Εύνοια. Το να στέκεται κανείς ενώπιον ανωτέρου. Το να στέκεται κάποιος ενώπιον ατόμου που είχε εξουσία αποτελούσε σύμβολο εύνοιας και αναγνώρισης, εφόσον απαιτούνταν άδεια για να εισέλθει κάποιος στην παρουσία ενός βασιλιά. (Παρ 22:29· Λου 1:19· 21:36) Στα εδάφια Αποκάλυψη 7:9, 15 παρουσιάζεται ένα μεγάλο πλήθος το οποίο στέκεται ενώπιον του θρόνου, πράγμα που υποδηλώνει ότι έχουν την εύνοια και την αναγνώριση του Θεού.

Το όραμα που δόθηκε στον απόστολο Ιωάννη, το οποίο είναι καταγραμμένο στην Αποκάλυψη, εναρμονίζεται με αυτό το στοιχείο δεδομένου ότι, αφού παρουσιάζει στον Ιωάννη τους 144.000 “σφραγισμένους”, στη συνέχεια στρέφει την προσοχή του σε «ένα μεγάλο πλήθος, το οποίο κανένας άνθρωπος δεν μπορούσε να αριθμήσει». Για αυτούς αναφέρεται ότι «έπλυναν τις στολές τους και τις έκαναν λευκές με το αίμα του Αρνιού», γεγονός που μαρτυρεί πίστη στη λυτρωτική θυσία του Ιησού Χριστού, του Αρνιού του Θεού. (Απ 7:9, 14) Συνεπώς, γίνονται δεκτοί με εύνοια, εφόσον “στέκονται ενώπιον του θρόνου [του Θεού]”, αλλά δεν είναι αυτοί που επιλέγει ο Θεός για να είναι οι 144.000 «σφραγισμένοι». Το όραμα τονίζει κατόπιν ότι αυτό το «μεγάλο πλήθος» υπηρετεί τον Θεό ημέρα και νύχτα και ότι εκείνος θα τους προστατέψει και θα τους φροντίσει.—Απ 7:15-17.

Η στολή, όπως αναφέρεται στο πρωτότυπο κείμενο των Χριστιανικών Ελληνικών Γραφών, ήταν ένα επιβλητικό ρούχο που έφτανε μέχρι κάτω στα πόδια. Ο Ιησούς επέκρινε τους γραμματείς επειδή τους άρεσε να κυκλοφορούν με τέτοιες στολές σε δημόσιους χώρους για να τραβούν την προσοχή και να εντυπωσιάζουν τους ανθρώπους με τη σπουδαιότητά τους. (Λου 20:46) Ο άγγελος στο μνήμα του Ιησού φορούσε αυτό το είδος ενδύματος. (Μαρ 16:5) Με τέτοια στολή, «την καλύτερη», έντυσαν τον άσωτο γιο όταν επέστρεψε. (Λου 15:22) Οι δε υπηρέτες του Θεού στο όραμα του Ιωάννη, οι οποίοι έχουν υποστεί μαρτυρικό θάνατο, είναι ντυμένοι με «στολή» (Απ 6:11), όπως είναι και τα μέλη του “μεγάλου πλήθους”.—Απ 7:9, 13, 14.

Χαρακτηριστικά που Προστέθηκαν Μεταγενέστερα. Ένα μεταγενέστερο έθιμο, για το οποίο γίνεται πιθανώς νύξη στις Χριστιανικές Ελληνικές Γραφές (Ιωα 7:37, 38) αλλά όχι στις Εβραϊκές Γραφές, ήταν η άντληση νερού από τη Δεξαμενή του Σιλωάμ και η έκχυσή του, μαζί με κρασί, πάνω στο θυσιαστήριο την ώρα της πρωινής θυσίας. Σύμφωνα με τους περισσότερους μελετητές, αυτό γινόταν τις εφτά ημέρες της γιορτής, αλλά όχι την όγδοη. Ο ιερέας πήγαινε στη Δεξαμενή του Σιλωάμ με ένα χρυσό κανάτι (εκτός από την εναρκτήρια ημέρα της γιορτής, που ήταν σάββατο, οπότε έπαιρνε το νερό από ένα χρυσό δοχείο μέσα στο ναό, στο οποίο το είχαν μεταφέρει από τον Σιλωάμ την προηγουμένη). Ο ιερέας κανόνιζε να επιστρέφει από τον Σιλωάμ με το νερό ακριβώς τη στιγμή κατά την οποία οι ιερείς στο ναό ήταν έτοιμοι να τοποθετήσουν τα κομμάτια της θυσίας πάνω στο θυσιαστήριο. Καθώς έμπαινε στην Αυλή των Ιερέων από την Πύλη των Υδάτων του ναού, η είσοδός του αναγγελλόταν με τριπλό σάλπισμα από τις σάλπιγγες των ιερέων. Τότε έχυνε το νερό σε μια λεκάνη που οδηγούσε στη βάση του θυσιαστηρίου, ενώ την ίδια στιγμή χυνόταν και το κρασί σε μια άλλη. Κατόπιν, με τη συνοδεία των μουσικών οργάνων του ναού, ψάλλονταν οι ύμνοι Χαλλέλ (Ψαλμοί 113-118), ενώ ταυτόχρονα οι λάτρεις κουνούσαν προς το θυσιαστήριο τα φοινικόκλαδά τους. Αυτή η τελετή μπορεί να θύμιζε στους χαρούμενους εορταστές τα προφητικά λόγια του Ησαΐα: «Με αγαλλίαση θα βγάλετε βεβαίως νερό από τις πηγές της σωτηρίας».—Ησ 12:3.

Το ότι ο λαός κουνούσε φοινικόκλαδα σε αυτή τη γιορτή μάς θυμίζει επίσης τα πλήθη που κουνούσαν φοινικόκλαδα κατά την είσοδο του Ιησού στην Ιερουσαλήμ λίγο πριν από το θάνατό του, αν και αυτό δεν συνέβη την περίοδο της Γιορτής των Σκηνών αλλά πριν από το Πάσχα. (Ιωα 12:12, 13) Επίσης, ο απόστολος Ιωάννης, ο οποίος είδε σε όραμα 144.000 δούλους του Θεού που ήταν σφραγισμένοι στα μέτωπά τους, μας λέει: «Έπειτα από αυτά, είδα ένα μεγάλο πλήθος, το οποίο κανένας άνθρωπος δεν μπορούσε να αριθμήσει, από όλα τα έθνη και τις φυλές και τους λαούς και τις γλώσσες, οι οποίοι στέκονταν ενώπιον του θρόνου και ενώπιον του Αρνιού, ντυμένοι με λευκές στολές· και είχαν φοινικόκλαδα στα χέρια τους. Και κραυγάζουν με δυνατή φωνή, λέγοντας: “Τη σωτηρία την οφείλουμε στον Θεό μας, που κάθεται στο θρόνο, και στο Αρνί”».—Απ 7:1-10.

Έκφραση αρκετά κοινή στις Χριστιανικές Ελληνικές Γραφές. Ο όρος «μεγάλο πλήθος/μεγάλα πλήθη» χρησιμοποιείται μερικές φορές για τις πολυπληθείς ομάδες ανθρώπων που άκουγαν τη δημόσια διδασκαλία του Ιησού Χριστού. (Ματ 14:14· 19:2· 20:29) Μετά το όραμα σχετικά με την καταστροφή της συμβολικής Βαβυλώνας της Μεγάλης, ο απόστολος Ιωάννης άκουσε «κάτι σαν δυνατή φωνή μεγάλου πλήθους στον ουρανό». (Απ 19:1) Ωστόσο, το εδάφιο Αποκάλυψη 7:9 κάνει λόγο για «ένα μεγάλο πλήθος», ο προσδιορισμός της ταυτότητας του οποίου έχει αποτελέσει ζήτημα ιδιαίτερου και εξαιρετικού ενδιαφέροντος.

Σε αυτό το κεφάλαιο, ο απόστολος Ιωάννης αναφέρει πρώτα το σφράγισμα 144.000 δούλων του Θεού «από κάθε φυλή των γιων του Ισραήλ». (Απ 7:2-8) Έπειτα από αυτό, είδε σε όραμα «ένα μεγάλο πλήθος» από όλα τα έθνη, τις φυλές, τους λαούς και τις γλώσσες. Τα μέλη του αποδίδουν τη σωτηρία τους στον Θεό και στο Αρνί καθώς στέκονται ενώπιον του θρόνου του Θεού. Έχουν έρθει από «τη μεγάλη θλίψη» και υπηρετούν τον Θεό στο ναό του, ενώ αυτός απλώνει τη σκηνή του πάνω τους. Κάθε πείνα και δίψα τους θα τερματιστεί και κάθε δάκρυ θα εξαλειφθεί από τα μάτια τους καθώς ο Γιος του (το Αρνί· Ιωα 1:29) τους οδηγεί στα νερά της ζωής.—Απ 7:9-17.

Διαδεδομένες Απόψεις. Έχουν προωθηθεί διάφορες απόψεις όσον αφορά τη σημασία και την ταυτότητα αυτού του “μεγάλου πλήθους”. Πολλοί σχολιαστές θεωρούν τους 144.000 σφραγισμένους, οι οποίοι αναφέρονται πρώτοι, ως μέλη του «πνευματικού Ισραήλ» και πιστεύουν ότι συμβολίζουν τη Χριστιανική εκκλησία ενόσω βρίσκεται στη γη. Είναι της γνώμης ότι το «μεγάλο πλήθος» συμβολίζει την ίδια Χριστιανική εκκλησία αλλά στον ουρανό, αφού αυτά τα άτομα έχουν πεθάνει πιστά και έχουν αναστηθεί. Άλλοι υποστηρίζουν ότι οι 144.000 είναι κατά κυριολεξία από «κάθε φυλή των γιων του Ισραήλ» (Απ 7:4), δηλαδή σαρκικοί Ιουδαίοι που γίνονται Χριστιανοί, και θεωρούν ότι το «μεγάλο πλήθος» συμβολίζει όλους τους Εθνικούς Χριστιανούς. Εντούτοις, η μελέτη του 7ου κεφαλαίου της Αποκάλυψης και άλλων συναφών εδαφίων αποκαλύπτει σοβαρές ασυνέπειες σε αυτές τις απόψεις, υποδεικνύοντας συγχρόνως ένα διαφορετικό συμπέρασμα.

Ο ισχυρισμός ότι οι 144.000 σφραγισμένοι είναι τα μέλη της Χριστιανικής εκκλησίας ενόσω βρίσκονται στη γη, ενώ το «μεγάλο πλήθος» είναι οι αναστημένοι Χριστιανοί στον ουρανό, δεν εναρμονίζεται με την άλλη αναφορά στους 144.000, η οποία γίνεται στο 14ο κεφάλαιο της Αποκάλυψης. Εκεί οι 144.000 στέκονται με το Αρνί πάνω στο «Όρος Σιών». Στα εδάφια Εβραίους 12:18-24 ο απόστολος Παύλος αντιπαραθέτει την εμπειρία των Ισραηλιτών στο επίγειο Όρος Σινά με την εμπειρία των Χριστιανών που έχουν «πλησιάσει ένα Όρος Σιών και μια πόλη του ζωντανού Θεού, την ουράνια Ιερουσαλήμ, και μυριάδες αγγέλων, σε γενική σύναξη, και την εκκλησία των πρωτοτόκων που έχουν καταγραφεί στους ουρανούς». Προφανώς, λοιπόν, μολονότι το εδάφιο Αποκάλυψη 14:3 λέει ότι οι 144.000 «έχουν αγοραστεί από τη γη», τα συμφραζόμενα τους τοποθετούν, όχι στη γη, αλλά στον ουρανό με το ουράνιο Αρνί, τον Χριστό Ιησού. (Απ 14:3, 4) Αυτό καθιστά αβάσιμη την άποψη ότι οι 144.000 συμβολίζουν τη Χριστιανική εκκλησία στη γη ενώ στον ουρανό απαρτίζουν το «μεγάλο πλήθος».

Επιπρόσθετα, ο τρόπος με τον οποίο εισάγει ο απόστολος Ιωάννης το όραμά του για το «μεγάλο πλήθος» διαχωρίζει σαφώς την ταυτότητα των μελών του από την ταυτότητα των 144.000 σφραγισμένων. Ο Ιωάννης δηλώνει: «Έπειτα από αυτά [την καταμέτρηση των 144.000 σφραγισμένων], είδα ένα μεγάλο πλήθος, το οποίο κανένας άνθρωπος δεν μπορούσε να αριθμήσει». (Απ 7:9) Παρουσιάζει, λοιπόν, το «μεγάλο πλήθος» ως ξεχωριστή οντότητα και αντιδιαστέλλει σαφώς το συγκεκριμένο αριθμό των 144.000 με το αναρίθμητο «μεγάλο πλήθος». Τα μέλη αυτού του πλήθους διακρίνονται επίσης από το γεγονός ότι δεν είναι “από τους γιους του Ισραήλ”, αλλά από όλα τα έθνη, τις φυλές, τους λαούς και τις γλώσσες. Δεν εμφανίζονται να στέκονται “μαζί με το Αρνί”, όπως οι 144.000 στο εδάφιο Αποκάλυψη 14:1, αλλά βρίσκονται «ενώπιον του Αρνιού». Όλοι αυτοί οι παράγοντες συγκλίνουν στο ότι το «μεγάλο πλήθος» είναι ξεχωριστό και διαφορετικό από τους 144.000 σφραγισμένους.

Από την άλλη πλευρά, η άποψη σύμφωνα με την οποία εδώ διαχωρίζονται οι Χριστιανοί Ιουδαϊκής καταγωγής από τους Εθνικούς Χριστιανούς αντιτίθεται στη θεόπνευστη δήλωση του αποστόλου Παύλου ότι στη Χριστιανική εκκλησία οι σαρκικές διακρίσεις δεν έχουν καμιά σημασία, διότι τα μέλη της είναι όλα ένα σε ενότητα με τον Χριστό Ιησού. (Ρω 10:12· Γα 3:28) Εφόσον ο Ιεχωβά “συμφιλίωσε πλήρως και τους δύο λαούς [Ιουδαίους και μη Ιουδαίους] προς τον εαυτό του σε ένα σώμα” μέσω του Χριστού, δεν θα ήταν καθόλου λογικό να κάνει τώρα διάκριση ανάμεσα στις δύο ομάδες διαχωρίζοντας τους σαρκικούς Ιουδαίους από τους Εθνικούς στο όραμα που δόθηκε στον Ιωάννη. (Εφ 2:11-21· Πρ 15:7-9) Αυτό καθίσταται ιδιαίτερα εμφανές όταν ληφθεί υπόψη η θεϊκή αρχή που διατύπωσε ο απόστολος Παύλος όταν έγραψε: «Ιουδαίος δεν είναι εκείνος που είναι εξωτερικά Ιουδαίος ούτε είναι περιτομή εκείνη που είναι εξωτερικά περιτομή, στη σάρκα. Αλλά Ιουδαίος είναι εκείνος που είναι εσωτερικά Ιουδαίος, και η περιτομή του είναι η περιτομή της καρδιάς μέσω πνεύματος». (Ρω 2:28, 29) Επιπλέον, γιατί να μην αναφέρεται τίποτα για “σφράγισμα” των Εθνικών Χριστιανών σε αυτό το θεϊκό όραμα; Και γιατί να μην μπορούν οι Εθνικοί Χριστιανοί να μάθουν το νέο ύμνο που ψάλλουν οι 144.000; (Απ 14:3) Επομένως, γίνεται σαφές ότι οι 144.000 σφραγισμένοι ανήκουν στον πνευματικό Ισραήλ, όχι στον σαρκικό Ισραήλ—ως εκ τούτου περιλαμβάνονται σε αυτούς τόσο Ιουδαίοι όσο και Εθνικοί Χριστιανοί.—Γα 6:16.

Προσδιορισμός της Ταυτότητάς Του. Το κλειδί για τον προσδιορισμό της ταυτότητας του “μεγάλου πλήθους” βρίσκεται στην ίδια την περιγραφή του στο 7ο κεφάλαιο της Αποκάλυψης, καθώς και σε εμφανώς παράλληλες περικοπές. Τα εδάφια Αποκάλυψη 7:15-17 αναφέρουν ότι ο Θεός “απλώνει τη σκηνή του πάνω τους”, ότι αυτοί οδηγούνται σε «πηγές νερών ζωής» και ότι ο Θεός εξαλείφει «κάθε δάκρυ από τα μάτια τους». Στα εδάφια Αποκάλυψη 21:2-4 συναντάμε παράλληλες εκφράσεις: ότι «η σκηνή του Θεού είναι με τους ανθρώπους», ότι αυτός “εξαλείφει κάθε δάκρυ από τα μάτια τους” και ότι “ο θάνατος δεν υπάρχει πια”. Το όραμα που παρουσιάζεται εκεί δεν αφορά άτομα στον ουρανό, από όπου “κατεβαίνει η Νέα Ιερουσαλήμ”, αλλά στη γη, ανάμεσα στο ανθρώπινο γένος.

Αυτό οδηγεί στο εξής ερώτημα: Αν το «μεγάλο πλήθος» είναι άτομα που σώζονται και παραμένουν στη γη, πώς είναι δυνατόν να λέγεται ότι “στέκονται ενώπιον του θρόνου του Θεού και ενώπιον του Αρνιού”; (Απ 7:9) Η λέξη “στέκομαι” χρησιμοποιείται μερικές φορές στην Αγία Γραφή για να υποδηλώσει την ευνοημένη ή επιδοκιμασμένη θέση που κατέχει ένα άτομο ή μια ομάδα στα μάτια εκείνου ενώπιον του οποίου στέκεται. (Ψλ 1:5· 5:5· Παρ 22:29, AT· Λου 1:19) Μάλιστα στο προηγούμενο κεφάλαιο της Αποκάλυψης, «οι βασιλιάδες της γης και οι μεγιστάνες και οι στρατιωτικοί διοικητές και οι πλούσιοι και οι ισχυροί και κάθε δούλος και κάθε ελεύθερος» παρουσιάζονται να προσπαθούν να κρυφτούν «από το πρόσωπο Εκείνου που κάθεται στο θρόνο και από την οργή του Αρνιού, επειδή έχει έρθει η μεγάλη ημέρα της οργής τους, και ποιος μπορεί να σταθεί;» (Απ 6:15-17· παράβαλε Λου 21:36.) Φαίνεται, λοιπόν, ότι το «μεγάλο πλήθος» απαρτίζεται από όσους έχουν διαφυλαχτεί κατά τον καιρό της οργής και έχουν καταφέρει να “σταθούν” ως επιδοκιμασμένοι από τον Θεό και το Αρνί.

Η δήλωση ότι το Αρνί τούς οδηγεί σε «πηγές νερών ζωής» είναι παράλληλη του εδαφίου Αποκάλυψη 22:17, το οποίο λέει: «Το πνεύμα και η νύφη λένε: “Έλα!” Και όποιος ακούει ας πει: “Έλα!” Και όποιος διψάει ας έρθει· και όποιος θέλει ας πάρει νερό ζωής δωρεάν». Η «νύφη» ταυτίζεται σαφώς στις Γραφές με τη χρισμένη Χριστιανική εκκλησία, η οποία είναι αρραβωνιασμένη με τον ουράνιο Γαμπρό, τον Χριστό Ιησού. (Εφ 5:25-27· 2Κο 11:2· Απ 19:7-9· 21:9-11) Η πρόσκληση για “λήψη νερού ζωής δωρεάν”, την οποία απευθύνει η ουράνια τάξη της “νύφης”, είναι προφανώς ανοιχτή σε απεριόριστο αριθμό ατόμων—σε “όποιον θέλει”. Ομοίως αναρίθμητο είναι και το «μεγάλο πλήθος». Συνεπώς, τα οράματα των εδαφίων Αποκάλυψη 7:9 και 22:17 εναρμονίζονται μεταξύ τους.

Επομένως, το σύνολο των αποδείξεων καταδεικνύει ότι το «μεγάλο πλήθος» συμβολίζει όλους όσους δεν ανήκουν στην ουράνια τάξη της “νύφης”, δηλαδή στους 144.000 σφραγισμένους, αλλά στέκονται επιδοκιμασμένοι τον καιρό της “μεγάλης θλίψης” και διαφυλάττονται ζωντανοί στη γη.—Βλέπε ΓΗ (Σκοπός)· ΕΚΚΛΗΣΙΑ (Η Χριστιανική Εκκλησία του Θεού)· ΟΥΡΑΝΟΣ.