Seotswa le “Maxoši a Lefase”

HISTORI ya Bojakane e tletše mehlala ya go bapatša maemo le ya go itsenya-tsenya medirong ya mmušo. Anke re eleng hloko e sego kae ya yona. Charlemagne (742-814 C.E.) e bile mmuši yo a ilego a bona mehola ya go gwerana le bodumedi le go hwetša tšhegofatšo ya baruti ba Kereke ya Katholika.

The New Encyclopedia Britannica e hlalosa gore mopapa o ile a tlotša Charlemagne, tatagwe le ngwanabo ge ba hloma mmušo o mofsa ka morago ga ge lapa leo le bego le buša pele le ‘tlošitšwe boemong.’ Ka gona e oketša ka gore: “Segwera sa bopolitiki magareng ga ma-Frank [batho ba Charlemagne] le Mopapa malebana le ma-Lombard se ile sa tiišwa ka nako a swanago. . . . Charles [yo a ilego a ba Charlemagne] o ile a amogela pele tswalano ya kgaufsi magareng ga mmušo wa lefase le kereke.”

Ka ngwaga wa 800 C.E., Mopapa Leo III, “o ile a dira phetho ya go bea Charles mmušiši” wa Mmušo wa Bodikela bja Roma, a mmea sedulong sa bogoši ka Mmisa ya Keresemose kua Roma ya St. Peter.

Seotswa sa Megabaru

Seotswa se nyaka tefo. Charlemagne o be a tla lefa Roma moemedi wa Babele, ka eng? “Charles . . . o ile a boeletša kholofetšo ya tatagwe ya go fetišetša dikarolo tše dikgolo tša Italy pušong ya bo-mopapa ka Basilikeng ya St. Peter.” Mothopo wona wo o oketša ka gore: “Bodumeding bja gagwe bjo bo lego boemong bja dipolitiki, mmušo le kereke di ile tša gola go ba mokgatlo le sedirišwa sa moya.”

Mohlala o mongwe wa nako e fetilego wa tutuetšo e matla ya bodumedi pušong ke Mokadinale Wolsey wa Englane (1475-1530). Britannica e re e be e le “mokadinale le mokgomana yo a bego a laola mmušo wa Kgoši Henry VIII wa Engelane. . . . Ka December 1515 Wolsey o ile a ba hlogo-tona ya Engelane. . . . Wolsey o ile a diriša mmušo wa gagwe o mogolo wa lefase le wa boruti go ikgobelela lehumo leo le fetwago feela ke la Kgoši.” Ge re diriša polelo ya seswantšhetšo ya Kutollo, seotswa sa maemo a godimo se nyaka tefo ya maemo a godimo.

Mohlala o mongwe o tsebjago kudu wa tutuetšo ya bodumedi ditabeng tša Mmušo ke wa mokadinale yo a bego a bile a le mokgomana wa Richelieu (1585-1642), yo a ilego a diriša matla a magolo kua Fora a ba a ikgobelela lehumo leo Britannica a bolelago gore, e be “e le le lentši ka mo go feteletšego gaešita le go ya ka tekanyo ya mehleng yeo.”

Richelieu o ile a hlatlangwa ke mokadinale o mongwe, Jules Mazarin (1602-61), yo a ilego a dira e le tona ya pele ya Fora nakong ya pušo ya Kgoši Louis XIV. Gaešita lege e be e se moperisita yo a kgethilwego, o ile a dirwa mokadinale ka 1641 ke Mopapa Urban VIII. Mokadinale Mazarin le yena o be a phegelela go ba le lehumo. Encyclopedia e re: “Manaba a Mazarin a ile a mo sola ka go ba ga gagwe le megabaru. O ile a ikgobelela maemo le dimpho gomme ka dinako tše dingwe a gakantšha mogolo wa bogošing le wa gagwe ka noši.”

Mehleng yeno bodumedi bja maaka bo sa dutše bo ikgobelela lehumo le go leka go tutuetša, gomme ge go kgonega, bo laola babuši ba dipolitiki. Mohlala o mongwe o kgethegilego ke mokgatlo wa sephiri wa Katholika wa Opus Dei (Selatine, Modiro wa Modimo), woo mo nakong ye o amogelwago ke mopapa gomme ka go ya ka mongwadi Lawrence Lader o “ineetše ka mo go feletšego dipolitiking tšeo e sego tša bokomanisi le tšeo di sa nyakego diphetogo.” O na le molao wa go iša bafsa ba bohlale ba Makatholika dikolong tše phagamego tša wona go ba go fihla le diyunibesithing le go bea banna ba wona maemong a phagamego a taolo mmušong, go tša ditšhelete le go methopo ya ditaba. Kua Sepania ba ile ba ba le nywaga ya katlego ka tlase ga mmuša-noši Franco yo e lego mo-Fasi wa Mokatholika nakong ya ge ba 10 go ditho tša gagwe tša kabinete tše 19 e be e le bagwera ba mohlomphegi Opus Dei.a

Kua United States, baebangedi ba thelebišene ba lemogwa ka go ikgantšha ga bona ka lehumo le bophelo bja matsaka. Baruti ba bangwe ba Maprotestanta ba ile ba tsena maemong a bopolitiki ka boikgogomošo gomme ba ba ba phegelela bookamedi. Ga go pelaelo ka se, seotswa se sa kgale gaešita lege se wele, fela se sa dutše se e-na le diaparo le matsaka a mmušo gomme se leka go buša naga se ikgakantše ka tsela e itšego.—Kutollo 17:4.

Eupja go thwe’ng ka leina la seotswa, Babele o Mogolo? Seo se thuša bjang go kgonthišetša go tsebja ga mosadi yo a swantšheditšwego go Kutollo?

[Mongwalo wa tlase]

[Pictures on page 6]

Bakadinale Wolsey, Mazarin, le Richelieu ba ile ba ikgobelela mahumo nakong ya ge ba direla Mmušo

[Credit Line]

Diswantšho: Diswantšho