آیا صلح امکانپذیر است؟
«جنگ همیشه در جایی وجود خواهد داشت. این حقیقتی است اسفبار در مورد بشر.» این نظر بدبینانه، اخیراً در نامهٔ یک خواننده در مجلهٔ نیوزویک به چشم میخورد. آیا شما نیز با این نظر موافقید؟ آیا میتوان از جنگ اجتناب کرد و یا صلح امکانپذیر است؟ اگر بنا بر تاریخ باشد، مشکل بتوان به این دو سؤال پاسخ مثبت داد. از هنگامی که نگارش تاریخ آغاز شد، انسانها درگیر جنگی بعد از جنگ دیگر بودهاند و با دسترسی آنان به روشهایی با کارآیی بیشتر به منظور کشتار یکدیگر، جنگها مخربتر و مخربتر شدهاند.
قرن بیستم ما نیز از این امر مستثنا نبوده است. در واقع، این قرن شاهد خونینترین جنگهای تاریخ بوده است. این قرن شاهد چیز جدیدی نیز بوده است. پنجاه سال پیش، ایالات متحدهٔ امریکا با انداختن دو بمب اتمی بر روی کشور ژاپن، عصر اتم را با خود وارد صحنه کرد. در این پنج دههای که از آن زمان میگذرد، ملتها انبار عظیمی از سلاحهای هستهای ساختهاند که این سلاحها قادرند بشریت را چندین بار نابود کنند. آیا وجود تسلیحات هستهای، سرانجام موجب ترس بشر از جنگیدن خواهد شد؟ شواهد واضح و آشکارند. از سال ۱۹۴۵ تاکنون، چندین میلیون انسان جان خود را در جنگها از دست دادهاند—با وجود اینکه تاکنون دیگر از بمب اتمی استفاده نشده است.
چرا نژاد بشر اینقدر جویای جنگ است؟ دایرةالمعارف آمریکانا، برخی جوانب جامعهٔ بشری را که در طول تاریخ منجر به جنگ شده است، ذکر میکند. این جوانب شامل تعصب مذهبی، نژادپرستی، اختلافات فرهنگی، اختلاف عقیدتی (مانند کمونیسم و کاپیتالیسم)، ملیتگرایی و اعتقاد به تمامیت ملی و ارضی، اوضاع اقتصادی و هواخواهی عمومی از سیاست و عقاید نظامی میگردد. با نظر به این فهرست، آیا احتمال دگرگونی یا تغییری را در آیندهٔ نزدیک میدهید؟ آیا در آینده ملتها کمتر مصمم به حفظ تمامیت ارضی خود خواهند بود؟ آیا از میزان نژادپرستی انسانها کم خواهد شد؟ آیا بنیادگرایان مذهبی تعصب کمتری به خرج خواهند داد؟ چنین چیزی بسیار بعید است.
پس آیا دیگر هیچ امیدی برای بهتر شدن اوضاع و برقراری صلحی پایدار وجود ندارد؟ چرا، چنین امیدی وجود دارد. علیرغم ناآرامی و هرج و مرج این دنیا، حتی امروز نیز دسترسی به صلح امری ممکن میباشد. میلیونها نفر به صلح دسترسی پیدا کردهاند. اجازه بدهید سرگذشت تعدادی از این افراد را برایتان تعریف کنیم و توجه کنید که این سرگذشتها چه معنایی میتواند برای شما داشته باشد.
[سطر اعتبار در صفحهٔ ۳]
Reuters/Bettmann