Babele o Mogolo o Wele—Gomme o Ahlotšwe

“O WILE! O wile! motse o moxolo wa Babele, wa xo noša ’thšaba tšohle sebelá sa kxalefô ya bootswa bya wôna!” “O wile! O wile! motse o moxolo wa Babele. O fetoxile bodulô bya diriti, le sexola sa meôya yohle ya dithšila, le sexola sa manong a dithšila a ilwaxo.”—Kutollo 14:8; 18:2.

A boporofeta bjo bo makatšago gakaakang! ‘Babele o Mogolo o wele!’ Ka makgolo a nywaga polelo ye ya seswantšhetšo e kgahlile baithuti ba Beibele. Ke ka baka la’ng e swanetše go go kgahliša? Ka gobane go ya ka boporofeta bja Beibele, mafelelo a Babele o Mogolo a tla tloga a kgoma batho ka moka. Bjalo ka ge re bone ditokollong tša April 1 le April 15 tša makasine wo, seotswa se seo se nago le tutuetšo se bontšhitšwe gabotse e le mmušo wa lefase la Sathane wa bodumedi bja maaka.a

Eupja o wele ka tsela efe? Gona neng?

Babele e Wele Eupja ga se ya Fedišwa

Go hwetša tlhaloso ka botlalo mabapi le go wa ga Babele o Mogolo, re swanetše go kwešiša se se ilego sa direga nakong ya ge Babele ya bogologolo e e-wa ka 539 B.C.E. Nakong yeo batho ba Modimo, e lego Isiraele, ba be ba bile bothopja mo e nyakilego go ba nywaga e 70. Bjale ba be ba letetše tokollo ka go dumelelana le mantšu a baporofeta ba bona. (Jeremia 25:11, 12; 29:10) Ba swanetše go ba ba ile ba thaba kudu gakaakang ge Korese wa Peresia a ile a dira gore Babele e we gomme a lokolla ba-Juda gore ba boele morago motseng wa bona o mokgethwa wa Jerusalema!—Jesaya 45:1-4.

Lega go le bjalo, gaešita lege go buša ga Babele ba-Juda go ile gwa kgaotša, se ga se sa ka sa bolela go fela ga Babele ya bogologolo. Ra-dihistori Joan Oates o ngwala ka pukung ya gagwe ya Babylon gore: “Korese o ile a šwahlela Babele ka phenyo, a iletša go e thopa gomme a kgetha molaodi wa Peresia, a tlogela mekgatlo ya bodumedi le taolo ya setlogo di sa šitišwa. . . . Ka kgonthe ge o tšea taba ka godimo maphelo a badudi ba Babele a motho ka noši go bonala a ile a fetoga go se nene kudu ka tlase ga pušo ya Peresia. Dibopego tša bodumedi di ile tša šireletšwa gomme mediro ya tša kgwebo ya atlega.” Ka gona, go sa šetšwe go wa ga yona, Babele e ile ya tšwela pele e šoma, eupja go e-na le phapano e tee e kgolo—batho ba Modimo, e lego Isiraele, ba be ba se sa hlwa ba golegilwe bothopja. Ba ile ba boela Jerusalema go yo tsošološa borapedi bja therešo moo.

Mo e ka bago ka 331 B.C.E. ge molaodi wa Gerika Alexander o Mogolo a tsena Babele, o ile a amogelwa ka borutho ke badudi. O ile a phetha ka gore o be a nyaka go e fetola mošate wa gagwe wa ka bohlabela, eupja a hwa pele ga ge a ka phethagatša maikemišetšo a gagwe. Se se bontšha gore Babele e be sa dutše e atlegile nakong yeo ya morago kudu.

Ka gona, go wa ga Babele ka 539 B.C.E. ga se gwa ka gwa bolela gore e kgaoditše go ba gona. E ile ya tšwela pele e šoma ka makgolo-kgolo a nywaga. Se se bontšhitšwe bjang phethagatšong ya mehleng yeno ya diporofeto tšeo di akaretšago Babele o Mogolo?

Babele o Mogolo o a wa

E na le seo se swanago le yona tabeng ya go wa ga Babele o Mogolo wa seswantšhetšo, e lego mmušo wa lefase wa bodumedi bja maaka. Karolong ya pele ya lekgolo la rena la bo-20 la nywaga pele ga 1919, Barutwana ba Beibele, bjalo ka ge Dihlatse tša Jehofa di be di tsebja bjalo nakong yeo, ba ile ba swanelwa ke go lokollwa sebopegong sa bokgoba bja moya bja dikgopolo le mekgwa ya bodumedi bja maaka. Gaešita lege ba ile ba gana dithuto tša maaka tše bjalo ka Boraro botee le go se hwe ga moya (soul), ba be ba sa dutše ba šilafaditšwe ke mekgwa ya Babele. Ba bantši ba be ba amogetše mokgwa wa go ipona ba lokile ka tlhago ya bona. Ba bangwe ba be ba godiša dibopiwa, ba ineela bodumeding bja go godiša motho yo a itšego, bjo bo bego bo godiša Charles T. Russell, mookamedi wa pele wa Watch Tower Bible and Tract Society. Ka ntle ga lebaka lege e le lefe la Beibele, ba be ba bina matšatši a matswalo le Keresemose. Sefapano se be se sa dutše se tumile kgopolong ya bona. Ba bangwe ba be ba bile ba apara seswantšho sa petšhe ya sefapano le mphapahlogo mola ba bangwe ba be ba tsoma go hlompšha mo go newago Bojakane. Ka gona ka 1917, kapejana ka morago ga lehu la Russell, phetogo e kgolo e ile ya thoma go direga.

Ngwageng woo Mokgatlo wa Watch Tower o ile wa gatiša tlhaloso ya mabapi le Kutollo ka tlase ga leina The Finished Mystery. Puku ye e ile ya pepentšha baruti ba Bojakane, go akaretša go tsena ga bona Ntweng e Kgolo yeo e bego e lwewa ka nako yeo kua Yuropa. Baruti ba bangwe ba Protestanta, e lego sehlotswana sa baemedi ba Babele o Mogolo kua Canada, ba ile ba iša ditsopolo tše go bagwera ba bona ba dipolitiki mmušong wa Canada gomme ba bea Barutwana ba Beibele molato wa go ba ba lwago le mmušo. Ka February 12, 1918, Mokgatlo wa Watch Tower o ile wa thibelwa Canada.

Baruti kua United States ga se ba ka ba diega go latela mohlala wa barwarre ba bona ba Canada. Ka lebaka la matšatši feela, dipuku tša Beibele tša Watch Tower di ile tša tšewa kua Los Angeles, California, U.S.A. Ka morago, ka May 1918 go ile gwa ntšhwa ditaelo tša go golegwa ga J. F. Rutherford, mookamedi o mofsa wa Mokgatlo wa Watch Tower le badirišani ba bangwe ba šupago ba Watch Tower. Ka June, ka lebelo le makatšago, banna ba ba Bakriste ba ile ba tšweletšwa pele ga kgoro ya tsheko gomme ba ahlolwa. Ba šupago ba ile ba ahlolelwa nywaga e 20 kgolegong, gomme o tee a ahlolelwa nywaga e 10. Baruti ba ile ba itshwara bjang? Martin Marty ka pukung ya gagwe ya Modern American Religion: The Irony of It All o re: “Baruti ba ile ba fetogela ma-Russell [bao ka morago ba ilego ba tsebja e le Dihlatse tša Jehofa] gomme ba thabela go kwa gore dikahlolo tša nywaga e masome-pedi di ahloletšwe baetapele ba Dihlatse tša Jehofa bao ba swerwego.” Baemedi ba Babele o Mogolo ba be ba sega. Ba ile ba hlokomologa gore kgati ya morago e phalwa ke ya pele.

Ka gona, ka 1918, bokgoba bja seswantšhetšo go Babele le bjona bo ile bja fetoga go golegwa ga kgonthe go ba bangwe ba batho ba Jehofa. Leuba la tlaišo go Barutwana ba Beibele le ile la aparela United States, Canada le dinaga tše dingwe. Baruti ba botšhaba ba ile ba rulaganya dihlopha tša dikebekwa go ba raka ditoropong. Barutwana ba Beibele ba ile ba tlotšwa ka sekontiri gomme ba hlomelwa mafofa le go bethwa ka dithoka. Pego e nyamišago ya go hloka toka e ile ya thoma malebana le sehlopa se se senyenyane sa Bakriste ba botegago.b

Ka gona, ka 1919 go fetošwa mo go sa letelwago ga ditiragalo go ile gwa direga. Ntwa e Kgolo e be e fedile ka November 1918. Dikahlolelo malebana le bahlankedi ba Mokgatlo wa Watch Tower di ile tša hlahlobja gape le go fetolwa e le go se phethwe ka tshwanelo ga toka. Rutherford le bagwera ba gagwe ba ile ba lokollwa kgolegong, e lego se se ilego sa nyamiša manaba a bona a bodumedi. Bjalo ka ge Marty a bolela: “Go be go sa hlwe go e-na le ditshego go ditho tša kereke e rulagantšwego.” Mafelelong, babelaelwa ka moka ba be ba phumotšwe molato ka mo go feletšego. Moahlodi wa Katholika yo a ahlolago sepitša, Martin T. Manton, yo ka morago a ilego a dirwa “mokgomana wa sehlopha sa St. Gregory o Mogolo” ke Mopapa Pius XI, o ile a gana peile ya Dihlatse tše seswai gomme ka go rialo a bakela gore di dule kgolegong ka mo go sa swanelago ka dikgwedi tše senyane. Seo a lego sona ka kgonthe se ile sa bonala ka morago ka 1939, ge a be a išwa kgolegong ka baka la go amogela dipipa-molomo!

Ka morago ga go lokollwa ga bona kgolegong ka 1919, Rutherford le bagwera ba gagwe ba ile ba boela ntlong-kgolo ya Mokgatlo wa Watch Tower kua Brooklyn. Ke moka ba thoma go rulaganyetša lefsa lesolo le legolo kudu la boboledi bja Mmušo leo lefase le ka mohla le sa kago la le bona. Barutwana ba Beibele ba be ba kgaotše ditlemo tša go boifa batho gomme bjale ba bona gabotse moo ba emego gona ge ba bapetšwa le bodumedi bja maaka. Babele o Mogolo e be e le lenaba la bona le le sa hwego matwa gomme o be a tla swanelwa ke go pepentšhwa e le yoo a welego. Borapedi bja therešo bo be bo swanetše go tsošološwa gare ga ditšhaba.

Bakriste bao ba sa boifego ba ile ba oketša bodiredi bja bona bja ntlo le ntlo. Le gona ba ile ba matšha phatlalatša, ba pepentšha bodumedi bja maaka ka dikarata tše athilwego tšeo di bego di re: “Bodumedi ke Moreo le Papatšo” le, “Hlankela Modimo le Kriste Kgoši.” Bodumedi bja maaka bo sa dutše bo tšwela pele bo ata le go šoma, go etša ge go ile gwa dira Babele ya bogologolo, eupja ge e le mabapi le Dihlatse tša Jehofa, Babele o Mogolo o wele ka 1919. Di ile tša lokollwa ditlemong tša Babele!

Tutuetšo e Hwelelago ya Babele

Bjale, nywaga e 70 ka morago, re ka kgona go bona gore dikarolong tše dintši tša lefase tutuetšo ya Babele o Mogolo e fokotšegile. Ke therešo gore bodumedi bo bonala eka bo sa dutše bo ata United States, moo karolo e kgolo yeo e gapjago maikwelo ya batho e dirišwago gampe ke baebangedi ba thelebišene le dingaka tša monagano tša bodumedi. Lega go le bjalo, gaešita le bjo bongwe bja bofora bjo bja dilo tše di bonagalago bo sa tšwa go utollwa le go nyatšwa. Bodumedi bo bonala bo ata Repabliking ya Korea, moo dikereke tša Bojakane di nweletšego kudu dipolitiking. Go molaleng gore gaešita lege Babele o Mogolo a “wele,” o sa dutše a šoma.

Lega go le bjalo, ge dintwa tša lefase di tsoga, bodumedi bjo bo rulagantšwego bo lahlegetšwe ke bathekgi ba bjona ba bantši dinageng tše swanago le Jeremane le Denmark, Sweden le Brithania. Gaešita le dinaga tša Katholika tše bjalo ka Italy, Sepania le Fora di lemogile go aroga mekgweng ya Katholika ya setlogo ya boipolelo le go ba gona Mmiseng. Palo ya bao ba ithutelago boperisita e theogile o šoro. Le gona therešo ya gore mopapa wa gona bjale o bona go nyakega gore a ralale le lefase go feta mopapa lege e le ofe o mongwe historing ke sešupo sa go ba ga kereke bothateng.

Go feta moo, ga e sa le go tloga ka 1917 dinaga tše dintši tša tshepedišo ya thulaganyo ya tša leago di abetše bodumedi karolo e nyenyane gomme tša kgaola tutuetšo ya bjona ya pele ya bopolitiki. Tekanyong ya lefase, bodumedi bja setšo e sa dutše e le mothopo wa lehloyo le legolo kudu le tšhollo ya madi moo e lego gore batho ba bantši bao ba naganago ba furaletše bodumedi ka moka, eka ba bja Bodikela goba bja Bohlabela. Ee, meetse a seswantšhetšo ao go wona Babele o Mogolo a dutšego, e lego batho bao ba lego tlase ga taolo ya gagwe, a a gopa. Babele o Mogolo o ahlotšwe, gomme phedišo ya gagwe e kgaufsi.—Kutollo 16:12; 17:1, 15.

Babele—Lebaka Leo ka Lona e Ahlolwago

Ke lebaka lefe leo Jehofa a nago le lona la go ahlola mmušo wa lefase wa bodumedi bja maaka? Ba bangwe ba ka nagana gore ka kgonthe, o swanetše go lebelela ka kgahlego dikolo, dipetlele le mediro ya go thuša bahloki ka moka yeo mehuta e fapa-fapanego ya bodumedi e e tšweleditšego. Eupja seo sohle se lekana bjang molato woo Jehofa a o lebišago bodumeding bja lefase? Anke re hlahlobeng ka boripana molato woo le pego ya bodumedi.c

“Ké mo xo tlilexo o mongwê wa Barongwa bao ba šupaxo ba ba bexo ba swere merufsi e šupaxo, a bolêla le nna a re: Tlaa ke Xo bonthšê xo lahlwa xa seotswa seo se sexolo se se dutšexo xodimo xa meetse a mantši. Ké sôna se maxoši a lefase a dirilexo bootswa le sôna, ’me ba ba axilexo lefaseng ba taxwa ke sebelá sa bootswa bya sôna.” (Kutollo 17:1, 2) Bjalo ka ge re bontšhitše gabotse ditokollong tša rena tša April 1 le April 15, 1989, go gwerana ga bodumedi le babuši ba ditšhaba, “maxoši a lefase,” mo go bakilego kotsi go batho historing ka moka, go ka bapetšwa le boitshwaro bja seotswa se se dirago bootswa seo e lego sa boithati. Eupja molato o tšwela pele.

“Ka bôna mosadi eo à taxilwe ke madi a bakxêthwa le a dihlatse tša Jesu.” “Motseng woo ké mo xo hweditšwexo madi a Baporofeta le a bakxêthwa è le a mantši, le a bohle ba ba bolailwexo mo lefaseng.” (Kutollo 17:6; 18:24) Molato wa madi o swanetše go rwešwa Babele o Mogolo ka baka la go bolaela tumelo ga gagwe Bakriste ba therešo ka makgolo a nywaga, go akaretša le ba bantši bao ba ilego ba leka go fetolela Beibele lelemeng la batho feela, gaešita le ba bantši ba ba ilego ba leka go ba le Beibele le go e bala. Babele o Mogolo o na le molato wa madi gape ka baka la Bakriste ba therešo bao ba bolaetšwego tumelo morago bjale dikgolegong le dikampeng tša tshwenyo, ekaba tlase ga bo-Nazi, Bofasi goba dipušong tše dingwe tše gatelelago. Ela hloko gore pego ya molato e šupa go “bohle ba ba bolailwexo mo lefaseng,” e lego seo se tla akaretšago ba dimilione tše makgolo lefaseng ka moka bao ba hwilego dintweng le meferefereng ya kgaphamadi yeo e ilego ya lwewa historing ka moka ke batho bao ba ipolelago e le ba bodumedi.—Bapiša le Mateo 23:34-36; 2 Timotheo 3:5.

Go ahlola ga Modimo Babele o Mogolo go tšweletša sebopego se sengwe sa molato wa gagwe. Kahlolo e re: “’Me wêna wa timetša batho ka malea [“bonoge,” NW] a xaxo.” (Kutollo 18:23) Ka mo go kgahlišago, “bonoge” bo fetolela lentšu la Segerika phar·ma·kiʹa, leo “kudu-kudu le hlalosago go dirišwa ga dihlare, dihlare-tagi, boloi; ka morago ya ba go tšhela mpholo; gape ya ba bodupe.”d Ka kgopolo ya moya, bodumedi bja maaka bo tšhetše ditšhaba ka mpholo, bo di timetša gore di dumele medimong ya maaka le dithutong tšeo di arošitšego tlhokomelo ya bona go Jehofa le go kgang ya bogoši bja legohle. Ka baka la thuto ya bjona ya maaka ya go se hwe ga moya (soul), bodumedi bja maaka gape bo theile motheo bakeng sa mohuta o mongwe le o mongwe wa bonoge le bodupe, bo hlohleletša go boifa bahu le go rapela badimo. Go ahlola ga Modimo Babele o Mogolo ke mo go swanetšego ka mo go feletšego. Bjalo ka ge Johane a ngwala: “Dibe tša wôna di fihla xodimong, ’me Modimo ó xopola makxôpô a wôna.”—Kutollo 18:5.

Re Swanetše go Dira’ng?

Ka baka la boemo bja go wa ga Babele o Mogolo le go ahlolwa ga gagwe, ke’ng se barati ba kgonthe ba therešo ba swanetšego go se dira mo nakong ye? Boporofeta bja Jesaya bjo bo tswalanago le Babele ya bogologolo bo šoma ka matla a oketšegilego kudu ge e le mabapi le bodumedi bja maaka lehono: “Tloxang! Tloxang! Tšwang moo! Le se swarê thšila! Le tšwê mo xo bao! Hlapang lena barwadi ba dibyana tša Morêna.” (Jesaya 52:11) Mokgoši wo wo o akgofilego o swana le wa Kutollo 18:4: “Ka kwa lentšu le lengwê lè e-tšwa lexodimong lè re: Khuduxang [go Babele o Mogolo]! lena ba sethšaba sa-ka, xore Le se tlo xwêrana le dibe tša motse woo, la tlo wêlwa ke ’kôtlô tša wôna.”

Ee, ke nako ya go kgaola ditlemo ka moka le bodumedi bja maaka. Eupja ge re e-tšwa go Babele o Mogolo, re swanetše go leba kae? Borapeding bja therešo bja Jehofa ka go kopanela le dihlatse tša gagwe. Ba dimilione go tšwa ditšhabeng ka moka tša lefase ba šetše ba kgeregela “thabeng ya Morêna” ya seswantšhetšo. Le wena o a laletšwa gore o ithute Beibele le Dihlatse tša Jehofa gomme o kopanele borapeding bjo bja therešo.—Jesaya 2:2-4; 43:10-12.

Bjale potšišo e a šala, Ge e ba Babele o Mogolo a wele gomme a ahlotšwe, gona ke’ng se se latelago lenaneong la Modimo? Ke’ng seo se tlago go diragalela mmušo wa lefase la Sathane wa bodumedi bja maaka? Tokollo ya rena e latelago ya May 15, e tla hlahlobišiša potšišo yeo ka go dumelelana le boporofeta bja Beibele.

[Mengwalo ya tlase]

[Seswantšho go letlakala 7]

Gaešita lege Babele e wele ka 539 B.C.E., e ile ya tšwela pele e šoma bjalo ka motse ka nywaga e makgolo