انجیل مَتّی باب‌های ۵ تا ۷
۵ وقتی عیسی آن جمعیت زیاد را دید، از دامنهٔ کوهی بالا رفت و آنجا نشست. بعد شاگردانش پیش او آمدند. ۲ عیسی برای تعلیم دادن به آن‌ها شروع به صحبت کرد و گفت:
۳ «شاد و سعادتمندند کسانی که از نیاز روحانی‌شان آگاهند، چون پادشاهی آسمان‌ها به آن‌ها تعلّق دارد.
۴ «شاد و سعادتمندند کسانی که غمگین و عزادارند، چون آن‌ها دلگرمی و تسلّی پیدا خواهند کرد.
۵ شاد و سعادتمندند کسانی که خلق و خوی ملایمی دارند،a چون زمین را به میراث خواهند برد.
۶ «شاد و سعادتمندند کسانی که گرسنه و تشنهٔ عدالتند، چون سیر خواهند شد.
۷ «شاد و سعادتمندند کسانی که رحمت نشان می‌دهند، چون به آن‌ها هم رحمت نشان داده خواهد شد.
۸ «شاد و سعادتمندند کسانی که دلشان پاک است، چون آن‌ها خدا را خواهند دید.
۹ «شاد و سعادتمندند کسانی که صلحجو هستند، چون آن‌ها فرزندان خدا نامیده خواهند شد.
۱۰ «شاد و سعادتمندند کسانی که به خاطر درستکاری آزار می‌بینند، چون پادشاهی آسمان‌ها به آن‌ها تعلّق دارد.
۱۱ «هر وقت مردم به خاطر من به شما توهین می‌کنند، آزار می‌رسانند و از روی بدخواهی دروغ‌های زیادی دربارهٔ شما می‌گویند، شاد باشید. ۱۲ بله، بی‌نهایت شاد و خوشحال باشید، چون پاداشتان در آسمان‌ها بزرگ است. یادتان باشد که به پیامبران گذشته هم به همین شکل آزار رساندند.
۱۳ «شما نمک دنیایید. اگر نمک خاصیتش را از دست بدهد، چطور می‌شود خاصیتش را به آن برگرداند؟ نمکی که طعم و خاصیت ندارد، به درد هیچ کاری نمی‌خورد. فقط باید آن را دور ریخت تا زیر پای مردم لگدمال شود.
۱۴ «شما نور دنیایید؛ مثل شهری هستید که روی کوهی بنا می‌شود و نمی‌توان آن را پنهان کرد. ۱۵ مردم چراغ را روشن نمی‌کنند تا آن را زیر سبد بگذارند، بلکه آن را روی پایه می‌گذارند تا نورش بر همهٔ کسانی که در خانه هستند بتابد. ۱۶ به همین شکل، بگذارید نور شما بر مردم بتابد تا کارهای خوبتان را ببینند و پدر آسمانی‌تان را تمجید کنند.
۱۷ «فکر نکنید که آمده‌ام تا شریعت موسی و نوشته‌های بقیهٔ انبیا را باطل کنم. من نیامده‌ام تا آن‌ها را باطل کنم، بلکه آمده‌ام تا آن‌ها را به تحقق برسانم. ۱۸ مطمئن باشید که حتی اگر آسمان و زمین هم از بین بروند، هیچ حرف یا نقطه‌ای از شریعت از بین نخواهد رفت تا وقتی که هر چه در آن نوشته شده به تحقق برسد. ۱۹ پس اگر کسی از کوچک‌ترین حکم شریعت سرپیچی کند و به دیگران هم یاد بدهد که این کار را بکنند، در رابطه با پادشاهی آسمان‌ها کوچک‌ترین شمرده خواهد شد. اما کسی که از احکام خدا اطاعت کند و آن‌ها را به دیگران تعلیم دهد، در رابطه با پادشاهی آسمان‌ها بزرگ شمرده خواهد شد. ۲۰ این را هم به شما می‌گویم که اگر درستکاری شما از درستکاری عالمان دین و فَریسیان بیشتر نباشد، غیرممکن است که بتوانید به پادشاهی آسمان‌ها وارد شوید.
۲۱ «شنیده‌اید که در قدیم به مردم گفته می‌شد: ‹قتل نکن و هر کسی که مرتکب قتل شود، باید در دادگاه جوابگو باشد.› ۲۲ اما من به شما می‌گویم که اگر کسی از دست برادرش خشمگین شود و خشم را از دلش ریشه‌کن نکند، باید در دادگاه جوابگو باشد؛ و اگر کسی از روی نفرت به برادرش ناسزا بگوید، باید در دادگاه عالی جوابگو باشد. اما اگر کسی به برادرش بگوید، ‹ای آدم احمق و نفرت‌انگیز،› خودش را در این خطر می‌اندازد که در آتش درّهٔ هِنّومb بیفتد.
۲۳ «پس اگر هدیهٔ خود را به مذبح بیاوری و در آنجا یادت بیاید که برادرت از تو دلگیر است، ۲۴ هدیه‌ات را همان جا جلوی مذبح بگذار و اول برو و با برادرت آشتی کن و بعد برگرد و هدیه‌ات را تقدیم کن.
۲۵ «اگر کسی از دست تو شکایت کند و تو را به دادگاه بکشد، سعی کن قبل از رسیدن به دادگاه، هر چه زودتر اختلافت را با او حل کنی، مبادا تو را پیش قاضی ببرد و قاضی تو را به مأمور دادگاه تحویل دهد و در نهایت به زندان بیفتی. ۲۶ آن وقت، مطمئن باش که تا ریال آخر را نپردازی، از زندان آزاد نمی‌شوی.
۲۷ «شنیده‌اید که گفته شده، ‹زنا نکن.› ۲۸ ولی من به شما می‌گویم که اگر کسی با شهوت به زنی چشم بدوزد، همان لحظه در دلش با او زنا کرده است. ۲۹ پس اگر چشم راستت باعث شود که گناه کنی، آن را درآور و دور بینداز، چون بهتر است یکی از اعضای بدنت را از دست بدهی تا این که تمام بدنت به درّهٔ هِنّومc انداخته شود! ۳۰ اگر دست راستت باعث شود که گناه کنی، آن را قطع کن و دور بینداز، چون بهتر است یکی از اعضای بدنت را از دست بدهی تا این که تمام بدنت به درّهٔ هِنّومd انداخته شود!
۳۱ «به علاوه گفته شده، ‹اگر کسی بخواهد زنش را طلاق دهد، کافیست طلاق‌نامه‌ای بنویسد و به او بدهد.› ۳۲ اما من به شما می‌گویم که اگر کسی زنش را به دلیلی غیر از عمل نامشروع جنسیe طلاق دهد، او را در موقعیتی قرار می‌دهد که ممکن است مرتکب زنا شود؛ مردی هم که با آن زن ازدواج کند، در واقع مرتکب زنا شده است.
۳۳ «همچنین شنیده‌اید که در قدیم به مردم گفته می‌شد: ‹قسم دروغ نخورید و به هر قولی که به یَهُوَه می‌دهید، وفا کنید.› ۳۴ اما من به شما می‌گویم که به هیچ وجه قسم نخورید؛ نه به آسمان که تخت پادشاهی خداست، ۳۵ و نه به زمین که زیرپایی اوست، و نه به اورشلیم که شهر پادشاه بزرگ است. ۳۶ به سر خود هم قسم نخورید، چون نمی‌توانید حتی یک تار موی آن را سفید یا سیاه کنید. ۳۷ بلهٔ شما واقعاً بله باشد و نَهٔ شما نَه، چون هر حرفی که بیشتر از این باشد، از طرف آن شریر است.
۳۸ «شنیده‌اید که گفته شده، ‹چشم در عوض چشم و دندان در عوض دندان.› ۳۹ ولی من می‌گویم که با آدم شریر درگیر نشو؛ اگر کسی به طرف راست صورتت سیلی بزند، طرف چپ را هم جلو ببر تا به آن سیلی بزند. ۴۰ اگر کسی برای گرفتن پیراهنت تو را به دادگاه بکشاند، ردایت را هم به او بده. ۴۱ اگر کسی تو را مجبور کند که برای حمل بارش یک کیلومتر با او بروی، دو کیلومتر با او برو. ۴۲ اگر کسی از تو چیزی خواست، به او بده؛ و اگر از تو قرض خواست، او را دست خالی روانه نکن.
۴۳ «شنیده‌اید که گفته شده، ‹باید به همسایه‌ات محبت کنی و از دشمنت نفرت داشته باشی.› ۴۴ ولی من به شما می‌گویم، همیشه به دشمنانتان محبت کنید و از دعا کردن برای کسانی که به شما آزار می‌رسانند دست نکشید. ۴۵ با این کارها نشان می‌دهید که فرزندان پدر آسمانی‌تان هستید، چون او آفتابش را بر همه می‌تاباند، چه بر خوبان، چه بر شریران؛ او بارانش را هم بر همه می‌باراند، چه بر درستکاران، چه بر بدکاران. ۴۶ اگر فقط به کسانی محبت کنید که به شما محبت می‌کنند، آیا لایق پاداش هستید؟ مگر مأموران مالیات همین کار را نمی‌کنند؟ ۴۷ اگر فقط به برادران خودتان سلام کنید، آیا کار فوق‌العاده‌ای کرده‌اید؟ مگر ملت‌های دیگر همین کار را نمی‌کنند؟ ۴۸ پس شما به این شکل کامل باشید، درست همان طور که پدر آسمانی‌تان کامل است.
۶ «مراقب باشید که وقتی کارهای خوب و درست انجام می‌دهید، به خاطر این نباشد که توجه دیگران را جلب کنید، چون در این صورت از پدر آسمانی‌تان هیچ پاداشی نخواهید گرفت. ۲ پس وقتی تو به نیازمندان کمک می‌کنی، مثل ریاکاران که در کنیسه‌ها و کوچه‌ها از خودشان تعریف می‌کنند تا مردم به آن‌ها احترام بگذارند، این کار خودت را همه جا جار نزن. مطمئن باش که آن‌ها پاداششان را به طور کامل گرفته‌اند. ۳ اما وقتی تو به نیازمندان کمک می‌کنی، نگذار حتی دست چپت از کاری که دست راستت می‌کند باخبر شود. ۴ آن وقت هیچ کس از کمکی که به نیازمندان می‌کنی باخبر نمی‌شود، ولی پدر آسمانی‌ات که چیزی از چشم او پنهان نیست به تو پاداش می‌دهد.
۵ «همچنین وقتی دعا می‌کنید، مثل ریاکاران نباشید که دوست دارند در کنیسه‌ها یا در گوشه و کنار خیابان‌ها دعا کنند تا توجه مردم را به خودشان جلب کنند. مطمئن باشید که آن‌ها پاداششان را به طور کامل گرفته‌اند. ۶ ولی وقتی تو می‌خواهی دعا کنی، به اتاقت برو، در را ببند و به پدر آسمانی‌ات که از دید انسان‌ها پنهان است دعا کن. آن وقت پدر تو که چیزی از چشم او پنهان نیست، به تو پاداش خواهد داد. ۷ پس موقع دعا مثل بقیهٔ مردم یک سری کلمات را دائم تکرار نکنید، چون آن‌ها خیال می‌کنند که با تکرار زیاد به دعایشان جواب داده می‌شود. ۸ بنابراین مثل آن‌ها نباشید، چون پدر آسمانی‌تان حتی قبل از این که از او چیزی بخواهید، می‌داند به چه چیزی نیاز دارید.
۹ «پس شما این طور دعا کنید:
«‹ای پدر ما که در آسمانی، نام تو مقدّس باشد.f ۱۰ پادشاهی تو بیاید و خواست تو همان طور که در آسمان انجام می‌شود، روی زمین هم انجام شود. ۱۱ نان مورد نیاز ما را امروز به ما بده. ۱۲ ما را به خاطر خطاهایمان ببخش، همان طور که ما هم کسانی را که در حق ما خطا کرده‌اند بخشیده‌ایم. ۱۳ به ما کمک کن که تسلیم وسوسه نشویم و ما را از آن شریر نجات بده.›
۱۴ «اگر شما خطاهای دیگران را ببخشید، پدر آسمانی‌تان هم خطاهای شما را می‌بخشد. ۱۵ اما اگر خطاهای دیگران را نبخشید، پدر آسمانی‌تان هم خطاهای شما را نمی‌بخشد.
۱۶ «وقتی روزه می‌گیرید، چهره‌تان را مثل ریاکاران، غمگین و پریشان‌حال نشان ندهید، چون آن‌ها حالت چهره‌شان را تغییر می‌دهند تا به مردم نشان دهند که روزه گرفته‌اند. مطمئن باشید که آن‌ها پاداششان را به طور کامل گرفته‌اند. ۱۷ اما تو وقتی روزه می‌گیری، به سرت روغن بمال و صورتت را بشوی ۱۸ تا کسی متوجه نشود که روزه گرفته‌ای؛ فقط پدر آسمانی تو که از چشم انسان‌ها پنهان است این را می‌بیند. آن وقت پدر تو که چیزی از دیدش پنهان نیست، به تو پاداش خواهد داد.
۱۹ «دیگر برای خودت روی زمین گنج جمع نکن، جایی که بید و زنگ به آن آسیب می‌رساند و یا دزد می‌تواند آن را بدزدد؛ ۲۰ بلکه برای خودت در آسمان گنج جمع کن، چون در آنجا بید و زنگ نمی‌تواند به آن آسیب برساند و حتی دزد هم وجود ندارد که بتواند آن را بدزدد. ۲۱ بله، هر جا که گنج تو باشد، دل تو هم آنجاست.
۲۲ «چشم، چراغ بدن است. پس اگر چشمت روی یک چیز متمرکز باشد، تمام وجودت روشنg خواهد بود. ۲۳ اما اگر چشمت پر از حسرتh باشد، تمام وجودت در تاریکی خواهد بود. پس اگر چیزی که در توست در واقع تاریکی باشد نه نور، آن تاریکی چقدر عظیم است!
۲۴ «هیچ کس نمی‌تواند به دو ارباب خدمت کند، چون یا از یکی بدش خواهد آمد و دیگری را دوست خواهد داشت، یا به یکی وفادار خواهد ماند و از دیگری بیزار خواهد شد! شما نمی‌توانید هم بندهٔ خدا باشید و هم بندهٔ ثروت.
۲۵ «بنابراین به شما می‌گویم که دیگر نگران زندگی‌تان نباشید که چه بخورید یا چه بنوشید و نگران بدنتان نباشید که چه بپوشید. آیا ارزش زندگی و بدن، بیشتر از خوراک و پوشاک نیست؟ ۲۶ با دقت به پرنده‌ها نگاه کنید. آن‌ها نه می‌کارند، نه درو می‌کنند و نه در انبارها چیزی ذخیره می‌کنند، ولی پدر آسمانی‌تان روزیِ آن‌ها را می‌دهد. آیا شما خیلی بیشتر از آن‌ها ارزش ندارید؟ ۲۷ کدام یک از شما می‌تواند با غصه و نگرانی حتی یک لحظه عمرش را طولانی‌تر کند؟ ۲۸ پس چرا برای لباس و پوشاک نگرانید؟ به گل‌های سوسن که در دشت هستند نگاه کنید و ببینید که چطور رشد می‌کنند. آن‌ها نه زحمتی می‌کشند و نه می‌ریسند. ۲۹ ولی بدانید که حتی سلیمان هم با تمام شکوه و جلالش هیچ وقت لباسی به زیبایی این گل‌ها نپوشید! ۳۰ حالا اگر خدا به گیاهان صحرا که امروز هستند و فردا در تنور انداخته می‌شوند پوششی به این زیبایی می‌دهد، پس ای کم‌ایمانان، آیا بیشتر به فکر تأمین لباس و پوشاک شما نخواهد بود؟ ۳۱ بنابراین، هیچ وقت نگران نباشید و نگویید، ‹چه بخوریم؟ چه بنوشیم؟ یا چه بپوشیم؟› ۳۲ این‌ها چیزهایی است که مردم دنیا برای به دست آوردنش سخت تلاش می‌کنند، ولی پدر آسمانی‌تان می‌داند که شما به همهٔ این چیزها نیاز دارید.
۳۳ «پس همیشه اول دنبال پادشاهی خدا و عدالت او باشید. آن وقت همهٔ این نیازهای شما برآورده خواهد شد. ۳۴ به همین دلیل، هیچ وقت نگران فردا نباشید، چون فردا مشکلات خودش را خواهد داشت. مشکلات هر روز برای همان روز کافی است.
۷ «از قضاوت کردن دربارهٔ دیگران دست بکشید تا در مورد شما قضاوت نشود، ۲ چون به همان طریقی که در مورد دیگران قضاوت می‌کنید، دربارهٔ شما هم قضاوت خواهد شد. با همان ظرفی که برای دیگران پیمانه کنید، برای شما پیمانه خواهند کرد. ۳ چرا پَر کاه را در چشم برادرت می‌بینی، ولی تیر چوبی‌ای را که در چشم خودت داری نمی‌بینی؟ ۴ یا چطور جرأت می‌کنی به برادرت بگویی: ‹اجازه بده پَر کاه را از چشمت درآورم،› در حالی که خودت تیر چوبی در چشم داری؟ ۵ ای ریاکار! اول آن تیر چوبی را از چشم خودت درآور. آن وقت بهتر می‌توانی ببینی که چطور باید پَر کاه را از چشم برادرت درآوری.
۶ «چیزهای مقدّس را به سگ‌ها ندهید. همچنین مرواریدهایتان را جلوی خوک‌ها نیندازید تا مبادا آن‌ها را لگدمال کنند و برگردند و به شما حمله کنند.
۷ «مدام درخواست کنید تا به شما داده شود. مدام جستجو کنید تا پیدا کنید. مدام در بزنید تا در به روی شما باز شود، ۸ چون هر کسی که درخواست کند، به دست می‌آورد و هر کسی که جستجو کند، پیدا می‌کند و هر کسی که در بزند، در به رویش باز می‌شود. ۹ آیا کسی در میان شما هست که اگر فرزندش از او نان بخواهد، به او سنگ بدهد؟ ۱۰ یا اگر از او ماهی بخواهد، به او مار بدهد؟ ۱۱ پس اگر شما که گناهکار هستید می‌دانید چطور باید به فرزندانتان چیزهای خوب بدهید، چقدر بیشتر پدر آسمانی شما چیزهای خوب را به کسانی که آن‌ها را از او درخواست کنند خواهد داد!
۱۲ «پس با دیگران همان طور رفتار کنید که می‌خواهید با شما رفتار کنند. این است خلاصهٔ شریعت و نوشته‌های انبیا.
۱۳ «از درِ تنگ داخل شوید، چون دری که به طرف نابودی باز می‌شود بزرگ و راهی که به نابودی ختم می‌شود پهن و وسیع است و عدهٔ زیادی به آن داخل می‌شوند. ۱۴ اما دری که به طرف زندگی باز می‌شود تنگ و راهی که به زندگی ختم می‌شود باریک است و عدهٔ کمی آن را پیدا می‌کنند.
۱۵ «مراقب باشید که در دام پیامبران دروغین نیفتید. آن‌ها در لباس گوسفند پیش شما می‌آیند، ولی در باطن گرگ‌های درنده هستند. ۱۶ آن‌ها را از میوه‌هایشان خواهید شناخت. آیا انگور را از بوتهٔ خار یا انجیر را از علف هرز می‌چینند؟ ۱۷ به همین شکل، درخت خوب میوهٔ خوب می‌دهد و درخت فاسد میوهٔ بد. ۱۸ درخت خوب نمی‌تواند میوهٔ بد بدهد؛ درخت فاسد هم نمی‌تواند میوهٔ خوب بدهد. ۱۹ هر درختی که میوهٔ خوب ندهد، بریده و در آتش انداخته می‌شود. ۲۰ بنابراین شما آن‌ها را از میوه‌هایشان خواهید شناخت.
۲۱ «هر کسی که به من ‹سَرور، سَرور› بگوید، به پادشاهی آسمان‌ها راه پیدا نخواهد کرد، بلکه فقط کسانی که خواست و ارادهٔ پدر آسمانی مرا انجام دهند به این پادشاهی راه پیدا خواهند کرد. ۲۲ در آن روز خیلی‌ها به من خواهند گفت: ‹سَرور، سَرور، آیا به نام تو پیشگویی نکردیم؟ آیا به نام تو دیوها را از وجود مردم بیرون نکردیم و کارهای شگفت‌انگیز فراوانی انجام ندادیم؟› ۲۳ ولی من به آن‌ها خواهم گفت: ‹من اصلاً شما را نمی‌شناسم! ای بدکاران، از من دور شوید!›
۲۴ «پس هر کسی که این گفته‌های مرا بشنود و به آن‌ها عمل کند مثل شخص دانایی است که خانه‌اش را روی صخره‌ای محکم بنا کرد. ۲۵ هر چه باران و سیل آمد و باد شدید به آن خانه زد خراب نشد، چون روی صخره ساخته شده بود. ۲۶ اما کسی که این گفته‌های مرا بشنود و به آن‌ها عمل نکند مثل شخص نادانی است که خانه‌اش را روی شن و ماسه بنا کرد. ۲۷ وقتی باران و سیل آمد و باد شدید به آن خانه زد، طوری خراب شد که هیچ اثری از آن باقی نماند!»
۲۸ وقتی عیسی این سخنان را به پایان رساند، مردم از شیوهٔ تعلیم او شگفت‌زده شدند، ۲۹ چون با قدرت و اقتدار به آن‌ها تعلیم می‌داد، نه مثل عالمان دینشان.
a یا: «فروتن هستند.»
b به یونانی گِهِنّا و به عبری جی هِنّوم که در فارسی کلمهٔ جهنّم از آن گرفته شده است. این درّه در جنوب غربی اورشلیم باستان قرار داشت. اما هیچ مدرکی در دست نیست که نشان دهد حیوانات و انسان‌ها زنده به این مکان انداخته می‌شدند تا در آتش بسوزند یا شکنجه شوند. بنابراین، این مکان نمی‌تواند سمبول مکانی نادیدنی باشد که انسان‌ها تا ابد در آتش آن شکنجه ببینند. عیسی و شاگردانش به طور سمبولیک از این عبارت استفاده کردند تا مجازات ابدی را که همان نابودی ابدی است، نشان دهند.
c پاورقی مَتّی ۵:۲۲ ملاحظه شود.
d پاورقی مَتّی ۵:۲۲ ملاحظه شود.
e به یونانی پُرنیا. این کلمه در نوشته‌های مقدّس یونانی به اعمال جنسی خاصّی اشاره دارد که خدا ممنوع کرده است؛ از قبیل زنا، فاحشگی، رابطهٔ جنسی بین دو فرد مجرد، همجنس‌بازی و رابطهٔ جنسی با حیوانات.
f یا: «تقدیس شود.»
g یا: «نورانی.»
h یا: «بدی؛ شرارت.»