JƆNË KË VÍVI ELË

?Mbëshisɛ aɲʋn nkpɔca jɔ akoto Pɔlë hɛ́ Galates 4:24 ghë é?

Galatë órò 4 ghë, akoto Pɔlë hɛ́ n’ye bu bá yí Abrahamë lɛ Sara lɛ ncɔcɔnë lɛ, n’ye bu bá yí Abrahamë lɛ Agarë lɛ ncɔcɔ lɛ jɔ. N’ye në bá hɛ́ bu ntɔnë jɔ rérenë, në hɛ́ kɔ: “Bunë shúnë bë eɔsɛ elɛ abaji-mbë. Eyighɔ aɲʋn ntɔnelë, kë lɛ́ mbëshisɛ nfre aɲʋn” (Gal. 4:​22-24). Lahɔ ebɔ́ wú kɔ eyighɔ aɲʋn ntɔnelë kë lɛ́ mbëshisɛ puɔpuɔnë lɛ mbëshisɛ mbranë lɛ. Ese ekpa wɛ́sɛ bu yí epi, ewú kɔ gha lɛ́ nhɛn ëë ebë eba ece ëë eshi. Elɛ fɛ n’ye Abrahamë mbëshisɛnë jɔ ëë akoto Pɔlë ehɛnë mɩnɛn, ese gha lɛ́ mbëshisɛ puɔpuɔnë jɔ ëë në ehɛ. Elë éwu bunë ghëwu elë ehɛ jɔ ntɔnë.a

Pɔlë yá n’ye Agarënë jɔnë në hɛ́në, ëë lɛ Sinai faɲinë (Gal. 4:25). N’yonë, Mbënë kë sɛ́shi agbʋʋn 1513 elë brɛsʋ gha shú se (E.B.G.) Sinai faɲinë ghë, óó lɛ́ Mbëshisɛ Mbranë, ëë lɛ́ Agarë abaji-mbë ghë (Ex. 19:​5, 6). Noo Israɛlë-aghɩnelë gha ɔɔsɛ bë ewu Mbra ntɔnë ghɩ cɛɛ wunë, Mbra ntɔnë ka ghágha kelë ghë kɔ kë lɛ́ lakwanë kanga. Mbra ntɔnë esë bá eboka Ʒuifë-aghɩnelë álɛ kebë emʋn ghɩnë bë elɛ Mesinë, ëënë lɛ́ ghɩnë bë eɔsɛ ewu Mbranë ghɩ cɛɛnë. N’ye Mesinë bá bɔ́ në oohʋn celenë yíyi ntɛɛnnë, në ka ghʋ́ n’yo cá ngiki píeji lakwa lɛ rɔ lɛ ghë (Gal. 3:​19, 24, 25). Noo Ʒezi lɔ́ bunë Ofo vívinë shúnë, Mbranë gha kpa gha lɛ́ bunë ngiki bë eɲishi n’ye.—Rom. 10:4.

Pɔlë yá n’ye Agarë lɛ Sara lɛ kë nʋ́n agha. Saranë “gha lɛ́ kanga” wunë hʋ́n jɛ “jɔnë Ofo hɛ́ báshinë ghëwu” (Gal. 4:23). Jɔ ntɔnë ëë lɛ́ Abrahamë mbëshisɛnë (Gal. 3:29; 4:​28, 30). Elë ewu ëë jɔnë Ʒoova hɛ́ Abrahamë Genèse 22:18 ghënë. Në hɛ́ kɔ: “Fë bʋsʋnë ghë ëë maɛnnelë powu bá eghʋ̀ ewu shiyɔ, noo fë cé më mbë.”

Mbënë Ʒoova lɛ Abrahamë lɛ sɛ́shinë yá n’ye jɔnë Ʒoova hɛ́ báshi Edɛnë yobɔnë ghënë bë eba eyi (Gen. 3:15). Eya n’ye “bʋsʋ” jɔnë Ʒoova hɛ́ Edɛnë yobɔnë ghënë, bá elɛ Abrahamë bʋsʋ. Pɔlë yá n’ye “bʋsʋ” ntɔnë, epidɛghë, ëë lɛ́ Ʒezi Krisë. Ese ngiki 144.000 “kë lɛ́ Krisë ee” óó në lɛ kelë lɛ bá emimi Ofo Shibanë aɛnnë, kelë esë kë nʋn abaji-mbë “bʋsʋ” ntɔnë ghë (Gal. 3:​16, 29; Rév. 14:​1-3). Jɔnë Ʒoova hɛ́ Abrahamënë bá elɔ aghɩnë kë bá ece Ʒezi mbë, kë bá ewu ëë ghɩnë, kë bá ewu shiyɔ fannga nhɛn.

?Pëlɛ, mabughëwu Pɔlë lɛ́ “abaji-mbë” ntɔnë é? Në yá n’ye àlɛ́ Ʒuifë-aghɩnelë aɲi Moizë Mbranë shi adɔnë, ka lɛ́ fɛ kë bá elɛ kanga eyi, fɛ Agarë mɩnɛn. Ese àlɛ́ kë adisʋ abɔ Ʒezi Krisënë lɛ́ Abrahamë bʋsʋnë, kë ghe elɛ kanga fɛ n’ye Sara gha ba gha lɛ́ kanga wunë mɩnɛn. Kë bá ewu ca noo lakwa lɛ rɔ lɛ ghe eɲi kelë kanga (Jean 8:​32-34). Àlɛ́ kë gha disʋ gha bɔ Ʒezi wunë, ka lɛ́ fɛ mbëshisɛ mbranë bë ece kelë Krisë ghënë, kë gha ɲí ëë órò wu mɩnɛn.

Kretiɛnghɩnë Pɔlë ghɛ́ghɛ nakwa cé kelë Galatë gbonë, afannga nhɛn gha lɛ́ Ʒuifë-aghɩ. N’yonë, kë gha boepi gha kpʋ́ Moizë mbranë joʋn. Ese kretiɛnghɩnë kë lɛ́ Ʒuifë-aghɩnë aghɔ evivi n’ye kelë ntɛnɩ kë gha lɛ́ Ʒuifë-aghɩ wunë, mɩɩ taa kebë ekpʋ Moizë mbranë, kebë eji oro shi bɔ́bɔ́. Ese fɛ n’ye Pɔlë bá yánë mɩnɛn, àlɛ́ kelënë kë lɛ́ kretiɛn óó Krisë “cá” kelënë kë në ekpa ebɔ kelë esë elɛ Mbranë ëë “kanganë,” bu ntɔnë damë lɛ́ kɛkɛ bu tete.—Gal. 5:​1, 10-14.