Θεγλάθ-φελασάρ Γ΄. Ο πρώτος Ασσύριος βασιλιάς που αναφέρεται ονομαστικά στην Αγία Γραφή είναι ο Θεγλάθ-φελασάρ Γ΄ (2Βα 15:29· 16:7, 10), ο αποκαλούμενος και «Πουλ» στο εδάφιο 2 Βασιλέων 15:19. Στο εδάφιο 1 Χρονικών 5:26 χρησιμοποιούνται και τα δύο ονόματα και αυτό έκανε μερικούς στο παρελθόν να τους θεωρούν δύο διαφορετικούς βασιλιάδες. Ωστόσο, οι Κατάλογοι των Βασιλιάδων της Βαβυλώνας και της Ασσυρίας αποδίδουν και τα δύο ονόματα στο ίδιο πρόσωπο. Μερικοί υποστηρίζουν ότι αυτός ο βασιλιάς ήταν αρχικά γνωστός ως Πουλ και ότι πήρε το όνομα Θεγλάθ-φελασάρ όταν ανέβηκε στο θρόνο της Ασσυρίας.—Βλέπε ΠΟΥΛ Αρ. 1.

Στη διάρκεια της διακυβέρνησης του Μεναήμ, βασιλιά του Ισραήλ (περ. 790-781 Π.Κ.Χ.), ο Θεγλάθ-φελασάρ Γ΄ εισέβαλε στην επικράτεια του βόρειου βασιλείου. Ο Μεναήμ πλήρωσε σε αυτόν χίλια τάλαντα ασήμι ($6.606.000), εξασφαλίζοντας έτσι την αποχώρηση του Ασσυρίου. (2Βα 15:19, 20) Αργότερα, ωστόσο, ο Βασιλιάς Φεκά του Ισραήλ (περ. 778-759 Π.Κ.Χ.) συμμάχησε με τον Βασιλιά Ρεζίν της Συρίας εναντίον του Βασιλιά Άχαζ του Ιούδα (761-746 Π.Κ.Χ.). Παρότι ο Ησαΐας προφήτευσε πως ο βασιλιάς της Ασσυρίας θα εξουδετέρωνε οπωσδήποτε αυτή τη συροϊσραηλιτική απειλή (Ησ 7:1-9, 16, 17· 8:3, 4), ο Άχαζ, ενεργώντας άσοφα, προτίμησε να δωροδοκήσει τον Θεγλάθ-φελασάρ ώστε να επιτεθεί στο συνασπισμό και να απαλλάξει τον Ιούδα από την πίεση. Ο Ασσύριος μονάρχης ανταποκρίθηκε καταλαμβάνοντας αρκετές πόλεις στο βόρειο τμήμα του βασιλείου του Ισραήλ, καθώς και στη Γαλαάδ, στη Γαλιλαία και στην περιοχή του Νεφθαλί. Νωρίτερα στη διάρκεια της βασιλείας του, ο Θεγλάθ-φελασάρ είχε εγκαινιάσει μια τακτική μετεγκατάστασης των πληθυσμών των κατακτημένων περιοχών προκειμένου να μειώσει το ενδεχόμενο μελλοντικών εξεγέρσεων, και τώρα εκτόπισε μερικούς από τους Ισραηλίτες. (1Χρ 5:6, 26) Επιπλέον, ο Ιούδας ήταν τώρα σε μειονεκτική θέση απέναντι στην Ασσυρία, και ο βασιλιάς του ο Άχαζ ταξίδεψε μέχρι τη Δαμασκό, που είχε επίσης πέσει στα χέρια των Ασσυρίων, και προφανώς υπέβαλε τα σέβη του στον Θεγλάθ-φελασάρ.—2Βα 15:29· 16:5-10, 18· 2Χρ 28:16, 20, 21, παράβαλε Ησ 7:17-20.

Αυτό σημαίνει ότι μέρος του Ιουδαϊκού λαού παρέμεινε διασκορπισμένο και τελικά έγινε γνωστό ως η Διασπορά. Τον πέμπτο αιώνα Π.Κ.Χ., υπήρχαν κοινότητες Ιουδαίων και στις 127 διοικητικές περιφέρειες της Περσικής Αυτοκρατορίας. (Εσθ 1:1· 3:8) Ακόμη και κάποιοι απόγονοι των εξορίστων εξακολουθούσαν να ανέρχονται σε υψηλά κυβερνητικά αξιώματα—για παράδειγμα, ο Μαροδοχαίος και η Εσθήρ υπό τον Πέρση βασιλιά Ασσουήρη (Ξέρξη Α΄) και ο Νεεμίας ως βασιλικός οινοχόος του Αρταξέρξη του Μακρόχειρα. (Εσθ 9:29-31· 10:2, 3· Νε 1:11) Όταν ο Έσδρας συνέτασσε τα Χρονικά, έγραψε ότι πολλοί από τους διεσπαρμένους σε διάφορες ανατολικές πόλεις «παραμένουν μέχρι αυτή την ημέρα» (περ. 460 Π.Κ.Χ.). (1Χρ 5:26) Με την άνοδο της Ελληνικής Αυτοκρατορίας, κάποιοι Ιουδαίοι μεταφέρθηκαν από τον Μέγα Αλέξανδρο στη νέα πόλη που ίδρυσε στην Αίγυπτο, την Αλεξάνδρεια, όπου έμαθαν την ελληνική. Τον τρίτο αιώνα Π.Κ.Χ. άρχισαν να μεταφράζονται εκεί οι Εβραϊκές Γραφές στην ελληνική και ήρθε σε ύπαρξη η Μετάφραση των Εβδομήκοντα. Οι πόλεμοι μεταξύ Συρίας και Αιγύπτου είχαν ως αποτέλεσμα να μεταφερθούν πολλοί Ιουδαίοι στη Μικρά Ασία και στην Αίγυπτο αντίστοιχα. Όταν ο Πομπήιος κατέλαβε την Ιερουσαλήμ το 63 Π.Κ.Χ., πήρε στη Ρώμη Ιουδαίους ως δούλους.

Ισραήλ. Ο Θεγλάθ-φελασάρ Γ΄ οδήγησε κατοίκους του Νεφθαλί σε εξορία στην Ασσυρία, προτού τερματιστεί η διακυβέρνηση του Βασιλιά Φεκά του Ισραήλ γύρω στο 759 Π.Κ.Χ. Προφανώς την ίδια εποχή, ο βασιλιάς της Ασσυρίας πήρε επίσης από τον τόπο τους τούς Ρουβηνίτες, τους Γαδίτες, καθώς και τη μισή φυλή του Μανασσή που κατοικούσε στα ανατολικά. (2Βα 15:29· 1Χρ 5:4-6, 26) Ο Σαλμανασάρ Ε΄ πολιόρκησε αργότερα τη Σαμάρεια, ενώ τρία χρόνια μετά, το 740 Π.Κ.Χ., ο ίδιος, ή ο διάδοχός του ο Σαργών Β΄, εκτόπισε μεγάλο αριθμό κατοίκων και «έφερε ανθρώπους από τη Βαβυλώνα και τη Χουθά και την Αβά και την Αιμάθ και τη Σεφαρβαΐμ και τους έβαλε να κατοικήσουν στις πόλεις της Σαμάρειας στη θέση των γιων του Ισραήλ».—2Βα 17:5, 6, 24.

Στα εδάφια 2 Βασιλέων 17:6 και 18:11 μερικές μεταφράσεις λένε “Χαβώρ, ο ποταμός της Γωζάν” (AS, RS, ΜΠΚ), αντί «Χαβώρ, που είναι στον [ή δίπλα στον] ποταμό Γωζάν» (ΜΝΚ, Yg, ΒΑΜ, ΛΧ), παρουσιάζοντας έτσι και τη Γωζάν ως τοποθεσία. Ωστόσο, η απόδοση “Χαβώρ, ο ποταμός της Γωζάν”, δεν εναρμονίζεται με το εδάφιο 1 Χρονικών 5:26. Εκεί η Χαβώρ αναφέρεται ανάμεσα στην Αλά και στην Αρά, ενώ πριν από τη λέξη Γωζάν δεν αναφέρεται η Χαβώρ, αλλά η Αρά. Αυτό υποδεικνύει ότι η Χαβώρ δεν είναι ταυτόσημη με τον «ποταμό της Γωζάν» (AS, ΜΠΚ). Επομένως, αυτοί που εκλαμβάνουν τη Γωζάν ως τοποθεσία σε όλα τα εδάφια είναι αναγκασμένοι να απορρίψουν την περικοπή από το Πρώτο Χρονικών. Ωστόσο, εφόσον το εβραϊκό κείμενο επιτρέπει και στα τρία εδάφια την ομοιόμορφη απόδοση “ποταμός Γωζάν”, υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι ο βασιλιάς της Ασσυρίας εγκατέστησε μερικούς από τους εξόριστους Ισραηλίτες του βόρειου βασιλείου κοντά σε έναν ποταμό ονόματι Γωζάν. Σύμφωνα με μια εκδοχή, ο Κεζέλ Οουζάν στο βορειοδυτικό Ιράν είναι δυνατόν να αντιστοιχεί «στον ποταμό Γωζάν». Πηγάζει από τα βουνά ΝΑ της λίμνης Ουρμίας (όπου βρισκόταν η χώρα των Μήδων) και τελικά εκβάλλει ως Σεφίντ-Ρουντ, ή αλλιώς Λευκός Ποταμός (όνομα που χρησιμοποιείται για τον κατώτερο ρου του), στο νοτιοδυτικό τμήμα της Κασπίας Θάλασσας. Σύμφωνα με μια άλλη άποψη, ο Γωζάν είναι ένας ποταμός της Μεσοποταμίας.

(Χαβώρ).

Πόλη ή περιφέρεια στην οποία ο Ασσύριος βασιλιάς Θεγλάθ-φελασάρ Γ΄ εξόρισε αρκετούς Ισραηλίτες του δεκάφυλου βασιλείου. (1Χρ 5:26) Μερικοί λόγιοι έχουν συνδέσει αυτή τη Χαβώρ με την Άμπχαρ, μια κωμόπολη δίπλα στον ποταμό Κεζέλ Οουζάν του βορειοδυτικού Ιράν, περίπου 210 χλμ. Δ της Τεχεράνης. Στα εδάφια 2 Βασιλέων 17:6 και 18:11 μερικοί είναι υπέρ της απόδοσης “Χαβώρ, ο ποταμός της Γωζάν” (AS, RS, ΜΠΚ) και υποστηρίζουν ότι ο ποταμός με το όνομα Χαβώρ ταυτίζεται με έναν παραπόταμο του Ευφράτη, τον Χαμπούρ της νοτιοανατολικής Τουρκίας και της βορειοανατολικής Συρίας. Ωστόσο, σύμφωνα με το εδάφιο 1 Χρονικών 5:26, η εν λόγω φράση μπορεί αντ’ αυτού να μεταφραστεί «Χαβώρ, που είναι στον [ή δίπλα στον] ποταμό Γωζάν».—Yg, ΜΝΚ, ΒΑΜ, ΛΧ· βλέπε ΓΩΖΑΝ.

(Αρά).

Τοποθεσία στην οποία ο Ασσύριος Βασιλιάς Θελγάθ-φελνασάρ (Θεγλάθ-φελασάρ Γ΄) μετεγκατέστησε Ισραηλίτες αιχμαλώτους. (1Χρ 5:26) Παρόμοιες αναφορές (2Βα 17:6· 18:11) σε κάποια μεταγενέστερη εξορία που επέβαλαν οι Ασσύριοι διευκρινίζουν ότι οι Ισραηλίτες οδηγήθηκαν «στις πόλεις των Μήδων» (Μασοριτικό κείμενο) ή “στα όρη των Μήδων”. (Ο΄) Πολλοί λόγιοι πιστεύουν ότι η απόδοση της Μετάφρασης των Εβδομήκοντα ενδέχεται να είναι η σωστή και θεωρούν ότι η «Αρά» του εδαφίου 1 Χρονικών 5:26 (Χαρά’, πιθανώς αραμαϊκός τύπος της εβραϊκής λέξης που αποδίδεται “όρος” [χαρ]) έγινε κύριο όνομα όταν η φράση «των Μήδων» παραλείφθηκε κατά λάθος. Αν αυτή η υπόθεση είναι σωστή, η λέξη «Αρά» ίσως αναφερόταν στα “όρη των Μήδων”, Α της κοιλάδας του ποταμού Τίγρη. Ωστόσο, μερικοί οι οποίοι θεωρούν ότι το τοπωνύμιο Γωζάν των εδαφίων 2 Βασιλέων 17:6 και 18:11 αντιπροσωπεύει μια τοποθεσία (πράγμα που ισχύει για τις μεταφράσεις JB, RS, ΜΠΚ) και όχι ένα ποτάμι πιστεύουν ότι η λέξη «Αρά» ίσως ήταν η τοπική επονομασία μιας ορεινής περιοχής στην Τουρκία.