Nyiña inyu Kaat i likoda li niñ yés ni nson wés
© 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
4-10 MPUYE
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | YÉSAYA 58-59
Kii u nla boñ inyu boñ le Yéhôva a nsayap we
w06 15/6 22 § 9-mwbr
“Me ngwés mbén yoñ kiyaga!”
9 To ibale bagwélél ba Nyambe ba len ba ta bé i isi mbén sabat, di nla ôt biniigana mu hilo hi. (Kôlôsé 2:16) Hilo hi, hi niiga bés le di nlama bii mam ma mbuu i bisu mu niñ yés. Di nlama bé nwas le mam ma minsôn ni mintuk mi nyoñ ngéda di lamga ti i mam ma mbuu. (Lôk Héber 4:9, 10) Jon di badba le: “Kii i yé jam li bisu i niñ yem? Baa yigil yem memede, masoohe, i yoñ ngaba makoda, ni i téé likalô ma yé mam ma bisu i niñ yem? Baa mam mape mon me yé me bugus iloo mam ma mbuu?” Yéhôva nyemede nyen a bôn bés le, ibale di mbii mam ma Ane i bisu mu niñ yés a ga kônde bés mana mam mape.—Matéô 6:24-33.
w13 15/1 13 § 5-6-mwbr
U nwas bañ le yom yo ki yo i ôbôs maada moñ ni Yéhôva
5 Hégda le u yé i yéñ bôlô. Ibale u niñ i homa nu le bibôlô bi tôl bé, ibale u nyoñ bé yihe u nla neebe to imbe bôlô. Ndi kii w’a boñ ibale i bôlô i, i nkiha bé ni matiñ ma Bibel? Kii w’a boñ ki, ibale i bôlô i i nyoñ we ngandak ngéda tole i nkena we haa ni lihaa jo? Ndi to hala, baa w’a neebe i bôlô i, u kalak le me boñ laa, me gwé lihaa i jés? U hôiga bañ, ibale u mpohol u ntén bôlô i, u nla kena we haa ni Yéhôva. (Lôk Héber 2:1) Ibale nano u yé i yéñ bôlô, kii i nla hôla we i yoñ makidik malam tole, ibale nano u yé i ngim bôlô i i nyoñ we ngandak ngéda kii u nla boñ?
6 Kiki di ntip kal, u hôya bañ kii u nyéñ. Badba le: ‘Baa i bôlô ini i nhôla me i bii mam ma mbuu i bisu i niñ yem?’ Ibale u mpohol bôlô i i nhôla we i yoñ ndun ni lihaa joñ ni i gwélél Yéhôva, Yéhôva a ga sayap biliya gwoñ. (Matéô 6:33) Ibale di nimis bôlô yés tole di ntégbaha mangéda mabe, di yi le, woo u Yéhôva u ta bé kidik. (Yésaya 59:1) “A nyi sôñ bôt ba ntéñbe i gwés nye ikété manoodana.”—2 Pétrô 2:9.
it “Sôga je” § 3-mwbr
Sôga je
Yésaya pes 58 i mpôdôl i ngéda bibéba bi bon ba Lôk Yuda bi bé ngandak kiyaga; ba bé boñ wengoñle ba mbégés Yéhôva ki le, i mam ba bé boñ ma bé unda le ba bi tam toi bé béba yap. Bon ba Lôk Yuda ba bé sôga je, ba hoñlak le ibale ba boñ hala Nyambe a ntehe bo, a sayap ki bo. Kiki ba bi tehe le jam to jada li bôña bé kiki ba gwé ngôñ ba kahal badba, ba bak helek le: “I ngéda di nsôga je, inyuki u ntehe bé? Inyuki di nyôiba ndi u nyimbe bé hala?” Yéhôva a bi timbhe bo. To mu mangéda ba bé sôga je, ba yéñék le Yéhôva a boñ mam ma téé sép ki le ba bé toñ yéñe yap bomede, ba nomlak, ba jok bisañ; ba ômnaga bikut. Yom to yada i bé éba bé mu maboñok map le ba bi tam toi béba yap. To i ngéda ba bé sôga je, maboñok map ma, ma bé bé le ma boñ le makiñ map ma laa nôga i ngii. Yéhôva a bi yelel bihéñgba gwap ni bini bibuk le: “Baa i nya sôga je ini yon me mbat? Baa i nlama ndik ba kel mut a nyôiba, a ôôp kiki likai, a ôm mbom ’isi, a nañal i ngii minsugut ni libu? Baa hala nyen u nsébél le sôga je ni hilo hi hi nlémél Yéhôva?”—Yésaya 58:1-5.
Tik ngok i mbuu
it “Ours” § 6-mwbr
Ours
I ngéda njal i gwé ours ndi i nhes nuga ipe, i nlond makeñi. Jon mpôdôl Yésaya a bi kal bon ba Lôk Israel le ba “nkônd kiki ours,” ba bemek telepsép, i i nlo bé yak tohi i i yé haa ni bo. (Yésaya 59:11) Kiki ours i i noñ nuga hala nyen béba ñane i ntét bôt ba ba gwé bé nhôla.—Bingéngén 28:15.
11-17 MPUYE
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | YÉSAYA 60-61
“Telep a muda, béyés mapubi”
Mambadga ma basoñgol
Yésaya 60:1 a nkal le: “Telep a muda, béyés mapubi, inyule mapubi moñ ma mal lo. Lipém li Yéhôva li mbéyéi we.” I ngéda di ñañ minlôñ mi nkéña nlôñ unu, di nôgda le i “muda” nunu a yé Siôn, tole Yérusalem, nyen a bé nyañ tison i loñ Yuda ha ngéda i. (Yésaya 60:14; 62:1, 2) I ngéda ba mpôdôl Yérusalem, wee litén jolisôna jon ba yé i pôdôl. Di ga timbhe mambadga ima munu nlôñ unu: Pog, imbe ngéda ni lelaa Yérusalem a bi “telep,” a béyés ki mapubi mé i pes mbuu? Iba, baa bibuk bi Yésaya bi nyon yak i len ini?
Imbe ngéda ni lelaa Yérusalem a bi “telep,” a béyés ki mapubi mé i pes mbuu? Tison i Yérusalem ni témpel yé bi bi yila put lipan ngéda Lôk Yuda i bé minkôm i Babilôn 70 ma nwii. Ndi i ngéda bôt ba Média ni Persia ba bi yémbél Babilôn, i bon ba Israel ba ba bé ntjamak mu mbok yosôna Babilôn a bé énél ba bi kôs kunde i huu i loñ yap inyu tiimba téé bibégés bipubi. (Ésra 1:1-4) Ibôdôl i nwii 537 B.N.Y., ndék bon ba Israel mu 12 matén ba ba bé gwés Djob ba bi huu. (Yésaya 60:4) Ba bôdôl ti Yéhôva bisesema, ba tégbahaga mangand mbén i bé bat bo, ba oñok ki témpel. (Ésra 3:1-4, 7-11; 6:16-22) Ni i njel i nyen lipém li Yéhôva li bi témb li bôdôl bai i Yérusalem, i ngii litén jé li li bi huu. Yak bo ba kahal béyéi biloñ bipe, bi bi bé ikété jiibe li mbuu.
Mambadga ma basoñgol
Ndi mbañ i Yésaya i i bé unda le ba bé lama tiimba téé bibégés bipubi i bi yon bé i nya i yôni i nlômbi Yérusalem. Inyule bon ba Israel ba bi téñbe bé i nôgôl Nyambe. (Néhémia 13:27; Malaki 1:6-8; 2:13, 14; Matéô 15:7-9) I mbus ngéda, ba bi tjél yak Mésia, Yésu Kristô. (Matéô 27:1, 2) I nwii 70 N.Y., Yérusalem ni témpel yé bi bi témb bi tjiba inyu ngélé nyônôs iba.
Yéhôva a bi kal yaga i bisu bi ngéda le hala a bé lama bôña. (Daniel 9:24-27) Hala a ñunda le sômbôl yé i bé bé le, i mbañ yosôna i i mpémél i kaat Yésaya pes 60 i yônôl Yérusalem nu minsôn.
Mambadga ma basoñgol
Baa bibuk bi Yésaya bi gwé binyônôl bipe i ngéda yés? Ñ, ndi inyu muda numpe: “Yérusalem i ngingii.” Ñôma Paul a kal inyu yé le: “A yé nyañ wés.” (Galatia 4:26) Yérusalem i ngingii i yé ntôñ u bihégél bi mbuu bi bi tiñi ni Yéhôva nyoo i ngii. I nsoñgi u “bon” bé di nla sima Yésu ni 144 000 i minhook, mi mi gwé botñem i niñ i ngii kiki Paul. Minhook mi bikristen nwon mi yé “loñ pubhaga,” “Israel i Nyambe.”—1 Pétrô 2:9; Galatia 6:16.
Lelaa Yérusalem i ngingii i ‘ntelep’ inyu “béyés mapubi”? I mboñ hala ni njel minhook mi mi ngi yii hana ’isi. Béñge lelaa i mam ba mboñ ma nkiha ni mbañ i Yésaya pes 60.
Minhook mi bé lama “telep” inyule mi bi jôp i jiibe i pes mbuu i ngéda kai ibe, tole batjañgbene maliga ba bi tjama ni mbok yosôna i hiai hi nyônôs iba N.Y. (Matéô 13:37-43) Hala nyen ba bi jôp minkôm mi Babilôn Nunkeñi, hala wee bikwéha bi base gwobisôna hana ’isi. Minhook mi bi yén minkôm letee ni “mamélél ma nkoñ ’isi,” ma ma bi bôdôl i nwii 1914. (Matéô 13:39, 40) Ndék ngéda i mbus, hala wee i nwii 1919, ba bi kobla, ba pam minkôm i pes mbuu, ba bôdôl béyés mapubi ni njel nson u likalô. Mu nwii mi nwominsôna, bôt ba biloñ gwobisôna ba nlo mapubi, yak “bikiñe” ba mpôdôl i kaat Yésaya 60:3, hala wee minyégla mi Israel i Nyambe, mi bé mu nsoñgi wap.—Masoola 5:9, 10.
I dilo di nlo, minhook mi ga ke ni bisu i béyés mapubi ma Nyambe likala li mbôk ni li nsôk. Lelaa? I mbus nyemb yap hana ’isi, ba nke i ada mini minhook mimpe i ngii inyu yônôs nsoñgi u 144 000, bobasôna bon ba nsébél le “Yérusalem yondo,” ba ga yila bikiñe ni biprisi lôñni Kristô nu a yé mbom.—Masoola 14:1; 21:1, 2, 24; 22:3-5.
Yérusalem yondo yon i ga boñ le mbañ i Yésaya 60:1 i yon i nya i yôni. (Hégha ni Yésaya 60:1, 3, 5, 11, 19, 20 ni Masoola 21:2, 9-11, 22-26.) Kiki tison i Yérusalem i bé liyééne li bet ba bé énél nlômbi Israel, hala nyen Yérusalem yondo ni Kristô ba ga ane bôt b’a ba i mbok yondo. Lelaa Yérusalem yondo i ‘nlôl i ngii yak Nyambe, i sôhôk ’isi’? Ni ini njel le énél yé i ga bol hana ’isi. I bôt ba biloñ gwobisôna ba ba nkon Nyambe woñi, ba “ga hiôm ni njel mapubi mé.” Ñ, ba ga pam minkôm mi béba ni mi nyemb. (Masoola 21:3, 4, 24) “Bitimbhene bi mam momasôna,” bi ga ba inoñnaga ni i jam Nyambe a bi kal i bisu bi ngéda ni njel Yésaya lôñni bapôdôl bape. (Minson mi baôma 3:21) Bitimbhene bi mam bi, bi bi bôdôl i ngéda Yésu a bi yila Kiñe, bi ga mal mamélél ma Ane yé i hikôô hi nwii.
Tik ngok i mbuu
Yéhôva a nkobol bés
10 Man Nyambe a bi kobol bôt ba binam ni manjel ima. Pog, a bi kobol bôt minkôm mi bikwéha bi biniigana bi baéga base. Ngandak bon ba Lôk Yuda i bé minkol mi bilem bi loñ, ni mi bikwéha bi biniigana. (Matéô 5:31-37; 15:1-11) I bet ba bé kadba le ba nhôla bôt i yi Djob ba bé gwélél bé nye ni toi. Kiki ba bi tjél emble Mésia, ba bi kida i jiibe ni i béba. (Yôhanes 9:1, 14-16, 35-41) Ni njel biniigana gwé bilam ni ndémbél yé, Yésu a bi unda bôt ba suhulnyuu lelaa ba bé le ba kobla mu bikwéha bi biniigana.—Markô 1:22; 2:23–3:5.
11 Iba, Yésu a bi pémés bôt ba binam i mok mi béba. Ni njel sesema i Yésu, Djob a nla nwéhél bibéba bi nu ni nu a ñunda ni maboñok mé le a nhémle i sesema i. (Lôk Héber 10:12-18) Yésu a kal le: “Ibale Man a nkobol bé, wee ni maliga, ni ta ha bé minkol.” (Yôhanes 8:36) Ibabé nkaa i kunde i, i bé loo i Lôk Israel i bé kôs i nwii ba nlôndôs hioñ! Kiki hihéga, nkol u u bé u kobla i nwii ba nlôndôs hioñ u bé le u témb u yila nkol, i mbus ngéda ki, u wo.
18-24 MPUYE
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | YÉSAYA 62-64
Mma wés nu gwéha ni nu konangoo
cl 253-254 § 7-9-mwbr
“Ñem konangoo u Nyambe wés”
7 Konangoo i Yéhôva i bé nene mu kiki a bé yoñ ndun ni litén li Israel. I mamélél ma hiai 16 B.N.Y., didun di didun di bon ba Lôk Israel ba bé i minkôm i Égiptô. Bon ba Égiptô “ba bé tét bo, ba sélhak bo béba bôlô njok.” (Manyodi 1:11, 14) Mu njôghe ba bé nok, Lôk Israel i bi lôndôl Yéhôva. Ndi kii Nyambe nu konangoo a bi boñ?
8 Hala a bi lôôha tééñga Yéhôva kayéle a kal le: “Me ntehe yaga ndutu i bôt ba litén jem ba ba yé i Égiptô, me nok ki bo ba nlond inyule bôt ba nyégsa bo i sal bôlô ngéba; me nyi toi njôghe yap.” (Manyodi 3:7) Yéhôva a ngwés bé a ntehe bagwélél bé ba nok njôghe to nok minlondok nwap, ni le nyemede a nok njôghe ni bo. Kiki di bi tehe i pes 24 i kaat ini, Yéhôva a yôni ñem ngôô. Hala wee i nok ndutu i mut numpe ikété ñem woñ; hala wee ñem ngôô u nlama tinde bés i boñ ngim jam i ngéda di ntehe mut a nok ndutu. Yésaya 63:9 a nkal le: “Ikété gwéha yé ni konangoo yé, a bi kobol bo.” Yéhôva a bi pémés bon ba Lôk Israel i moo ma bon ba Lôk Égiptô ni ‘woo wé u ngui.’ (Ndiimba Mbén 4:34) I mbus le a bi péyés bo, Yéhôva a bi jés litén jé ngandak nwii ni njel manyaga ilole ba bé jôp i Hisi hi Likak.
9 Konangoo i Yéhôva i bi telep bé ha. I ngéda ba bi jôp i Hisi hi Likak, bon ba Lôk Israel ba bi témb ba kahal nok njôghe inyule ba bi ndogbene Yéhôva. Hiki ngéda ba bé ba témb yak Yéhôva ba lôndôl Nye, a bé a nwéhél bo. Inyuki? “Inyule a bé kônôl litén jé ngoo.”—2 Miñañ 36:15; Bakéés 2:11-16.
Begee mambegee u nlama begee, lep mana mape
8 Di ga timbhe inyu makidik di nyoñ. Yéhôva a bi ti bés kunde i yoñ makidik més bésbomede, a ngwés le di yoñ makidik malam ma ma ga boñ le di kôs bisai. Ndi ibale di nyoñ makidik mabe, a nkéñ bé le bikuu bi kwél bés. (Galatia 6:7, 8) Inyu hala nyen di nlama neebe bikuu bi nkwél bés i ngéda di nyoñ makidik mabe, tole i ngéda di mpot tole di mboñ mam ma téé bé. I nla pam le kiññem i tééñga bés inyu makidik mabe di bi yoñ. Ndi kiki di nyi le di ga timbhe inyu makidik di nyoñ, hala a nla tinde bés i pahal bibéba gwés, i kodol mahôha més ni i jo sañ le di tiimba ha bañ kwo mu minlélém mi mahôha. I yoñ bitelbene bi, i ga hôla bés i kena ngwéé wés ni bisu.
9 Lelaa u nla begee i mbegee i? Ibale u bi yoñ makidik mabe, kii u nla boñ? Neebe le u nla ha bé héñha mam. U nimis bañ ngéda inyu kaaba, tole inyu unda le bôt bape bon ba gwé njom. Ndi maselna ni hala, neebe hihôha hioñ, u boñ ki kii yosôna u nla inyu kodol mam. Ibale kiññem i ntééñga we inyu ngim jam u bi boñ, ni suhulnyuu soohe Yéhôva, pahlene nye béba yoñ, neebe hihôha hioñ, u bat ki nye nwéhél. (Tjémbi 25:11; 51:3, 4) Ibale u bi babaa bôt, bat bo nwéhél, u yéñ ki mahôla ma mimañ. (Yakôbô 5:14, 15) Ôt biniigana mu dihôha tjoñ, u boñ ki biliya le u tiimba ha bañ kwo mu. Mu kiki u mboñ biliya bi, u nla ba nkwoog nkaa le Yéhôva a’ kônôl we ngoo, a ti ki we mahôla u gwé ngôñ.—Tjémbi 103:8-13.
w13 15/9 20 § 15-17-mwbr
Baa u lona mahéñha mu i niñ yoñ?
15 Añ Yésaya 64:8. Di nla ôt biniiigana bi mahee mu hihéga hi Yésaya hini. Lelaa Yéhôva a mma bés, bés ték lima? Ibabé pééna, Nyambe a nhéñha bé maôñg més, ndi a mboñ le di bana bilem bilam. Ibale di nwas le a mma bés, di ga héñha mut wés kété. I sañ i yon di nlama jo inyu yémbél nkoñ ’isi. Ndi kii hala a nkobla?
16 Inyu mma hibee hi biték, Mma dibee a ngwélél ték lima i i lôôha ilam. Ndi, a nyoñ ki yihe ni mam ima. Pog, a ntibil jôwa ték lima, a héya mahindi momasôna ma yé mu. Iba, a mpôdna yo ni malép ma kôli inyu boñ le a mma yo kiki a ngwés.
17 Malép ma nhôla i tômbôs ték inyu boñ le ba se yo loñge, ma lémés ki i yom ba yé i bañ. Yak Lipôdôl li Nyambe li nla boñ nlélém. Li nhôla bés i héñha mahoñol di bééna ilole di yi Nyambe ni i ba mahee i mis mé. (Éfésô 5:26) Hiki ngéda, ba bigdaha bés nseñ u yé i añ Bibel hiki kel, ni i ke i makoda momasôna. Inyuki hala a nlôôha ba nseñ? Ibale di boñ hala, wee di ñunda le di nwas le Yéhôva a mma bés.—Tjémbi 1:2; Minson mi baôma 17:11; Lôk Héber 10:24, 25.
Tik ngok i mbuu
it “Konangoo” § 11-mwbr
Konangoo
Di yanak bañ yo. Ibale bo Nyambe a ñunda i bet ba ngwés nye konangoo, hala a nkéñ bé nye i kogse i bet ba tjél toi tam bibéba gwap. (Manyodi 34:6, 7) Ba kôli toi kôhna kogse; mut a hoñlak bañ le le a nla tugbene konangoo i Nyambe, mut a ta bé le a boñ béba ndi a nkôhna bé saa wé; ndi to kii i leñek a ga kôhna bikuu mu i liboñok jé libe. (Galatia 6:7, 8; béñge yak Ñañga bôt 12:1-3, 9-15; 2 Samuel 12:9-14.) Konangoo i Yéhôva i ntinde nye i hônba bôt ni loñgeñem yosôna, inyu ti bo pôla i héñha maboñok map mabe; to hala kii maboñok map ma nlémél bé nye ndi a ntjôô bé bo ntjagda, a nke ni bisu i hônba bo inyu ti bo pôla le ba héñha. (Béñge Néhémia 9:18, 19, 27-31.) Ndi ibale ba nhéñha bé, wongut yé i gwé minwaa, a ga waa kônôl bo ngoo a ntjé bo inyu pubus jôl jé.—Yésaya 9:17; 63:7-10; Yérémia 16:5-13, 21; béñge yak Lukas 13:6-9.
25-31 MPUYE
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | YÉSAYA 65-66
Di ngwés paradis yés i mbuu!
cl 275 § 12, 14-mwbr
“Loñge yé ñem i gwé bé minwaa!”
12 Yésu a kal le: “I yé ntilga le: ‘Mut binam a niñil ndik bé inyu bijek, ndi i nôgôl hiki bañga i mpémél i nyo u Yéhôva.’” (Matéô 4:4) Makébla Yéhôva a nti bés i pes i mbuu ma nloo nkus inyule ma nkena i niñ boga. I pes 8 i kaat ini, di bi tehe le Yéhôva a ngwélél ngui yé inyu téé paradis i mbuu i i nkeñep keñep ni keñep. Yimbne yé yada i yé le i gwé bijek bi mbuu bi bi nyamb mayoo.
14 I yiinda i témpel i, i ñunda ndik le Yéhôva a bé lama tiimba téé bibégés bipubi bi bi ga hôlôs matiñ mé ma telepsép. Nlélém kiki lép u u nkuli kuli ni kuli, makébla Yéhôva a nti bagwélél bé ma mbôl bôl ni bôl. I jam li jon li bi bôña i nwii 1919, i ngéda ba bi tiimba téé bibégés bipubi. Ni imbe njel? Bibel, mimbamble, makoda ni makoda makeñi, bi bi gwéélana inyu niiga didun di didun di bôt maliga ma Bibel. Sesema i Kristô i nyible bôt pôla i nigil i yi njee a yé Yéhôva, i ba mapubi i mis mé ni i bana botñem i niñ boga ni boga. Munu dilo di nsôk dini, litén li Yéhôva li gwé ngandak bijek i pes i mbuu, ki le nkoñ ’isi u yé njal ngéda yosôna.—Yésaya 65:13.
Di pamak bañ i paradis i mbuu
9 Nwee ni hogbe. Yésaya 65:14 a nkal le, i bet ba mpohol i yén haa ni paradis i mbuu ba ga ‘bégél inyule ba nok njôghe i ñem, ba ga ee inyule miñem mi nsiida bo.’ I mam ma nlona bagwélél ba Djob njôghe ni njiiha m’a ke hee? Bibel i ntimbhe le i mam ma ma ga ‘hôiba, ma ga nyoi i mis ma Nyambe.’ (Añ Yésaya 65:16, 17.) Yéhôva a ga mélés mandutu més, kayéle ngim ngéda i ga pam le di ga hoñol ha bé to mo.
10 Yak i len ini, makoda ma yé ma nhôgbaha bés i ngéda mandutu ma béba nkoñ ’isi unu ma nwéés bés. Di nkônde boñ le paradis yés i mbuu i ba loñge homa nu hogbe, i ngéda di nhôlôs bilem bi litam li mbuu kiki bo gwéha, maséé, nsañ, loñgeñem, ni ñem nlam. (Galatia 5:22, 23) Kinje bisai bikeñi di gwé i ba ikété ntôñ u Djob! I bet ba nyén ikété paradis i mbuu ba ga tehe biyônôl bi mbañ i Nyambe ini le, a’ hek “ngii yondo ni hisi hi yondo.”
Di pamak bañ i paradis i mbuu
13 Nsañ ni lisolbene. Mu i paradis i mbuu, ngandak bôt i i bééna maboñok ma binuga, i bi boñ mahéñha makeñi. (Añ Yésaya 65:25.) Ba bi jo sañ i ngui inyu tjôô bilem bibe. (Rôma 12:2; Éfésô 4:22-24) Maliga ma yé le, bagwélél ba Nyambe ba ngi yii bikwéha, jon di ga ke ni bisu i boñ mahôha. Ndi Yéhôva a ñat “mintén mi bôt nwominsôna” mi mi ngwéhna, mi niñik ikété nsañ. (Titô 2:11) I nya hélha jam i, ndik Nyambe Nu ngui yosôna nyen a nla boñ yo!
Tik ngok i mbuu
it “Géhéna” § 6-7-mwbr
Géhéna
Tjiba i boga ni boga. Yésu a bé béna gwélél i buk ini le Géhéna inyu pôdôl tjiba i boga, hala wee mut le Yéhôva a nkit le a ga tugul bé nye. (Matéô 10:28; Lukas 12:4, 5) Yésu a bi kal Lôk Farisai ni Lôk Sadukai le ba “kôli ke i Géhéna.” (Matéô 23:13-15, 33) Ibale ba bé sômbôl pei i nya ntén tjiba i, banigil ba Yésu ba bé lama tjôô kii yosôna i bé le i boñ bo le ba nkwoo i béba, hala a bé kii bo wee ba ‘kit woo wap, kôô wap’ tole ba ‘tôp jis jap’ hala wee ba bé lama nol bijô gwap bi nyuu bi bi nla kena bo i béba.—Matéô 18:9; Markô 9:43-47; Kôlôsé 3:5; béñge yak Matéô 5:27-30.
Yésu a bi sima ki Yésaya 66:24 inyu pôdôl Géhéna kiki i homa “tômb i nwo bé, to hié hi nlém bé.” (Markô 9:47, 48) Di nla kal le i titii i i nkobla bé le i bôt ba, ba nok njôghe i boga ni boga, ndi i yé titii i tjiba i boga ni boga inyule kaat i Yésaya i mpôdôl bé i bôt ba ngi niñik ndi, “mim mi bôt ba ba bi ndogbene” Nyambe. Ñañ u nyis bés le, Nsôsôgô i Hinom u yé likund i het ba bé lep binan ni mim, inyu tjé gwo ba bé ligis gwo, ba bé koda hio ni solfa (béñge Yésaya 30:33). Minsoñ ni bitômb bi bé je i gwom gwobisôna hié hi bé la bé ligis. Jon bibañga bi Yésu bi bé kobla le, i kéés Yéhôva a bé a kéés i bôt ba nlama tjiba, i bé tjiba i boga ni boga.
1-7 HILÔNDE
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | YÉRÉMIA 1-3
“U kon bañ woñi, inyule me yé ni we”
w10 15/1 9 § 7-8-mwbr
I ba ngwélél Yéhôva: yimbne i konangoo yé i i mbuma ñañ
7 Ibale di mbôdôl Yéhôva ñem a ga ti bés makénd ma ma mbéda bés. Hihéga hi mpôdôl Yérémia hi ñéba i jam li. I bibôdle, a bé mut nu a bé pot bé ngandak, i ngéda Yéhôva a bi kal nye le a ga ba mpôdôl, Yérémia a kal nye le: “Wee, a Nwet Bayemlikok le Yéhôva! Me ngi yii mañge, me nyi bé hop.” I mbus ngéda a kal ki le: “Me ga pot ha bé i jôl jé.” (Yérémia 1:6; 20:9) Ni mahôla ma Yéhôva, Yérémia a bi pam i gwel nson u Yéhôva a bi ti nye le a legel nwin wé 40 nwii. Ngandak ngélé Yéhôva a bi ti nye makénd a kalak nye le: “Me yé ni we inyu tohol we.”—Yérémia 1:8, 19; 15:20.
8 Nlélém kiki a bi lédés Môsi ni Yérémia, hala nyen Yéhôva a ga boñ inyu yés. Jon di nlama bôdôl nye ñem kiki Bibel i nkal bés le: “Bôdôl Yéhôva ñem ni ñem woñ wonsôna, u nigbene bañ yi yoñ wemede. Yéñ mahoñol mé ikété mam momasôna u mboñ, a ga boñ le mam ma kee loñge i niñ yoñ.” (Bingéngén 3:5, 6) Lelaa di yé le di unda le di bôdôl Yéhôva Djob ñem? I ngéda di neebe mahôla a nti bés ni njel Lipôdôl jé ni makoda. Ibale di nwas le Yéhôva a éga bés, yom yo ki yo i ga kéñ bé bés i téñbe i gwélél nye.
Tik ngok i mbuu
jr 43 § 3-mwbr
Yoñ yihe, ñem u yé malôga
3 Ngandak i bon ba Lôk Yuda i bi éba le i bé kon i pes i mbuu. Ibabé le hala a ntééñga bo, ba bi tjôô Yéhôva ba kahal bégés bikwéha bi mop bi Lôk Kanaan. Yéhôva a bi kal bo le: “Banyambe boñ u bi bañ ba yé hee? I ngéda bikuu, ba lok ni ba sôñ we, ibale ba nla, inyule banyambe boñ ba mbôl kiki bitison gwoñ.” (Yérémia 2:28) Bebek bés di yé le di kal len le di mbégés bé bikwéha bi mop. Ndi, ngim kaat i i ntoñol bibuk i ntoñol ini buk le “nyambe” le: “Mut tole ngim yom i mut a nlôôha ngwés.” Bôt bape jam li bisu i niñ yap li yé bôlô yap, mbôô wap, lihaa jap, tole lém yap. Bôt bape ki ba nlôôha diihe sport, i bôt môl map ma nke ngan, bikei bi mondo, minhiômôk, ni bilem bi loñ yap. Ngandak bôt i ndiihe i mam ma kayéle, ba nla nimis maada map malam ni Nhek wap. Baa yak bañga bikristen i nla bôdôl bégés bikwéha bi mop i len ini, kiki bon ba Lôk Yuda ba bé boñ i dilo di mpôdôl Yérémia?
8-14 HILÔNDE
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | YÉRÉMIA 4-6
Di kôna bañ ndok i bon ba Lôk Yuda
w13 15/3 9-10 § 8-9-mwbr
Baa u gwé ngôñ “i yi Yéhôva?”
8 Ndoñi yada i bibuk bini le “nu a ta bé nkweebaga ñem” i nlébna munu bibuk Yéhôva a kal bon ba Lôk Yuda le: “Kweena miñem minan, a bé bôt ba Yuda ni bé ba ni nyééne i Yérusalem, tiga le hiun hiem hi kala . . . inyu maboñok manan mabe.” Maboñok mabe ma ma bé lôlak hee? Ma bé lôlak i ñem. (Añ Markô 7:20-23.) Ñ, Yéhôva a bi tibil tehe i yom i bé tinde bon ba Lôk Yuda i boñ mam mabe. Ba bééna béba ñem. Maboñok map ni mahoñol map ma bé lémél bé nye. (Añ Yérémia 5:23, 24; 7:24-26.) Nyambe a kal le: “Kweebana inyu Yéhôva, kweena miñem minan.”—Yérémia 4:4; 18:11, 12.
9 Inyu hala nyen, kiki bôt ba ngéda i Môsi ni yak bôt ba ngéda i Yérémia, ba bé lama ‘kan tole kwee miñem nwap.’ (Ndiimba Mbén 10:16; 30:6) I ‘kweeba i ñem’ hala a bé sômbôl kal le ba bé lama héya mam momasôna ma bé le ma sôñga bo i nôgôl mambén ma Yéhôva, kiki bo mahoñol mabe, maboñok mabe ma ma bé kiha bé ni sômbôl Nyambe.—Minson mi baôma 7:51.
jr 114 § 2-mwbr
Baa ni badba hiki kel le, “Yéhôva a yé hee?”
2 Bon ba Lôk Yuda ba bé gwés ba ñemble baéga bibase ba nkal bo le ‘mam ma nke loñge,’ ba bééna bé ngéda i yi lelaa Yéhôva a bé tehe maboñok map. (Yérémia 5:31; 6:14) Ba bé boñ kiki bo nkokon nu a nke i tehe dokta li li nkal nkokon i mam a ngwés nok ki le kon wé u yé nnayak. Ibale u nkon toi, baa u ga gwés bé le ba tibil boñ we mabéñgba inyu boñ le ba pala tibil kon woñ? Bon ba Lôk Yuda ba bé lama tibil wanba i pes i mbuu. Ba bé lama badba le: “Yéhôva a yé hee?”—Yérémia 2:6, 8.
Tik ngok i mbuu
w07 15/3 9 § 4-mwbr
Balôm ba matode ba kaat Yérémia
4:10; 15:18—Lelaa Yéhôva a bi yumus litén jé li li bé ndogbene nye? I dilo di Yérémia, bapôdôl ‘ba bé pot ndik bitembee.’ (Yérémia 5:31; 20:6; 23:16, 17, 25-28, 32) Yéhôva a bi kéñ bé bo le ba legel manwin ma bitembee.
15-21 HILÔNDE
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | YÉRÉMIA 7-8
Ba bi diihe bé témpel i Yéhôva
jr 21 § 12-mwbr
Mpôdôl “i dilo di nsôk”
12 I bibôdle bi ane i Yéhôyakim, Yéhôva a bi ti Yérémia oda le a kee i témpel a legel bôt ba Lôk Yuda nwin u kogse. Ba bé tehge témpel kiki yom le i ntat bo. Ndi ba bé lama tjél boñ mam mabe kiki bo ‘wip, manola, mpuñgu ndéñg, i kum soñ bitembee, i ti Baal bisesema ni i nôgôl banyambe ba ba bé yi bé’ inyu boñ le Yéhôva a ntjôô bañ témpel yé. A bé lama ki tjôô bôt ba bihéñgba ba ba bé lo i témpel, boo yak ba lo i bégés nye kiki a bi boñ i dilo di Prisi keñi Éli i ngéda a bi tjôô ndap libadô i i bé i Silô. Nkoñ u Lôk Yuda ‘u bé lama tjiba.’ (Yérémia 7:1-15, 34; 26:1-6) Di noode le hégda ñem ngui Yérémia a bé lama bana inyu legel i nwin u! Bebek le a bi legel i nwin u, i bisu bi baane ni bôt bakeñi. I len ini, i mbéda ñem ngui inyu baañal ñañ nlam bahogi inyu pam i añal ñañ nlam i minloñ, i kwel ni bôt ba yé mingwañ tole ba ba gwé bitel bikeñi. Ndi, di nlama yi le: Yéhôva a ga nit bés ndik kiki a bi nit Yérémia.—Lôk Héber 10:39; 13:6.
it “Yéhôva” § 78-mwbr
Yéhôva
Yéhôva a bi waa bé bigdaha litén li Lôk Yuda nseñ u jôl jé. Yéhôva a bi pohol Yérusalem, kiki nyañ tison i het hikôa Siôn hi bé, i homa nu nyen Yéhôva Nyambe a bi pohol le “jôl jé ni liyééne jé bi ba.” (Ndiimba Mbén 12:5, 11; 14:24, 25; Yésaya 18:7; Yérémia 3:17). I témpel i bé mu i tison i, i bé ‘ndap inyu jôl li Yéhôva.’ (1 Miñañ 29:13-16; 1 Bikiñe 8:15-21, 41-43) Hiki jam li bé bôña mu i témpel tole mu tison i, lilam tole libe li bééna maada ni jôl li Yéhôva, ni le Yéhôva a bé béñgege ki jo. (1 Bikiñe 8:29; 9:3; 2 Bikiñe 21:4-7) Ibale ba nhoo jôl li Yéhôva mahindi, Yéhôva a bé lama tjé i tison i, a tjôô yak témpel i yomede. (1 Bikiñe 9:6-8; Yérémia 25:29; 7:8-15; béñge yak bibañga bi Yésu di nléba i Matéô 21:12, 13; 23:38.) Inyu hala nyen, mpôdôl Yérémia ni mpôdôl Daniel ba bi yemhe Yéhôva le, a kônôl litén jé ngoo yak i tison i ‘inyu jôl jé.’—Yérémia 14:9; Daniel 9:15-19.
it “Silô” No. 2 § 4-mwbr
Silô
Kaat Bakéés i mpôdôl i ngéda ndap i Yéhôva i bé i Silô. (Bakéés 18:31; 1 Samuel 1:3, 9, 24; 2:14; 3:21; 1 Bikiñe 2:27) Ndék ngéda ilole Prisi keñi le Éli i nwo, i ngéda ba bé jôs bon ba Lôk Filistia, bon ba Israel ba bi héya Nkuu malômbla i ndap Yéhôva ba kena wo i homa ba bé jôl gwét ba hoñlak le, won u ga boñ bo le ba yémbél. Ndi, Yéhôva a bi nwas le bon ba Lôk Filistia ba kadal i Nkuu malômbla u. Libak le ba bi lo ha bé ni Nkuu malômbla i Silô, hala a bé kobla ndik le Yéhôva a bi tjôô Silô, inyule Nkuu malômbla won u bé yimbne le Yéhôva a yé ha. (1 Samuel 4:2-11) Ntôp tjémbi a bi kal le Nyambe a bi tjôô Silô. (Tjémbi 78:60, 61; béñge yak 1 Samuel 4:21, 22) Ba mpôdôl ki Silô i mbañ i mpôdôl Yérémia inyu unda i yom Yéhôva a bé lama boñ ni témpel i Yérusalem.—Yérémia 7:12, 14; 26:6, 9.
Tik ngok i mbuu
jr 135 § 14-mwbr
“Batééda bémba ba ba mboñ sômbôl yem”
14 Di nlôôha ti mayéga ni biniigana batééda bémba ba nti bés. I dilo di mpôdôl Yérémia, litén li bééna ngôñ ni mahôla i pes i mbuu. A bi bat le: “Baa môô ma ta bé i Giléad? Baa mut nu a mélés makon a ta bé nyoo?” (Yérémia 8:22) I Giléad, libôga jada li li yé i pes likôl i Yordan. I homa nu, môô malam ma bé nyoo ma ma bé gwéélana inyu matibla, i môô ma ma bé hôla inyu suhus njôghe tole tibil mambabaa. Ndi, môô mo ki mo ma bé bé nyoo ma ma bé le ma tibil bôt i pes i mbuu. Inyuki? Yérémia a bi kal le: “Bapôdôl ba mpot ndik bitembee, biprisi bi ngwélél énél yap inyu tét bôt, litén jem li ngwés hala.” (Yérémia 5:31) Mam ma yé lelaa i len ini? Baa ni ta bé nkwoog nkaa le i makoda més len di gwé “môô ma Giléad?” Di nla hégda i môô ma ni hogbe mimañ mi nti lôk kéé i makoda. Batééda bémba ni gwéha yosôna ba ngwélél matiñ ma Bibel inyu éga lôk kéé, inyu lédés bo, inyu soohe inyu yap ni i soohe ni bo.—Yakôbô 5:14, 15.
22-28 HILÔNDE
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | YÉRÉMIA 9-10
Inyuki u nkadba?
Di hoñol bañ le di yé nseñ iloo kiki i mbéda
13 Bayimam ba nkal le i bôt ba ntégbaha ngandak ngéda i internet, ba omok bifôtô gwap, ba tilga, ba yé ba sôk léba le ba yé botama ni le ba gwé nduña i nlôôha. Inyuki? I nene le njom i yé le i bôt ba ñom bifôtô gwap i internet, ba ñunda niñ ilam ba gwé mu kiki ba ñunda bifôtô gwap bi bi nlôôha bilam ni mawanda map ni bahoma balam. I bôt ba ntehe bifôtô bi, ba yé le ba badba le: ‘Baa yak me me yé le me bana i nya niñ ilam ini?’ Sita yada i i gwé 19 nwii, i nkal le: “Me bi kahal yodop i ngéda me bé tehe bôt bape ba ntégbaha mangéda malam i mamélél ma sonde, me me bak me môdi i ndap.
14 I yé mbale le di nla gwélél internet inyu boñ mam malam kiki bo, i kwel ni bôt bés ba lihaa ni mawanda més. Ndi baa u nyimbe le ngim bifôtô bôt ba ñom mu internet bi yé inyu binene? A yé ndik wee ba nsômbôl kal le: “Baa u ntehe me?” Bahogi ba ntila yak bisol ni mpuñgu mu bifôtô ba ñom tole ba nsol bifôtô bôt bape ba ñom. Bibel i nkal le di nlama bana suhulnyuu di tôñnaga, jon di nlama bé gwélél internet hala.—Añ 1 Pétrô 3:8.
15 Ibale u mbéna gwélél internet, badba le: ‘Baa i yom me ntila, bifôtô ni bividéô me ñep, bi nla tinde bôt i hoñol le me nsômbôl nene? Baa bôt bape ba yé le ba ke njôñ?’ Bibel i nkal le: “I mam momasôna ma yé ikété nkoñ ’isi, kiki bo minheña mi minsôn, ni minheña mi mis, ni libambal bigwel moo bi niñ inyu nene, bi nlôl bé yak Tata ndi bi nlôl ni nkoñ ’isi.” (1 Yôhanes 2:16) Bini bibuk le “libambal bigwel moo bi niñ inyu nene,” ngobol i Bibel yada i nkal ha homa nu le “ba nsômbôl unda le ba yé nseñ ngandak.” Bikristen bi gwé bé ngôñ i nene. Ba noñ maéba ma Bibel mana le: “Di yila bañ bôt ba ntôñ ndigi bomede, to jôp i pémsan bés ni bés, to tamna bés ni bés.” (Galatia 5:26) Ibale di yé suhulnyuu, di ga nigle bé bôt ba nkoñ ’isi unu ba ba ngwés i ngéda bôt ba nlôôha bégés bo.
Lelaa di nlama tehe jôl li Yéhôva?
14 Di nkadba inyu jôl li Yéhôva. (Añ Tjémbi 105:3.) Yéhôva a nlôôha kon maséé i ngéda di nkadba inyu jôl jé. (Yérémia 9:23, 24; 1 Korintô 1:31; 2 Korintô 10:17) I ‘kadba inyu Yéhôva’ i nkobla le di nyegep inyule di nyi le Yéhôva a yé Nyambe wés. I pubus jôl jé i yé toi bisai inyu yés. Di wo bañ nyuu i kal bôt i bôlô, i suklu, i homa di nyééne, ni bahoma bape ki, le di yé Mbôgi Yéhôva! Nsohop a nsômbôl le di waa niiga bôt jôl li Yéhôva. (Yérémia 11:21; Masoola 12:17) Satan ni bôt bé, ba gwé ngôñ le bôt ba yi bañ jôl li Yéhôva. (Yérémia 23:26, 27) Ndi kiki di ngwés jôl li Yéhôva, di yé maséé i bégés nye ngéda yosôna.—Tjémbi 5:11; 89:16.
it “Pék” § 25-26-mwbr
Pék
I bôt ba bé humbulnyuu i hiai hi bisu, (hégha ni Yérémia 9:23, 24) inyu ngap yap tole inyu mam ba bé yi, ba bé yan Paul nu nye a bé suhulnyuu, ba kalak le “a nyét bé, yak bibañga gwé bi nhoi.” (2 Korintô 5:12; 10:10) Ki le ñôma Paul nye a bi yéñ bé humbulnyuu, to i gwélél pék i bôt ba binam inyu binene, inyu boñ le hémle i bôt ba bé emble i ba i umne i ngii ngui i Lipôdôl li Djob, yak i Kristô, he i ngui “pék i bôt ba binam bé.” (1 Korintô 1:17; 2:1-5; 2 Korintô 5:12) Paul a bi sal kiki “nkena maoñ nu likeñge,” he maoñ ma minsôn bé, ndi ma mbuu, a bi sal lôñ yada ni Nyambe, inyu yilha bôt banigil ba ba bi hôlôs bilem bilam.—1 Korintô 3:9-16.
To ibale mut a bééna pék i i bé lôl nye i mam a bi nigil, kiki bo mam ma njoñ yi, mam ma nyuñga, i yi éga mam, ndi i mpom jam mut a bé le a kadba li yé le: “Ibale mut ipôla nan a nhoñol le a yé mut pék munu nkoñ ’isi unu, a yila jôñ mut le ndi a ba mut pék.” (1 Korintô 3:18) Yéhôva a nkal le: “Ndi i mut a ngwés kadba, a kadba inyu jam lini le: a nyi wan mam, a nyi me, a nyi ki le me yé Yéhôva, Nu a gwé loñgeñem, mbagi i téé sép ni telepsép hana ’isi, inyule i mam mana mon ma nlémél me”.—Yérémia 9:23, 24; 1 Korintô 1:31; 3:19-23.
Tik ngok i mbuu
jr 133-134 § 11-12-mwbr
“Batééda bémba ba ba mboñ sômbôl yem”
11 I mam mimañ mi niiga ma nlama pémél i Bibel; inyule biniigana bi bi nhôla bôt i kôhna niñ. Inyu hala nyen ba nlama nigil Lipôdôl li Djob loñge loñge, inyu boñ le ba ba bañga batééda bémba i Nyambe. Di ntehe inoñnaga ni mpôdôl Yérémia, inyuki baéga ba Lôk Yuda ba bé niiga bé loñge: “Batat bémba ba mboñ mam kiki bijôñ bi bôt, ba mbat bé to mahoñol ma Yéhôva. Inyu hala nyen ba mboñ bé mam ni yi, jon bilém gwap gwobisôna bi nsanda.” (Yérémia 10:21) Bon ba bé lama ba baniiga, ndi ba bé nôgôl bé i yom Bitilna bi bé kal, to yéñ mahoñol ma Nyambe. Jon, ba bé bé le ba bana bañga pék. Yérémia a bi témb a pôdôl ki inyu bet ba bé kadba le ba yé bapôdôl.—Añ Yérémia 14:14, 15.
12 Maselna ni bo, mimañ mi likoda mi nigle ndémbél i Yésu. Inyu hala nyen ba yé batat bémba ba ba gwé pék. Inyu ngandak minson ba ngwel, ngim mangéda i nla ba bo ndutu i somb ngéda inyu nigil. Jon, ibale bo u yé mañ u likoda, baa u yé nkwoog nkaa le inyu boñ le biniigana gwoñ bi bane bôt mahee, bi nlama ba maliga, bi pémlak i Bañga i Nyambe, bi bak bi umne i biniigana bi nkol u maliga ni u pék? Ibale u nyimbe le u nyoñ ha bé ngéda i nigil Lipôdôl li Djob kiki i nsômbla, kii u yé le u boñ, inyu boñ le u kôna bañ batat bémba ba bitembee ba ngéda Yérémia?
29 HILÔNDE–5 NJÉBA
MASÔÔ MA NKUS MA BIBEL | YÉRÉMIA 11-12
Lelaa u nla ‘pééna ngwéé ni bihosi’
w04 1/11 16 § 12-mwbr
Di nkôhna ndééñga, ndi di yé maséé
12 I len ini, bés Mbôgi Yéhôva di mboma ngolba inyule di ñañal ñañ nlam u Ane i Nyambe ni makénd. Bakolba bés ba nkal le, “di nyégsa bôt i neebe biniigana gwés”, ndi bés di nyi le bagwélél ba Yéhôva Djob bape ba bi boma nlélém ngolba. (Yérémia 11:21; 20:8, 11) Kinje nsima le yak bés di mboma nlélém ndééñga kiki bapôdôl ba behee. Nnigil Yakôbô a tila le: “A lôk kéé, i bapôdôl ba bi pot i jôl li Yéhôva, yoña bo kiki ndémbél i nihbe ndutu ni i unda wongut. Nuna-ki! Di ntehe le i bôt ba bi hônba ba yé kimasoda.”—Yakôbô 5:10, 11.
w11 15/3 32 § 19-mwbr
Di ba péé kiki Yérémia
19 Ngéda bé ini nano le di ngeñee i nson u ñañ nlam, biniigana bi gwon bi pémél i Yérémia 12:5. (Añ.) Bésbobasôna di nhônba manoodana, i hônba manoodana ma, i yé kiki bo i jôp i pémsan ngwéé ni bôt ba ke ngwéé makôô. Kiki di nkôôge bebee ni “njiiha ikeñi”, di nlama yi le mandutu ma, ma ga kônde bôl. (Matéô 24:21) I hônba mandutu makeñi, i yé kiki bo mut nu a “njôs njok,” inyu boñ le mut a “jôs njok”, i mbéda le a bana ban tole hônba. I nlôôha ba nseñ i hônba mandutu len, inyule hala a nkôôba bés inyu dilo di nlo.
Baa u yé nkôôbaga inyu njiiha ikeñi?
15 Ngandak ikété yés i yé makoda ni lôk kéé i bôlôm ni i bôda, i i yé mahéñha ni bés, i gwé bé to minlélém mi binéñél ni bés. Di nla kônde gwés bobasôna ibale di mbok ndik mis més i bilem gwap bilam. Sita yada le Vanessa, nu a ngwel nson wé i Nouvelle-Zélande, a bééna ndutu i ba liwanda ni lôk kéé i likoda jé. Ndi a bi kit le, ilole a keñgle lôk kéé i i bééna bilem bi bi nlémél bé nye, a bé lama tégbaha ngéda ni bo. I ngéda a bi bôdôl boñ hala, a bi tehe inyuki Yéhôva a bé gwés i lôk kéé i. A nkal le: “Ibôdôl nu nlô wem a yé ngwélél makiiña, me ntégbaha ngéda ni ngandak lôk kéé i bôlôm ni i bôda, i i yé mahéñha. Hala a bi yila me jam li ntomb i ba lôñni bo. I len ini, me ngwés mintén mi lôk kéé nwominsôna. Yéhôva nye a ngwés bo iloo me, inyule a bi nwas le mintén mi bôt nwominsôna, mi mi nlôl bahoma ni bahoma mi bégés nye.” I ngéda di ntehe bôt kiki Yéhôva a ntehe bo, di ñunda le di ngwés bo.—2 Korintô 8:24.
16 I njiiha ikeñi, i ga lôôha ba nseñ le di gwés lôk kéé yés. I ngéda njiiha ikeñi i ga bôdôl, hee di ga solbene? Di wan i yom Yéhôva a bi kal litén jé i ngéda nlômbi Babilôn u bi leñ bo gwét: “Kenek, a litén jem, jôp i bituñ gwoñ bi kétékété, yip manwemel. Solop inyu ndék ngéda letee hiun hi tagbe.” (Yésaya 26:20) Bebek le bibuk bi, bi mbéñge yak bés i len ini, bés ba di ga ba ha i njiiha ikeñi. Bebek le “bituñ bi kétékété” gwon bi yé makoda més. I njiiha ikeñi, Yéhôva a mbôn le a ga sôñ bés ibale di nke ni bisu i gwélél nye lôñni lôk kéé yés i bôlôm ni bôda. Jon di nlama boñ biliya bi ngui ibôdôl nano, he ndik bé inyu neebe bilôk bikéé kiki bi yé, ndi le di gwés ki gwo ngandak. Di nlama boñ hala inyu pei!
Tik ngok i mbuu
jr 118 § 11-mwbr
Baa u mbadba le, “Yéhôva a yé hee?”
11 Hala a bé tééñga Yérémia le mam ma bibéba bi bôt ma bé kenek loñge. (Añ Yérémia 12:1, 3.) A bé kalak bé le Yéhôva a téé bé sép. Libak jé li maliga li bé unda le a bééna maada malam ni Nyambe, kiki maada ma man bo isañ ba ba gwéhna. Ndi a bé nogok bé inyuki mam ma bibéba bi bôt ma bé kenek loñge. Jon a bé yéñék ndimbhe mu i nduña i, baa a bi kôhna ndimbhe i i bi hôgbaha nye? Yéhôva a bi bôn nye le, a bé lama nup bibéba bi bôt. (Yérémia 12:14) Kiki a bi tehe le Yéhôva a yé i timbhe masoohe mé, le bisamal a nkahal yila bôô, hala a kônde lédés botñem yé inyu telepsép i Nyambe. Hala bi tinde nye i soohe Djob inyu hiki jam li li bé tééñga nye.