Go Senywa ga Seotswa se se Gobogilego
“Haleluya! Xo phološa xo na le Modimo wa rena, le letaxô ké la xaxwe, le tumišó, le matla! Xobane ’kahlolô tša xaxwe di ya ka therešô le ka tokô xe a lahlile seotswa se sexolo sa xo senya lefase ka bootswa bya sôna; ó lefeditše madi a bahlanka ba xaxwe a se lefiša.”—KUTOLLO 19:1, 2.
1. Seotswa se segolo se dirile bjang bootswa le “dikxoši tša lefase,” gomme ka mafelelo afe?
TŠEO re bego re di bolela ka moka ke tše šiišago kudu. Lega go le bjalo, re swanetše go hlokomela gore Kutollo 17:2 e bolela le ka bootswa bja seotswa se segolo gotee le “maxoši a lefase.” Gaešita lege se wele, se sa dutše e le mogwera o mogolo wa lefase gomme se leka go tutuetša babuši ba lefase gore se tle se fihlelele merero ya sona. (Jakobo 4:4) Bootswa bjo bja moya, bjo e lego ditswalano tše di sa dumelelwago magareng ga Babele o Mogolo le babuši ba bopolitiki bo feleleditše ka lehu la kapejana la batho ba dimilione tše masome-some bao ba se nago molato! Go ba ga seotswa se segolo ka mahlakoreng a mabedi Ntweng ya I ya Lefase e be e le selo se sebe kudu. Eupja dibe tša sona ge e le mabapi le Ntwa ya II ya Lefase ruri di ‘fihlile legodimong’! (Kutollo 18:5) Ke ka baka la’ng re bolela bjalo?
2. (a) Franz von Papen o thušitše bjang Adolf Hitler gore e be mmuši wa Jeremane, gomme hlogo-tona ya nakong e fetilego ya Jeremane e ile ya hlalosa bjang mopapa yoo yo a hlomphegago? (b) Kgweranong ya magareng ga Mmušo wa Nazi le Vatican, ke ditemana dife tšeo di ilego tša bolokwa e le sephiri? (Bona mongwalo wa ka tlase.)
2 Ee, ge re tšea mohlala o tee feela, Adolf Hitler yo sehlogo o bile bjang hlogo-tona le nkgwete ya Jeremane? E bile ka baka la boradia bja bopolitiki bja mopapa yo a hlomphegago yoo hlogo-tona ya pele ya Jeremane Kurt von Schleicher e ilego ya mo hlalosa e le “moeki yoo Judase Isikariothe e lego mokgethwa ge a bapišwa le yena.” Yo e be e le Franz von Papen yo a ilego a rulaganya Tshepedišo ya Katholika le baetapele ba yona diintasetering go ganetša bokomanisi le go kopanya Jeremane ka tlase ga Hitler. E le karolo ya kwano ya boeki, von Papen o ile a dirwa mothuši wa hlogo-tona. Hitler o ile a romela sehlopha seo se bego se etilwe pele ke von Papen kua Roma go ya go dira dipoledišano tša kgwerano magareng ga Mmušo wa Nazi le Vatican. Mopapa Pius XI o ile a bolela go batseta ba Jeremane kamoo a bego a thabile ka gona ka ge “Mmušo wa Jeremane bjale o be o e-na le moetapele yo a bego a ganetša Bokomanisi ka go se kwanantšhe,” gomme ka July 20, 1933, monyanyeng o mogolo kua Vatican, Mokadinale Pacelli (yo a bego a tla tloga a e-ba Mopapa Pius XII) o ile a saena kgwerano.a
3. (a) Ra-dihistori o ngwadile eng mabapi le Kgwerano magareng ga Mmušo wa Nazi le Vatican? (b) Nakong ya monyanya kua Vatican, Franz von Papen o ile a newa tlhompho efe? (c) Franz von Papen o bile le karolo efe go phekgolweng ga Austria ke Nazi?
3 Ra-dihistori o mongwe o ngwala gore: “Kgwerano [yeo e dirilwego le Vatican] e be e le phenyo e kgolo bakeng sa Hitler. E ile ya mo nea thekgo ya mathomo e tletšego yeo a ilego a e amogela go tšwa lefaseng la ka ntle, gomme ye e le e tšwago mothopong o phagamego ka go fetišiša.” Nakong ya menyanya kua Vatican, Pacelli o ile a nea von Papen tlhompho e kgolo ya go ba mopapa wa Sefapano se Segolo sa Leloko la Pius.b Winston Churchill, pukung ya gagwe ya The Gathering Storm e gatišitšwego ka 1948, o bolela kamoo von Papen a ilego a tšwela pele ka go diriša “botumo bja gagwe e le Mokatholika yo botse” go hwetša thekgo ya kereke bakeng sa go phekgolwa ga Austria ke Nazi. Ka 1938, Mokadinale Innitzer o ile a laela gore dikereke ka moka tša Austria di phagamiše folaga ya swastika, di letše ditšhipi tša tšona gomme di rapele nkgwete ya Nazi bakeng sa go hlompha letšatši la Hitler la matswalo.
4, 5. (a) Ke ka baka la’ng Vatican e e-na le molato o mogolo kudu wa madi? (b) Ke bjang bapišopo ba Katholika ba Majeremane ba ilego ba thekga Hitler phatlalatša?
4 Ka gona Vatican e na le molato o mogolo kudu wa madi! Bjalo ka ketapele ya Babele o Mogolo, e bile le letsogo ka mo go feletšego tabeng ya go bea Hitler gore e be mmuši le go mo nea thekgo “e tletšego.” Vatican e ile ya tšwela pele e amogela ka setu ditiro tša Hitler tša bošoro. Nakong e telele ya nywaga e lesome ya bošoro bja Nazi, mopapa wa Roma o ile a homola mola madira a Makatholika a dikete tše makgolo-kgolo a be a e-lwa le go hwa ka baka la mmušo wa Nazi e bile batho ba bangwe ba dimilione ba bolawa dikgolegong tša Hitler tšeo di nago le kgase.
5 Bapišopo ba Katholika ba Majeremane ba ile ba ba ba thekga Hitler phatlalatša. Letšatšing leo ka lona Japane, yeo e bego e le mogwera wa Jeremane wa nakong ya ntwa ka nako yeo, e ilego ya hlasela Pearl Harbor ka tšhoganetšo, The New York Times e ile ya bega gore: “Kopano ya Bapišopo ba Katholika ba Majeremane yeo e bego e le Fulda e tutueleditše go dirwa ga ‘thapelo ya ntwa’ e kgethegilego yeo e tlago go balwa mathomong le mafelelong a ditirelo ka moka tša Modimo. Thapelo e kgopela Modimo gore a šegofatše dibetša tša Jeremane ka phenyo le gore a šireletše maphelo a bahlabani ka moka. Bapišopo le gona ba laetše baruti ba Katholika go dula ba gopola therong e kgethegilego ya Sontaga mo e ka bago gatee ka kgwedi bahlabani ba Jeremane ‘bao ba lego nageng, lewatleng le sebakeng.’”
6. Mo gongwe lefase le ka be le ile la ‘šireletšwa manyaming afe a magolo le bošoro ge nkabe go be go sa ka gwa ba le bootswa bja moya magareng ga Vatican le ma-Nazi?
6 Ge nkabe go be go sa ka gwa ba le go ratana magareng ga Vatican le ma-Nazi, mo gongwe lefase le ka be le ile la šireletšwa manyaming a magolo a go bolawa ga madira a dimilione gotee le bao e sego madira ntweng, ba-Juda ba dimilione tše tshelelago bao ba ilego ba bolawa ka baka la go se be ga bona ma-Aryan, gomme—seo e lego sa bohlokwa kudu mahlong a Jehofa—go hwa ga Dihlatse tša gagwe tše diketekete tša batlotšwa gotee le tša “dinku tše dingwe,” tšeo di ilego tša swarwa gampe kudu, gotee le Dihlatse tše dintši tše di hwago dikampeng tša tshwenyo tša Nazi.—Johane 10:10, 16.
Go Bonela Seotswa Kgaufsi
7. Moapostola Johane o hlalosa bjang go bonela ga gagwe kgaufsi seotswa se segolo?
7 Pono e latelago boporofeteng bja Kutollo ke e swanetšego gakaakang! Ge re e-ya go Kut kgaolo 17, ditemana 3 go ya go 5, re hwetša Johane a bolela ka morongwa gore: “A nkiša lešokeng ke ile le Moya, ka bona mosadi a nametše sebata se sehubedu, se se tletšexo maina a maroxa, se se naxo le dihloxo tše šupaxo le dinaka tše lesome. Mosadi eo o be a apere moretele, le mmala o mohubedu, a ithšephile ka xauta le ka ditalama le ka dipheta; ka seatla a swere senwelo sa xauta se se tletšexo makxapha a dithšila tša bootswa bya xaxwe. Phatleng ya xaxwe xo ngwadilwe leina le e lexo Sephiri, le Babele o moxolo, Mma xo diotswa le makxapha a lefase.”
8. (a) Seotswa se segolo se rwele eng ka senwelo sa sona sa gauta, e lego seo se se hlaolago? (b) Ke bjang Babele o Mogolo ‘a aperego diaparo tše khubedu le tše tshehla’ ka tsela ya seswantšhetšo gomme a ikgabišitše ka “xauta le ka talama le ka dipheta”?
8 Johane mo o bonela Babele o Mogolo kgaufsi. Ka kgonthe o dula lešokeng leo, gare ga dibata tšeo di dulago go lona. Seotswa se se segolo se tsebja gabotse ka seo se se swerego ka gare ga senwelo sa sona, gaešita lege ka ntle se e-na le ponagalo ya bobotse bjo bo forago. Se nwa seno seo Modimo a se lebelelago e le makgapha. Segwera sa sona le lefase, dithuto tša sona tša maaka, boitshwaro bja sona bja go itlogelela, bootswa bja sona le mebušo ya bopolitiki—ga go le setee sa dilo tše seo se kgotlelelwago ke Jehofa, “Moahlodi wa lefase ka moka.” (Genesi 18:22-26; Kutollo 18:21, 24) Se ikgabiša gabotse gakaakang! Se tsebega kudu ka dikereke tša sona tše kgolo le meago e mebotse kudu yeo e nago le mafasetere a digalase tša mebalabala, di-pagoda (tempele) tša sona tše di manegilwego ka magakabje le mafelo a bodula-noši, ditempele tša sona tšeo di hlomphšago ka ge e le tša kgale kudu le dikgethwa. Go swana gabotse le diaparo tše kgabišitšwego ke seotswa se segolo, baperisita ba sona le baitlami ba apara diaparo tša theko ya godimo tše khubedi le tše tshehla.—Kutollo 17:1.
9. Babele o Mogolo o na le histori efe e telele ya molato wa madi, gomme Johane o feleletša bjang ka mo go swanetšego tlhaloso ya gagwe ka yena?
9 Lega go le bjalo, selo se se solegago kudu ke go nyorelwa ga sona madi. Tabeng yeo, Jehofa o na le pego ya nako e telele yeo e swanetšego go e iša selepeng! Se thekgile dinkgwete tša mehleng yeno tšeo di nyoretšwego madi, gomme histori ya sona yeo e šišimišago ya go tšholla madi e fihla morago nywageng e makgolo-kgolo e fetilego, ka dintwa tša bodumedi, Makgotla a Dikotlo tša Bohlanogi, Masolo a Bodumedi, ee, le go boela morago go fihla nakong ya go bolaelwa tumelo ga ba bangwe ba baapostola le go bolawa ga Morwa wa Modimo ka noši, Morena Jesu Kriste le go feta moo. (Ditiro 3:15; Ba-Hebere 11:36, 37) Oketša go seo go bolawa ga Dihlatse tša Jehofa nywageng ya morago-rago ka go thunywa ke dihlopha tša madira, ka go fegwa, ka go rengwa ka dilepe, ka metšhene ya go kgaola dihlogo, ka ditšhoša, le go swarwa gampe kudu dikgolegong le dikampeng tša tshwenyo. Ga go makatše ge Johane a phetha tlhaloso ya gagwe ka gore: “Ka bona mosadi eo a taxilwe ke madi a bakxethwa le a dihlatse tša Jesu”!—Kutollo 17:6.
‘SEPHIRI SA MOSADI LE SA SEBATA’
10. (a) Seotswa se segolo se tlaišitše bjang Dihlatše tša Jehofa go ba go fihla le lehono? (b) Baruti ba Babele o Mogolo ke baetapele ba mohuta mang?
10 Johane o ile a “tlabexa xaxolo” ka seo a se bonego. Lehono le rena re a makala! Nakong ya nywaga ya bo-1930 le bo-1940 seotswa se segolo se ile sa diriša Tshepedišo ya Katholika le maano a bopolitiki bakeng sa go tlaiša le go thibela dihlatse tše botegago tša Jehofa. Go fihla le lehono, mo a ka kgonago go ba le tutuetšo e lekanego, Babele o Mogolo o tšwela pele go šitiša, go thibela le go emela gampe modiro wa Dihlatse tša Jehofa, tšeo di bolelago kholofelo e kgahlišago ya Mmušo wa Modimo. Ka go bea batho ba dimilione tše diketekete bothopja diphuthegong tša bodumedi tša seotswa se segolo, baruti ba sona ba dira e le ‘difofu tšeo di hlahlago difofu,’ tšeo di išago batho ba moreong wa tshenyego. Seotswa se se se gobogilego le gatee se ka se ke sa bolela gotee le moapostola Paulo gore: “Ke gona ke le nea bohlatse . . . ke re: Ke hlatswegile mading a bohle.”—Mateo 15:7-9, 14; 23:13; Ditiro 20:26, Phetolelo ya Kgale.
11, 12. Sephiri sa “sebata se sehubedu” seo se rwelego seotswa se se gobogilego ke sefe, gomme Dihlatse tša Jehofa di ile tša amogela tshedimošetšo efe ka sephiri se ka 1942?
11 Morongwa ge a bona go makala ga Johane a re go yena: “O tlabya ke eng? Nna ke tlo Xo botša sephiri sa mosadi eo, le sa sebata seo sa dihloxo tše šupaxo le dinaka tše lesome.” (Kutollo 17:7) “Sebata” se ke eng? Nywageng e fetago 600 pejana, moporofeta Daniele o be a ile a bona pono ya dibata, gomme a hlalosetšwa gore dibata tšeo di emela “dikxoši,” goba mebušo ya bopolitiki mo lefaseng. (Daniele 7:2-8, 17; 8:2-8, 19-22) Mo Johane o bona ponong mebušo e bjalo e kopane—“sebata se sehubedu.” Ye ke Kgwerano ya Ditšhaba yeo e dirilwego ke batho yeo e ilego ya tšwelela lefaseng ka 1920 eupja ya wela sekoting sa go se dire ge Ntwa ya II ya Lefase e thoma ka 1939. Ka gona, ‘sephiri sa mosadi le sa sebata’ ke’ng?
12 Ka thušo ya Modimo, Dihlatse tša Jehofa di ile tša amogela tshedimošetšo ka sephiri seo ka 1942. Ka nako yeo Ntwa ya II ya Lefase e be e gaketše, gomme ba bantši ba ile ba nagana gore e tla gola go fihla e e-ba Haramagedone. Eupja Jehofa o be a naganne ka mo go fapanego! Go be go sa dutše go e-na le modiro o montši wo o bego o swanetše go dirwa ke Dihlatse tša gagwe! Dikopanong tša bona tša Lefase le Lefsa la Puso ya Modimo ka September 18-20, 1942, motseng o mogolo wa Cleveland, Ohio, wo o bego o kgokagantšwe le mafelo a mangwe a 51 kua United States, mookamedi wa Mokgatlo wa Watch Tower Nathan H. Knorr o ile a nea polelo ya phatlalatša yeo a bego e re “Na Khutšo e ka ba Gona ka mo go sa Felego?” Go yona o ile a boeletša Kutollo 17:8, yeo e bolelago ka “sebata se sehubedu” gore se be se “le xona kxale; byale xa se sa le xôna; xomme se tlo rotoxa sekoting, sa tseb’o ya tahlexong.” O bontšhitše kamoo Kgwerano ya Ditšhaba ‘e bego e le gona’ go tloga ka 1920 go ya go 1939. Bjale go be go fihlile lebaka la ‘go se be gona’ ka baka la go senyega ga Kgwerano. Eupja ka morago ga Ntwa ya II ya Lefase sehlopha se sa ditšhaba se be se tla tšwa sekoting. Na tsebišo yeo e theilwego Beibeleng e ile ya phethagala? Ka kgonthe e phethagetše! Ka 1945 “sebata” sa ditšhaba ka moka se ile sa rotoga sekoting sa sona sa go se dire selo e le Ditšhaba tše Kopanego.
13. Babele o Mogolo o tšwetše pele bjang ka go phegelela ditsela tša gagwe tše di swanago le tša seotswa gotee le “sebata” sa UN?
13 Babele o Mogolo gaešita lege a fokodišitšwe ke go wa ga gagwe, o ile a tšwela pele ka ditsela tša gagwe tša go swana le tša seotswa gotee le “sebata” sa UN. Ka mohlala, ka June 1965 bahlomphegi ba ba tšwago makaleng a šupago a dikereke tše kgolo tša lefase tšeo di bitšwago tša Bokriste le tšeo e sego tša Bokriste, bao go bego go thwe ba emela seripa sa baagi ba lefase, ba ile ba kopana kua San Francisco bakeng sa go bina monyanya wa ngwaga wa bo-20 wa go tswalwa ga UN.c Ngwageng wona woo, Mopapa Paul VI o ile a hlalosa UN e le “kholofelo ya mafelelo ya kwano le khutšo,” gomme ka morago Mopapa John Paul II a bolela kholofelo ya gagwe ya gore “Ditšhaba tše Kopanego e tla dula e le lona lefelo le legolo la ditherišano tša khutšo le toka ka mehla.” Ka 1986, mmušo wa lefase wa bodumedi bja maaka o ile wa etelela pele tabeng ya go thekga Ngwaga wa Khutšo wa Ditšhaba ka Moka wa UN. Eupja na khutšo ya kgonthe le polokego di ile tša tla ka baka la dithapelo tša bona tša bodumedi? Le gatee-gatee! Dinaga tše e lego ditho tša UN di tšwela pele di bontšha go se be ga tšona le lerato la kgonthe bakeng sa seotswa se segolo.
Go Fediša Seotswa
14. “Sebata” sa UN se na le modiro ofe o kgethegilego woo se swanetšego go o phetha, gomme se se hlalositšwe bjang ke morongwa wa Modimo?
14 “Sebata se sehubedu” ka bosona se swanetše go ya tsenyegong ka nako e beilwego. Eupja pele ga ge se se direga, le pele ga tlhaselo ya sona ya mafelelo bathong ba Modimo sebata seo sa UN se na le modiro o kgethegilego wo se swanetšego go o phetha. Jehofa o ‘tsenya seo a se naganago ka gare ga pelo ya sebata le ya dinaka tša sona tše lesome tša bohlabani.’ Ka mafelelo afe? Morongwa wa Modimo o a araba: “Xe e le dinaka tše O di bonexo, le sona Sebata, di tlo hloya seotswa seo, di tlo se dira lešope, tša se hlobodiša, tša ja dinama tša sona, tša se thšuma ka mollo.” ‘Se ile sa ikgantšha gomme sa phela ka maipshino se se na dihlong,’ eupja mo nakong ye se ka moka se fetogile. Meago ya sona e megolo ya bodumedi le mafelo a sona a magolo a go bolokela dithoto di ka se se phološe. Go bjalo ka ge morongwa a bolela: “Molato ke wonawoo xe kotlo di o tlela ka ’tšatši le tee, e le dinkhu le thlokofalo le tlala, xe o thšungwa ka mollo; xobane Modimo e a o sekišaxo ke Yo matla.”—Kutollo 17:16, 17; 18:7, 8.
15. Dinyatsi tša bopolitiki tša seotswa gotee le baetapele ba bagolo ba kgwebo ba tla itshwara bjang ka tshenyego ya sona?
15 Dinyatsi tša Bona tša bopolitiki di tla lla ka baka la tshenyego ya sona gomme tša re: “Joo! Joo! motse o moxolo wa Babele! Motse wo o tiilexo! O wetšwe ke kotlo ka nako e tee!” Ka mo go swanago, baetapele ba bagolo ba kgwebo, bao ba ikhotšego ka boradia go sona, ba tla “lla ba ithsetla, ba re, Joo! Joo! . . . Mahumo a makaakao a fedišitšwe ka nako a tee!”—Kutollo 18:9-17.
16. Batho ba Modimo ba tla arabela bjang tshenyegong ya seotswa se segolo, gomme Kutollo e tiiša se bjang?
16 Lega go le bjalo, batho ba Modimo ba tla arabela bjang? Tše ka moka di akareditšwe mantšung a morongwa: “Wene Lexodimo le lena Bakxethwa, hlalalang, le lena Baapostola le lena Baporofeta, hlalalang, xobane Modimo o Le ahloletše thsekong ya lena, a lahla motse woo.” Babele o Mogolo o tla ba a lahletšwe fase ka matla a magolo, gore le ka mohla a se sa hlwa a roga leina le lekgethwa la Jehofa. Tshenyego ya seotswa se segolo e tla dira gore go be le lethabo la dikopelo tša phenyo tša go tumiša Jehofa. E le karolo ya pele ya megobo ya di-Haleluja, go tla kwala kgoeletšo ya lethabo: “Haleluya! Xo phološa xo na le Modimo wa rena, le letaxo ke la xaxwe, le tumišô, le matla! Xobane ‘kahlolo tša xaxwe di ya ka therešo le ka toka xe a lahlile seotswa se sexolo sa xo senya lefase ka bootswa bya sona; ó lefeditše madi a bahlanka ba xaxwe a se lefiša.”—Kutollo 18:20–19:3.
17. Ka morago ga go fedišwa ga seotswa se segolo, megato ya Modimo ya kahlolo e tla tšwela pele bjang go iša phethegong?
17 Ditiro tša Modimo tša kahlolo di tla akgofa go ya phethegong ya tšona ge “Kxoši ya maxoši, Morena wa marena” Kriste Jesu a gatakela “[bofotlelo] bya morara wa boxale bya Modimo le bya kxalef6 ya Modimo Ramatlaohle” ka Haramagedone. Moo o tla fediša babuši ba kgopo le ba bangwe ka moka bao ba šetšego ba phuthego ya Sathane mo lefaseng. Dinonyana tše di jago nama di tla ja ditopo tša bona. (Kutollo 16:14, 16; 19:11-21) Re swanetše go thaba gakaakang ka ge nako a beilwego ya Modimo e le kgaufsi bakeng sa go tloša lefaseng la rena le le botse dilo ka moka tše a sego tše kgethwa, tše šilafetšego le tšeo di senyago!
18. Seremo se segolo sa puku ya Kutollo ke’ng?
18 Na seo ke seremo sa puku ya Kutollo? Aowa, ga e ešo ya ba sona! Ka gobane lenyalo la Kwana le direga ge ba 144 000 ka moka ba tsošeditšwe legodimong. “Monyalwa” wa gagwe yo a ikgabišeditšego monna wa gagwe, o tsenywa ‘legodimong le lefsa’ gomme ka morago ga moo o theoga ka mokgwa wa seswantšhetšo a le bjalo ka mothuši wa monyadi bakeng sa go phethagatša morero wa Jehofa wa ‘go dira dilo ka moka tše mpsha.’ Botse bja moya bja monyalwa ke bja motse o mokgethwa wa Jerusalema o Mofsa woo Jehofa Modimo Ra-matla-ohle a o edišetšago ka letago la gagwe gomme Kwana e le lebone la wona. (Kutollo 21:1-5, 9-11, 23) Ka gona mo Kutollo e fihla seremong sa yona se segolo, moo leina la Jehofa le tagafatšwago gomme Kwana, Kriste Jesu gotee le monyalwa wa gagwe Jerusalema o Mofsa, ba tšwelago pele ba šegofatša batho bao ba kwago ka bophelo bjo bo sa felego Paradeiseng ya lefase.
19. (a) Ka ntle le go tšwa go Babele o Mogolo, ke’ng se sengwe seo e lego sa bohlokwa bakeng sa phologo? (b) Ke taletšo efe e akgofilego e sa dutšego e tšwela pele, gomme re swanetše go arabela bjang?
19 Na o phafogetše bofara bja bodumedi bja maaka gomme wa tšwa go Babele o Mogolo? Le gona na o gatile mogato o tšwelago pele wa go tla go Jehofa Modimo ka Kriste Jesu ka boineelo bja pelo ka moka bjo bo išago kolobetšong? Se le sona ke sa bohlokwa bakeng sa phologo! Ge nako e beilwego ya go phethwa ga kahlolo ya mafelelo ya Jehofa e dutše e batamela, taletšo e bušeletšwa ka go akgofa mo gogolo kudu: “Moya le mmeeletšwa ba re: Tlaa!” Anke bohle ba ba kwago kgoeletšo yeo ba neele maphelo a bona go Jehofa gomme ba fišegele gore “Tlaa!” go ba bangwe gape. Ee, “e a nyorilwexo a a tle a tšee meetse a bophelo a fo fiwa fela.” (Kutollo 22:17) Taletšo e sa dutše a tšwela pele. O tla thaba e le ka kgonthe ge e ba o kgetha go tšea boemo gomme o tšwela pele o kgomaretše boemo bjoo ka pele ga sedulo sa bogoši sa Modimo le sa Kwana bjalo ka o mongwe wa batho ba Jehofa ba ineetšego le go kolobetšwa. Nako e beilwego e kgaufsi go feta kamoo o ka naganago ka gona! Ee, seremo se segolo sa Kutollo se batametše!
Moswari wa thuto o swanetše go kgopela gore go balwe Setlamo se se latelago gomme a se boeletše ka thušo ya dipotšišo tše di neilwego e le phetho ya Thuto ya Morokami ya beke ye. Se ke Setlamo se se ilego sa dirwa lefaseng ka bophara Dikopanong tša Selete tša Dihlatse tša Jehofa tša “Toka ya Modimo” ka 1988, mafelelong a polelo e rego “Go wa le go Senywa ga ‘Seotswa’ se se Gobogilego.”
[Mengwalo ya tlase]
a Ka baka la mabaka a lego molaleng, ditemana tše pedi tša Kgwerano di ile tša bolokwa e le sephiri ka nako e itšego, tše di bego di le mabapi le maikemišetšo a swanago malebana le Soviet Union gotee le mediro ya baperisita ba Katholika bao ba ngwadišitšwego ka kgapeletšo madireng a Hitler. Go ngwadišwa mo go bjalo ka kgapeletšo e be e le go roba. Tumelelano ya Versailles (1919) yeo go yona Jeremane e bego e sa dutše e tlangwa; go tsebega phatlalatša ga temana ye go be go tla šitiša basaeni ba bangwe ba Versailles.
b Franz von Papen o be a le gare ga ma-Nazi ao a ilego a sekišwa e le dikebekwa tša ntwa kua Nuremberg, Jeremane, nywageng ya morago ya bo-1940. O ile a hwetšwa a se na molato eupja ka morago ikgokela kahlolo a matla a tšwago kgorong ya tsheko ya go amoga ditshwanelo tša bo-Nazi ya Jeremane. Ka morago ga moo gape, ka 1959, a bewa Molaki wa ka Sephiring wa Mopapa.
c Ge a bolela ka seboka se, Mopapa Paul VI o itše: “Ruri ke mo go nepagetšego le mo go swanetšego gakaakang ge diboka tša bodumedi tša khutšo di ile tša akaretšwa gare ga ditirelo tša kgopotšo ya go saenwa ga Kgwerano ya Ditšhaba tše Kopanego nywageng a masomepedi e fetilego.”
Box on page 11]
GO HOMOLA GA MOPAPA
Pukung ya gagwe ya Franz von Papen—His Life and Times, yeo e gatišitšwego ka 1939, H. W. Blood-Ryan o hlalosa ka botlalo maano a boradia ao ka wona mopapa yo a hlomphegago a ilego a tsenya Hitler mmušong le go rerišana ka kgwerano ya Vatican le ma-Nazi. Mabapi le polao e šoro, e akaretšago ba-Juda, Dihlatse tša Jehofa, gotee le ba bangwe, mongwadi o boletše gore: “Ke ka baka la’ng Pacelli [Mopapa Pius XII] a ile a homola? Ke ka gobane thulaganyong ya von Papen ya Mmušo o Mokgethwa wa Roma wa Majeremane a ka Bodikela o bone e sa le pele Kereke e tiilego ya Katholika, Vatican e boetše setulong sa yona sa pušo ya lefase . . . Pacelli yena yoo mo nakong ye o buša ka bonkgwete bja moya bathong ba dimilione, eupja ga go lentšu leo le ilego la bolelwa tlhaselong le tlaišong tša Hitler. Ge ke ngwala mafoko a, go fetile matšatši a mararo a polao gomme ga go le thapelo e dirilwego ke Vatican bakeng sa meoya (souls) ya madira, ao seripa sa wona e lego Makatholika. Kahlolo ya mafelelo e tla ba e šoro kudu, ge banna ba, ba se sa na ditutuetšo tša bona ka moka tša lefase, ba eme pele ga Modimo wa bona, Yo a tlago go ba sekiša. Mabaka a bona a go iphahlela e ka ba afe? Ga a gona!”
[Lepokisi go letlakala 15]
GO TSENYA LETSOGO GA VATICAN
The New York Times ya March 6, 1988, e begile gore Vatican e be e letetše tlhaelelo e kgolo kudu ya tša ditšhelete ya diranta tše dimilione tše 148,3 ka 1988. Pampiri e begile gore: “Tshenyagalelo e nngwe e kgolo mo gongwe e akaretša kholofetšo e dirilwego ka 1984 ya go lefa mo e nyakilego go ba diranta tše dimilione tše 600 go bagwebi ba Banco Ambrosiano. Vatican e be e gwerane ka mo go feletšego le panka ya Milan pele ga ge e ka wa ka 1982.” Ka kgonthe, e be e tloga e tsene ka hlogo kgobogong yeo, moo Vatican e ilego ya gana ka go tia go neela bahlankedi ba bagolo ba bararo ba Vatican mebušong, go akaretša le mopišopo-mogolo wa Amerika, bakeng sa go sekišwa dikgorong tša tsheko tša Italy!
[Pictures on page 12]
Vatican e na le karolo molatong o mogolo wa madi gotee le von Papen le Hitler
[Credit Lines]
UPI/Bettmann Newsphotos
UPI/Bettmann Newsphotos
[Pictures on page 15]
Go e na le go bolelela Mmušo wa Modimo, bo-mopapa ba boletše UN e le ‘kholofelo ya mafelelo ya khutšo’
[Credit Line]
Tše lego seswantšhong se segolo: diswantšho tša UN