Παραμονή στη Χαναάν. Ο Αβραάμ, ο οποίος ήταν πλέον 75 χρονών, πήρε το σπιτικό του από τη Χαρράν και άρχισε το ταξίδι προς τη γη Χαναάν, όπου έζησε τα υπόλοιπα εκατό χρόνια της ζωής του σε σκηνές σαν πάροικος και μετανάστης. (Γε 12:4) Ο Αβραάμ έφυγε από τη Χαρράν το 1943 Π.Κ.Χ. μετά το θάνατο του πατέρα του τού Θάρα και διέσχισε τον ποταμό Ευφράτη, προφανώς τη 14η ημέρα του μήνα που αργότερα έγινε γνωστός ως Νισάν. (Γε 11:32· Εξ 12:40-43, Ο΄) Τότε ήταν που τέθηκε σε ισχύ η διαθήκη μεταξύ του Ιεχωβά και του Αβραάμ και άρχισε η περίοδος προσωρινής κατοίκησης η οποία διήρκεσε 430 χρόνια, μέχρι τη σύναψη της διαθήκης του Νόμου με τον Ισραήλ.—Εξ 12:40-42· Γα 3:17.

Από το 1943 Π.Κ.Χ. ως την Έξοδο. Τα εδάφια Έξοδος 12:40, 41 δηλώνουν ότι «η κατοίκηση των γιων του Ισραήλ, οι οποίοι είχαν κατοικήσει στην Αίγυπτο, ήταν τετρακόσια τριάντα χρόνια. Και στο τέλος των τετρακοσίων τριάντα χρόνων, ναι, εκείνη ακριβώς την ημέρα όλα τα στρατεύματα του Ιεχωβά βγήκαν από τη γη της Αιγύπτου». Ενώ οι περισσότερες μεταφράσεις αποδίδουν το εδάφιο 40 με τέτοιον τρόπο ώστε τα 430 χρόνια να αναφέρονται αποκλειστικά στην κατοίκηση στην Αίγυπτο, το πρωτότυπο εβραϊκό κείμενο επιτρέπει την παραπάνω μετάφραση. Επίσης, στα εδάφια Γαλάτες 3:16, 17, ο Παύλος συνδέει αυτή την περίοδο των 430 χρόνων με το διάστημα που μεσολάβησε από την επικύρωση της Αβραμιαίας διαθήκης ως τη σύναψη της διαθήκης του Νόμου. Προφανώς, όταν ο Αβραάμ ενήργησε με βάση την υπόσχεση του Θεού, διασχίζοντας τον Ευφράτη το 1943 Π.Κ.Χ. καθ’ οδόν προς τη Χαναάν και μεταβαίνοντας έτσι στη «χώρα» την οποία του είχε υποδείξει ο Θεός, τότε επικυρώθηκε η Αβραμιαία διαθήκη. (Γε 12:1· 15:18-21) Ακριβώς 430 χρόνια έπειτα από αυτό το γεγονός, το 1513 Π.Κ.Χ., οι απόγονοί του απελευθερώθηκαν από την Αίγυπτο, και το ίδιο εκείνο έτος συνάφθηκε μαζί τους η διαθήκη του Νόμου. Μια ένδειξη για το ότι η έναρξη της περιόδου για την οποία γίνεται λόγος στα εδάφια Έξοδος 12:40, 41 συνδεόταν από παλιά με τη μετάβαση των προγόνων του έθνους στη Χαναάν είναι η απόδοση της Μετάφρασης των Εβδομήκοντα: Ἡ δὲ κατοίκησις τῶν υἱῶν Ισραήλ, ἣν κατῴκησαν ἐν γῇ Αἰγύπτῳ καί ἐν γῇ Χαναάν, ἔτη τετρακόσια τριάκοντα.

Το χρονικό διάστημα από τη μετάβαση του Αβραάμ στη Χαναάν ως την εποχή που ο Ιακώβ κατέβηκε στην Αίγυπτο ήταν 215 χρόνια. Αυτός ο αριθμός προκύπτει από τα εξής στοιχεία: Είκοσι πέντε χρόνια μεσολάβησαν ανάμεσα στην αναχώρηση του Αβραάμ από τη Χαρράν και στη γέννηση του Ισαάκ (Γε 12:4· 21:5)· από τότε ως τη γέννηση του Ιακώβ πέρασαν 60 χρόνια (Γε 25:26)· τέλος, ο Ιακώβ ήταν 130 χρονών όταν μπήκε στην Αίγυπτο (Γε 47:9)—τα παραπάνω δίνουν ένα σύνολο 215 ετών (από το 1943 ως το 1728 Π.Κ.Χ.). Αυτό σημαίνει ότι κατόπιν οι Ισραηλίτες έμειναν στην Αίγυπτο άλλα 215 χρόνια (από το 1728 ως το 1513 Π.Κ.Χ.). Το ότι οι Ισραηλίτες ήταν δυνατόν να πολλαπλασιαστούν αρκετά μέσα σε 215 χρόνια, ώστε ο πληθυσμός τους να περιλαμβάνει 600.000 “ακμαίους άντρες”, καταδεικνύεται στο λήμμα ΕΞΟΔΟΣ.—Εξ 12:37.

Η Διαθήκη με τον Αβραάμ. Η διαθήκη με τον Αβραάμ τέθηκε προφανώς σε ισχύ όταν ο Άβραμ (Αβραάμ) διέσχισε τον Ευφράτη καθ’ οδόν προς τη Χαναάν. Η διαθήκη του Νόμου έγινε 430 χρόνια αργότερα. (Γα 3:17) Ο Ιεχωβά είχε μιλήσει στον Αβραάμ όταν εκείνος ζούσε στη Μεσοποταμία, στην Ουρ των Χαλδαίων, και του παρήγγειλε να ταξιδέψει στη χώρα που θα του έδειχνε. (Πρ 7:2, 3· Γε 11:31· 12:1-3) Τα εδάφια Έξοδος 12:40, 41 (Ο΄) μας λένε ότι, στο τέλος 430 ετών κατοίκησης στην Αίγυπτο και στη γη Χαναάν, «εκείνη ακριβώς την ημέρα» ο υποδουλωμένος στην Αίγυπτο Ισραήλ βγήκε από αυτήν. Η ημέρα κατά την οποία ελευθερώθηκαν από την Αίγυπτο ήταν η 14η Νισάν του 1513 Π.Κ.Χ., η ημερομηνία του Πάσχα. (Εξ 12:2, 6, 7) Αυτό φαίνεται να υποδεικνύει ότι ο Αβραάμ διέσχισε τον ποταμό Ευφράτη καθ’ οδόν προς τη Χαναάν στις 14 Νισάν του 1943 Π.Κ.Χ., και προφανώς τότε τέθηκε σε ισχύ η Αβραμιαία διαθήκη. Ο Θεός εμφανίστηκε ξανά στον Αβραάμ μετά την είσοδό του στη Χαναάν, όταν είχε φτάσει στη Συχέμ, και του παρείχε περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με την υπόσχεση λέγοντας: «Στο σπέρμα σου πρόκειται να δώσω αυτή τη γη», υποδηλώνοντας έτσι τη σχέση μεταξύ αυτής της διαθήκης και της εδεμικής υπόσχεσης και αποκαλύπτοντας ότι το «σπέρμα» θα ακολουθούσε ανθρώπινη πορεία, δηλαδή θα ερχόταν μέσω μιας ανθρώπινης γραμμής απογόνων. (Γε 12:4-7) Αργότερα ο Ιεχωβά παρείχε επιπρόσθετες πληροφορίες, όπως βλέπουμε στα εδάφια Γένεση 13:14-17· 15:18· 17:2-8, 19· 22:15-18.

Η περίοδος των 430 ετών. Ένας άλλος τρόπος υπολογισμού εμπεριέχεται στη δήλωση των εδαφίων Έξοδος 12:40, 41: «Και η κατοίκηση των γιων του Ισραήλ, οι οποίοι είχαν κατοικήσει στην Αίγυπτο, ήταν τετρακόσια τριάντα χρόνια. Και στο τέλος των τετρακοσίων τριάντα χρόνων, ναι, εκείνη ακριβώς την ημέρα όλα τα στρατεύματα του Ιεχωβά βγήκαν από τη γη της Αιγύπτου». Η υποσημείωση στο εδάφιο Έξοδος 12:40 λέει σχετικά με την έκφραση «οι οποίοι είχαν κατοικήσει»: «Στην εβρ[αϊκή] το ρήμα είναι στον πλ[ηθυντικό]. Η αναφορική αντωνυμία ’ασέρ, “ο οποίος”, μπορεί να εφαρμοστεί στους “γιους του Ισραήλ” και όχι στην “κατοίκηση”». Η Μετάφραση των Εβδομήκοντα αποδίδει το εδάφιο 40 ως εξής: Ἡ δὲ κατοίκησις τῶν υἱῶν Ισραήλ, ἥν κατῴκησαν ἐν γῇ Αἰγύπτῳ καὶ ἐν γῇ Χαναάν, ἔτη τετρακόσια τριάκοντα. Η σαμαρειτική Πεντάτευχος λέει: « . . . στη γη Χαναάν και στη γη της Αιγύπτου». Όλες αυτές οι αποδόσεις υποδεικνύουν ότι η περίοδος των 430 ετών καλύπτει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από την κατοίκηση των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο.

Ο απόστολος Παύλος δείχνει ότι αυτή η περίοδος των 430 ετών (του εδαφίου Εξ 12:40) άρχισε όταν επικυρώθηκε η Αβραμιαία διαθήκη και τελείωσε με την Έξοδο. Ο Παύλος λέει: «Επιπλέον, λέω το εξής: Όσον αφορά τη[ν Αβραμιαία] διαθήκη που είχε επικυρωθεί προηγουμένως από τον Θεό, ο Νόμος που ήρθε σε ύπαρξη τετρακόσια τριάντα χρόνια αργότερα [το ίδιο έτος με την Έξοδο] δεν την ακυρώνει, ώστε να καταργήσει την υπόσχεση . . . ενώ ο Θεός την έχει δώσει με καλοσύνη στον Αβραάμ μέσω υπόσχεσης».—Γα 3:16-18.

Πόσο διάστημα μεσολάβησε, λοιπόν, από την επικύρωση της Αβραμιαίας διαθήκης μέχρι την εποχή που οι Ισραηλίτες μετακόμισαν στην Αίγυπτο; Όπως βλέπουμε στα εδάφια Γένεση 12:4, 5, ο Αβραάμ ήταν 75 χρονών όταν έφυγε από τη Χαρράν και διέσχισε τον Ευφράτη πηγαίνοντας προς τη Χαναάν. Τότε τέθηκε σε ισχύ η Αβραμιαία διαθήκη, η υπόσχεση που του είχε δοθεί προηγουμένως στην Ουρ των Χαλδαίων. Στη συνέχεια, από τις γενεαλογικές αναφορές των εδαφίων Γένεση 12:4· 21:5· 25:26 και από τα λόγια του Ιακώβ στο εδάφιο Γένεση 47:9 διακρίνουμε ότι από την επικύρωση της Αβραμιαίας διαθήκης μέχρι τη μετακόμιση του Ιακώβ και της οικογένειάς του στην Αίγυπτο πέρασαν 215 χρόνια. Αυτό φανερώνει ότι στην πραγματικότητα οι Ισραηλίτες έζησαν στην Αίγυπτο 215 χρόνια (1728-1513 Π.Κ.Χ.). Ο αριθμός αυτός εναρμονίζεται και με άλλα χρονολογικά δεδομένα.