Abacaice Ababa no Bwikalo bwa ku Ntanshi Ubwapakama

AKAPINGULA uwaletungulula ukulubulwisha ukwacitike nomba line alondolwele bumpulamafunde bumo bwa kulengo mwenso kabili ubwa kuselausha “ukupala fye [ukwampana kwa bwamba ukwa kwikata kama].” Ibungwe lya misepela 8 iya myaka ukufuma pali 14 ukufika kuli 18, mu kupumikisha lyasanshile umwanakashi umutandashi mu ncende ya mu kati iya musumba wa London, ukumucenda mu kubwekeshabwekeshapo, kabili lyene ukumusunkila mu munyangala wali mupepi nangula asosele fyo taishiba ukoowa. Kuti twaumfwikisha umulandu nyina wa musepela umo pali yi misepela asosele ukuti ilyo amwene ilyashi pa televishoni pa fyo umwana wakwe acitile alilwele.

Ku ca bulanda, ici ca kucitika cilelangilila ifilecitika mu bwikashi ilelo. Ubukalushi busangwike cintu capokelelwa, cibe ni mu ncitilo ya bumpulamafunde, mu kukangana kwa mu mayanda, nelyo mu kukansana kwa mikowa ya ku Balkans, iya pa kati ka Afrika na ku masamba ya Afrika, na mu ncende shimbi. Abacaice bakulila mu mibele ya musango yo, nelyo libili libili balomfwa pa lwa yene. E mulandu wine kanshi abengi babela abashilangulukilako, “abaumalala,” kabili “ababulo kuilama.”—2 Timote 3:3.

“Abankalwe”

Pa nshita umutumwa wa Bwina Kristu Paulo alelemba kalata wakwe uwa cibili kuli eluda munankwe Timote, Roma aali e maka ya calo ayapulilemo. Ubukalushi no bukatu fyaliseekele mu fibansa fya ciRoma. Nalyo line, Paulo asokele ukuti ku ntanshi, inshita shali no kuba “ishayafya ukwikalamo.” (2 Timote 3:1, NW) Ku ca kusekesha, ishiwi lya ciGriki ililondolola ishi nshita ukube “shayafya ukwikalamo” lyabamo bupilibulo bwa nshiku ukube sha “bunkalwe.” Icacitike mu butumikishi bwa kwa Yesu imyaka ukucila 30 mu kubangilila cilango mulandu ubukalushi bumo bwalecitikila mu nshita yakwe.

E lyo fye Yesu afikile no bwato ku lulamba lwa bemba wa Galili ulwabela ku kabanga. Ilyo afumine mu bwato, abaume babili balimulungeme. Imimonekele yabo iyabipa no kubilikisha kwabo fyalangilile apabuuta ukuti tabaali bwino iyo. Bali “abakali nga nshi,” na kuba, bali ne fiwa.a Ifyo bakuutile fyafumine ku fimipashi fya bubifi ifyalebalenga ukucite fintu fya lukaakala. Abaume babilikishe abati, “Muli na cinshi kuli ifwe, mwe Mwana wa kwa Lesa? Bushe mwishile kuno ku kutulungulusha apo inshita tailaisa?” Ifimipashi fya bubifi fyali muli aba baume babili fyalishibe bwino ukuti Lesa alipampamike kale inshita ya kuleto bupingushi bwakwe pa fibanda. E kuti ukufyonaula umuyayaya. Lelo ukufikila iyo nshita ya bupingushi fyali no kulabomfya amaka ya fiko ayacila ubuntunse ku kubalamuna ulukaakala. Cipesha amano fye ica kwa Yesu ukupitila mu kufumya filya fibanda e caletele aba baume babili ukutuusha.—Mateo 8:28-32; Yuda 6.

Cisuma ukulaibukisha cilya ca kucitika, ilyo abantu ilelo, ukusanshako na baice bacite fintu mu nshila yapena. Mulandu nshi? Pantu muli uno mwanda wa myaka uwalenga 20, tulolenkene no busanso bwapalako, nga fintu ibuuku lya kulekelesha muli Baibolo, Ukusokolola, lilondolola ukuti: “Kalanda kuli imwe, mwe calo na bemba! pa kuti Kaseebanya naikila pali imwe, ali ne cipyu cikalamba, pa kwishibo kuti ali ne nshita inono fye.” (Ukusokolola 12:12) Twapaapaata moneni ukuti uku kulengwe nsoni kwa kwa Satana kukonkwapo ne “cipyu cikalamba” pantu naishibo kuti inshita yakwe inono.

Abalesanswa

Nga fintu cilumbulwa lyonse muli uno magazini, 1914 e mwaka Kristu Yesu abikilwe pa cipuna ca Bufumu nge Mfumu ya Bufumu bwa kwa Lesa mu muulu. Ilyo line fye Yesu alwishishe umulwani mukalamba uwa kwa Lesa, Satana. E co, Kaseebanya ne fibanda fyakwe balitamfiwa ukufuma mu muulu, kabili nomba balungatika imibombele yabo pali lino isonde. (Ukusokolola 12:7-9) Apo incende yakwe iya kubombelamo yalicefiwa nga nshi, Satana “endauka nge nkalamo iilelila, ukufwaya untu engalya.” (1 Petro 5:8) Ni bani asansa sana sana? Bushe tacilimo kupelulula ukuti ni abo maka maka abashakwata kubelesha mu bumi na mu fyo abantu bekala? E co, abacaice ilelo basangwike fya kusansapo fya kwa Kaseebanya. Balatumpikwa kuli uyu katumpika ushimoneka, ukupitila mu kusupila kwabo ukwingi ukwa nyimbo no musamwe.—Abena Efese 6:11, 12.

Na lintu fye abacaice baesha ukuwamya ubwikalo bwabo mu bumi, basanga ukuti bafilwa ukutunguluka. Ukutula apo Inkondo ya Calo iya Cibili yapwila, abantu abengi mu fyalo umwali nkondo balyesha ukufumyapo ukucula bapitilemo ukupitila mu kupayanishisha indupwa shabo imikalile yasambala. Ifikwatwa, umusamwe wabula umwa kupeleela, no kukokoloka fisangwike ifyacindamisha mu bumi. Abengi balicula pa mulandu ne fi fintu. Paulo asokele Timote ukuti, ‘abafwayo kuba ne fyuma bawila mu kweshiwa kabili mu lukose, kabili mu lunkumbwa ulwingi ulwa kutumpa kabili ulwa kucena . . . Pantu ukutemwe ndalama e shinte lya bubi bonse; bamo pa kushitinamina . . . bailasamo abene amalangulushi ayengi.’ (1 Timote 6:9, 10) Mu cinkumbawile, tulamona abantu ba muli cino calo catemwe fikwatwa abailasamo amalangulushi ya fya mikalile, ifya ndalama, na ya mu nkuntu. Pa finakabupalu fya uyu mucenjelo wa mulwani mukalamba uwa kwa Lesa, paliba na baice abengi.

Ku ca buseko, nangu cibe fyo, kuliko imbila nsuma. Kabili ikumine abacaice, ababa no bwikalo bwa ku ntanshi ubwapakama. Mu nshila nshi?

Fwayeni Kabili Mulesanga

Abacaice abengi balikwata imfundo shisuma. Balakaana imibele yabotelela iyaseeka ku bakalamba. Balaselaushiwa pa lufyengo na bunkosamutwe bwa bapolitishani na bashimakwebo bafwaisha maka. Nga uli mwaice, nakalimo e fyo uyumfwa.

Langulukeni Cedric, uwalaswa afume mu myaka ya bupungwe, uo ifyo aapitamo e fyo na bengi baapitamo.b Ilyo aali umunono, aletiina ifintu ifingi ukusanshako no kutiine mfwa. Alangulwike icaba imifwaile ya bumi. Apo tasangile fyasuko ku fipusho fyakwe pa mushinku wa myaka 15, ayalukile ku kwetetula pa bupilibulo bwa bumi ukubombela pamo na baice banankwe bambi abakwete imfundo sha kwelenganya fye mu mutwe. Ebukisha ukuti “twalepeepa icamba no kwikala fye tulelanda ilyashi lya mutatakuya. Calemoneka kwati onse aletontonkanya ifyo uletontonkanya, lelo takwali uwakwete ifyasuko.”

Ukupala abacaice abengi, Cedric afulukiishe umusamwe. Ukunwa fye imiti ikola takwamusansamwishe. Mu kwangufyanya aipoosele mu kwiba no kushitisha imiti ikola. Nalyo line atwalilile ukufwailisha umusamwe umbi. Atendeke ukupoka indalama ku bantu pa kuti engayabebilako ifyo balefwaya. Asumino kuti “naleipakisha ukubomba uyu mulimo. Lelo nshabalile iba icintu ca mulanda. Nga naiba motoka, nalemusha umutuntulu pa numa ya kumubomfyako. Nga natoba icikuulwa ca bukwebo, ninshi ninjishiba ukuti ifyaibwa ne fyaonaika fikalipilwa na ba inshuwalansi. Ici canengele ukumona ifyo nalecita nge fishalubana.” Nga fintu pambi mwingenekela, Cedric kwi pele pele alibikilwe mu cifungo.

Cedric ebukisha ukuti: “Mark, umufungwa munandi alandile na ine. Pa kumona icibala ca musalaba ico nashutikwe pa kuboko, anjipwishe umulandu nakwatiile ici. Atontonkenye ukuti cifwile calicindeme mu fya mipepele.” Pa numa ya milungu ibili Mark, apeele Cedric icitabo ca Kuti Waikala Kuli Pe na pe muli Paradise Pe Sonde.c “‘Kuti Waikala Kuli Pe na pe’—ayo mashiwi ayanono yaumfwike ayasuma kuli ine apo pene fye. E co twalelandapo lyonse, lelo tatwabalile atusange cine pa lwa kwikala kuli pe na pe.” Pa numa ya kulanshanya ukwingi na umo uwa Nte sha kwa Yehova uwaletandalila icifungo, Cedric aishilekutuluka ukuti ico afwaishe cintu cimo icingasangwa—lelo mu nshila ya kwa Lesa epela.

Cedric atila, “Ilyo nalekele ukubishanya ne fibusa fyandi ifya kale, nalilundulwike mu kwangufyanya.” Ukulunduluka kwakwe mu kutesekesha ifintu na mu kukwata insansa sha cine cine takwaba ukwayanguka. Asosa ukuti, “ncili ndeeshaesha. Ndalama sana imitontonkanishishe yandi.” Ee, Cedric nomba alitesekesha ukuti ukuipangila imfundo sha kwelenganya fye kwamutwele mu citeyo ca kwa Kaseebanya, ukutontonkanya ukuti amabuyo yakwe yali no kufikwapo ukupitila fye mu kuipoosa mu ncitilo shikomaila nga nshi pa musamwe.

Ku ca nsansa, Cedric kale afuma mu cifungo, kabili alaipakisha ukubishanya na bambi abasanga ifyo baleesapika. Nomba ni umo uwa Nte sha kwa Yehova kabili akwate subilo bakwatako ilya kwikala muli Paradise pano pene pe sonde. Kabili enekela ukwisamona ukupwa kwa kusonga kwa busatana mu misango yonse iya kuko.

Kwena, te baice bapala Cedric beka baba no bwikalo bwa ku ntanshi ubwapakama; bambi bakushiwa na bafyashi ba bukapepa, abalimbile mu bana babo ukutemwe cine ca mu Baibolo.

Ukukansha kwa Bukapepa Kulalambula

Imfumu ya mano iya pa kale Solomone alembele ukuti: “Kanshisho mwaice umo afwile ukubela, ilyo akakota takafumemo.” (Amapinda 22:6) E fyo caba ku bacaice abengi abaipeelesha no mweo onse abasalapo ukumfwila ifipimo fya Baibolo.

Sheila, Gordon, na Sarah balicitile ci. Bebukisha ukuti abafyashi babo balikatamike nga nshi ukumfwila ikambisho lya kwa Kristu ilya kuti ‘kabiyeni kalengeni abasambi’ ukupitila mu kushimikila imbila nsuma iya Bufumu. (Mateo 24:14; 28:19, 20) Sheila ebukisho kuti: “Muli fyonse ifyo twali no kupingulapo, ine na Mayo twaleipushanya ukuti, ‘Ni shani fintu cikambukila umulimo wa kushimikila?’” Asumina ukuti, “Pa mulandu no ku kupelulula, twashile imilimo iingi,” alundapo kuti, “lelo we mapaalo yantu twakwete!” Nelyo fye ni lintu balewisha akasuba konse ukutandalila abantu mu mayanda ukubatwalila imbila nsuma, Sheila na nyina baleisa baleikula fye ukubwelela ku ng’anda uku ninshi baleimba no kwimba. Atila, “Nalikwete ubuseko ubwingi. Na nomba line ncili nalibukwata lwa nkati.”

Gordon ebukisha ifyungulo bushiku fya kuipakisha ifingi pa Fibelushi. “Naleitwa ukuya ku mayanda ya baeluda ba mu cilonganino, uko twaleangala ifyangalo fya Baibolo ifya kunonsha no kulanshanya ifya ku mupashi capamo. Twalekoseleshiwa ukusungila ku mutwe ifikomo fya mu Baibolo, ukulanda mu kukakuka pa fya mu Malembo, ukushimikako ica kukumanya ca mu bunte, no kumfwa ifyo umulimo wa Bufumu walelunduluka,” e fibukisha Gordon. “Ifi fyonse fyangafwile ukwimika icitendekelo cisuma no kukusha ukutemwa kwa kuli Yehova Lesa.”

Sarah alebukisha mu nsansa ifyungulo bushiku aleba pamo ne Nte shalebatandalila. “Twaleliila pamo. Lyene pa kusondwelela uku kutandala, twalelisha piano pa kukonka mu baleimba inyimbo pa lwa Bufumu bwa kwa Lesa. Inyimbo mu cine cine shalitwafwile apakalamba nga nshi, ukucilisha mu myaka lintu twali pa sukulu, pantu shaletusuminisha ukucite fintu pamo ngo lupwa.”

Kwena, te bonse abacaice abafwaya ukusekesha Yehova abacingililwa mu ndupwa shabo. Nangu ni fyo, ukubishanya ne ndupwa sha Nte shimbi mu cilonganino kulabapeela ukucingililwa no kuyumfwa ukuti balapendelwako.

Itutileni Ifyuma Fyacingililwa Ifya Nshita ya ku Ntanshi

Abacaice ilelo kuti baisalilapo abene. Kuti batwalilila ne ci calo cileitwala ku bonaushi mu “bucushi bukalamba” ubuleisa ubo Yesu asobele. Nelyo nga fintu Asafi uwapuutilwemo aimbile, kuti ‘bashinta ukutetekela kwabo muli Lesa no . . . kusunga amafunde yakwe.’ Icumfwila kuli Lesa cikabacingilila ku kuba ‘inkulo ya buumankonso iyatalama; inkulo iishateyenye imitima ya iko, ne myeo yabo tayali ya cishinka kuli Lesa.’—Mateo 24:21; Ilumbo 78:6-8.

Mu filonganino ificilile pali 80,000 ifya Nte sha kwa Yehova isonde lyonse, mukasangamo abacaice abengi abo mwingakumbwa. Balyumfwila ukupanda mano kwa kwa Paulo ku wacaice Timote “ukucite cisuma, ukuba abacindama ku milimo isuma, ukuba abape, aba nkumbu, abaitutilile fyuma fisuma ifya bwikashi ubukesa.” Pali uyu mulandu, nomba ‘balikata ku mweo uwabo mweo wine wine.’ (1 Timote 6:18, 19) Ishibileniko ifyafula pali aba Bena Kristu bene bene pa kusangwa ku kulongana kwabo. Lyena na imwe bene kuti mwakwata isubilo lya kuba no bwikalo bwapakama ku ntanshi.

[Amafutunoti]

[Icikope pe bula 7]

Ifimipashi fya bubifi e fyalengele balya baume Yesu aundepe ukuba “abakali nga nshi”

[Icikope pe bula 8]

Ukuitutila “ifyuma fisuma ifya bwikashi ubukesa”