo le ya tša boiphedišo ka dikgoketšo tša bodumedi. O bakile tlaišo ya bodumedi le dintwa tša bodumedi, gotee le dintwa tša Bokriste ka baka la mabaka ao e tlogago e le a bopolitiki le a tša kgwebo. O tšere dintwa tše e le tše kgethwa ka go bolela gore ke thato ya Modimo.

⁶ Go nwelela ga bodumedi dintweng le dipolitiking tša lekgolo la nywaga la bo-20 ke mo go tsebjago kudu, go etša kua Japane ya Boshinto, India ya Bohindu, Vietnam ya Bobuddha le Ireland ya ka Leboa ya seo go thwego ke Bokriste le Latin America gotee le tše dingwe, go sa lebalwe karolo e tšerwego ke baruti ba madira bao ba bego ba le ka mahlakoreng a mabedi a dintwa tše pedi tša lefase, bao ba bego ba kgothaletša masogana gore a bolayane. Mohlala wa kgonthe wa bononyana bja Babilona o Mogolo, ke wa go ba le karolo ga gagwe Ntweng ya Selegae ya Sepania ka 1936-39 yeo go yona batho ba ka bago 600 000 ba ilego ba bolawa. Go tšhollwa mo ga madi go ile gwa bakwa ke bathekgi ba baruti ba Katholika le madira a bona, ka baka la ge lehumo le maemo a kereke di be di hlaselwa ke mmušo wa Sepania.

7. Ke mang yo a tlaišitšwego kudu ke Babilona o Mogolo, gomme ke mekgwa efe yeo a e dirišitšego malebana le yena?

⁷ Ka ge Babilona o Mogolo e le karolo ya bodumedi ya peu ya Sathane, ka mehla o tlaišitše kudu “mosadi” wa Jehofa, e lego “Jerusalema ya godimo.” Lekgolong la pele la nywaga phuthego ya Bakriste ba tloditšwego e ile ya tsebja gabotse e le peu ya mosadi. (Genesi 3:15; Bagalatia 3:29; 4:26) Babilona o Mogolo o lekile ka matla go fenya phuthego yeo e hlwekilego ka go e gokeletša gore e dire bootswa bja bodumedi. Moapostola Paulo le moapostola Petro ba ile ba lemoša ka gore ba bantši ba be ba tla itahlela go bjona, gomme gwa tšwelela bohlanogi bjo bogolo. (Ditiro 20:29, 30; 2 Petro 2:1-3) Melaetša ya Jesu go diphuthego tše šupago e bontšhitše gore go ya mafelelong a bophelo bja Johane, Babilona o Mogolo o be a atlega maitekong a gagwe a go goboša. (Kutollo 2:6, 14, 15, 20-23) Eupša Jesu o be a šetše a bontšhitše mo Babilona o Mogolo a bego a tla dumelelwa gore a fihle gona.

Korong le Mefoka

8, 9. (a) Seswantšho sa Jesu sa korong le mefoka se bontšhitše’ng? (b) Go diregile’ng “ge batho ba robetše”?

⁸ Jesu seswantšhong sa gagwe sa korong le mefoka, o boletše ka motho yo a bjetšego peu e botse tšhemong. Eupša “eitše ge batho ba robetše,” lenaba la tla gomme la bjala mefoka. Ka gona, korong ya tla ya kgangwa ke mefoka. Jesu o ile a hlalosa seswantšho sa gagwe ka mantšu a: “Tšhemo ke lefase; ge e le peu e botse, yona ke barwa ba mmušo; eupša mefoka ke barwa ba yo kgopo, gomme lenaba le le e bjetšego ke Diabolo.” Le gona o ile a ba a bontšha gore korong le mefoka di be di tla dumelelwa gore di gole gotee go fihla “bofelong bja tshepedišo ya dilo,” ge barongwa ba be ba tla “hlaola ba ntšha” mefoka ya seswantšhetšo.—Mateo 13:24-30, 36-43.

⁹ Seo Jesu le moapostola Paulo gotee le moapostola Petro ba lemošitšego ka sona, se ile sa direga. “Eitše ge batho ba robetše,” mo gongwe e ka ba ka morago ga ge baapostola ba be ba robetše lehung goba nakong ya ge balebeledi ba Bakriste ba be ba otsela tabeng ya go hlokomela mohlape wa Modimo, bohlanogi bja Babilona bja tšwelela ka phuthegong. (Ditiro 20:31) Mefoka gatee-tee e ile ya feta korong ka bontši gomme ya e khupetša. Go swanetše go ba go ile gwa bonala makgolong a mantši a nywaga gore peu ya mosadi, e be e khupeditšwe ka gohle ke dikobo tše ditelele tša Babilona o Mogolo.

10. Ke’ng seo se ilego sa direga ka bo-1870, gomme Babilona o Mogolo o ile a ikwa bjang ka se?

¹⁰ Bakriste ba tloditšwego ba ile ba thoma go dira maiteko a kgonthe a go ikarola ditseleng tša bootswa tša Babilona o Mogolo ka bo-1870. Ba ile ba furalela dithuto tša maaka tšeo Bojakane bo bego bo di tlišitše di e-tšwa boheiteneng, gomme ba diriša Beibele ka mafolofolo ge ba bolela gore mabaka a Bantle a be a tla fela ka 1914. Sedirišwa se segolo sa Babilona o Mogolo, e lego baruti ba Bojakane ba ile ba ganetša ditsela tše tša go tsošološa borapedi bja therešo. Nakong ya ntwa ya pele ya lefase, ba ile ba diriša moya wa go hlakanywa hlogo ke ntwa go leka go gatelela sehlopha seo se senyenyane sa Bakriste ba ba botegago. Ka 1918 ge modiro wa bona o be o thibetšwe ka mo go feletšego, go ile gwa bonagala eka Babilona o Mogolo o atlegile. O ile a bonala a ba fentše.

11. Go wa ga Babilona wa bogologolo go feleleditše ka’ng?

¹¹ Ka ge re šetše re boletše, motse wo o ikgogomošago wa Babilona o ile wa welwa ke go felelwa o šoro ke matla ka 539 B.C.E. Ka gona, go ile gwa kwewa mokgoši o rego: “O wele! Babilona o Mogolo o wele.” Motse o mogolo wa mmušo wa lefase o be o wetše madireng a Bameda le Baperesia tlase ga Korese yo Mogolo. Gaešita le ge motse ka bowona o ile wa phonyokga phenyong, fela go felelwa ke matla a pušo ga wona e be e le ga kgonthe, gomme go ile gwa feleletša ka go hunollwa ga mathopša a wona a Bajuda. A ile a boela Jerusalema go ya go thoma gape borapedi bjo bo sekilego moo.—Jesaya 21:9; 2 Koronika 36:22, 23; Jeremia 51:7, 8.

12. (a) Mehleng ya rena go ka bolelwa bjang gore Babilona o Mogolo o wele? (b) Ke’ng seo se bontšhago gore Jehofa o lahletše Bojakane ruri?

¹² Mokgoši wa gore Babilona o Mogolo o wele le wona o kwelwe mo mehleng ya rena! Go atlega ga nakwana ga Bojakane bja Babilona ka 1918 go ile gwa retollwa o šoro ka 1919 ge mašaledi a batlotšwa, e lego sehlopha sa Johane a be a tsošološwa ka tsogo ya moya. Babilona o Mogolo o be a wele ge e le ka taba ya go dira batho ba Modimo mathopša a gagwe. Ka go swana le ditšie, bana babo Kriste ba tloditšwego ba ile ba tšwa sekoting ba itokišeditše modiro. (Kutollo 9:1-3; 11:11, 12) E be e le “mohlanka yo a botegago le wa temogo” wa mehleng yeno, gomme Mong wa bona o be a ba beetše go hlokomela dilo tša gagwe ka moka lefaseng. (Mateo 24:45-47) Go dirišwa ga bona ka tsela ye go ile gwa hlatsela gore Jehofa o be a lahletše Bojakane ruri, go sa šetšwe go ipolela ga bjona gore ke moemedi wa gagwe lefaseng. Borapedi bjo bo sekilego bo ile bja thewa lefsa, gomme gwa bulega tsela gore go fetšwe modiro wa go swaya mašaledi a ba 144 000, e lego bao ba sa šaletšego ba peu ya mosadi yo e lego lenaba la kgale la Babilona o Mogolo. Tše ka moka di ile tša bontšha go fenywa o šoro ga mokgatlo woo wa bodumedi wa Sathane.

Kgotlelelo ya Bakgethwa

13. (a) Morongwa wa boraro o tsebiša’ng? (b) Ke kahlolo efe yeo Jehofa a e dirago go bao ba amogelago leswao la sebata?

¹³ Bjale morongwa wa boraro o a bolela. Theetša! “Morongwa yo mongwe wa boraro a ba latela a bolela ka lentšu le le hlabošago, a re: ‘Ge e ba motho a rapela sebata le seswantšho sa sona, gomme a amogela leswao phatleng ya gagwe goba seatleng sa gagwe, gona o tla ba a nwa beine ya bogale bja Modimo yeo e tšhetšwego senwelong sa kgalefo ya gagwe e sa timolwa.’” (Kutollo 14:9, 10a) Go Kutollo 13:16, 17 go ile gwa utollwa gore nakong ya letšatši la Morena, bao ba sa rapelego seswantšho sa sebata ba tla hlokofatšwa, gaešita le go bolawa. Bjale re kwa gore Jehofa o ikemišeditše go tliša kahlolo bathong bao ba “nago le leswao, leina la sebata goba palo ya leina la sona.” Ba tla gapeletšwa go nwa “senwelong sa kgalefo” ya Jehofa. Se se tla bolela’ng go bona? Jehofa ka 607 B.C.E. ge a be a gapeletša Jerusalema go nwa ‘senwelo sa kgalefo ya gagwe,’ motse o ile wa welwa ke “thšwalalanyô le mašêxêrêpê, le tlala le lerumô” diatleng tša Bababilona. (Jesaya 51:17, 19) Ka mo go swanago, nakong ya ge barapedi ba mebušo ya bopolitiki ya lefase le seswantšho sa yona, e lego Ditšhaba tše Kopanego ba e-nwa senwelo sa bogale bja Jehofa, mafelelo e tla ba a kotsi go bona. (Jeremia 25:17, 32, 33) Ba tla senyetšwa ruri.

14. Gaešita le pele ga tshenyego ya bao ba rapelago sebata le seswantšho sa sona, ba bjalo ba swanetše go welwa ke’ng, gomme Johane o hlalosa se bjang?

¹⁴ Lega go le bjalo, gaešita le pele ga ge seo se ka direga, bao ba nago le leswao la sebata ba tla swanelwa ke go welwa ke mafelelo a hlokofatšago a go se amogelwe ke Jehofa. Morongwa ge a bolela ka morapedi wa sebata le seswantšho sa sona, o tsebiša Johane gore: “Gomme o tla hlokofatšwa ka mollo le sebabole mahlong a barongwa ba bakgethwa le mahlong a Kwana. Muši wa tlhokofatšo ya bona o kuelela go iša mehleng ya neng le neng, ga ba khutše mosegare le bošego, bona bao ba rapelago sebata le seswantšho sa sona le mang le mang yo a amogelago leswao la sona.”—Kutollo 14:10b, 11.

15, 16. Ke’ng seo se bolelwago ke mantšu “mollo le sebabole” go Kutollo 14:10?

¹⁵ Ba bangwe ba tšere go bolelwa ga mollo le sebabole mo e le bohlatse bja go ba gona ga dihele tša mollo. Eupša go hlahloba ganyenyane boporofeta bjo bo swanago go bontšha seo se bolelwago e le ka kgonthe ke mantšu a lego ditemaneng tše. Jehofa morago kua mehleng ya Jesaya, o ile a lemoša setšhaba sa Edomo gore se be se tla otlwa ka baka la go hloya ga sona Baisiraele. O itše: “Dinokana tša Edomo e tlo ba tša moti-mmu; mmu wa xôna e tlo ba thsêbêla, le naxa ya xôna e tlo ba ya moti-mmu o tukaxo. O ka se time mosexare le bošexo; muši wa xôna o tlo rotoxa xo ya xo ile; e tla ba lešope le le sa tsoxexo, le-ilwa-ke-bafeti.”—Jesaya 34:9, 10.

¹⁶ Na Edomo e ile ya lahlelwa diheleng tša mollo tša dinonwane gore e fsele sa ruri? Ga go bjalo. Go e na le moo, setšhaba se ile sa fedišetšwa ruri lefaseng go etša ge eka se tšhumilwe ka mollo le sebabole. Seo se tlišitšwego ke kotlo e be e se tlhokofatšo ya ka mo go sa felego, eupša e be e le ‘tshenyo le lefeela le go fela.’ (Jesaya 34:11, 12) Muši o ‘kuelelago go iša mehleng ya neng le neng’ o swantšha se gabotse. Ge ntlo e e-fsa, muši o tšwela pele go thunya o e-tšwa meloreng ka nako e itšego ka morago ga ge kgabo e timile, gomme o hlatselela babogedi gore go be go e-na le mollo o mogolo o sentšego. Gaešita le lehono, batho ba Modimo ba gopola thuto yeo e swanetšego go ithutwa tshenyegong ya Edomo. Ka tsela ye, ‘muši wa yona’ o sa dutše o kuelela ka tsela ya seswantšhetšo.

17, 18. (a) Mafelelo a bao ba amogelago leswao la sebata ke afe? (b) Ke ka tsela efe barapedi ba sebata ba hlokofatšwago? (c) Ke bjang ‘muši wa tlhokofatšo ya bona o kuelelago go iša mehleng ya neng le neng’?

¹⁷ Bao ba nago le leswao la sebata le bona ba tla senyetšwa ruri, go etša ge eka ke ka mollo. Bjalo ka ge boporofeta ka morago bo utolla, ditopo tša bona di tla tlogelwa di sa bolokwa gore diphoofolo le dinonyana di di je. (Kutollo 19:17, 18) Ka gona, go molaleng gore ga ba hlokofatšwe ka mo go sa felego ka mokgwa wa kgonthe! Ba “hlokofatšwa ka mollo le sebabole” bjang? Ka gore go bolelwa ga therešo go ba pepentšha le go ba lemoša ka kahlolo ya Modimo e tlago. Ka gona, ba goboša batho ba Modimo gomme moo go kgonegago, ba tutuetša ka boradia sebata sa bopolitiki gore se tlaiše gaešita le go bolaya Dihlatse tša Jehofa. Go ruma se, batlaiši ba ba tla fedišwa go etša ge eka ke ka mollo le sebabole. Ka gona “muši wa tlhokofatšo ya bona o kuelela go iša mehleng ya neng le neng,” ka ge kahlolo ya Modimo go bona e tla ba motheo ge e ba tshwanelo ya bogoši bja Jehofa e ka nyatšwa gape. Kgang yeo e tla ba e lokišeleditšwe ruri.

¹⁸ Ke bomang bao ba neago molaetša o hlokofatšago lehono? Gopola gore ditšie tša seswantšhetšo di neilwe matla a go hlokofatša batho bao ba se nago leswao la Modimo diphatleng tša bona. (Kutollo 9:5) Go molaleng gore tšona di hlokofatša e le ge di hlahlwa ke barongwa. Ba bao e lego ditšie tša seswantšhetšo ba phegelela moo e lego gore “ga ba khutše mosegare le bošego, bona bao ba rapelago sebata le seswantšho sa sona le mang le mang yo a amogelago leswao la sona.” Mafelelong ka morago ga tshenyego ya bona, yeo e lego bohlatse bjo bogolo bja go lwelwa moo ga bogoši bja Jehofa, “muši wa tlhokofatšo ya bona” o tla kuelela go iša mehleng ya neng le neng. Eka sehlopha sa Johane se ka kgotlelela go fihlela ge go godišwa moo go phethegile! Go bjalo ka ge morongwa a fetša ka go bolela gore: “Mo ke moo go nyakegago kgotlelelo go bakgethwa bao ba latelago ditaelo tša Modimo le tumelo ya Jesu.”—Kutollo 14:12.

19. Ke ka baka la’ng kgotlelelo e nyakega ka lehlakoreng la bakgethwa, gomme Johane o bega’ng seo se ba matlafatšago?

¹⁹ Ee, “kgotlelelo go bakgethwa” e bolela go rapela ga bona Jehofa ka boineelo bjo bo feletšego ba diriša Jesu Kriste. Molaetša wa bona ga o ratwe. O baka kganetšo, tlaišo gaešita le go bolaelwa tumelo. Eupša ba matlafatšwa ke seo Johane a tšwelago pele ka go se bega ge a re: “Ka kwa lentšu le le tšwago legodimong le re: ‘Ngwala: Go thaba bahu ba hwago ba le boteeng le Morena go tloga mo nakong ye go ya pele. Moya o re, ee, a ba khutše boitapišong bja bona, gobane dilo tše ba di dirilego di sepela le bona.’”—Kutollo 14:13.

20. (a) Kholofetšo yeo e bolelwago ke Johane e dumelelana bjang le boporofeta bja Paulo ka go ba gona ga Jesu? (b) Batlotšwa bao ba hwago ka morago ga ge Sathane a rakilwe legodimong ba holofetšwa tokelo efe e kgethegilego?

²⁰ Kholofetšo ye e dumelelana gabotse le boporofeta bja Paulo mabapi le go ba gona ga Jesu: “Bao ba hwilego boteeng le Kriste ba tla tsoga pele. Ka morago ga moo rena ba ba phelago bao ba sa dutšego ba le gona, re tla išwa gotee le bona ka maru go yo gahlana le Morena sebakeng.” (1 Bathesalonika 4:15-17) Bao ba bego ba hwetše go Kriste ba ile ba tsoga pele, ka morago ga ge Sathane a rakilwe legodimong. (Bapiša le Kutollo 6:9-11.) Ka morago ga moo, batlotšwa bao ba hwago nakong ya letšatši la Morena, ba holofetšwa tokelo e kgethegilego. Go tsošetšwa ga bona bophelong bja moya legodimong go direga ka bjako, ka “go ponya ga leihlo.” (1 Bakorinthe 15:52) Se se makatša gakaakang! Mediro ya bona ya go loka e fetela sebakeng sa legodimo.

Puno ya Lefase

21. Johane o re botša’ng ka “dibjalo tša lefase”?

²¹ Ba bangwe le bona ba tla holega letšatšing le la kahlolo, go etša ge Johane a tšwela pele go re botša gore: “Ka lebelela, gomme, bonang! leru le lešweu, gomme godimo ga lona go dutše yo e ka rego ke morwa wa motho, a rwele mphapahlogo wa gauta hlogong ya gagwe, a swere sekela e bogale seatleng sa gagwe. Morongwa yo mongwe a tšwelela a e-tšwa sekgethweng sa tempele, a goeletša yo a dutšego lerung ka lentšu le le hlabošago a re: ‘Tsenya sekela ya gago o bune, gobane nako ya go buna e fihlile, ka ge dibjalo tša lefase di budule gabotse.’ Yo a dutšego lerung a tsenya sekela ya gagwe lefaseng, gomme lefase la bunwa.”—Kutollo 14:14-16.

22. (a) Motho yo a rwelego mphapahlogo wa gauta gomme a dutše lerung le lešweu ke mang? (b) Seremo sa go buna se direga neng, gomme bjang?

²² Go tsebja ga motho yo a dutšego lerung le lešweu ga se mo go ka belaelwago. Ka ge a dutše lerung le lešweu, a swana le morwa wa motho gomme a rwele mphapahlogo wa gauta, go molaleng gore yo ke Jesu, Kgoši yeo e lego Mesia yoo le Daniele a ilego a mmona ponong. (Daniele 7:13, 14; Mareka 14:61, 62) Eupša puno ye e bolelwago mo ke’ng? Jesu nakong ya ge a be a le lefaseng, o ile a swantšha modiro wa go dira barutiwa le go bunwa ga tšhemo ya lefase la batho. (Mateo 9:37, 38; Johane 4:35, 36) Seremo sa go buna mo se tla letšatšing la Morena, ge Jesu a rwešwa mphapahlogo e le Kgoši gomme a phetha kahlolo legatong la Tatagwe. Ka gona ga e sa le go tloga ka 1914, nako ya gagwe ya go buša le yona e bile nako ya letago ya go buna.—Bapiša le Doiteronomio 16:13-15.

23. (a) Lentšu la gore go thongwe go buna le tšwa go mang? (b) Ke go buna gofe mo go diregilego go tloga ka 1919 go fihla mo nakong ye?

²³ Jesu gaešita le ge e le Kgoši le Moahlodi, fela o letela lentšu le le tšwago go Jehofa Modimo wa gagwe pele ga ge a ka thoma go buna. Lentšu leo le tšwa “sekgethweng sa tempele” ka go dirišwa ga morongwa. Jesu o kwa gatee-tee. Sa pele, go tloga ka 1919 go ya pele o dira gore barongwa ba gagwe ba fetše go bunwa ga ba 144 000. (Mateo 13:39, 43; Johane 15:1, 5, 16) Go latela se, go bunwa ga lešaba le legolo la dinku tše dingwe go a direga. (Johane 10:16; Kutollo 7:9) Histori e bontšha gore palo e kgolo ya dinku tše tše dingwe e thomile go tšwelela magareng ga 1931 le 1935. Ka 1935 Jehofa o ile a dira gore sehlopha sa Johane se thome go kwešiša gabotse gore lešaba le legolo la Kutollo 7:9-17 ke bomang. Go tloga moo, go gatelelwa mo gogolo go ile gwa dirwa tabeng ya go kgoboketšwa ga lešaba le. Palo ya lona e be e fetile dimilione tše tshela ka ngwaga wa 2005, gomme e sa dutše e oketšega. Ruri, motho yo a swanago le morwa wa motho o bunne puno e ntši ya lethabo mo nakong ye ya bofelo.—Bapiša le Ekisodo 23:16; 34:22.

Go Gatakela Morara wa Lefase

24. Ke’ng seo se lego seatleng sa morongwa wa bohlano, gomme morongwa wa botshelela o goelela ka gore’ng?

²⁴ Ka ge puno ya phološo e fihlile bofelong bja yona, ye ke nako ya puno e nngwe. Johane o bega ka gore: “Morongwa yo mongwe [wa bohlano] gape a tšwelela sekgethweng sa tempele se se lego legodimong, le yena a swere sekela e bogale. Morongwa yo mongwe [wa botshelela] gape a tšwelela aletareng a e-na le matla godimo ga mollo. A goeletša yoo a nago le sekela e bogale ka lentšu le le hlabošago, a re: ‘Tsenya sekela ya gago e bogale o kgoboketše mašihla a morara wa lefase, gobane dirara tša wona di budule gabotse.’” (Kutollo 14:17, 18) Madira a barongwa a gafetšwe modiro o mogolo wa go buna nakong ya letšatši la Morena, gomme a kgetholla ba go loka go ba babe!

25. (a) Ke’ng seo se bontšhwago ke taba ya gore morongwa wa bohlano o tšwile tempeleng? (b) Ke ka baka la’ng e le mo go swanetšego ge taelo ya gore modiro wa go buna o thongwe e e-tšwa go morongwa yo a ‘tšwago aletareng’?

²⁵ Morongwa wa bohlano o tšwa pele ga sefahlego sa Jehofa tempeleng; ka gona, puno ya mafelelo le yona e direga go ya ka thato ya Jehofa. Morongwa o laelwa ka molaetša o bolelwago ke morongwa yo mongwe yo a ‘tšwago aletareng,’ gore a thome modiro wa gagwe. Taba ye e bohlokwa kudu, ka ge meoya e botegago e lego tlase ga aletare e kile ya botšiša gore: “Mmuši Morena yo mokgethwa le wa therešo, o tla lesa go fihla neng go ahlola le go lefeletša madi a rena godimo ga bao ba dulago lefaseng?” (Kutollo 6:9, 10) Mokgoši wo wa go llela go lefetšwa o tla arabja ka go bunwa ga morara wa lefase.

26. “Morara wa lefase” ke’ng?

²⁶ ‘Morara wo wa lefase’ ke’ng? Mangwalong a Seheberu setšhaba sa Bajuda se be se bolelwa e le morara wa Jehofa. (Jesaya 5:7; Jeremia 2:21) Ka mo go swanago, Jesu Kriste le bao ba tlago go ba le yena Mmušong wa Modimo ba bolelwa e le morara. (Johane 15:1-8) Seka se bohlokwa sa morara thulaganyong ye, ke ge o enywa dienywa, gomme morara wa therešo wa Bokriste o tšweleditše dienywa tše dintši tša go reta Jehofa. (Mateo 21:43) Ka gona, “morara wa lefase” e ka se be morara wo wa kgonthe, eupša e swanetše go ba wa Sathane wa go o ekišetša, e lego tshepedišo ya gagwe e senyegilego le e bonagalago ya mmušo o bušago batho gotee le “mašihla” a wona ao a sa swanego a dienywa tša batemona tšeo di tšweleditšwego ka makgolo a nywaga. Babilona o Mogolo yoo go yena Bokriste bja bohlanogi e lego bjo bo tumilego kudu, o dirišitše tutuetšo e kgolo godimo ga morara wo wo o nago le mpholo.—Bapiša le Doiteronomio 32:32-35.

27. (a) Go direga’ng ge morongwa yo a swerego sekela a buna morara wa lefase? (b) Ke diporofeto dife Mangwalong a Seheberu tše di bontšhago bogolo bjo puno e dirwago ka bjona?

²⁷ Kahlolo e swanetše go phethwa! “Morongwa a tsenya sekela ya gagwe lefaseng a kgoboketša morara wa lefase, a o lahlela segatelong sa morara se segolo sa bogale bja Modimo. Segatelo sa morara sa gatelwa ka ntle ga motse, gomme madi a tšwago segatelong sa morara a tlala a fihla ditomong tša dipere moo e ka bago monabo wa diferelone tše sekete-makgolo-tshela.” (Kutollo 14:19, 20) Kgalefo ya Jehofa go morara wo, ke kgale e ile ya tsebišwa. (Tsefanya 3:8) Boporofeta bjo bo lego pukung ya Jesaya ga bo tlogele pelaelo tabeng ya gore ditšhaba ka moka di tla senywa nakong ya ge segatelo sa morara se gatakelwa. (Jesaya 63:3-6) Joele le yena o ile a porofeta gore “mašaba” a magolo, tšona ditšhaba ka moka di be di tla gatakelwa gore di senywe ‘bofotlelong bja morara moeding wa kahlolo.’ (Joele 3:12-14) Ruri ye ke puno e kgolo-kgolo yeo go se nago e swanago le yona yeo e tlago go direga gape! Go ya ka pono ya Johane, ga se feela gore morara o a bunwa, eupša go kgaolwa morara ka moka wa seswantšhetšo gomme o lahlelwa bofotlelong bja morara gore o gatakelwe. Ka gona, morara wa lefase o tla gatakelwa gomme o ka se ke wa hlwa o sa mela gape.

28. Ke mang yo a gatakelago morara wa lefase, gomme go bolelwa’ng ge go thwe morara o ‘gatelwa ka ntle ga motse’?

²⁸ Go gatakelwa mo go bonwago ponong go dirwa ke dipere, ka gobane madi a tšwago morareng a fihla “ditomong tša dipere.” Ka ge lentšu “dipere” gantši le bolela mediro ya ntwa, gona ye e swanetše go ba nako ya ntwa. Madira a legodimong ao a latelago Jesu ntweng ya mafelelo ya go lwa le tshepedišo ya Sathane ya dilo, a bolelwa gore a gatakela “segatelo sa morara sa bogale bja kgalefo ya Modimo Ra-matla-ohle.” (Kutollo 19:11-16) Ba ke bona bao ge e le gabotse ba gatakelago morara wa lefase. Morara o “gatelwa ka ntle ga motse,” ke gore ka ntle ga Tsione ya legodimong. Ruri ke mo go swanetšego gore morara wa lefase o gatakelwe lefaseng. Eupša o tla ba wa ‘fotlelwa bofotlelong ka ntle ga motse’ e le gore go se ke gwa ba le kotsi e welago bao ba sa šaletšego ba peu ya mosadi, bao ba emelago Tsione ya legodimo mo lefaseng. Ba gotee le lešaba le legolo ba tla khutišwa gore ba šireletšege thulaganyong ya mokgatlo wa Jehofa wa lefaseng.—Jesaya 26:20, 21.

29. Madi a tšwago segatelong sa morara a iša fase gakaakang, gomme a apareditše gakaakang, le gona tše ka moka di bontšha’ng?

²⁹ Pono ye e matla e na le seo e swanago le sona tabeng ya go pšhatlwa ga mebušo ya lefase ke lefsika la Mmušo leo le hlaloswago go Daniele 2:34, 44. Go tla ba le phedišo ya sa ruri. Noka ya madi e tšwago segatelong sa morara ke yeo e išago fase kudu, e goma ditomong tša dipere gomme monabo wa diferelone tše 1 600.a Palo ye e kgolo e dirwago ke go atišwa ga disekwere tše nne ka disekwere tše lesome (4 x 4 x 10 x 10), e gatelela ka matla bohlatse bja gore tshenyego e tla akaretša lefase ka moka. (Jesaya 66:15, 16) Tshenyego e tla ba e feleletšego le yeo e ka se kego ya gomišetšwa morago. Morara wa Sathane wa lefase o ka se ke wa mela gape le ka mohla o tee!—Psalme 83:18, 19, PK Ps 83:17, 18, NW.

30. Dienywa tša morara wa Sathane ke’ng, gomme boikemišetšo bja rena e swanetše go ba bofe?

³⁰ Ka ge re phela gare-gare ga nako ya bofelo, pono ya dipuno tše tše pedi e bohlokwa kudu. Re ka lebelela feela go re dikologa gore re bone dienywa tša morara wa Sathane. Go ntšha dimpa le mekgwa e mengwe ya polao; bosodoma, bohlotlolo le mekgwa e mengwe ya boitshwaro bjo bobe; go se botege le go hlaelela ga lerato la tlhago, dilo tše ka moka di dira lefase le gore e be le lebe mahlong a Jehofa. Morara wa Sathane o enywa dienywa tše “tšwaxo mpholô le tše di xalakaxo.” Tsela ya wona e senyago le ya borapedi bja medimo ya diswantšho e goboša Mmopi yo Mogolo wa batho. (Doiteronomio 29:18; 32:5; Jesaya 42:5, 8) A tokelo e kgolo gakaakang ya go ba gotee le sehlopha sa Johane ka mafolofolo punong ya dienywa tše botse tšeo Jesu a di tlišago gore Jehofa a retwe! (Luka 10:2) Eka ka moka ga rena re ka ikemišetša gore le ka mohla re se ke ra šilafatšwa ke morara wa lefase le, gomme eka re ka široga go ba bao ba gatakelwago gotee le morara wa lefase le nakong ya ge kahlolo e sehlogo ya Jehofa e phethwa.

[Mongwalo wa ka tlase]

[Lepokisi go letlakala 208]

‘Beine ya Bootswa bja Yona’

Karolo e kgolo ya Babilona o Mogolo ke Kereke ya Roma Katholika. Kereke ye e bušwa ke mopapa kua Roma, gomme e bolela gore mopapa yo mongwe le yo mongwe ke mohlatlami wa moapostola Petro. Tše di latelago ke ditherešo tše dingwe tšeo di gatišitšwego ka bao ba bitšwago bahlatlami:

Formosus (891-96): “Setopo sa Formosus dikgwedi tše senyane ka morago ga lehu la gagwe, se ile sa epollwa lefelong la mabitla a bo-mopapa gomme sa sekišwa pele ga lekgotla la ‘tša ditopo,’ leo Stephen [mopapa yo mofsa] a bego a le okametše. Mopapa yo a hwilego o ile a bewa molato wa boikemišetšo bjo bo hlabišago dihlong bja go nyaka setulo sa go ba mopapa, gomme ditiro tša gagwe ka moka di ile tša bolelwa e le tše di hlokago mohola. . . . Setopo se ile sa apolwa diaparo tša bopapa; menwana ya seatla se setona ya ripša.”—New Catholic Encyclopedia.

Stephen VI (896-97): “Ka morago ga dikgwedi tše sego kae [tša go sekišwa ga setopo sa Formosus], phetogo e sehlogo e ile ya fediša boemo bja go ba mopapa bja Mopapa Stephen; o ile a amogwa petšhe ya bopapa, a golegwa gomme a kgangwa.”—New Catholic Encyclopedia.

Sergius III (904-11): “Bo-mopapa ba babedi bao a bego a ba hlatlama . . . ba ile ba kgangwa kgolegong. . . . Kua Roma o ile a thekgwa ke lapa la Theophylactus, gomme ka yo mongwe wa barwedi ba gagwe, Marozia, a lebelelwa gore a be le morwa (yo ka morago e bilego Mopapa John XI).”—New Catholic Encyclopedia.

Stephen VII (928-31): “Nywageng ya mafelelo ya go ba ga gagwe mopapa, Mopapa John X . . . o ile a baka bogale bja Marozia, yena Donna Senatrix wa Roma, gomme o ile a golegwa le go bolawa. Marozia bjale o ile a fetišetša bopapa go Mopapa Leo VI, yo a hwilego ka morago ga dikgwedi tše 6 1/2 a le boemong bjoo. Stephen VII o ile a mo hlatlama, mo gongwe e ka ba e le ka baka la tutuetšo ya Marozia. . . . Nakong ya nywaga ya gagwe e mebedi e le Mopapa, o be a se na matla ka ge a be a laolwa ke Marozia.”—New Catholic Encyclopedia.

John XI (931-35): “Ka morago ga lehu la Stephen VII . . . Marozia wa Lapa la Theophylactus, o ile a dira gore morwa wa gagwe John a be mopapa, e lego mofsa yo a bego a le nywageng ya gagwe ya bo-20. . . . John ge e le mopapa, o be a laolwa ke mmagwe.”—New Catholic Encyclopedia.

John XII (955-64): “O be a sešo a ba le nywaga e lesome-seswai, gomme dipego tša mehleng yeo di dumelelana le taba ya go se kgahlišwe ga gagwe ke dilo tša moya, go rata ga gagwe maipshino a mabe le go rata bophelo bja boitshwaro bjo bobe bjo bo lešago dihlong.”—The Oxford Dictionary of Popes.

Benedict IX (1032-44; 1045; 1047-48): “O be a tsebega gampe ka taba ya go rekišetša motho yo a ilego a mo thekga kolobetšong ya gagwe bopapa, gomme ka morago a nyaka go hwetša boemo bjoo gabedi.”—The New Encyclopædia Britannica.

Ka gona, go e na le go latela mohlala wa Petro yo a botegago, ruri ba gotee le bo-mopapa ba bangwe e be e le tutuetšo e mpe. Ba ile ba dumelela molato wa madi, bootswa bja moya le bja nama gotee le tutuetšo ya Isebele gore e senye kereke yeo ba bego ba e buša. (Jakobo 4:4) Puku ya Barutwana ba Beibele ya The Finished Mystery ka 1917 e ile ya bolela tše dintši tša ditherešo tše ka botlalo. Ye e bile tsela e nngwe yeo ka yona Barutwana ba Beibele mehleng yeo ba ilego ba “otla lefase ka dikotlo tša mohuta o mongwe le o mongwe.”—Kutollo 11:6; 14:8; 17:1, 2, 5.

[Seswantšho go letlakala 206]

Kriste yo a beilwego sedulong sa bogoši o phetha kahlolo ka go thekgwa ke barongwa

[Seswantšho go letlakala 207]

Ka morago ga ge Babilona e wele ka 539 B.C.E., bagolegwa ba yona ba ile ba lokollwa