RUNANGA PUKA I RUNGA I TE INITANETI Punanga Tiaki
Punanga Tiaki
RUNANGA PUKA I RUNGA I TE INITANETI
Reo Rarotonga
  • PIPIRIA
  • AU PUKA
  • AU UIPAANGA
  • ijwyp atikara 108
  • E Puapinga Ainei te Tu Rongonui Online?

Kare e vitio.

Akakoromaki mai kare te vitio e angaanga.

  • E Puapinga Ainei te Tu Rongonui Online?
  • Ui te au Mapu E
  • Tumu Tuatua
  • Tetai Atu Manako
  • Eaa te au akamatakite anga?
  • “Akaraanga e e aronga rongonui”
  • Eaa te puapinga o te aronga aru e kia marekaia?
  • Tamariki i Runga i te Internet—Kia Kite te au Metua
    E Ara!—2009
  • Ta Tatou Web Site Akamanaia—Taangaanga i te Reira no Taau Uaorai Apii e ta te Pamiri
    Ta Tatou Angaanga Patireia—2012
  • Koai ma Toou au Oa i Runga i te Initaneti?
    Oraanga Kerititiano e te Angaanga Orometua—Puka Angaanga no te Uipaanga—2022
  • Eaa Taku ka Tau Kia Kite no te Tuku Anga i te Tutu i Runga i te Initaneti?
    Ui te au Mapu E
Tetai Atu
Ui te au Mapu E
ijwyp atikara 108
Kata tetai mapu tamaine iaia e akara ra i tana cell phone. E 85 aronga mareka i tana social media.

UI TE AU MAPU E

E Puapinga Ainei te Tu Rongonui Online?

Karanga te mapu ko Elaine e: “Te kite anga au i toku au oa apii e e maata te aronga aru ia ratou online, kua manako au, ‘Aue—rongonuiia ra ratou!’ Vareae au.”

Kua manako akapera ainei koe? Me koia ia, ka tauturu teia atikara ia koe kia kore e akavareia e te au peu kia rongonui online.

  • Eaa te au akamatakite anga?

  • “Akaraanga e e aronga rongonui”

  • Eaa te puapinga o te aronga aru e kia marekaia?

  • Kia matakite i te “tu akapaapaa tutu ua”

Eaa te au akamatakite anga?

Ia Maseli 22:1, te karanga ra te Pipiria “e ngari ake te rongo meitaki te apinga maata ra.” No reira e mea meitaki kia rauka te rongo meitaki—e kia inangaroia e tetai.

Inara ko te anoano kia inangaroia i te au taime ravarai ka riro ei ereere anga ki tetai. E kino ainei tetai? Karanga a Onya, e 16 mataiti, ae:

“Kua kite ana au i te au angaanga neneva a tetai pae i rave—mei te rere anga ki raro mei tetai are apii teitei e rua taua—kia rauka te rongo.”

Kia mareka mai to ratou au oa, kua nenei tetai aronga i te au angaanga neneva e kua tuku i te reira online. Ei akaraanga, kua tuku tetai au mapu i to ratou vitio ia ratou e kai ra i te puʼa kakau—e ua meangiti e e apinga kino—kare e tau no tetai kia rave!

Karanga te Pipiria: “Eiaa e rave i tetai angaanga . . . ei akatupu i te anoano akatietie puapinga kore.”—Philipi 2:3, Good News Translation.

Kia akamanako:

  • Mei teaa te puapinga kia koe kia rongonui online?

  • Ka tuku ainei koe i toou oraanga ki roto i te kino no te au oa kia inangaro ia koe?

    Ta toou au oa i karanga

    Leianna.

    “Ka kino te rongonui me aruaru tetai pae i te tu rave ua i tona anoano, te manako anga e me tuatua, me akamanea​—online​—e ka rongonui ratou. Kare e puapinga te reira me kare koe e aru i taau i irinaki e i akono ana.”​—Leianna.

“Akaraanga e e aronga rongonui”

I te aruaru anga kia rongonui kare e anoanoia te angaanga kino. Karanga a Erica, e 22 mataiti, e eaa ta tetai au mapu i rave:

“E tuku ana tetai aronga i ta ratou tutu online i te au mea e rave ana ratou, mei te mea atura e e maata to ratou au oa e piri ana ratou. Akaraanga e e aronga rongonui.”

Karanga a Cara, e 15 mataiti, e ka taangaanga tetai au tangata i te peu akavare ei akatupu i to ratou anoano:

“Kua kite ana au i tetai aronga tei tuku i to ratou tutu online no te akavare e kua aere ana ratou ki tetai pāti kareka ra te noo ua ra i te kainga.”

Karanga a Matthew, e 22 mataiti, kua rave ana aia i te reira:

“Kua tuku au i tetai tutu online ma te tataanga tei Mount Everest, inara kare au i aere ana ki Asia!”

Karanga te Pipiria: “Ei akono meitaki ta matou i te au mea katoa nei.”—Ebera 13:18.

Kia akamanako:

  • Me taangaanga ana koe i te social media, ka ariu ainei koe ki te peu akavare kia rongonui koe?

  • Te au tutu e te au tataanga e akaari ra koe te akakite ra ainei ia koe tikai e toou tu?

    Ta toou au oa i karanga

    Hannah.

    “Ka rave tetai aronga i ta ratou ka rauka kia marekaia mai. Inara eaa taau ka inangaro kia matauia—te tuatua tau kore e te akamanea anga viivii me no te akaariari anga i taau apinga? E ka inangaro ainei koe kia matauia koe no toou tu meitaki, me no toou inangaro ngakau tae i tetai? Ka mataora koe me inangaroia, inara kia akapapu e e tumu meitaki te reira.”​—Hannah.

Eaa te puapinga o te aronga aru e kia marekaia?

Maata te tangata i irinaki e ko te taviri kia rongonui koe online koia oki, kia maata te numero o te aronga aru ia koe e kia reka i taau e rave ra. I na Matthew ei, tei taikuia i runga akenei, kua manako ana au mei tera rai:

“Ka ui au ki te tangata, ‘Eia aronga e aru ana ia koe?’ me kore ‘Eaa te maata o te numero o te aronga reka ia koe?’ Kia akamaata i toku numero, ka aru au i tetai ua atu aronga, te irinaki anga e ka aru mai ratou iaku. Inangaro tikai au kia rongonui au, e kua akatupu te social media i teia anoano noinoi noku.”

Tutu: 1. Akara te tamaine mapu i te numero o te aronga mareka iaia i runga i tana social media e kua kata. 2. Kai te reira tamaine i te kai venevene. 3. Mirimiri te reira tamaine i tona kopu mamae.

Te rongonui online kua aite ki te kai venevene—reka tona kai anga e a muri mai kinokino te turanga

Akakite mai a Maria, e 25 mataiti, e kua irinaki tetai pae i to ratou turanga puapinga na runga i te numero o te aronga aru e te mareka ra ia ratou:

“Me kare e maata te aronga reka i te tutu selfie o tetai tamaine, ka manako aia e e viivii te reira. Kua tarevake te reira manako inara e maata te tangata ka manako mei tera te tu. Kore akerai, te cyberbully ra ratou ia ratou uaorai.”

Karanga te Pipiria: “Eiaa tatou e akateitei puapinga kore ua, i te akaongoongo anga tetai ki tetai, e te vareae anga tetai ki tetai.”—Galatia 5:26.

Kia akamanako:

  • Me taangaanga ana koe i te social media, te kite ra ainei koe e te akakeukeu ra te reira ia koe kia akaaite ki tetai ke?

  • Ka manako ainei koe e e puapinga atu te numero o te aronga aru ia koe i to te akatupuanga i tetai pirianga oa mou ki te aronga inangaro ia koe?

    Ta toou au oa i karanga

    Joshua.

    “Kia rongonui online kia aite koe mei tetai tangata e rekaia e te katoatoa, tera te aiteanga kia riro koe mei to ratou tu rai. Ka akariro te reira ia koe kia akamou maata ki runga i te manako o tetai ke e eaa taau ka rave kia marekaia mai koe. E mea natura kia inangaroia koe, inara me akamou kia rongonuiia koe ka riro te reira ei anoano pangia kore.”​—Joshua.

Kia matakite i te “tu akapaapaa tutu ua”

Kua kite ana ainei koe i tetai aronga me akapaapaa i ta ratou i akatupu inara ka tuatua i te reira kore akerai e te kopekope ra?

  • “Te tu anga au i te motoka ou, ka pati mai te tangata kia apai aere au ia ratou!”

  • “Kare au e reka me akameitaki mai tetai aronga iaku e kua topa toku kopapa!”

Kua kopekope tetai kore akerai e tu akaaka tona—inara te akapaapaa ra iaia uaorai.

Akamatakite anga: Tera tu akapaapaa anga kare e tika ana no te mea kua kite ua te tangata i tona tu. Kare tei akapaapaa tutu ua iaia i akaari mai i te tika, kare te maata anga o te tangata e mareka ana i te reira.

Me ka tuku akaou koe i toou manako me kore tetai tutu ki runga i te social media, kia matakite i te aronga akapaapaa tutu ua. E akono i te ako pakari a te Pipiria: “Na tetai ke koe e akapaapaa, auraka toou uaorai vaa.”—Maseli 27:2.

Akamanako Akaou: Akapeea koe me kopae i te ereere o te tu rongonui online?

  • Akapapu i taau ka tuku online e e mea tika no runga ia koe e taau e irinaki ra.

  • Akakite i te tika anga me tuku i toou tutu online.

  • Akaari i te manako tau no te aronga ka aru e ka mareka ia koe.

    Au Puka Reo Rarotonga (1983-2026)
    Akaruke
    Aere ki Roto
    • Reo Rarotonga
    • Akaari ki Etai Ke
    • Taau e Inangaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ture no te Taangaanga Anga i te Web Site
    • Ture Akamanaia
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Aere ki Roto
    Akaari ki Etai Ke