Moya Wa Vutirheli Bya Vukriste

“Kambe mi va ni ku hiseka emoyeni, mi tirhela [Yehova].”—VARHOMA 12:11.

1. Munhu u tikombisa njhani leswaku i mutirheli xana?

KU NI ndlela yin’we ntsena leyi munhu a nga kombisaka ha yona leswaku i mutirheli wa Vukriste—hi mintirho yakwe. Leswi hi swi vona eka nhlamuselo ya rito ra Xigriki ra mutirheli, di·aʹko·nos. Mufumi un’wana u ri: “Di·aʹko·nos ri vula nandza entirhweni wakwe . . . rito leri ri vula un’wana loyi a endlaka ku lerisa ka un’wana, ngopfu-ngopfu, ka n’wini wa yena.” (Studies in the Vocabulary of the Greek New Testament, hi Keneth S. Wuest) Mutsari laha u kandziyisa leswaku ku va mutirheli a swi vuli ku kuma xikhundla lexi tlulaka ku gingiritekela xo karhi.

2. I yini lexi kombiseke leswaku Timotiya na Pawulo a va ri vatirheli va ntiyiso va Xikwembu ke?

² Hi xikombiso, muapostola Pawulo u vulavule hi Timotiya a ku: “Ni hi laha a nga tirhisana na mina ha kona entirhweni wa Evangeli, a fana na n’wana la tirhaka swin’we ni tata wa yena.” (Vafilipiya 2:22) Timotiya u tirhe hi matimba evutirhelini lebyi. A ku na munhu loyi a voneke ntirho wakwe wo pfumala vutianakanyi loyi a ta kanakana leswaku a ri mutirheli wa ntiyiso wa Xikwembu. Nakambe Pawulo u tsalele Vakriste va le Korinto a ku: “Hi n’wina mi nga papila ra hina [ra ku bumabumela], leri tsariweke etimbilwini ta hina, leri tiviwaka ni leri nga hlayiwaka hi vanhu hinkwavo. Swa vonaka swinene leswaku n’wina mi papila ra Kriste, Ieri humesiweke hi hina, leri tsariweke ku nga ri hi inki kambe hi moya wa Xikwembu lexi hanyaka.” (2 Vakorinto 3:2, 3) I mani, loyi hi ku vona bandlha leri kulaka ni ku tiva leswaku Xikwembu xi ri vumbile hi vutirheli bya Pawulo, a ta kanakana leswaku Pawulo a ri mutirheli wa Xikwembu?

3. Hlamusela moya wa vutirheli bya ntiyiso bya Vukriste.

³ Hambi swi ri tano, tsundzuka, leswaku ku va mutirheli a hi nchumu wa nomu ntsena. Hi fanele ku kurisa moya wa vutirheli bya Vukriste. Timotiya u ve “hlonga” kun’we na Pawulo. Muapostola hi byakwe u te: “Khombo eka mina loko ndzi nga twarisi Mahungu lamanene!” (1 Vakorinto 9:16) Tlhandlakambirhi, u tsarile: “A hi veki xikhunguvanyiso ni xin’we endleleni ya munhu na un’we, leswaku ntirho wa hina wu ta ka wu nga sandziwi. Etimhakeni hinkwato hi tikombile hi ri malandza ya Xikwembu hi ku tiyisela ka hina lokukulu emaxangwini, ni le ku karhatekeni, ni le mahlomulweni.” Ina, Pawulo u kombisile ku tinyiketa, ku hiseka, xihatla ni ku rhandza ku tiyiselela hinkwaswo leswi a swi fanela, hambi ku ri ku “lahlekeriwa hi swilo hinkwaswo,” leswaku a ta endla vutirheli byakwe tanihi Mukriste. (2 Vakorinto 6:3-10; Vafilipiya 3:8) Vatirheli va ntiyiso hinkwavo va Vukriste va fanele ku va ni moya walowo.—Luka 9:23, 24.

4. Munhu a nga va mutirheli hi ndlela yihi loko a heta nkarhi wa yena wo tala a endla timfanelo tin’wana ke?

⁴ Ku fana ni le masikwini ya vaapostola, vatirheli van’wana namuntlha i vavanuna kumbe vavasati va mindyangu lava nga ni ntirho wa ku tihanyisa. Van’wana i swichudeni exikolweni. Va nga vurisa ku yini leswaku i vatirheli xana? Va hetisa timfanelo tin’wana ta vona kun’we ni ku tsakela nkarhi wa ku wisa. Kambe vutirheli bya vona a byi tluriwi hi swilo leswin’wana hinkwaswo eka vona. A va byi nghenisi ntsena hi laha va nga kotaka ha kona eku ntshunxekeni ka vona naswona a va heti nkarhi wuntsongo n’hweti yin’wana ni yin’wana tanihi ku tiolola ko karhi. Va ‘rhanga va tilavela mfumo wa yena ni ku lulama ka yena.’—Matewu 6:33.

Vuphayona Ni Vutirheli Bya Vukriste

5. Xana hi yihi ndlela leyinene ya ku kombisa moya wa vutirheli bya Vukriste?

⁵ Lava kombisaka moya wolowo i vatirheli va ntiyiso wa Vukriste, hambi loko va ri ni mindzhwalo ya mindyangu kumbe timfanelo to tihanyisa. Kambe van’wana va swi kota ku kombisa moya wa vutirheli hi ndlela leyi hakelaka swinene. Hi ndlela yihi? Hi ku phayona (ku nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo wa ku chumayela), hambi ku ri nkarhi lowu pimiweke tanihi phayona Ieri pfunaka kumbe nkarhi wo lehanyana. Va nga ha swi kota ku tirha eka yin’wana ya tihofisi ta marhavi ta Sosayiti ya Watch Tower kumbe ku hlanganyela entirhweni wa vurhumiwa kumbe evutirhelini bya vufamberi, va endzela ni ku aka mabandlha yo hambana-hambana.

6. Hi tihi timhaka tin’wana ta nkoka leti vangelaka leswaku mbhoni yin’wana ni yin’wana ya Yehova leyi nga kotaka ku phayona yi boheka ku phayona ke? (Luka 6:46-49)

⁶ Hikwalaho ka yini Timbhoni to tala ta Yehova ti phayona, kasi loko a vo heta xinkarhana eku tirheleni ka Xikwembu, a va ta tihanyela handle ka ku hlupheka ke? Hikuva va lava ku dzunisa Yehova ni ku byela van’wana hi ta makungu ya yena. Nakambe, va swi tiva leswaku “misava ya hundza, ni ku navela ka yona, kambe loyi a endlaka ku rhandza ka Xikwembu, u tshama hi laha ku nga heriki.” (1 Yohane 2:17) Hi ku pfumela sweswo ni makungu ya Xikwembu hi timbilu hinkwato, va tikarhatela ku heta nkarhi wo tala hi laha va nga kotaka ha kona va byela van’wana mahungu lamanene, leswaku lava ya amukelaka va ta kota ku endla ku rhandza ka Xikwembu kutani va kuma vutomi lebyi nga heriki. Ku tlula sweswo, va swi tiva leswaku hi hanya enkarhini lowu ‘Evangeli leyi ya Mfumo yi nga ta twarisiwa emisaveni hinkwayo, leswaku yi va vumbhoni eka vanhu va matiko hinkwawo, kutani hi kona makumu ma nga ta fika.’ (Matewu 24:14) Va tsundzuka leswaku Yesu u byele valandzeri vakwe a ku: “Ku tshovela i kukulu, kambe vatirhi a va talanga. Hikokwalaho, khongelani n’wini wa ku tshovela leswaku a rhuma vatirhi eku tshoveleni ka yena.” (Matewu 9:37, 38) Va swi xiya leswaku xikhongelo lexi hi lexi faneleke swinene namuntlha ku tlula esikwini ra Yesu. Hambi swi ri tano xana va nga nyikerisa ku yini xikhongelo lexi hi timbilu hinkwato loko va tlhelela endzhaku eku hlanganyeleni hi laha ku teleke evutirhelini bya Vukriste?

7. I xivutiso xihi lexi mutirheli un’wana ni un’wana a faneleke ku tivutisa xona xana?

⁷ Hakunene, mutirheli un’wana ni un’wana wa Vukriste u fanele ku lavisisa hi xikhongelo ku vona loko a nga kota ku phayona kumbe e-e. Vatekani vambirhi va Afrika Dzonga lava phayoneke malembe ya khume-ntlhanu va te: “Hikwalaho ka yini hi phayona ke? Xana hi nga swi kota ku tiyimelela eka Yehova loko hi nga phayoni?” Vo tala lava nga riki maphayona va nga tivutisa xivutiso lexi yelanaka na lexi: ‘Xana hakunene ndzi nga swi kota ku hlamusela Yehova leswaku hikwalaho ka yini ndzi nga ri phayona ke?’

Ku Tirhisa Tinyiko ta Hina

8. Tanihi Timotiya, vantshwa vo tala va nga va exiyin’weni xa ku phayona hi ndlela yihi ke?

⁸ Timotiya a ri ni nyiko leyi hlawulekeke ya moya leyi a kota ku yi tirhisa kahle evutirhelini byakwe. (2 Timotiya 1:6) Namuntlha a hi amukeli tinyiko leti hlawulekeke ta moya, kambe hi na tona tinyiko tin’wana, naswona hakanyingi tinyiko leti ti pfula ndlela ya ku phayona. Hi xikombiso, vantshwa lava hetaka xikolo va ni tinyiko. Va na dyondzo. Nakambe, tanihi Timotiya, va ni vuntshwa. Va hanye kahle, va ni matimba, kun’we ni malangutelo lama phyuphyisaka ni lamanene. Kavula nyiko leyikulu eka hinkwato, va ni nkarhi. Kahle-kahle, a va tshikileriwi hi mindzhwalo yo tala. Kutani vuntshwa i nkarhi lowunene ngopfu wa ku anakanya hi vuphayona.—Eklesiasta 12:1.

9. I tinyiko tihi leti vanhu lavakulu ni van’wana va nga na tona leti nga va pfunaka ku phayona?

⁹ Vanhu lavakulu na vona va ni tinyiko. Vatekani lava vana va vona se va kuleke ni lava va holaka mudhende va na nkarhi lowu nga tirhiseriwaka vuphayona. Hakanyingi va pfuniwa hi swa timali, va kumile ntokoto lowukulu evuton’wini naswona va endlile rekhodo yo leha entirhweni wa vutshembeki. (Swivuriso 16:31) Hinkwaswo leswi swi nga tirhisiwa eku phayoneni. Van’wana va nga ha va ni tinyiko ta vona. Vavasati van’wana va mindyangu va ni nyiko yo lunghiselela, leswaku va ta kota ku hlayisa mindzhwalo ya mindyangu ya vona na vuphayona. Vanhu van’wana lava nga ni mindyangu hi nyiko leyi fanaka va swi kota ku phayona ni ku wundla mindyangu ya vona emoyeni ni le nyameni. Xana u nyikiwile eku vulavuleni, eku dyondziseni, kumbe eku hanyisaneni na vanhu van’wana? Anakanya hi laha tinyiko teto ti nga vaka ni vuyelo lebyikulu ha kona entirhweni wa vuphuyona.

10. (a) Hikwalaho ka yini van’wana va sukela vuphayona, kambe mphatswa wun’wana wu swi hlurise ku yini swiphiqo leswi ke? (b) Vuphayona byi nga n’wi pfunisa ku yini munhu loyi a tikeriwaka hi ku chumayela xana?

¹⁰ Van’wana va sukele vuphayona va ehleketa leswaku va ta karhateka hi swa timali. Vanhu vambirhi lava tshembisaneke va vulavule swin’we hi ku chava loku. Va hetelele hi ku: “Hi anakanyile leswaku a ku ri ku pfumaleka ka ku tshemba matimba ya Yehova ya ku hlayisa. Loko hi hlaye Matewu 6:25-33, laha Yesu a dyondziseke leswaku loko hi lava mfumo wa Xikwembu ku sungula swilo hinkwaswo hi ta engeteriwa swona, hi tiyimisele ku va maphayona ya nkarhi hinkwawo.” Endzhakunyana va tekanile, va tshika mintirho leyi hakelaka kahle kutani va sungula ku va maphayona. Van’wana va kuma ntirho wa ku chumayela hi woxe wu ri lowu tikaka. Xana swi tano eka wena? Loko swi ri tano, vuphayona byi nga ku pfuna. Entiyisweni, ndlela leyi antswaka leswaku u va loyi a ntshunxekeke entirhweni wa yindlu na yindlu i ku heta nkarhi wo karhi u ri phayona. Mutirheli un’wana loyi a hlanganyeleke eka vuphayona lebyi pfunaka u te: “A ku ri na nkateko wun’wana. A ndzi titwa ndzi ntshunxekile ngopfu entirhweni wa mina wa yindlu na yindlu. Ematshan’wini ya ku chava enyangweni wun’wana ni wun’wana, ndzi sungule ku tshama ndzi rindzele ku vulavula na vanhu.”—Vona Vafilipiya 4:13.

Vuphayona—Mhaka Ya Ndyangu

11. Timotiya u katekisiwe njhani edyondzweni leyi a yi kumeke “ku sukela evuhlangini?”

¹¹ Timotiya u lunghiseleriwe vutirheli lebyi “ku sukela evuhlangini.” (2 Timotiya 3:14, 15) Swi le rivaleni leswaku mana wa yena ni kokwa wakwe wa xisati a va ri na moya wa vutirheli bya Vukriste naswona va wu byarile eka yena. Loko Pawulo a fika eListra, Timotiya a a tilunghisele ku hlanganyela na yena entirhweni wa nkarhi hinkwawo wa ku chumayela ku ri hava lexi nga n’wi sivelaka.—Mintirho 16:1-5.

12. Vatswari vo tala va kombise njhani leswaku va na moya wa vutirheli bya Vukriste?

¹² Vakriste vo tala namuntlha va tsakile leswi vatswari va vona va kombiseke moya wolowo. Alice, mutirheli wa le Ghana, u te: “Timbhoni hinkwato leti teke ti ta tshama endyangwini wa ka hina a ti ri vachumayeri va nkarhi hinkwawo. . . . Mawaku lunghelo ro kulela ekaya ro tano ra lunghiselelo ra le henhla! Tatana u byarile ku navela ntirho wa ku chumayela wa nkarhi hinkwawo eka vana va yena hinkwavo, a nyika swikombiso hi vamakwerhu va xinuna ni va xisati lava endlaka ntirho wolowo. Hi swona swi endleke leswaku hi ku hatlisa endzhaku ka ku heta xikolo ndzi tsarisa ku va phayona ra nkarhi hinkwawo.” Ed, mutirheli lontshwa eUnited States, u te: “Ndzi vona leswaku lexi xi ndzi pfuneke swinene i mhaka ya leswi vatswari va mina hinkwavo a va ri varhumiwa eSouth America hi malembe ya khumembirhi naswona a va sungule hi ku va maphayona. Kutani hi minkarhi hinkwayo a va ndzi chumbutela mintsako ni malunghelo ya vuphayona, ni mikateko leyi Yehova a yi chululaka ehenhla ka maphayona. . . . Leswi hi swona leswi vatswari hinkwavo va faneleke ku swi endla hikuva hakunene swi ndzi pfunile. Va nga khutaza vantshwa ku tirhitela Yehova hi timbilu hinkwato na hi laha va nga kotaka ha kona.”

13. Maphayona ya pfunisiwa ku yini leswaku ya hlula swiphiqo xana?

¹³ Vuphayona byi nga katsa ku tinyiketa, kambe vatirheli va ntiyiso va tsakela ku endla leswi hikwalaho ka rirhandzu ra vona eka Yehova. Handle ka sweswo, vuyelo hi lebyikulu. Michael na Theresa, vatekani va le United States, va swi vekise leswi: “Loko u lava ku tiya emoyeni, yoleyo i ndhawu leyinene—entirhweni wa vuphayona. U sungula ku tiseketela swinene hi Yehova kutani u nga titshembi. Hambi leswi hi veke na swiphiqo etlhelweni ra timali loko ha ha phayona, minkarhi hinkwayo Yehova u hi nyikile leswi hi swi lavaka. I ndhawu yo hlayiseka swinene ku va eka yona.”

14, 15. (a) Minkarhi yin’wana vatswari va maphayona na vona va nga endla ku nyikela hi ndlela yihi ke? (b) Hi na swikombiso swihi swa leswi emikarhini ya Bibele xana? (c) Vatswari va nga wu kombisa njhani moya wa vutirheli bya Vukriste namuntlha ke?

¹⁴ Vatswari va maphayona va nga ha endla ku tinyiketela na vona. Swi nga ha va tikela ku vona vana va vona “va suka ekaya” kutani va ya phayona etindhawini tin’wana, hambi ku ri etikweni rimbe. Hi tindlela tin’wana vatswari valavo va fana na Ana na Elkana, lava rhumeleke mativula ya vona, Samuyele, etabernakeleni eXilo. (1 Samuel 1:1-3, 24-28) Kumbe hi nga ha va fanisa na Yefta, loyi a nyikeleke n’wana wakwe loyi o va yexe wa nhwana leswaku a tirhela Yehova, xisweswo a nyikela ku langutela kwihi na kwihi ka ku vona vatukulu va nkarhi lowu taka. (Vaavanyisi 11:36-40) Hakunene Yehova wa tsundzuka ni ku hakela ku pfumala vutianakanyi ka vatswari vo tano.

¹⁵ Ku nyikela hi swa timali na kona ku nga ha katseka. Ematikweni man’wana vatswari va tiseketela hi vana va vona ku va hlayisa eku dyuhaleni ka vona. Hambi swi ri tano, vatswari lava hakunene va nga ni moya wa vutirheli bya Vukriste a va tipfinyingi emhakeni leyiku khongotela vana va vona ku phayona. Loko jaha ra le Ghana leri vuriwaka Justice ri lave ku phayona, mana wa rona u swi amukerile ivi a pfumela ku rindzela ku hlayisiwa hi Yehova. Endzhaku, u byerile n’wana wa yena leswaku Yehova u n’wi hlayise hi ndlela yo hlamarisa ku sukela loko a endlile kungu rero. Na yona leyi i ndlela ya ku ‘lava mfumo wa Xikwembu,’ naswona Yehova a nga va lahli lava endlaka tano.—Matewu 6:33, 34.

16. Hikwalaho ka yini lava va nga entirhweni wa nkarhi hinkwawo va fanele ku khutaziwa ku ya ema- hlweni eka wona loko swiyimo swi va pfumelela?

¹⁶ Swi twisa ku vava ku tshamela ku twa hi ta vatswari lava ringetaka ku khutaza vana va vona ku sukela vuphayona—ku nga ri hi leswi va lavaka ku pfuniwa hi vona, kambe hikwalaho ka ku vona onge nkarhi lowu vana va vona va wu heteke eswiavelweni swa vona wu ringene, va ku se i nkarhi wa ku vuya ekaya, va va ni mindyangu ni ku hanya vutomi lebyi “tolovelekeke.” Kambe leyi a hi mikarhi leyi tolovelekeke, naswona leswi makumu ya mafambiselo lawa ya swilo ya tshinelaka, vutomi bya un’wana ni un’wana byi ta ya byi va lebyi nga tolovelekangiki. Maphayona, swirho swa mindyangu ya Bethele, vatirheli lava endzelaka ni varhumiwa va fanele ku khutaziwa ku hambeta va tiyisela.—Tito 2:12.

Ku Kombisa Moya Wa Vutirheli

17. (a) Ntirho wa maphayona ni malandza man’wana wu pfuna mabandlha hi ndlela yihi xana? (b) Hinkwavo va nga kombisisa ku yini leswaku va na moya wa vutirheli bya Vukriste? (Vaheveru 13:15, 16)

¹⁷ Muapostola Pawulo u tsarile: “[Yehova] loyi a nyikeke vanhu tinyiko: Van’wana ku va vaapostola, van’wana ku va vaprofeta, van’wana ku va vavuri va Evangeli, van’wana ku va vafundhisi ni vadyondzisi. Ntirho wa vona i ku lulamisa vahlawuriwa va Xikwembu leswaku va ta kota ku tirhela van’wana, va aka miri wa Kriste.” (Vaefesa 4:11, 12) Namuntlha, ku ni vatirheli lava endzelaka, maphayona ni varhumiwa lava hetaka nkarhi wa vona wo tala ‘eku huweleleni,’ kun’we ni swirho swa mindyangu ya Bethele leswi vutirheli bya swona byi katsaka ku tirhela mabandlha hi tindlela tin’wana. Va pfuna ku aka mabandlha. (Fanisa Mintirho 16:4, 5.) Kutani ke, vatirheli hinkwavo va Vukriste va fanele ku tsakela ntirho wa nkarhi hinkwawo. Loko va ri exiyin’weni xa ku va maphayona va fanele ku endla tano. Loko va hluleka ku phayona va fanele ku khutaza lava nga swi kotaka.—Varhoma 12:11.

18. Hikwalaho ka yini vutirheli bya Vukriste byi ri bya nkoka namuntlha?

¹⁸ Ku ni xilaveko xikulukumba xa Timbhoni leti tinyiketeke ta Yehova leti nga ni moya walowo. Magidi ya ha amukela ku chumayeriwa ka mahungu lamanene, hambi ematikweni lama phindha-phindhiweke hi malembe yo tala. Eka lava amukelaka mhaka ya leswaku mutirheli wa Vukriste u hete nkarhi a va endzela ni ku va byela swikongomelo swa Xikwembu swi va nyike nkarhi wa ku kuma vutomi lebyi nga heriki. (Varhoma 10:13, 14; 1 Timotiya 4:16) I vangani lava ha yimeleke ku twa ke? Hambi loko hi nga kota ku hlanganyela entirhweni wa vuphayona kumbe e-e, a hi voneni xihatla lexi nga kona ni ku laveka ka moya wa ku tinyiketa. Onge hi nga tsakela ku tirha hi matimba evutirhelini bya Vukriste.—Vagalatiya 6:10.

Xana u tivisisa hi vutalo

◻ Leswi swi vulaka swona ku va ni moya wa vutirheli bya Vukriste?

◻ Leswi vutirheli bya “nomu” byi nga swona, naswona i yini lexi hoxeke hi byona?

◻ Leswaku hikwalaho ka yini vatirheli hinkwavo va Vukriste va fanele ku tsakela vuphayona?

◻ Ndlela leyi Timbhoni hinkwato leti tinyiketeke ti nga kombisaka moya wa vuphayona ha yona?

◻ Leswaku hikwalaho ka yini vutirheli bya Vukriste byi ri bya nkoka namuntlha ke?

[Xifaniso eka tluka 15]

Hinkwavo vatirheli va ntiyiso va Vukriste va ni moya wa Pawulo na Timotiya