Watchtower LAIBRARE YA PA INTANETI
Watchtower
LAIBRARE YA PA INTANETI
Cibemba
  • BAIBOLO
  • IMPAPULO
  • UKULONGANA
  • w93 10/15 amabu. 23-26
  • Ukushimikila mu Calo ca Fyalekanalekana

Vidio mulefwaya tamuli

Mukwai yafilwa ukutambika

  • Ukushimikila mu Calo ca Fyalekanalekana
  • Ulupungu lwa kwa Kalinda—1993
  • Utumitwe utunono
  • Imbila Nsuma Yatemfuma
  • Amayanda ya Bufumu Yakuulwa mu Kwangufyanya mu Ncende Shatalukana
  • Twalola ku “Kantongolilo”
  • Ukuya ku Alice Springs Kabili Ukufuminina mu Ncende Shabesha mu Mishi
Ulupungu lwa kwa Kalinda—1993
w93 10/15 amabu. 23-26

Ukushimikila mu Calo ca Fyalekanalekana

BA KANGAROO, ba koala, ba wombat, na ba platypus, Ayers Rock na Great Barrier Reef—aya e mashina yesa ku muntontonkanya lintu abantu batontonkanya ulwa Australia. Lelo nga fintu pambi cingaba ica kupapusha, icinabwingi ca bena Australia nakalimo tabatala abatandalilapo Ayers Rock nelyo Great Barrier Reef nelyo ukumonapo koala, wombat, nelyo platypus pa mbali ya kufimona muli parka basungilamo inama. Umulandu uli wa kuti amaperesenti 85 aya bwingi bwa bekashi ba mu calo ubwa mamilioni 17.3 bekala mu matauni, ukwikala mu misumba ikalamba isano iyakonka ululamba.

Ukusha umupaka wa ku lulamba kabili ukwingila mu kati amakilomita 200 nelyo ukucilapo, umo afika apatampila icifulo ca mu mushi icalumbuka ica muli cilya calo cikalamba. Incende ilemoneka mu kwalukaaluka ukufuma ku mitengo ya mfula iyasapa ne ncende sha mafarmu ishafunda ukufika ku ncende shakaba, ishauma, ishapabuka, uko fimpuusa fye ne cani caswaluluka e fisangwako. Kwalibako ubumi mu ncende shabela mu mishi, nangu cibe fyo. Amatanga yakalamba aya mpaanga ne ŋombe, yafimba amakana ya masikweya kilomita. Ukwingilako mu kati kwabako ifiswebebe fyakabisha, uko ubumi bwa bantunse inshita shimo shimo bulofiwa lintu ifya kucenjesha fyalinga tafikonkelwe.

Imbila Nsuma Yatemfuma

Ni mu mibele ya musango yo e mo imbila nsuma iya Bufumu bwa kwa Lesa ileshimikilwa muli ici calo ca Australia. Cila mwaka amakana baleankula ku bulayo bwa kwa Yehova ubwa calo cipya icalungama. Umwaka wa mulimo wapwile, impendwa ya bakasabankanya ba Bufumu yafikile pa cipimo ca pa muulu ica bacila 57,000, mupepi no kufushiwako imiku ibili impendwa ya myaka ikumi iyapitapo. Ilintu ubwingi bwa bakasabankanya, ukupala iciputulwa cikalamba ica bwingi bwa bekashi, bafulisha mu misumba ya mu lulamba, imbila nsuma na kabili iletemfuma mu kati.

Pa kukwatako icitontonshi ca fyo caba ukushimikila muli ici calo cakulisha ica fyalekanalekana, natuilunde kuli umo uwa bakangilila besu aba fitungu basano no mukashi wakwe ilyo baletandalila fimo ifya filonganino mu ncende shabesha mu mishi. Inyendo shabo shifimba icitungu ca Western Australia, citika wa citungu ca Queensland, na Northern Territory, mu ncende ya masikweya kilomita amamilioni 4.7. Ico cili mupepi no bukulu bwa Europe, ukufumyako iyali kale Soviet Union.

Ulwendo lwesu lwatampila mu Perth, umusumba ukalamba uwa Western Australia. Muli uyu musumba wa muno nshiku nga nshi uwa mamilioni ya bantu 1.2, mwabamo nomba ifilonganino fya Nte sha kwa Yehova 49. Mu kulunda ku filonganino fya ciNgeleshi, kwalibako ifya ciGreek, iciItalian, iciPortuguese, ne ciSpanish, capamo na mabumba yacepako mu ndimi shimbi. Kwalibako na kabili icilonganino icapangwa mu kukumanina na bamunyina ne nkashi aba ciAborigin, abatontomesha ukushimikila kwabo pa kati ka aba bana calo ba calo cikalamba. Ubwingi bwa aba bantu baicefya nomba baleankula ku bukombe bwa Bufumu. Lelo ni shani fintu imibombele yaba ukufuma mu misumba ikalamba?

Ukufuma ku Perth twaenda amakilomita 1,800 ukulola ku kapinda ka ku kuso ku Port Hedland, uko ukulongana kwa muputule kuli no kucitilwa. Ubwingi bwa basangilweko 289 nabenda pa kati ka makilomita 200 na 700 ku kwisaba kuno. Bafumine ku ncende shatalukana uko icilonganino cipalamineko cingaba nakalimo amakilomita 250 ukutalukako ku misebo ishasebwa bwino iyaisulamo amabwe yatwa ayo ilingi line yatulaula amatayela ya motoka. Ifilonganino fitatu muli iyi ncende pali nomba line fyalikuula Amayanda ya Bufumu, ukubomfya inshila ya kukuula mu kwangufyanya.

Amayanda ya Bufumu Yakuulwa mu Kwangufyanya mu Ncende Shatalukana

Mwandi kucilana kwabako pa kati ka kukuula Iŋanda ya Bufumu muli ishi ncende no kukuula imo mu misumba na matauni yakulileko! Ubwingi bwa fipe fya bukuule fifwile ukuletwa ne fimbayambaya ukufuma ku Perth, amakilomita 1,600 lwa ku kapinda ka ku kulyo. Amakana ya bamunyina ne nkashi benda iyi ntamfu no kucilapo pa mpela ya mulungu iyapampamikwa ku kwisa mu kukuula Iŋanda ya Bufumu mu miceele yakaba 40 digri Celcius ukufika ku 45. Ukwisa kwa bantu bafulisha ukwa musango yo mu mekalo yapaatukana ayanono bunte bwaibela mu bwine bweka. Lintu Iŋanda ya Bufumu yakulilwe mu Tom Price, akalitauni kanono ako bembako ulubwe, ibula lya pa ntanshi ilya nyunshipepala ya cikaya lyabilishe ukuti: “Mwasengelwa mu kukaba mwe ntukushi sha kuitemenwa na bakwaafwa ababimbilwe mu ‘bukuule bwa mu kwangufyanya’ ubwa nshiku shitatu ubwa Ŋanda ya Bufumu iya Nte sha kwa Yehova mu Tom Price.”

Camoneke ukuti mupepi no uli onse mwi tauni aali uwaitemenwa ukubombela capamo. Mu cifulo ca fipooswa fya lyonse ifya $11,000 pa kuleta amatani 50 aya fipe, umwine wa cimbayambaya uwa bukapekape aipwishe ukuti bamunyina basangwileko fye ku mafuta. Utwampani tupenta utwa cikaya twasangwilileko ifikopo fya penti amalita 100. Utwampani tukungula impanga twaletele fimashini, na kampani ka mikoti kaleteleko crane (mashini emya ifibombelo fyafina) ukwabula ukulipilisha. Ukusanga amayanda ya batandashi 300 kwaleteleko impika, lelo ukubombela pamo kwa bantu ba mwi tauni kwali ukwaibela. Bamo batumine lamya no kupeelako amasanshi. Umwaume umo alitumine lamya no kusoso kuti aali no kufumapo pa mpela ya mulungu lelo aali no kusha iciibi ca ku numa icaisuka. Asosele ukuti: “Iŋanda yenu pa nshita ya bukuule.”

Ica kucitika ca kusekesha calitike lintu bamunyina bamo bapeelwe adresi uko baali no kuyasenda icikuliko cali ca muputule wa cikaya. Balisungwike ukumona icishibisho pa ciibi icasosele ukuti: “Takuli Abatandashi ba Butotelo.” Lelo palya e pali icikuliko. E co baishibishe namayo wa pa ŋanda ukuti balesenda icikuliko, icaiswilemo ifisoso. Ilintu balecisamfya, mu kupumikisha bailwike ukuti tacali cikuliko ca muputule! Lintu umwine wa cikuliko abwelele ku ŋanda, umukashi wakwe amwebele ukuti Inte sha kwa Yehova balisendele icikuliko cakwe. Bamunyina mu kwangufyanya balibwelulwike mu kuba ne cikuliko ico nomba cishalimo kantu, ukulondolola impuso. Ukulanshanya kushaiwamina kwalikonkelepo, kabili aba abaali kale bakakaanya balikwete amepusho ayengi aya kwipusha pa lwa ifwe no mulimo wesu. Nomba balefwaisha ukwisa ku kumona Iŋanda ya Bufumu iipya.

Ukushimikila imbila nsuma muli iyi ncende ciita pa kushipikisha. Ica kubalilapo, kwalibako intamfu shikalamba ishabimbwamo. Nkashi painiya umo no mulume wakwe lyonse bensha motoka ukuya no kubwela intamfu ya makilomita 350 pa misebo ishasebwa bwino, iya lukungu, ukufuma ku Port Hedland ukuya ku Marble Bar, ku kucite fipempu fya kubwelelamo no kutungulula amasambililo ya Baibolo. Marble Bar yabela pa kati ka fifulo fyakabisha mu Australia, ukukaba ilingi line ukufika ku 50 digri Celcius ukufuma mu October ukupulinkana ukufika ku March.

Twalola ku “Kantongolilo”

Darwin, amakilomita 2,500 ukwingilako mu kapinda ka ku kuso, litauni likonkelepo ilya kulonganinako umuputule. Kangalila wa citungu no mukashi wakwe babomfya amaawala yalepa aya kwensha kwi sambililo lya pa lwabo. Mu kubalilapo babelenga no kulanguluka ilembo lya bushiku. Lyene bakutika kuli Baibolo abelengelwa pali tepu. Ilyo balekomboshanya mu kwensha, na kabili balekomboshanya mu kubelenga ifipande ukufuma mu Ulupungu lwa kwa Kalinda na Loleni!

Icishibisho ca pa musebo cabacenjesha ukwibukila ku “mashitima ya pa musebo.” Ifyo fimbayambaya fikalamba ifitinta ifikuliko fitatu nelyo fine kabili fyalepa amamita 55 mu butali. E co incende ikalamba ilakabilwa lintu uleficilawila. Fibomfiwa ku kutunta iŋombe ne fipe fimbi ku matauni yabelo kutali.

Imiceele lyonse yalikaba kabili ififulo fya mu mishi lyonse fyaba ifyauma. Incende shauma kuti pambi shatunganishiwa ukuba inshishi shakulisha pa mulandu wa kuti umushili waisulamo utufyulu twasalangana mu kukonkana. Utu tufyulu twalipusana mu kumoneka, ukushintilila pe loba ilyo ububenshi bwabomfeshe, kabili kuti twasumbuka ukufuma pa mamita 1 ukufika kuli 2.5. Lyene, ilyo abalendo besu baleabuka umumana wa Victoria, ifishibisho fyacitwa muno mwine fyabacebusha. “Bulwani: Ukowa Takwasuminishiwa. Iŋwena Shilya Abantu Shaba Muli ifi Fimana!” e fisosa icishibilo cimo. Mano mano, bapingulapo ukusanga inshila shimbi isha kusambilamo no kuitalalikako!

Mu kupelako, bafika ku mpela ya kapinda ka ku kuso aka Australia, akaishibikwa mu munsaunte nga “Akantongolilo.” Darwin, umusumba ukalamba uwa Northern Territory, e kwaba ifilonganino fibili ifikalamba ifya Nte sha kwa Yehova. Imibele ya ntambi shafulisha isha mu Darwin kuti yamonwa mu kwanguka lintu wasangwa ku kulongana kwa muputule. Kumana na Charles wa myaka ya bukulu 30, uyo ukulingana ne ntuntuko afumine ku East Timo walepaulwa ku nkondo mu Indonesia. Abafyashi bakwe abena China bamukushishe mu kubelesha ukupepe fikolwe. Na kabili aishilebimbwa nga nshi mu fyangalo fya lukaakala lwa kubomfya umubili. Ukuleka takwali ukwayanguka pa mulandu wa cikakilo cakosa ica kupupe mipashi. Nangu cibe fyo, ukusunga mu muntontonkanya ukulaya kwa kwa Yesu ukwa kuti “icine cikamulenga abantungwa,” aputwike ukufuma kuli iyi nshila ya bumi. (Yohane 8:32) “Ilelo,” e fyo asosa, “nalikwata kampingu wasanguluka pa ntanshi ya kwa Yehova, kabili pali nomba ndebomba ngo mubomfi utumikila. Ubuyo bwandi bwa kusangwa kwi Sukulu lya Kukansha Ilya Butumikishi.”

Mu kukonkapo, kumana na Beverly ukufuma ku Papua New Guinea. “Pa kubalilapo nakwete ukucetekela kunono mu kucitilo bunte ku bantu babuuta,” e fyasumina Beverly, “pa mulandu wa kuti iciNgeleshi cali lulimi lwandi ulwa kusambilila fye kabili inumbwilo shimo, capamo ne mishimbwile ya cina Australia, fyalengele cene icakosa kuli ine ukumfwikisha. Lelo ukwibukisha ukuti Baibolo itweba ukucetekela muli Yehova kabili ukusonda no kumona ukuti aliwama, natendeke ubutumikishi bwa bupainiya bwa nshita yonse mu January 1991. Umusambi wandi uwa Baibolo uwa kubalilapo nomba ni painiya. Babili aba mu bana banakashi bakwe na bo bene balipokelela icine, kabili umo uwa bene alecita bupainiya, capamo no mulume wakwe.”

Ilyo tatulasha Darwin, natucite akalwendo ka mu kwipifya aka makilomita 250 ku kabanga ka Kakadu National Park, iyalumbuka pa mulandu wa fyuni fyaiko ifishaifulila. Kuno twakumanya Debbie, kashimikila wa mbila nsuma uwaba eka fye mu cifulo conse. Twamwipusha ifyo asungilila ubukose bwa ku mupashi mu cifulo caba ceka ica musango yu. Ayasuko kuti: “Pa kubalilapo, ukupitila mwi pepo. . . . Kabili mpoka ukusansamusha ukufuma mu malembo pamo nga Esaya 41:10, ilisoso kuti: ‘Witiina, pantu ine ndi nobe, witentuka, pantu ine ndi Lesa obe; nakulakulengo kutalila, cene, nakulakwafwa, cene, nakulakufumbatila ku kwa kulyo kwandi kwa bulungami.’”

Pa Jilkmingan, amakilomita 450 ku kapinda ka ku kulyo aka Darwin, twakumanya ibumba linono ilya bena Aboriginal. Pa myaka iingi ili bumba lya baAborigin lyaloshiweko nge bumba lya Nte sha kwa Yehova pa mulandu wa kuti abengi nga nshi lyonse balesangwa ku mabungano no kulongana kukalamba, nelyo takuli nangu umo uwa bene abatishiwe. Ibumba lyaishibikilwe ku busaka bwa liko. Mu nsansa, bamo nomba balibuula ukwiminina kwashansha ku cine kabili balibatishiwa. Bali pa kati ka baAborigin abashikala mu matauni aba kubalilapo ukucite fyo. Cisendako ubukose bwa cine cine no kushintilila pa mupashi wa mushilo uwa kwa Yehova kuli aba bantu bafuuka ku kuputuka ku fishilano fyakokola pa myanda ya myaka ne fibelesho fya kupupe mipashi ifya bantu ba mikowa yabo.

Ukuya ku Alice Springs Kabili Ukufuminina mu Ncende Shabesha mu Mishi

Nomba ni nshita ya kufuma pa “Kantongolilo” no kwenda amakilomita 1,600 ukulola ku kapinda ka ku kulyo ku Alice Springs, mu “Ncende ya pa Kati iya fya Kashika” iya mu calo cikalamba, mupepi na Ayers Rock walumbuka. Kuno mu Ŋanda ya Bufumu iyakwata ifya kutalalika umwela, ifipuna fyawama fyalipayanishiwa ku kulongana kukalamba, mu kuba na 130 nelyo ukucilapo ukusangwako ukufuma ku filonganino fibili muli iyi ncende. Na kabili, twamona ifinso fya nsansa ifya bena Polynesia, abena Europe, na bena Aboriginal ukusaakana capamo mu kubishanya kwa Bwina Kristu.

Mu kupelako twafuma ku Alice Springs no kutendeka iciputulwa ca kulekelesha ica bulendo mu kuba na kangalila wesu uwa citungu uwabelesha ukwendauka no mukashi wakwe. Ulu lwendo lwatusendela amakilomita 2,000 ukulalanya icalo cikalamba, ukulola ku kapinda ka ku kuso na kabanga. Ilyo tuleya, twashalikapo incende sha mu mishi, pantu mu kupelako twafika mu mitengo ya mfula iyasapa iya mu Queensland. Kuno, mu lulamba lwa ku kapinda ka ku kuso aka Queensland—impanga ya Great Barrier Reef—kwalibako ifilonganino ifingi mu kuba ne cipimo casumbuka ica Nte ku bwingi bwa bekashi.

Tatulati tupwishe ulwendo, nangu cibe fyo, pantu tuli no kusangwa ku kulongana kwa muputule na kumbi kumo. Ukunina indeke pa Cairns—itauni lyakaba ilya mu Queensland ilya Barrier Reef ilyalumbuka—twafuma ku cifulo cikalamba ica Australia ne ndeke pa muulu wa kapinda ka ku kuso aka Cape York Peninsula, ukulalanya Torres Strait, ukuya ku Thursday Island. Kwalibako icilonganino cinono ica bakasabankanya fye 23 kuno. We buseko ukumona abasangilweko 63 pa kulongana kwesu ukukalamba ukwa kulekeleshako pali ulu lwendo!

Tulesubila nauipakisha ici citontonshi ca mulimo wa kushimikila Ubufumu uulecitwa muli ici calo ca fyalekanalekana. Nakalimo bushiku bumo kuti pambi waba na maka ya kututandalilako muli ici calo ca kucilimusha ica Australia no kuimwena we mwine bamunyina ne nkashi abo mu busumino babomba ubutumikishi bwabo mu kupeelwa kwabo ukwa mulimo waibela.

[Mapu ne Cikope pe bula 23]

(Nga mulefwaya ukumona mapu ne cikope, moneni muli magazini)

Port Hedland

Canberra

Tom Price

Marble Bar

Newman

Darwin

Katherine

Alice Springs

Ayers Rock

Thursday Island

Cairns

Adelaide

Melbourne

Hobart

Sydney

Brisbane

Perth

[Icikope pe bula 24]

Perth, umusumba ukalamba uwa Western Australia

[Icikope pe bula 25]

Ubunte bwa mu musebo bulaletako ifisabo fisuma

    Impapulo sha mu Cibemba (1982-2026)
    Isaleni
    Isuleni
    • Cibemba
    • Peleniko Bambi
    • Ifyo Mwingasala
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ifya Kubomfya
    • Amafunde Yesu
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Isuleni
    Peleniko Bambi